Κι αυτό διότι, μεταξύ άλλων, διαθέτουν κοιτάσματα γαλλίου, γερμανίου, ινδίου, τανταλίου και πυριτίου, τα οποία χρησιμοποιούνται σε προηγμένα τσιπ Τεχνητής Νοημοσύνης.

Και οι δύο διαθέτουν επίσης θόριο, ένα μέταλλο που μπορεί να μετατραπεί σε σχάσιμο ουράνιο-233 και να χρησιμοποιηθεί ως πυρηνικό καύσιμο. Είναι πλούσιες σε ορυκτά καθαρής ενέργειας όπως λίθιο, κοβάλτιο και νικέλιο, που μπορούν να τροφοδοτούν τεράστια κέντρα δεδομένων Τεχνητής Νοημοσύνης. Η Γροιλανδία έχει ένα ακόμη περιζήτητο ορυκτό, το παλλάδιο ενώ η Βενεζουέλα διαθέτει πολύ μεγαλύτερες ποσότητες κολτάν -μετάλλου που χρησιμοποιείται σε smartphones, φορητούς υπολογιστές και ηλεκτρικά οχήματα.

Το θόριο (Th) είναι ένα ραδιενεργό χημικό στοιχείο, το οποίο βρίσκεται φυσικά στο περιβάλλον και χρησιμοποιείται ως μετάλλευμα για την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας και σε διάφορες βιομηχανίες (αεροδιαστημική, κεραμικά). Ονομάστηκε έτσι από τον Σκανδιναβό θεό Thor και αποτελεί μέρος της οικογένειας των ακτινιδών, διασπώμενο αργά σε άλλα στοιχεία, παράγοντας ραδιενεργές ακτινοβολίες, γι’ αυτό απαιτεί ειδικούς χειρισμούς.

Ανταγωνισμός με την Κίνα

Κινέζοι επιστήμονες δημιούργησαν πρόσφατα ένα ορόσημο στην καθαρή ενέργεια, κατασκευάζοντας έναν αντιδραστήρα λιωμένο άλατος θορίου, τον οποίο μπορούν μάλιστα να ανατροφοδοτήσουν ενώ λειτουργεί.

Το θόριο θεωρείται η πιο ασφαλής, η πιο καθαρή και η πιο άφθονη εναλλακτική στο ουράνιο, στην πυρηνική ενέργεια. Η κατασκευή αποκαλύφθηκε σε συνάντηση κεκλεισμένων των θυρών στις 8 Απριλίου, στην Κινεζική Ακαδημία Επιστημών (CAS), με τον επικεφαλής του έργου Xu Hongjie, να μοιράζεται τα νέα με τους ομότιμούς του.

Σύμφωνα με το Guangming Daily, η πειραματική μονάδα βρίσκεται στην έρημο Γκόμπι της Κίνας. Ο αντιδραστήρας αυτή τη στιγμή έχει ισχύ 2 μεγαβάτ!

Ο αντιδραστήρας χρησιμοποιεί θόριο σαν πηγή ραδιενεργού καυσίμου, ενώ ο αντιδραστήρας χρησιμοποιεί λιωμένο αλάτι, για τη μεταφορά καυσίμου, αλλά και για τη διαχείριση της θερμότητας.

Το πλούσιο υπέδαφος της Γροιλανδίας

Η Γροιλανδία διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών (ΣΓ) και άλλων κρίσιμων μετάλλων, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για την τεχνολογία αιχμής (όπως ΑΙ και ηλεκτρικά οχήματα), προσελκύοντας διεθνές ενδιαφέρον και συμφωνίες με ΗΠΑ και ΕΕ, παρά τις περιβαλλοντικές ανησυχίες για την εξόρυξη, ιδίως σε περιοχές όπως το όρος Kvanefjeld (Kuannersuit), με την κίνηση να στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης από την Κίνα. 

