Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για το διάστημα που θα διαρκέσει η εκεχειρία στο Λίβανο ανακοίνωσε με ανάρτησή του ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί.

Ο Ιρανός ΥΠΕΞ ανέφερε ότι, σε συνάρτηση με την εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο, επιτρέπεται η απρόσκοπτη διέλευση εμπορικών πλοίων από το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα για το υπόλοιπο χρονικό διάστημα ισχύος της εκεχειρίας.

Όπως διευκρίνισε, η κίνηση των πλοίων θα πραγματοποιείται μέσω συντονισμένης διαδρομής που έχει ήδη καθοριστεί από τον Οργανισμό Λιμένων και Ναυτιλίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.

Ευχαριστίες Τραμπ σε Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ

«Το Ιράν μόλις ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Ιράν είναι πλήρως ανοικτά και έτοιμα για πλήρη διέλευση. Ευχαριστώ!», έγραψε στο λογαριασμό του στα σόσιαλ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντ. Τραμπ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpier, τα πλοία Deep Sea, Sonia I και Diona, που υπόκεινται σε κυρώσεις των ΗΠΑ, διέπλευσαν την Τετάρτη αυτό το στρατηγικό πέρασμα προερχόμενα από το νησί Χαργκ (Ιράν), μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 90% των εξαγωγών ιρανικού αργού, σύμφωνα με σημείωμα της αμερικανικής τράπεζας JPMorgan.

Τα δεξαμενόπλοια φορτώθηκαν στις 2, 8 και 9 Απριλίου αντίστοιχα. Το Deep Sea και το Diona μεταφέρουν το καθένα δύο εκατομμύρια βαρέλια και το Sonia I ένα εκατομμύριο, σύμφωνα με την Kpier.

Η Ουάσινγκτον επιβάλλει από τη Δευτέρα αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, που υποτίθεται πως είχε στόχο να εμποδίσει την Τεχεράνη να εξάγει το πετρέλαιό της, καθώς οι εξαγωγές αυτές δεν είχαν επηρεαστεί αφότου ξεκίνησε ο πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου.

Κανένα ιρανικό πετρελαιοφόρο δεν είχε βγει από τον Κόλπο μέσω των στενών του Ορμούζ με φορτίο αργού πετρελαίου μετά το Starla στις 10 Απριλίου.

Οι ιστότοποι θαλάσσιων δεδομένων δεν δίνουν πρόσφατα στοιχεία για τα σήματα του συστήματος αυτόματης αναγνώρισης AIS αυτών των τριών πετρελαιοφόρων καθώς οι αναμεταδότες τους είναι κλειστοί. Και τα τρία εξέπεμψαν για τελευταία φορά πριν από περίπου έναν μήνα στα στενά της Μάλακα, σύμφωνα με τον ιστότοπο Marine Traffic.

Όμως η Kpier, που χρησιμοποιεί και άλλες μεθόδους παρακολούθησης των πλοίων, επιβεβαίωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι τα τρία πετρελαιοφόρα διέπλευσαν όντως τα στενά στην κατεύθυνση της εξόδου την Τετάρτη, 15 Απριλίου.

Ο προορισμός τους δεν είναι γνωστός, όμως τα πλοία αυτά διοχετεύουν συστηματικά, εδώ και αρκετά χρόνια, τα φορτία τους μέχρι την περιοχή της Σιγκαπούρης όπου τα μεταφέρουν στην ανοιχτή θάλασσα “από πλοίο σε πλοίο” σε άλλα πετρελαιοφόρα με προορισμό την Κίνα, σύμφωνα με δεδομένα του Global Fishing Watch και της Kpier.

Εξάλλου, τα τρία πλοία είχαν μεταφέρει ήδη φορτία ιρανικού αργού τον Μάρτιο κοντά στη Σιγκαπούρη.

Το προηγούμενο φορτίο του Deep Sea είχε παραδοθεί στις 30 Μαρτίου από το Utopia Quest στο λιμάνι της Γιαντάι (στην κινεζική επαρχία Σαντόνγκ). Το φορτίο του Diona παραδόθηκε από το Indigo Ray στις 10 Απριλίου στον τερματικό σταθμό πετρελαίου του λιμανιού της Ντονγκζιακού (επίσης στη Σαντόνγκ) και εκείνο του Sonia I μεταφέρθηκε στο Adeline G, ο προορισμός του οποίου δεν είναι γνωστός.

