Αυτό που όλος ο κόσμος φοβόταν και ξόρκιζε, την καταστροφή σημαντικών ενεργειακών εγκαταστάσεων στον Κόλπο, άρχισε να το κάνει ο Μπ. Νετανιάχου: Βομβάρδισε χτες τις ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν στο South Pars, το μεγαλύτερο πεδίο φυσικού αερίου του πλανήτη.
Μετά από αυτό, η Τεχεράνη βομβάρδισε και προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές στο Ras Laffan του Κατάρ, τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις επεξεργασίας και φόρτωσης υγροποιημένου φυσικού αερίου του πλανήτη, εδώ, και εξαπέλυσε επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Σ. Αραβία, στο ίδιο το Ριάντ, και στα Εμιράτα

Ο Ντόναλντ Τραμπ απειλεί τώρα να ανατινάξει το South Pars εάν το Ιράν συνεχίσει τις επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και ενεργειακές υποδομές στην αραβική χερσόνησο.

Οι επιθέσεις ήταν η πρώτη φορά που αφορούν εγκαταστάσεις που σχετίζονται με την παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα επλήγησαν στη σύγκρουση, αντί για εγκαταστάσεις που σχετίζονται γενικότερα με τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Γιατί είναι σημαντικό το South Pars

Το κοίτασμα South Pars/North Dome υπογραμμίζει την γεωπολιτική πολυπλοκότητα του ενεργειακού εφοδιασμού . Γεωλογικά, το South Pars/North Dome είναι μια ενιαία δομή. Πολιτικά, διαιρείται από ένα θαλάσσιο σύνορο. Το South Pars βρίσκεται σε ιρανικά ύδατα. Το North Dome (επίσης γνωστό ως North Field) βρίσκεται σε ύδατα του Κατάρ.

Το κοίτασμα ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά στα ύδατα του Κατάρ το 1971, με την βόρεια έκτασή του να επιβεβαιώνεται από το Ιράν δύο δεκαετίες αργότερα. Το αέριο εδώ βρίσκεται σε μια σειρά από πετρώματα-ταμιευτήρες γνωστά ως σχηματισμός Χουφ. Αυτά τα πετρώματα είναι πορώδη και διαπερατά και έχουν ηλικία μεταξύ 200 και 300 εκατομμυρίων ετών – σχηματίστηκαν κατά τη διάρκεια της Πέρμιας και της Τριαδικής περιόδου. Βρίσκονται εκτενώς σε όλη την αραβική πλάκα. Αυτά τα πετρώματα βρίσκονται σχεδόν δύο μίλια κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας.

Τι είναι όμως το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars και γιατί είναι τόσο σημαντικές οι απεργίες; Σύμφωνα με ανάλυση του CNN:

Το South Pars αποτελεί μέρος του μεγαλύτερου αποθέματος φυσικού αερίου στον κόσμο. Το Ιράν μοιράζεται το κοίτασμα φυσικού αερίου, το οποίο βρίσκεται στα ανοιχτά του Περσικού Κόλπου, με το Κατάρ, το οποίο αποκαλεί το τμήμα του Βόρειο Θόλο. Ολόκληρο το κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια αξιοποιήσιμου φυσικού αερίου — αρκετά για να καλύψουν τις παγκόσμιες ανάγκες για 13 χρόνια, ανέφερε το πρακτορείο ειδήσεων Reuters.

Γιατί είναι τόσο σημαντικό; Η παραγωγή φυσικού αερίου του Ιράν από το Νότιο Παρς αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή του εγχώριου ενεργειακού εφοδιασμού του. Το Ιράν έχει αντιμετωπίσει στο παρελθόν ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας λόγω διακοπών στον εφοδιασμό με φυσικό αέριο, επομένως οποιαδήποτε επίπτωση θα επηρέαζε την ικανότητά του να παράγει ηλεκτρική ενέργεια και να θερμαίνει τα σπίτια.

Παγκόσμιες ανησυχίες: Το Κατάρ έχει επενδύσει δισεκατομμύρια στην ανάπτυξη του δικού του τμήματος φυσικού αερίου και είναι σημαντικός προμηθευτής LNG παγκοσμίως. Κατά τη διάρκεια προηγούμενων ισραηλινών επιθέσεων στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025 που έπληξαν τμήματα του South Pars, αξιωματούχοι δήλωσαν τότε στο CNN ότι η πλευρά του Κατάρ ήταν μια «ζωτική πηγή ενέργειας για τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τον κόσμο».