Σημασία των Σπάνιων Γαιών για τη Γροιλανδία:

• Στρατηγική Αξία: Τα κοιτάσματα, συμπεριλαμβανομένων των λανθανίδων, είναι τεράστια και προσφέρουν στη Γροιλανδία (αυτόνομο έδαφος της Δανίας) τη δυνατότητα να γίνει σημαντικός προμηθευτής σε παγκόσμιο επίπεδο.
• Οικονομική Ανάπτυξη: Η εξόρυξη θα μπορούσε να φέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη και να μειώσει την εξάρτησή της από τη δανική οικονομία. 

Κύρια Σημεία και Κοιτάσματα:

• Το Ορυχείο Kvanefjeld (Kuannersuit) (Narsaq): Ένα από τα μεγαλύτερα γνωστά κοιτάσματα στον κόσμο, πλούσιο σε σπάνιες γαίες, αλλά και σε ουράνιο, γεγονός που προκαλεί περιβαλλοντικές αντιδράσεις.
• Άλλα Μέταλλα: Εκτός από τις ΣΓ, η Γροιλανδία έχει κοιτάσματα γαλλίου, γερμανίου, ινδίου, τανταλίου, πυριτίου και παλλαδίου, κρίσιμα για την τεχνολογία. 

«Πιστεύω ότι η σκόπιμη μη αγορά της σόγιας μας από την Κίνα, η οποία προκαλεί δυσκολίες στους παραγωγούς σόγιας μας, αποτελεί οικονομικά εχθρική πράξη. Εξετάζουμε το ενδεχόμενο να διακόψουμε τις εμπορικές συναλλαγές με την Κίνα που αφορούν το μαγειρικό λάδι και άλλα εμπορικά προϊόντα, ως αντίποινα», έγραψε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Τρίτη.

Σπάνιες γαίες

Η αμερικανική κυβέρνηση επέμεινε σήμερα ότι οι περιορισμοί τους οποίους επέβαλε το Πεκίνο στις εξαγωγές σπάνιων γαιών θα έχουν αρνητικές συνέπειες για όλον τον κόσμο και όχι μόνο για τις ΗΠΑ, η οποία βρίσκεται σε ανοιχτή σύγκρουση με τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.

«Μην γελιέστε, εδώ έχουμε την Κίνα εναντίον όλου του υπόλοιπου κόσμου» είπε ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε. «Δεν θα αφήσουμε μια ομάδα γραφειοκρατών στο Πεκίνο να επιχειρήσουν να ελέγξουν την παγκόσμια αλυσίδα παραγωγής», πρόσθεσε.

«Για να είμαστε σαφείς, αυτό το θέμα δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ (…) είναι ένας ελιγμός οικονομικού εξαναγκασμού για όλες τις χώρες του κόσμου», είπε από την πλευρά του ο ειδικός εκπρόσωπος για το εμπόριο, Τζέιμισον Γκριρ. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους «δεν θα δεχτούν τους περιορισμούς», σημείωσε.

«Οι σύμμαχοί μας θα έπρεπε να καταλάβουν ότι πρέπει να εργαστούμε από κοινού», τόνισε ο Μπέσεντ.

Η Κίνα εφαρμόζει από τον Απρίλιο ένα σύστημα ειδικής αδειοδότησης για ορισμένες εξαγωγές σπάνιων γαιών, κάτι που προκαλεί προβλήματα στις αλυσίδες εφοδιασμού. Την περασμένη εβδομάδα ανακοίνωσε ότι θα επιβάλει και άλλους ελέγχους στις εξαγωγές τεχνολογιών που συνδέονται με τις σπάνιες γαίες, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να απειλεί οργισμένος ότι θα επιβάλει νέους δασμούς στα κινεζικά προϊόντα και θα ακυρώσει τη συνάντησή του με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ.