Από την 1η Μαρτίου, τα φορτία τουλάχιστον 37 πετρελαιοφόρων που έχουν σχέση με το Ιράν μεταφορτώθηκαν στη θάλασσα στην περιοχή, δηλ. τουλάχιστον 62,3 εκατομμύρια βαρέλια αργού, σύμφωνα με δεδομένα της εταιρίας Kpier που αναλύθηκαν από το Γαλλικό Πρακτορείο. Ο τελικός προορισμός αυτών των φορτίων, εφόσον είναι γνωστός, είναι πάντοτε λιμάνια των κινεζικών επαρχιών Σαντόνγκ, Λιαονίνγκ και Τσιανγκσού (βόρεια).

Το κλείσιμο του Στενού έχει προκαλέσει την εκτόξευση των τιμών της ενέργειας παγκοσμίως και έχει ιδιαιτέρως πλήξεις τις αγορές της Ασίας.

Η ιαπωνική ναυτιλιακή εταιρεία Mitsui OSK Lines ανακοίνωσε σήμερα ότι τάνκερ με ινδική σημαία που ανήκει σε θυγατρική της εταιρεία διέσχισε το Στενό του Χορμούζ κατευθυνόμενο προς την Ινδία. Είναι το τρίτο πλοίο που συνδέεται με την Ιαπωνία που διασχίζει το Στενό.

Εκπρόσωπος της Mitsui OSK Lines δήλωσε στο AFP ότι το πλοίο Green Asha, μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), διέσχισε το Στενό. «Το πλήρωμα όπως και το φορτίο είναι ασφαλή», διευκρίνισε.

Το Σάββατο, η ινδκή κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι το πλοίο Green Sanvi LNG, που επίσης ανήκει σε θυγατρική της Mitsui OSK, διέσχισε με ασφάλεια το Στενό.

Την προηγουμένη, τρία τάνκερ, εκ των οποίων ένα ιανπωνικής ιδιοκτησίας, είχαν διασχίσει το Στενό του Χορμούζ.

Το πλοίο Sohar LNG, επίσης ιδιοκτησίας της Mitsui OSK, ήταν το πρώτο πλοίο μεταφοράς LNG που διέσχισε το Στενό από την 1η Μαρτίου.

Από την Αγκυρα, ο υπουργός Μεταφορών Αμπντουλκαντίρ Ουράλογλου ανακοίνωσε ότι και τρίτο πλοίο που ανήκει σε τούρκο εφοπλιστή διέσχισε το Στενό.

«Χάρη στις κοινές μας προσπάθειες με το υπουργείο Εξωτερικών, το τουρκικό πλοίο Ocean Thunder, με προορισμό την Μαλαισία, που μεταφέρει πετρέλαιο που φορτώθηκε στο Ιράκ, διέσχισε ανεμπόδιστα χθες το βράδυ το Στενό του Χορμούζ», ανακοίνωσε μέσω του Χ ο υπουργός.

Σύμφωνα με τον ιστότοπο Marine Traffic, το Ocean Thunder με παναμαϊκή σημαία είχε αποπλεύσει από το ιρακινό λιμάνι της Βασόρας.

Σύμφωνα με τον Αμπντουλκαντίρ Ουράλογλου, οκτώ πλοία που ανήκουν σε τούρκους εφοπλιστές περιμένουν να λάβουν άδεια για να διασχίσουν στο Στενό.

Ενα πρώτο τουρκικό πλοίο τουρκικής ιδιοκτησίας διέσχισε το Στενό στις 13 Μαρτίου και ένα δεύτερο το Σάββατο 4 Απριλίου, «με την άδεια του Ιράν».

«Συνεχίζουμε χωρίς διακοπή τις προσπάθειές μας για την ασφαλή διέλευση των οκτώ πλοίων μας και των 156 μελών του πληρώματός του που θέλουν να εγκαταλείψουν την ζώνη», πρόσθεσε ο τούρκος υπουργός Μεταφορών.

Τα ελάχιστα πλοία που έχουν κάνει την διέλευση έχουν ακολουθήσει διαδρομή που έχει εγκριθεί από το Ιράν μέσω των ιρανικών χωρικών υδάτων παραπλέοντας το νησί Λαράκ, που έχει μετονομαστεί σε «διόδια της Τεχεράνης» από την Lloyd’s List Intelligence.