Το Ρας Λαφάν και η σημασία του

Σε λιγότερο από 12 ώρες, ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν δύο φορές τη βιομηχανική πόλη Ρας Λαφάν του Κατάρ, προκαλώντας «εκτεταμένες ζημιές» σε αυτόν τον κρίσιμο ενεργειακό κόμβο στο κράτος του Κόλπου. Ωστόσο, οι επιπτώσεις αναμένεται να επεκταθούν πολύ πέρα ​​από τη Μέση Ανατολή.

Λειτουργώντας από την κρατική QatarEnergy, το Ras Laffan είναι αναμφισβήτητα ο σημαντικότερος κόμβος υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο, συνδυάζοντας εγκαταστάσεις μεταφοράς, επεξεργασίας και λιμενικές εγκαταστάσεις. Το Κατάρ εξάγει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG –ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες – με σχεδόν όλο το φυσικό αέριο του να αποστέλλεται από το Ras Laffan.

Η παραγωγή ΥΦΑ και άλλων προϊόντων εκεί έχει ανασταλεί από τις αρχές Μαρτίου λόγω του ουσιαστικού κλεισίματος της ζωτικής ναυτιλιακής οδού του Στενού του Ορμούζ, και η σημαντική ζημιά στις εγκαταστάσεις παραγωγής θα μπορούσε να παρατείνει περαιτέρω τον χρόνο που απαιτείται για την επανεκκίνηση της εγκατάστασης.

Ορισμένες χώρες της Νότιας Ασίας, συμπεριλαμβανομένων του Πακιστάν, του Μπαγκλαντές και της Ινδίας, αναμένεται να επωμιστούν το μεγαλύτερο βάρος, καθώς εξαρτώνται από το Κατάρ για περισσότερο από το ήμισυ των προμηθειών τους σε ΥΦΑ και έχουν περιορισμένα αποθέματα. Ωστόσο, η Ras Laffan προμηθεύει επίσης χώρες σε άλλα μέρη της Ασίας, της Ευρώπης και της Αφρικής, οι οποίες θα αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν τις διακοπές εφοδιασμού.

Πέρα από το LNG, η Ras Laffan παράγει επίσης λιπάσματα, όπως ουρία και αμμωνία – βασικές προμήθειες για τη γεωργική βιομηχανία – καθώς και θείο και ήλιο , ένα αέριο απαραίτητο για την κατασκευή μικροτσίπ. Ο κόμβος μπορεί να προμηθεύσει περίπου το 25% της παγκόσμιας παραγωγής ηλίου, σύμφωνα με την QatarEnergy .

Στην ανάρτησή του, ο Τραμπ υποστήριξε την ισραηλινή επίθεση στο στρατηγικής σημασίας πεδίο φυσικού αερίου του Ιράν, τονίζοντας ότι αυτή στάλθηκε ως «μήνυμα» προς το Ιράν για τις ενέργειές του στο Στενό του Ορμούζ.

Η ανάρτηση Τραμπ

«Το Ισραήλ, από οργή για όσα συνέβησαν στη Μέση Ανατολή, επιτέθηκε με βία σε μια σημαντική εγκατάσταση γνωστή ως το πεδίο φυσικού αερίου South Pars στο Ιράν. Ένα σχετικά μικρό τμήμα του πεδίου χτυπήθηκε. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν καμία γνώση για αυτήν την επίθεση και το Κατάρ δεν είχε καμία απολύτως εμπλοκή, ούτε γνώριζε ότι επρόκειτο να συμβεί. Δυστυχώς, το Ιράν δεν γνώριζε αυτό ή οποιαδήποτε από τα σχετικά γεγονότα που αφορούσαν την επίθεση στο South Pars και άδικα και αβάσιμα επιτέθηκε σε μια μέρος της εγκατάστασης LNG του Κατάρ. Δεν θα γίνουν άλλες επιθέσεις από το Ισραήλ στο εξαιρετικά σημαντικό και αξιόλογο πεδίο south pars, εκτός αν το Ιράν, αφελώς, αποφασίσει να επιτεθεί στο πολύ αθώο Κατάρ – σε αυτήν την περίπτωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, με ή χωρίς τη βοήθεια ή συγκατάθεση του Ισραήλ, θα ανατινάξουν μαζικά ολόκληρο το κοίτασμα αερίου στη Νότια Παρς με μια δύναμη και ισχύ που το Ιράν δεν έχει ξαναδεί ούτε γνωρίσει. Δεν θέλω να επιτρέψω αυτήν την καταστροφή λόγω των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων που θα έχει για το μέλλον του Ιράν, ΑΛΛΑ ΑΝ ΤΟ LNG ΤΟΥ ΚΑΤΑΡ δεχθεί ξανά επίθεση, ΔΕΝ ΘΑ ΔΙΣΤΑΣΩ ΝΑ ΤΟ ΚΑΝΩ. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα. Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ»