Ο Μπέσεντ είπε ότι η Ουάσινγκτον δεν θέλει να κλιμακώσει τον εμπορικό πόλεμο με την Κίνα και υποστήριξε ότι ο Τραμπ είναι έτοιμος να συναντήσει τον Σι αργότερα αυτόν τον μήνα στη Νότια Κορέα. Αξιωματούχοι των δύο χωρών είναι σε επαφή καθημερινά για να οργανώσουν τη συνάντηση και οι ΗΠΑ δεν θέλουν να διακόψουν τις σχέσεις τους με την Κίνα, υπογράμμισε. Σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό, χάρη στην εμπιστοσύνη που δείχνουν μεταξύ τους ο Τραμπ και ο Σι η εμπορική σύγκρουση μεταξύ των χωρών τους δεν έχει κλιμακωθεί περαιτέρω.

Δασμοί στην Κίνα για το ρωσικό πετρέλαιο

Ο Μπέσεντ είπε ωστόσο ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να επιβάλουν δασμούς στην Κίνα εφόσον συνεχίσει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, σημειώνοντας όμως ότι και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι της Ουάσινγκτον θα πρέπει να είναι πρόθυμοι να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο.

«Η αγορά ρωσικού πετρελαίου από την Κίνα είναι αυτή που τροφοδοτεί τις ρωσικές πολεμικές μηχανές. Η Κίνα αγοράζει το 60% της ρωσικής ενέργειας και το 90% της ιρανικής ενέργειας», είπε.

Ένας εκπρόσωπος του Αμερικανού υπουργού είπε ότι οι ΗΠΑ θα κοινοποιήσουν φωτογραφίες που τους έδωσε η ουκρανική κυβέρνηση, όπου φαίνονται κινεζικά εξαρτήματα στα ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται στην Ουκρανία

Το κοίτασμα λιθίου Jadar της Σερβίας εκτιμάται ότι περιέχει αρκετό μαλακό, λευκό μέταλλο για να τροφοδοτήσει 1 εκατομμύριο EV και να καλύψει έως και το 25 τοις εκατό της ζήτησης της Ευρώπης, τοποθετώντας το μεγαλύτερο κοίτασμα λιθίου της ηπείρου στο επίκεντρο των προσπαθειών της ΕΕ για την εξασφάλιση του εφοδιασμού με τις κρίσιμες πρώτες ύλες που απαιτούνται για τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα.

Δεν είναι περίεργο, λοιπόν, ότι ένα έργο εξόρυξης του κοιτάσματος, που αναπτύχθηκε από τον παγκόσμιο γίγαντα Rio Tinto, θα εξασφαλίσει υποστήριξη από τις Βρυξέλλες βάσει του νόμου περί κρίσιμων πρώτων υλών (CRMA), ο οποίος στοχεύει να μειώσει τη μεγάλη εξάρτηση του μπλοκ από την Κίνα για βασικούς πόρους.

Ωστόσο, η έντονη αντίσταση στο έργο από τους Σέρβους, οι οποίοι ανησυχούν για περιβαλλοντική ζημιά και κατηγορούν τους πολιτικούς ηγέτες τους για διαφθορά, απειλεί να υπονομεύσει την υποστήριξη για ένταξη στην ΕΕ που ανέρχεται περίπου στο 40%.

Εάν η ΕΕ αποφασίσει να υποστηρίξει το έργο στο κοίτασμα Jadar, θα σηματοδοτήσει ότι το μπλοκ δίνει προτεραιότητα στα οικονομικά του συμφέροντα έναντι των θεμελιωδών αξιών και επίσης «θα έχει δραματικές συνέπειες στη Σερβία και την περιοχή», δήλωσε ο Aleksandar Matković, ερευνητής από το Βελιγράδι που έχει οργανώσει διαμαρτυρίες κατά του έργου εξόρυξης.

Οι διαμαρτυρίες έχουν συνδεθεί με ένα ευρύτερο κύμα αντικυβερνητικών αναταραχών στη Σερβία, με τις εντάσεις να κλιμακώνονται περαιτέρω μετά από ένα ντοκιμαντέρ, παραγωγής μεταλλουργού που υποστηρίζει το έργο Rio Tinto, που χαρακτηρίζει αμφιλεγόμενα όσους το αντιτίθενται ως Ρώσους πράκτορες.