Οι θέσεις των πλοίων παρακολουθούνται μέσω του Συστήματος Αυτόματης Αναγνώρισης (Automatic Identification System, AIS), μιας τεχνολογίας αναμεταδότη που απαιτείται στα περισσότερα εμπορικά πλοία και μεταδίδει συνεχώς την τοποθεσία, την ταχύτητα, την κατεύθυνση και την ταυτότητα ενός πλοίου σε άλλα πλοία και σταθμούς στην ξηρά. Οι πραγματικοί αριθμοί ενδέχεται να είναι υψηλότεροι, καθώς ορισμένα πλοία ενδέχεται να έχουν απενεργοποιήσει τα συστήματα παρακολούθησης.

Ελλάδα και Κίνα πλήττονται ιδιαίτερα

Μετά τα ΗΑΕ, η Ελλάδα κατατάσσεται ως η δεύτερη χώρα που πλήττεται περισσότερο, με ελληνόκτητες εταιρείες να διαχειρίζονται τουλάχιστον 75 εμπορικά πλοία στο πέρασμα από την έναρξη της σύγκρουσης στο Ιράν, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 12% του συνόλου. Περίπου 30 από αυτά είναι δεξαμενόπλοια πετρελαίου ή φυσικού αερίου, σύμφωνα με ανάλυση στοιχείων του Bloomberg.

Οι κινεζικές εταιρείες διαθέτουν 74 εμπορικά πλοία στην περιοχή, εκ των οποίων τα 25 είναι δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ τα υπόλοιπα είναι πλοία μεταφοράς φορτίου ή εμπορευματοκιβωτίων. Και άλλες ασιατικές χώρες έχουν επηρεαστεί σημαντικά. Ιαπωνικές εταιρείες διαθέτουν τουλάχιστον 23 πλοία πετρελαίου και φυσικού αερίου και 16 πλοία ξηρού φορτίου στα Στενά του Ορμούζ.

Παράλληλα, 25 πλοία που συνδέονται με το Χονγκ Κονγκ- 13 ενεργειακά και 12 ξηρού φορτίου– βρίσκονται επίσης στην περιοχή, ενώ εταιρείες με έδρα την Ινδία διαθέτουν 24 δεξαμενόπλοια.

Εταιρείες με έδρα τη Σιγκαπούρη και τη Νότια Κορέα έχουν 29 και 22 πλοία αντίστοιχα παγιδευμένα από την έναρξη των εχθροπραξιών, ενώ το Βιετνάμ διαθέτει τρία μεγάλα πλοία μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην περιοχή.

Ακινητοποιημένα υπερδεξαμενόπλοια

Περίπου 50 πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCCs) φαίνεται να έχουν ακινητοποιηθεί, μαζί με 11 μεγάλα πλοία μεταφοράς φυσικού αερίου. Η Νότια Κορέα διαθέτει επτά από αυτά τα VLCCs, ενώ Κίνα και Ιαπωνία από έξι η καθεμία, και η Ελλάδα πέντε.

Από την έναρξη της σύγκρουσης έχουν καταγραφεί 225 διελεύσεις εμπορικών πλοίων, εκ των οποίων περισσότερες από 40 πραγματοποιήθηκαν από ιρανικά πλοία, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών πληροφοριών Kpler. Επιπλέον, περίπου 60 διελεύσεις έγιναν από πλοία που δεν φέρουν ιρανική σημαία ούτε ανήκουν άμεσα στο Ιράν, αλλά έχουν τεθεί υπό αμερικανικές κυρώσεις στο πλαίσιο του σχετικού προγράμματος.

Παράλληλα, περίπου 35 διελεύσεις αφορούν πλοία ελληνικών συμφερόντων, με οκτώ από αυτές να πραγματοποιούνται από μία μόνο εταιρεία, τη Dynacom Tankers Management. Τουλάχιστον 20 πλοία που συνδέονται με την Κίνα και 13 με την Ινδία έχουν επίσης πραγματοποιήσει τη διέλευση.

Ορισμένα πλοία φαίνεται να έχουν επωφεληθεί από ένα σύστημα ελέγχου μέσω του οποίου το Ιράν παρέχει ασφαλή διέλευση σε πλοία φιλικών χωρών. Την ίδια στιγμή, εκατοντάδες πλοία παραμένουν σε αναμονή, καθώς το κόστος ασφάλισης αυξάνεται και οι κίνδυνοι για τα πληρώματα και τα φορτία παραμένουν εξαιρετικά υψηλοί.