Η επίθεση από το Ισραήλ στο South Pars, το μεγαλύτερο πεδίο φυσικού αερίου του Ιράν, προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις και έφερε την Ουάσινγκτον να την υποστηρίξει ως μία «αυστηρή προειδοποίηση» προς την Τεχεράνη. Ο Τραμπ, σύμφωνα με πληροφορίες από τη Wall Street Journal (WSJ), ήταν ενήμερος για την επίθεση πριν πραγματοποιηθεί και θεωρεί ότι το μήνυμα εστάλη αποτελεσματικά στην Ιρανική κυβέρνηση λόγω του μπλοκαρίσματος του Στενού του Ορμούζ.

Η αμερικανική κυβέρνηση, ενώ στηρίζει την επίθεση ως απάντηση στην ιρανική στρατηγική να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, επισημαίνει ότι ο Τραμπ είναι αντίθετος με περαιτέρω πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν, εκτός αν το Ιράν συνεχίσει να κλιμακώνει την ένταση στην περιοχή.

Ο Τραμπ, παρά την υποστήριξή του για την επίθεση του Ισραήλ, επανέλαβε την επιθυμία του να αποφευχθούν περαιτέρω πλήγματα στην ενεργειακή υποδομή του Ιράν. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι αν το Ιράν συνεχίσει να επιτίθεται στο Κατάρ ή να κλιμακώσει τις ενέργειές του στο Στενό του Ορμούζ, οι ΗΠΑ θα αναγκαστούν να καταστρέψουν το South Pars Gas Field με μια αμείλικτη στρατιωτική αντίδραση.

Η επίθεση του Ισραήλ στο South Pars και η αντίδραση του Τραμπ αποκαλύπτουν τις στρατηγικές επιδιώξεις των ΗΠΑ για την προστασία της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, ένα κρίσιμο πέρασμα για τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου. Ο Τραμπ, αν και αρχικά στήριξε την επιχείρηση ως αναγκαία απάντηση στο ιρανικό μπλοκάρισμα, υπογραμμίζει ότι δεν θέλει να προχωρήσει σε κλιμάκωση χωρίς λόγο.

Το South Pars Gas Field (γνωστό και ως North Dome στη Σαουδική Αραβία) είναι το μεγαλύτερο πεδίο φυσικού αερίου στον κόσμο, το οποίο εκτείνεται στη θαλάσσια περιοχή του Κόλπου, κοντά στα σύνορα του Ιράν και του Κατάρ. Το πεδίο καλύπτει μια έκταση 3.700 τετραγωνικών χιλιομέτρων και περιέχει τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου και συμπυκνωμένων υδρογονανθράκων.

Η εξόρυξη του South Pars ξεκίνησε από το Ιράν και το Κατάρ από τη δεκαετία του 1990 και συνεχίζεται με αμείωτο ρυθμό. Αν και το πεδίο είναι κοινό για τις δύο χώρες, το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται εντός των ιρανικών χωρικών υδάτων, και ονομάζεται South Pars από την ιρανική πλευρά, ενώ η περιοχή που βρίσκεται στην πλευρά του Κατάρ ονομάζεται North Dome.

Αυτό το πεδίο θεωρείται στρατηγικής σημασίας τόσο για το Ιράν όσο και για το Κατάρ, καθώς παρέχει μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου για εξαγωγή και ενεργειακή κάλυψη, τόσο για τις εσωτερικές ανάγκες όσο και για τη διεθνή αγορά. Η σημασία του South Pars για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομία της περιοχής το καθιστά αντικείμενο συνεχούς γεωπολιτικής σημασίας και διαφωνιών, κυρίως σχετικά με τα δικαιώματα εκμετάλλευσης και τις στρατηγικές του ελέγχου.

Το πεδίο South Pars είναι ζωτικής σημασίας και για το Ιράν, το οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις πηγές ενέργειας για την οικονομία του, ενώ έχει υπάρξει πεδίο στρατηγικών αντιπαραθέσεων με τις δυτικές χώρες, καθώς οι εξαγωγές φυσικού αερίου από την περιοχή είναι σημαντικές για το καθεστώς του Ιράν.