Αυτός ο ισχυρισμός έχει επαναληφθεί στις σελίδες της Wall Street Journal, ενώ ακτιβιστές αντιμετώπισαν επίσης ισχυρισμούς ότι ενεργούσαν ως πράκτορες της ΕΕ και της Κίνας. «Δεν μπορούμε να είμαστε πράκτορες τριών διαφορετικών υπερδυνάμεων», είπε ο Matković, ο οποίος εργάζεται στο Ινστιτούτο Οικονομικών Επιστημών στο Βελιγράδι.

Αυτή η εταιρική σχέση «δεν αλλάζει σε καμία περίπτωση την προσέγγιση της ΕΕ στα θεμελιώδη στοιχεία της διαδικασίας ένταξης στην ΕΕ», είπε ένας εκπρόσωπος της Κομισιόν.. «Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να φέρει επενδύσεις σε πρώτες ύλες, μπαταρίες και ηλεκτροκίνηση που θα τονώσουν την οικονομική ανάπτυξη και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και θα δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες εργασίας».

Λίγο αφότου ο επίτροπος Séjourné ανακοίνωσε τα έργα που υποστηρίζονται από την ΕΕ, ο Πρόεδρος της Σερβίας Aleksandar Vučić συναντήθηκε με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και τον Πρόεδρο του Συμβουλίου António Costa για δείπνο στις Βρυξέλλες.

Οι ηγέτες της ΕΕ εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους για τον χειρισμό της φοιτητικής αναταραχής από τον Βούτσιτς και τις ευρύτερες διαμαρτυρίες κατά της διακυβέρνησής του που συνεχίζονται για περισσότερους από τέσσερις μήνες. Ο Βούτσιτς, από την πλευρά του, κατηγόρησε τους διαδηλωτές ότι χρηματοδοτούνται από τη Δύση — καταφεύγουν σε ένα κοινό τροπάριο τόσο στη σερβική πολιτική όσο και στη διαμάχη γύρω από το σχέδιο Jadar: κατηγορώντας την εξωτερική παρέμβαση.

H Rio Tinto, σε ανακοίνωσή της προς το Reuters πριν μερικούς μήνες, επισήμανε ότι το Jadar Project έχει τη δυναμική να αναδειχθεί σε περιουσιακό στοιχείο διεθνούς κλάσης, που θα συμβάλει καταλυτικά στην ανάπτυξη μιας αλυσίδας εφοδιασμού ηλεκτρικών οχημάτων στη Σερβία.

Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι το κοίτασμα της Σερβίας είναι το μεγαλύτερο στην Ευρώπη, θα καλύψει τα 9/10 των τρέχουσων αναγκών ενώ το πιο σημαντικό είναι ότι θα μειώσει την εξάρτηση των αυτοκινητοβιομηχανιών από την Κίνα η οποία εδώ και χρόνια, με μεδοδικό τρόπο, έχει καρπωθεί μεγάλα κοιτάσματα σε κάθε γωνιά του πλανήτη, επιτρέποντάς της να είναι με διαφορά ο κορυφαίος εξαγωγέας μπαταριών παγκοσμίως.

Η Ουκρανία, χωρίς καν το “όνειρο” της ένταξής της στο ΝΑΤΟ, δίχως εγγυήσεις ασφαλείας από την Αμερική, εξαναγκάζεται να αποδεχτεί το τετελεσμένο της επιβολής της ισχύος του εισβολέα της, αλλά και να καταβάλει το κόστος της… βοήθεια που της παρείχε η Δύση με μία εξευτελιστική συμφωνία παράδοσης των πλουτοπαραγωγικών χωρών της. Ορυκτά και σπάνιες γαίες θα παραδοθούν στις ΗΠΑ με ένα ταπεινωτικό “μνημόνιο”, ως αντάλλαγμα του ότι στην πλάτη της χαράχθηκε η “σωστή πλευρά της Ιστορίας”.