Πηγή: Euronews

Σύμφωνα με εκτελεστικό στέλεχος της εταιρείας που διαχειρίζεται το πλοίο, το οποίο μίλησε στο Bloomberg και ζήτησε να παραμείνει ανώνυμο λόγω ευαίσθητων συζητήσεων, η εταιρεία δεν μπόρεσε να αποδεχτεί την πρόταση, η οποία προήλθε από την κυβέρνηση του Πακιστάν. Το Ιράν συμφώνησε να επιτρέψει σε 20 πακιστανικά πλοία να περάσουν από το Στενό, αλλά η χώρα διαθέτει μόνο λίγα πλοία με πακιστανική σημαία στον Κόλπο.

Το Ισλαμαμπάντ άρχισε να επικοινωνεί με κάποιους από τους μεγαλύτερους εμπορικούς διαμεσολαβητές στον κόσμο για να δει αν υπήρχαν πλοία που θα μπορούσαν να περάσουν το Στενό ενώ θα ύψωναν προσωρινά την πακιστανική σημαία, σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση των συζητήσεων.

Ένας από τους ανθρώπους που γνωρίζουν τις συζητήσεις ανέφερε ότι το Πακιστάν αναζητούσε τα μεγαλύτερα πλοία που μπορούσε να βρει στην περιοχή, περιλαμβανομένων των υπερδεξαμενόπλοιων ικανών να μεταφέρουν 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.

Η διευθέτηση αυτών των πλοίων θα ήταν ένας τρόπος να αποδειχθεί η επιτυχία των διπλωματικών προσπαθειών για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Τουλάχιστον δύο μεγάλοι εμπορικοί οίκοι πετρελαίου έλαβαν την προσφορά.

«Ο Τραμπ πέτυχε αλλαγή καθεστώτος, αλλά για το Στενό» είπε ο Αζίζι σε ανάρτησή του στο X και συνέχισε:  «Το Στενό θα ανοίξει σίγουρα, αλλά όχι για εσάς. Θα είναι ανοιχτό για εκείνους που συμμορφώνονται με τους νέους νόμους του Ιράν», έγραψε, χωρίς να διευκρινίσει ποιοι είναι οι νέοι όροι.

«Τα 47 χρόνια φιλοξενίας έχουν τελειώσει για πάντα», πρόσθεσε.

Οι δηλώσεις του Αζίζι έρχονται ως αντίδραση στην ανακοίνωση του Βρετανού Πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, ο οποίος νωρίτερα σήμερα ενημέρωσε ότι η Βρετανία θα φιλοξενήσει αύριο μια σύνοδο 35 χωρών για να συζητήσουν τρόπους επαναλειτουργίας των Στενών.

Trump has finally achieved his dream of 'regime change'—but in the region's maritime regime!

The Strait of Hormuz will certainly reopen, but not for you; it will be open for those who comply with the new laws of Iran.

The 47 years of hospitality are over forever.

— ابراهیم عزیزی (@Ebrahimazizi33) March 31, 2026

Ο κ. Κόστα κάλεσε το Ιράν «να σταματήσει τις απαράδεκτες επιθέσεις εναντίον χωρών της περιοχής» και «να διασφαλίσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Χορμούζ». Παράλληλα, τόνισε ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να συμβάλει σε όλες τις διπλωματικές προσπάθειες, αντιμετωπίζοντας «τις ευρύτερες ανησυχίες για την ασφάλεια που θέτει το Ιράν».

Ολόκληρη η ανάρτηση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου:

«Η τρέχουσα κατάσταση στη Μέση Ανατολή είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Σήμερα, σε τηλεφωνική μου επικοινωνία με τον πρόεδρο του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, απηύθυνα έκκληση για αποκλιμάκωση και αυτοσυγκράτηση, για την προστασία των αμάχων και των πολιτικών υποδομών, καθώς και για την ανάγκη όλα τα μέρη να σεβαστούν πλήρως το διεθνές δίκαιο. Η απώλεια αθώων ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας αθώων παιδιών στο σχολείο Μινάμπ, είναι βαθιά λυπηρή.

Για την αποκλιμάκωση της κατάστασης, προέτρεψα το Ιράν να σταματήσει τις απαράδεκτες επιθέσεις εναντίον χωρών της περιοχής και να συνεργαστεί στο διπλωματικό πεδίο, ιδίως με τον ΟΗΕ, για να διασφαλίσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Χορμούζ.

Πρέπει να υπάρχει χώρος για διπλωματία. Η ΕΕ είναι έτοιμη να συμβάλει σε όλες τις διπλωματικές προσπάθειες για τη μείωση των εντάσεων και για μια βιώσιμη λύση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις ευρύτερες ανησυχίες για την ασφάλεια που θέτει το Ιράν.»