Για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, ισραηλινή αεροπορική επιδρομή έπληξε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο νότιο Ιράν, στην περιοχή South Pars και στο ενεργειακό κέντρο της Asaluyeh, σηματοδοτώντας μια επικίνδυνη κλιμάκωση με άμεσες διεθνείς επιπτώσεις.

Γιατί το South Pars είναι τόσο σημαντικό

Το South Pars διαθέτει εκτιμώμενα αποθέματα 14 τρισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου και περίπου 18 δισεκατομμυρίων βαρελιών συμπυκνωμάτων. Πρόκειται για πάνω από το 40% των αποδεδειγμένων αποθεμάτων φυσικού αερίου του Ιράν και σχεδόν το 8% των παγκόσμιων αποθεμάτων.

Συνολικά, το κοίτασμα περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια αξιοποιήσιμου φυσικού αερίου – ποσότητα ικανή να καλύψει τις παγκόσμιες ανάγκες για περίπου 13 χρόνια ή να ηλεκτροδοτήσει τις ΗΠΑ για περισσότερα από 35 χρόνια.

Το Κατάρ έχει αξιοποιήσει το κοίτασμα με τη συμμετοχή διεθνών εταιρειών και έχει καταστεί ο μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο.

Στο Ιράν, το South Pars καλύπτει μεγάλο μέρος των ενεργειακών αναγκών της χώρας, με την ημερήσια παραγωγή να ξεπερνά τα 700 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Ωστόσο, λόγω των διεθνών κυρώσεων, μεγάλο μέρος του φυσικού αερίου καταναλώνεται στο εσωτερικό της χώρας.

Τον Ιούνιο του 2025, το Ιράν ανακοίνωσε μερική αναστολή της παραγωγής στο South Pars, μετά από ισραηλινό πλήγμα που προκάλεσε πυρκαγιά σε μονάδα επεξεργασίας. Το περιστατικό ανέδειξε την ευπάθεια ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά assets παγκοσμίως.

Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει ξεκινήσει πρόγραμμα επενδύσεων ύψους 7 δισ. δολαρίων για τη διατήρηση της πίεσης στο κοίτασμα, ωστόσο οι ανάγκες παραμένουν πολύ μεγαλύτερες, απαιτώντας διεθνείς συνεργασίες και σύγχρονη τεχνολογία.

Το South Pars δεν είναι απλώς κρίσιμο για το Ιράν και το Κατάρ – αποτελεί κομβικό στοιχείο για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία του έχει άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς τιμές ενέργειας και στις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Πρώτο χτύπημα σε ενεργειακές υποδομές

Η σημερινή επίθεση αποτελεί την πρώτη άμεση στόχευση ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ιράν από την έναρξη της σύγκρουσης, η οποία βρίσκεται ήδη στην τρίτη εβδομάδα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος ήταν κρίσιμες εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου στο Μπουσέρ, με ισραηλινές πηγές να κάνουν λόγο για επιχείρηση που φέρεται να πραγματοποιήθηκε σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αντίποινα και απειλές σε όλη την περιοχή

Η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα, εκδίδοντας επείγουσα προειδοποίηση εκκένωσης ενεργειακών εγκαταστάσεων σε χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Μεταξύ των πιθανών στόχων που αναφέρθηκαν περιλαμβάνονται:

• διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία
• ενεργειακά συγκροτήματα στο Κατάρ
• κοίτασμα φυσικού αερίου στα ΗΑΕ

Η ανακοίνωση κάνει λόγο για «νόμιμους στόχους», εντείνοντας τους φόβους για ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη.

Άμεσος αντίκτυπος στις αγορές

Η επίθεση είχε ήδη ισχυρό αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με την τιμή του πετρελαίου Brent να εκτινάσσεται στα 108 δολάρια το βαρέλι.

Παράλληλα, αναμένονται επιπτώσεις και στη βιομηχανία λιπασμάτων, καθώς το ενεργειακό σύμπλεγμα της Asaluyeh αποτελεί βασικό προμηθευτή πρώτων υλών.

Ένα κρίσιμο σημείο για τον πλανήτη

Το South Pars δεν είναι απλώς μια ενεργειακή υποδομή. Είναι ένας στρατηγικός κόμβος παγκόσμιας σημασίας, που επηρεάζει άμεσα την ενεργειακή επάρκεια, τις τιμές και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Η στοχοποίησή του σηματοδοτεί μια νέα φάση στη σύγκρουση, όπου η ενέργεια μετατρέπεται σε βασικό πεδίο αντιπαράθεσης, με συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της περιοχής.