Διότι, αυτές οι σπάνιες γαίες είναι ζωτικά αναγκαίες στους δυτικούς της “μέντορες” για να ανταπεξέλθουν στο νέο πόλεμο που ανοίγει η Αμερική: τον εμπορικό, της τεχνολογίας και της πυρηνικής υπεροπλίας, αυτή τη φορά, με εχθρό, όχι πιά τη Ρωσία αλλά την Κίνα.

“Δεν ήταν έγκλημα, ήταν λάθος”, έλεγε (με άλλη αφορμή) ο υπουργός Εξωτερικών του Ναπολέοντα, Ταλεϋράνδος. Στην περίπτωση της Ουκρανίας, είναι και έγκλημα (ο αδιέξοδος πόλεμος μέχρι την καταστροφή μιας χώρας), και λάθος (η εγκατάλειψη, η κυνική επιβεβαίωση του νόμου του ισχυρού). Κι ακόμα χειρότερα, αποτελεί πλέον ένα υπόδειγμα αρμαγεδδώνα γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων, το οποίο δεν αποκλείεται να το δούμε να εφαρμόζεται κι αλλού από μιμητές.

Μας αφορά…

Ο Ζελένσκι ζητά να συνδεθούν οι εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη με οποιαδήποτε συμφωνία για τα ουκρανικά αποθέματα σπάνιων γαιών, ενώ επιδιώκει τη συμμετοχή και άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένων κρατών-μελών της ΕΕ, στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων της χώρας του.

Ωστόσο, σύμφωνα με πηγή που έχει γνώση του περιεχομένου της πρότασης, η συμφωνία που παρουσίασε η Ουάσινγκτον επικεντρώνεται αποκλειστικά στην εκχώρηση ουκρανικών φυσικών πόρων ως αντάλλαγμα για την ήδη παρεχόμενη στρατιωτική βοήθεια, χωρίς να περιλαμβάνει δεσμεύσεις για μελλοντική στήριξη.

“Συνεχίζουμε τις συνομιλίες. Έχω κάνει διάφορες συζητήσεις”, δήλωσε ο Ζελένσκι από το Μόναχο το Σάββατο, δήλωση που ήρθε να επιβεβαιώσει στους FT ανώτατος Ουκρανός αξιωματούχος σύμφωνα με τον οποίο, το Κίεβο επιχειρεί να πετύχει ένα καλύτερο deal.

Κατά την επίσκεψή του στο Κίεβο αυτή την εβδομάδα, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, έφερε μαζί του ένα έγγραφο που ο Ντόναλντ Τραμπ επιθυμούσε να υπογράψει ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πριν ο Μπέσεντ επιστρέψει στην Ουάσινγκτον.

Επρόκειτο, όπως είπε ο Μπέσεντ στους δημοσιογράφους πριν τη συνάντηση με τον Ζελένσκι, για μία “οικονομική συμφωνία” με στόχο να “ενισχύσει την αλληλεξάρτηση των οικονομιών” των δύο χωρών. Τόνισε δε, πως η κυβέρνηση Τραμπ “θα σταθεί μέχρι το τέλος [στο πλευρό του Κιέβου] αυξάνοντας τη δέσμευσή μας στην οικονομική στήριξη” και παρέχοντας ένα “μακροπρόθεσμο δίχτυ ασφαλείας για όλους τους Ουκρανούς” μετά τη λήξη του πολέμου με τη Ρωσία.

Ωστόσο, σύμφωνα με ανώτατο Ουκρανό αξιωματούχο που μίλησε στους Financial Times, η πρόταση δεν περιλάμβανε καμία ουσιαστική αναφορά σε μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ.