The current situation in the Middle East is extremely dangerous. Today, in my phone call with the President of Iran, @DrPezeshkian, I urged for de-escalation and restraint, the protection of civilians and civilian infrastructure, and the need for all parties to fully respect…

— António Costa (@eucopresident) March 31, 2026

Ο Τραμπ αναφέρθηκε ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο -όπως υποστήριξε- «αρνήθηκε να εμπλακεί» στις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. «Αγοράστε από τις ΗΠΑ, έχουμε άφθονο», ανέφερε, προτρέποντας τις χώρες να στραφούν στην αμερικανική αγορά ενέργειας.

Κάλεσε τους συμμάχους να επιδείξουν «καθυστερημένο θάρρος» και να μεταβούν οι ίδιοι στα Στενά του Ορμούζ για να «πάρουν το πετρέλαιο». «Πρέπει να μάθετε να πολεμάτε μόνοι σας. Οι ΗΠΑ δεν θα είναι πλέον εκεί για να σας βοηθήσουν, όπως ακριβώς δεν ήσασταν εκεί για εμάς», σημείωσε.

Ο Τραμπ υποστήριξε ακόμη ότι το Ιράν έχει «ουσιαστικά αποδεκατιστεί» και ότι «το δύσκολο κομμάτι έχει ήδη γίνει», καλώντας τις χώρες να εξασφαλίσουν μόνες τους την πρόσβαση στους ενεργειακούς πόρους της περιοχής.

Αλλά εκτός εάν υπάρξει συμφωνία με το Ιράν ή μια επικίνδυνη, παρατεταμένη κατοχή, θα είναι δύσκολο να αποκατασταθεί πλήρως η κυκλοφορία στο στενό, προειδοποιούν οι ειδικοί και εξηγούν στους NY Times τους λόγους.

Η γεωγραφία είναι στρατηγική

Το Στενό του Ορμούζ γεωγραφικά είναι ρηχό και με μικρό πλάτος, αναγκάζοντας τα πλοία να πλησιάζουν σε απόσταση ελάχιστων μιλίων από τις ορεινές ακτές του Ιράν, ένα τοπίο που ευνοεί τις ασύμμετρες τακτικές πολέμου, στις οποίες το Ιράν χρησιμοποιεί όπλα που είναι μικρά και δύσκολο για τους αντιπάλους να τα εξαλείψουν εντελώς. «Οι Ιρανοί έχουν σκεφτεί πολύ πώς να χρησιμοποιήσουν τη γεωγραφία προς όφελός τους», δήλωσε η Κέιτλιν Τάλμπατζ, καθηγήτρια στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης, η οποία μελετά ζητήματα ασφάλειας στον Κόλπο.

Τα όπλα μπορεί να είναι σχετικά μικρά, αλλά αυτό επιτρέπει στους Ιρανούς να τα κρύβουν σε γκρεμούς, σπηλιές και σήραγγες και στη συνέχεια να τα αναπτύσσουν σε κοντινή απόσταση κατά μήκος της ακτογραμμής. «Η απόλυτη εγγύτητα του Ιράν και το πλάτος του Στενού του Ορμούζ είναι αυτό που το καθιστά τόσο δύσκολο», δήλωσε η Τζένιφερ Πάρκερ, πρώην αξιωματικός του ναυτικού, τώρα στο Κολλέγιο Εθνικής Ασφάλειας του Εθνικού Πανεπιστημίου της Αυστραλίας.

Κρυφή ισχύς

Ο Τραμπ έχει στείλει ανάμεικτα μηνύματα σχετικά με το πώς ελπίζει να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένης της υπόδειξης τη Δευτέρα ότι θα μπορούσε να ελέγχει από κοινού το στενό με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν. Αλλά οι περισσότερες από τις επιλογές που εξετάζουν οι ΗΠΑ περιλαμβάνουν στρατιωτική παρέμβαση.

Το πρώτο βήμα προς το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ με στρατιωτική δύναμη θα περιελάμβανε μία απόπειρα να αφαιρεθεί η δυνατότητα του Ιράν να επιτίθεται σε πλοία. Από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, έχουν πληγεί έως και 17 πλοία, σύμφωνα με την Kpler, μια εταιρεία ναυτιλιακών δεδομένων.

Μέχρι στιγμής, χιλιάδες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις δεν έχουν καταφέρει να σταματήσουν την απειλή. Μπορεί να μην είναι δυνατό να βρεθεί και να καταστραφεί κάθε σημείο όπου αποθηκεύονται ή αναπτύσσονται όπλα του Ιράν. «Έχουν πολλά μέρη όπου θα μπορούσαν να τοποθετήσουν πυραυλικές συστοιχίες», δήλωσε ο Μαρκ Φ. Καντσιάν, ανώτερος σύμβουλος στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών και συνταγματάρχης του Σώματος Πεζοναυτών. «Και επειδή οι πυραυλικές συστοιχίες είναι κινητές, είναι δύσκολο να τις βρεις και να τις στοχεύσεις».

Ο Τραμπ έχει ζητήσει ναυτική συνοδεία για τα εμπορικά δεξαμενόπλοια που διέρχονται από το Στενό. Αυτό, σύμφωνα με τον Καντσιάν, θα ήταν μια μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση. «Θα περιλαμβάνει πλοία που θα συνοδεύουν τα δεξαμενόπλοια. Θα υπάρχουν ναρκαλιευτικά για να φροντίζουν για τυχόν νάρκες που μπορεί να έχουν τοποθετηθεί. Θα υπάρχουν αεροσκάφη από πάνω για να αναχαιτίζουν τυχόν drones και να επιτίθενται σε τυχόν πυραυλικές συστοιχίες στην ακτή».

Η αποστολή πολεμικών πλοίων για την αποτροπή επιθέσεων με drones και πυραύλους συνεπάγεται τους δικούς της κινδύνους. «Τα αμυντικά συστήματα του αντιτορπιλικού έχουν σχεδιαστεί για κάτι διαφορετικό από μία κοντινή μάχη σε τέτοιου είδους στενά», δήλωσε ο Γιουτζίν Γκολτζ, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Notre Dame. «Κάθε μέρος του αντιτορπιλικού είναι ευαίσθητο σε επιθέσεις».

Αλλά η μεγαλύτερη απειλή μπορεί να είναι οι νάρκες. «Εάν υπάρχει μια σοβαρά αξιόπιστη απειλή για νάρκες τοποθετημένες στη θάλασσα, αυτό αλλάζει τα πράγματα εντελώς», δήλωσε ο Τζόναθαν Σρόντεν, ειδικός σε θέματα άτακτου πολέμου στο CNA, ένα ανεξάρτητο ερευνητικό ινστιτούτο άμυνας. «Κανένα ναυτικό δεν θα θέλει να βάλει τα πλοία του σε μια υδάτινη οδό, που είναι δυνητικά ή πραγματικά ναρκοθετημένη».

Οι επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκοπεδίων θα μπορούσαν να διαρκέσουν εβδομάδες και θα μπορούσαν να θέσουν τους Αμερικανούς σε άμεσο κίνδυνο. Οι ομάδες που κινούνται αργά θα χρειαστούν οι ίδιες προστασία, συμπεριλαμβανομένης της αεροπορικής κάλυψης.

Κίνδυνοι στο έδαφος

Οι πεζοναύτες μετακινούνται προς την περιοχή και οι ειδικοί λένε ότι το Πεντάγωνο μπορεί να τους χρησιμοποιήσει για να διεξάγει επίγειες επιχειρήσεις προκειμένου να εξαπολύσει επιδρομές ή να δημιουργήσει συστήματα αεράμυνας για τις νηοπομπές. Δεδομένου του μεγέθους των χερσαίων δυνάμεων του Ιράν, οι Πεζοναύτες ενδέχεται να περιορίσουν τις εισβολές τους σε νησιά στο Στενό του Ορμούζ και να αποφύγουν την προσπάθεια κατάληψης εδαφών στην ιρανική ηπειρωτική χώρα, λένε οι ειδικοί.

Ακόμα και τότε, ο κίνδυνος αμερικανικών απωλειών μπορεί να οδηγήσει τον Τραμπ να αποφύγει αυτή την επιλογή. «Εάν οι χερσαίες δυνάμεις σκοτωθούν ή πιαστούν αιχμάλωτοι, αλλάζει εντελώς η δυναμική», δήλωσε η Πάρκερ, πρώην αξιωματικός του ναυτικού.

Τα όρια της επιτυχίας

Ακόμα και με μια μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση, το μόνο που χρειάζεται είναι ένα χτύπημα για να ανατραπεί ξανά η εμπιστοσύνη. Αυτή τη στιγμή, οι περισσότεροι φορείς εκμετάλλευσης δεξαμενόπλοιων δεν διακινδυνεύουν ένα πέρασμα από το Στενό του Ορμούζ. Υπάρχουν σχεδόν 500 δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο, δυτικά του Στενού του Ορμούζ, και τα περισσότερα από αυτά δεν κινούνται, σύμφωνα με την S&P Global Market Intelligence.