Σε ερώτηση για το αν πρόκειται για μια κακή συμφωνία για την Ουκρανία, άλλος Ουκρανός αξιωματούχος, που γνωρίζει το περιεχόμενό της, απάντησε: “Είναι μια συμφωνία Τραμπ. Αυτή είναι η διαπραγματευτική τακτική του Τραμπ. Είναι σκληρή”.

Ο βασικός προβληματισμός του Κιέβου παραμένει η έλλειψη σύνδεσης της συμφωνίας με ευρύτερες εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ στο ερώτημα που έθεσε το Κίεβο σχετικά με το πώς η προτεινόμενη συμφωνία θα συμβάλει στη μακροπρόθεσμη ασφάλεια της χώρας, η απάντηση που έλαβαν ήταν ότι θα εξασφάλιζε μια “αμερικανική παρουσία” σε ουκρανικό έδαφος.

Ο Σκοτ Μπέσεντ υποστήριξε ότι η ίδια η παρουσία Αμερικανών στις τοποθεσίες εξόρυξης των ορυκτών θα αρκούσε για να αποτρέψει τη Μόσχα. Ωστόσο, ένας από τα “αγκάθια” της συμφωνίας αφορά τη νομική δικαιοδοσία για τυχόν διαφορές που θα προκύψουν, καθώς το έγγραφο ορίζει ότι αυτές θα επιλύονται στη Νέα Υόρκη.

• Άτομο από το περιβάλλον του Ζελένσκι αποκάλυψε ότι η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ουκρανία, Μπρίτζετ Μπρινκ, τού παρουσίασε το έγγραφο με την πρόταση λίγο πριν την άφιξη του Μπέσεντ στο Κίεβο, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση.

Το έγγραφο που παρέδωσε η Μπρινκ ήταν το ίδιο που αργότερα παρέδωσε ο Μπέσεντ στον Ζελένσκι, με την επικεφαλίδα “ΣΧΕΔΙΟ – 7 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2025“. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η ουκρανική πλευρά ενημερώθηκε ότι ο Ζελένσκι αναμενόταν να το υπογράψει την Τετάρτη, κατά την επίσκεψη του Μπέσεντ.

Μετά το τέλος της συνάντησης, ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι θα εξετάσει την αμερικανική πρόταση, αλλά δεν πρόκειται να υπογράψει τίποτα σε αυτό το στάδιο.

“Θα μελετήσουμε το έγγραφο και θα κινηθούμε γρήγορα ώστε οι ομάδες μας να καταλήξουν σε συμφωνία. Οι ΗΠΑ είναι στρατηγικός μας εταίρος και δεσμευόμαστε να οριστικοποιήσουμε τις λεπτομέρειες”, δήλωσε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του, ο Μπέσεντ τόνισε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επιθυμεί την άμεση ολοκλήρωση της συμφωνίας και ανέφερε πως “αυτό το έγγραφο είναι σημαντικό από την οπτική του προέδρου Τραμπ για την επίλυση της σύγκρουσης [με τη Ρωσία] το συντομότερο δυνατόν. Θα διασφαλίσουμε την αμερικανική υποστήριξη προς τον ουκρανικό λαό. Θεωρώ ότι αυτό είναι ένα πολύ ισχυρό μήνυμα προς τη Ρωσία για τις προθέσεις μας”.

• Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι θέλει να συνεχίσει τις συζητήσεις για τη συμφωνία εκμετάλλευσης ορυκτών στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, που πραγματοποιείται αυτό το Σαββατοκύριακο.

Στη συνάντησή του που είχε με τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς στο Μόναχο την Παρασκευή, ο Ουκρανός πρόεδρος κατέθεσε αντίθετη πρόταση, την οποία συζήτησε και με Αμερικανούς βουλευτές στο περιθώριο του φόρουμ.

Σε ομιλία του την Παρασκευή στο Μόναχο, ο Ζελένσκι ανέφερε ότι η νομική του ομάδα θα εξετάσει το έγγραφο που παρουσίασε ο Μπέσεντ στο Κίεβο, προκειμένου να προτείνει αλλαγές και τροποποιήσεις. Περιέγραψε δε το κείμενο ως μνημόνιο μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας, και όχι ως επίσημη συμφωνία ασφαλείας.

Όπως αποκάλυψε Ευρωπαίος αξιωματούχος με γνώση των συνομιλιών, ο λόγος που ο Ζελένσκι δεν έχει υπογράψει ακόμα τη συμφωνία είναι επειδή επιδιώκει να εμπλέξει και άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένων ευρωπαϊκών κρατών, στην εκμετάλλευση των ουκρανικών ορυκτών, ωστόσο οι Αμερικανοί πιέζουν, ανέφερε.

Η πρόταση των ΗΠΑ ευθυγραμμίζεται με το “σχέδιο νίκης” που η ουκρανική ηγεσία έχει επεξεργαστεί από το περασμένο καλοκαίρι, στο πλαίσιο μιας στρατηγικής σύσφιξης των σχέσεων με την κυβέρνηση Τραμπ μέσω της παραχώρησης πρόσβασης στα κρίσιμα ουκρανικά ορυκτά που χρησιμοποιούνται σε τεχνολογίες αιχμής.

Η Ουκρανία διαθέτει τεράστια αποθέματα λιθίου, τιτανίου και γραφίτη, αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία είναι απαραίτητα για την παραγωγή τεχνολογικών προϊόντων. Ωστόσο, πολλά από αυτά βρίσκονται σε περιοχές που είτε είναι υπό ρωσική κατοχή είτε απειλούνται από τις προελαύνοντες δυνάμεις του Κρεμλίνου, καθώς βρίσκονται κοντά στη γραμμή του μετώπου στην ανατολική Ουκρανία.

Ο Ουκρανός πρόεδρος είχε μιλήσει τότε και με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ζελένσκι υποσχέθηκε σε όλες τις χώρες που υποστηρίζουν το Κίεβο «απόδοση των επενδύσεών τους», επικαλούμενος τους φυσικούς πόρους της χώρας, συμπεριλαμβανομένων «εξαιρετικά σημαντικών μετάλλων αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων».

Απαραίτητες στη σύγχρονη βιομηχανία

Οι σπάνιες γαίες είναι απαραίτητες για την κατασκευή πολλών σύγχρονων συσκευών, συμπεριλαμβανομένων των smartphones και των ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς και άλλων προϊόντων υψηλής τεχνολογίας. Είναι επίσης απαραίτητες στην παραγωγή αμυντικών προϊόντων και στην αεροδιαστημική βιομηχανία.

Η Κίνα ελέγχει σήμερα τη μερίδα του λέοντος στην παραγωγή βιομηχανικά χρησιμοποιούμενων μετάλλων σπάνιων γαιών παγκοσμίως. Σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, το μερίδιο αυτό καλύπτει περίπου το 40% της ζήτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους πόρους αυτούς, για παράδειγμα. Άλλοι σημαντικοί προμηθευτές είναι η Αυστραλία, η Νότια Αφρική, ο Καναδάς και η Βραζιλία.

Προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από το Πεκίνο, η ΕΕ και οι ΗΠΑ εργάζονται εδώ και χρόνια για την επέκταση και την αύξηση της παραγωγής σημαντικών πρώτων υλών σε άλλες χώρες σε όλο τον κόσμο. Σε αυτές περιλαμβάνονται ιδίως το ουράνιο, το τιτάνιο, το λίθιο, ο γραφίτης, το νικέλιο και το αλουμίνιο. Σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου Αριστείας για την Ενεργειακή Ασφάλεια του ΝΑΤΟ, η αγορά κρίσιμων πρώτων υλών έχει διπλασιαστεί τα τελευταία πέντε χρόνια, φτάνοντας τα 320 δισεκατομμύρια δολάρια. Προβλέπεται ότι θα διπλασιαστεί και πάλι σε πέντε χρόνια.