Για να επαναφέρουν αυτά τα πλοία πετρέλαιο, οι πλοιοκτήτες και οι εταιρείες που ασφαλίζουν τα πλοία θα πρέπει να πειστούν, ότι οι συνοδοί θα παρείχαν επαρκή προστασία. Ακόμα και με εταιρείες και μια μεγάλη αμυντική επιχείρηση νηοπομπής σε εξέλιξη, οι στρατιωτικές συνοδείες μπορούν να παρέχουν προστασία μόνο σε λίγα πλοία κάθε φορά. Τον Φεβρουάριο, πριν από τον πόλεμο, περίπου 80 δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου διέσχιζαν το Στενό του Ορμούζ την ημέρα.

«Το σημαντικό είναι να καθησυχάσουμε τις ναυτιλιακές εταιρείες και τις ασφαλιστικές αγορές ότι ο κίνδυνος είναι αρκετά χαμηλός ώστε να αξίζει να περάσουν από το Στενό του Ορμούζ», δήλωσε ο Κέβιν Ρόουλαντς, ναυτικός εμπειρογνώμονας στο Royal United Services Institute, μια ερευνητική ομάδα στο Λονδίνο.

Μια μεγάλη, προηγμένη προσπάθεια συνοδείας θα μπορούσε επίσης να αποστραγγίσει τις στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ. Οι νηοπομπές συνοδείας θα μπορούσαν να εκτρέψουν πολύτιμες στρατιωτικές μονάδες μακριά από την αεροπορική εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ και από την προστασία άλλων δυνάμεων στην περιοχή.

Και επειδή το Ιράν έχει χτυπήσει πλοία τόσο στον Περσικό Κόλπο όσο και στον Κόλπο του Ομάν, τα πλοία θα εξακολουθούσαν να χρειάζονται προστασία μετά τη διέλευση από το Στενό του Ορσμούζ. «Νομίζω ότι όσο υπάρχει μια υπολειμματική ιρανική απειλή για το Στενό του Ορμούζ, θα δείτε μια επίδραση στην κυκλοφορία», δήλωσε η Τάλματζ. «Για να επιστρέψουν τα πράγματα στην κανονικότητα, θα απαιτηθεί μια διπλωματική και πολιτική λύση».

Η στρατιωτική αυτή ενέργεια έχει προκαλέσει έντονες διεθνείς ανησυχίες, με εικασίες να πληθαίνουν ότι η ιρανική ηγεσία ενδέχεται να προχωρήσει σε σκληρά αντίμετρα. Ανάμεσά τους, το πλέον πιθανό και δραστικό σενάριο φαίνεται να είναι ο αποκλεισμός ή το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα πιο κρίσιμα ναυτιλιακά περάσματα στον πλανήτη.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι, εάν η Τεχεράνη επιτύχει να παρεμποδίσει τη διέλευση των πετρελαιοφόρων που μεταφέρουν ενεργειακούς πόρους προς την Κίνα, την Ευρώπη και άλλες αγορές, τότε οι τιμές του πετρελαίου ενδέχεται να εκτοξευθούν, προκαλώντας αναταραχή στην παγκόσμια οικονομία.

Το σενάριο αυτό, όπως αναφέρει το Bloomberg, εξετάζεται πλέον ως πραγματική πιθανότητα.

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ζωτικής σημασίας αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Bloomberg για το 2024, από εκεί διέρχονται περίπου 16,5 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων ημερησίως, προερχόμενα από τη Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το ίδιο το Ιράν.

Παράλληλα, ο πορθμός είναι εξίσου κομβικός για το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), καθώς από εκεί μεταφέρεται πάνω από το 20% του παγκόσμιου εφοδιασμού.

Πού βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ;

Τα Στενά του Ορμούζ είναι θαλάσσιος διάδρομος που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό, με το Ιράν στα βόρεια και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν στα νότια.

Έχει μήκος πάνω από 150 χλμ. και πλάτος περίπου 35 χλμ. Στο στενότερο σημείο του, με τις ναυτιλιακές διαδρομές σε κάθε κατεύθυνση να έχουν πλάτος μόλις δύο μίλια.