Τεράστιες δυνατότητες για κρίσιμες πρώτες ύλες

Όπως σημειώνουν οι εμπειρογνώμονες του ΝΑΤΟ, η Ουκρανία έχει τη δυνατότητα να γίνει βασικός προμηθευτής πολλών κρίσιμων πρώτων υλών, όπως τιτάνιο, λίθιο, βηρύλλιο, μαγγάνιο, γάλλιο, ουράνιο, ζιρκόνιο, γραφίτης, απατίτης, φθορίτης και νικέλιο, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει στη διαφοροποίηση «πολλών, αν όχι όλων» των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού.

Για παράδειγμα, τα κοιτάσματα μεταλλεύματος τιτανίου της Ουκρανίας θεωρούνται τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη. Αντιπροσωπεύουν το 7% των παγκόσμιων πόρων. Επιπλέον, η Ουκρανία είναι μία από τις λίγες χώρες όπου εξορύσσεται τιτάνιο, το οποίο είναι ιδιαίτερα απαραίτητο στην αεροδιαστημική βιομηχανία, την ιατρική, την αυτοκινητοβιομηχανία και τη ναυπηγική. Σύμφωνα με τη μελέτη του ΝΑΤΟ, η Ουκρανία ήταν ένας από τους σημαντικότερους προμηθευτές τιτανίου στην αμυντική βιομηχανία πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας.

Το Κίεβο γνωρίζει τις δυνατότητες της Ουκρανίας ως παγκόσμιου προμηθευτή σημαντικών πρώτων υλών για τη βιομηχανία. «Διαθέτουμε σημαντικά αποθέματα ουρανίου, τιτανίου, λιθίου, γραφίτη και βηρυλλίου, έχουμε μια στρατηγικά πλεονεκτική θέση στο πλαίσιο της ΕΕ, αναπτυγμένη υλικοτεχνική υποδομή και υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας στην εξερεύνηση και ανάπτυξη κοιτασμάτων», δήλωσε ο πρώην υπουργός Υποδομών και συνιδρυτής της δεξαμενής σκέψης “We Build Ukraine”, Ολεξάντρ Κουμπράκοφ, σε συνέδριο στο Κίεβο στα τέλη Ιανουαρίου, το οποίο ήταν αφιερωμένο στις στρατηγικές πρώτες ύλες.

Ωστόσο, οι επικριτές επισημαίνουν ότι η βέλτιστη εξόρυξη κρίσιμων πρώτων υλών απαιτεί κυβερνητικό συντονισμό, σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο, φορολογική πολιτική αποδεκτή από την οικονομία και, τελικά, επενδύσεις. Δεν είναι ακόμη σαφές αν οι ΗΠΑ θα μπορέσουν να δρομολογήσουν διαρθρωτικές αλλαγές μόλις αποκτήσουν τον έλεγχο ορισμένων κρίσιμων κοιτασμάτων πρώτων υλών στην Ουκρανία.

Κοιτάσματα που καταλαμβάνονται από τη Ρωσία

Ωστόσο, το μεγαλύτερο εμπόδιο για την εκμετάλλευση κρίσιμων πρώτων υλών στην Ουκρανία εξακολουθεί να είναι ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας. Δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες σχετικά με το πόσα κοιτάσματα μετάλλων σπάνιων γαιών βρίσκονται υπό ρωσικό έλεγχο και πόσα βρίσκονται επικίνδυνα κοντά στη ζώνη μάχης.

Ουκρανοί εμπειρογνώμονες υποψιάζονται, όπως δήλωσαν στη DW, ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επιδιώκει τον έλεγχο τουλάχιστον δύο ακόμη κοιτασμάτων λιθίου στις ουκρανικές περιοχές Ζαπορίζια και Ντονέτσκ. Επί του παρόντος, μόνο δύο από τα τέσσερα γνωστά κοιτάσματα στη χώρα βρίσκονται ακόμη υπό ουκρανικό έλεγχο.

Πηγή: Dw