Το μικρό βάθος του το καθιστά ευάλωτο σε νάρκες, ενώ η εγγύτητα με την ξηρά —ιδίως με το Ιράν— εκθέτει τα πλοία σε επιθέσεις από πυραύλους που εκτοξεύονται από την ακτή ή σε αναχαίτιση από περιπολικά σκάφη και ελικόπτερα.

Μπορεί πραγματικά το Ιράν να αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ;

Το Ιράν δεν θα έχει νομική εξουσία να διατάξει τη διακοπή της κυκλοφορίας μέσω του Ορμούζ, οπότε θα πρέπει να το επιτύχει με τη χρήση βίας ή την απειλή βίας.

Εάν ο ναυτικός του στόλος προσπαθούσε να εμποδίσει την είσοδο στο στενό, πιθανότατα θα αντιμετώπιζε την έντονη αντίδραση του 5ου Στόλου των ΗΠΑ και άλλων δυτικών ναυτικών δυνάμεων που περιπολούν στην περιοχή.

Ωστόσο, θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές χωρίς να αποπλεύσει ούτε ένα ιρανικό πολεμικό πλοίο. Μια επιλογή θα ήταν να παρενοχλήσει τα πλοία με μικρά, γρήγορα περιπολικά σκάφη.

Ή θα μπορούσε να εξαπολύσει drones και να πυροδοτήσει πυραύλους προς τα πλοία από παράκτιες ή εσωτερικές περιοχές. Αυτό θα μπορούσε να καταστήσει πολύ επικίνδυνη τη διέλευση των εμπορικών πλοίων.

Πότε έχει διαταράξει το Ιράν τη ναυτιλία;

Το Ιράν χρησιμοποιεί εδώ και δεκαετίες την παρενόχληση πλοίων στον Κόλπο για να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για τις κυρώσεις που του έχουν επιβληθεί ή ως μέσο πίεσης σε διαμάχες.

Μεταξύ άλλων, τον Μάιο του 2022, το Ιράν κατέσχεσε δύο ελληνικά δεξαμενόπλοια και τα κράτησε για έξι μήνες, πιθανώς ως αντίδραση στην κατάσχεση ιρανικού πετρελαίου από ελληνικές και αμερικανικές αρχές σε άλλο πλοίο. Το φορτίο τελικά αποδεσμεύθηκε και τα ελληνικά δεξαμενόπλοια απελευθερώθηκαν.

Έχει κλείσει ποτέ το Ιράν το Στενό του Ορμούζ;

Όχι, μέχρι στιγμής. Κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ Ιράκ και Ιράν το 1980-88, οι ιρακινές δυνάμεις επιτέθηκαν σε τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου στο νησί Χαργκ, βορειοδυτικά του στενού, εν μέρει για να προκαλέσουν αντίποινα από το Ιράν που θα έμπλεκαν τις ΗΠΑ στη σύγκρουση.

Στη συνέχεια, οι δύο πλευρές επιτέθηκαν σε 451 πλοία. Αυτό αύξησε σημαντικά το κόστος ασφάλισης των δεξαμενόπλοιων και συνέβαλε στην αύξηση των τιμών του πετρελαίου. Όταν επιβλήθηκαν κυρώσεις στο Ιράν το 2011, η χώρα απείλησε να κλείσει το στενό, αλλά τελικά έκανε πίσω.

Ποιος εξαρτάται περισσότερο από τα Στενά του Ορμούζ;

Η Σαουδική Αραβία εξάγει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου της μέσω των Στενών του Ορμούζ, αν και μπορεί να εκτρέψει τα φορτία προς την Ευρώπη χρησιμοποιώντας έναν αγωγό που καταλήγει σε τερματικό σταθμό στην Ερυθρά Θάλασσα.

Τα ΗΑΕ μπορούν να στείλουν 1,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέσω αγωγού από τα πετρελαϊκά τους κοιτάσματα στο λιμάνι της Φουτζάιρα στον Κόλπο του Ομάν, νότια του Ορμούζ.

Το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν δεν έχουν άλλη επιλογή από το να μεταφέρουν το πετρέλαιο τους μέσω της θαλάσσιας οδού.

Το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ κατευθύνεται προς την Ασία.

Το Ιράν εξαρτάται και αυτό από τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ για τις εξαγωγές πετρελαίου του. Διαθέτει μεν τερματικό σταθμό εξαγωγής στο ανατολικό άκρο του στενού, αλλά από αυτή την οδό εξάγει ένα μικρό μέρος του πετρελαίου του.