ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Θεόκριτος Αργυριάδης

Αυτή η τάση δεν περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Ιούνιο, το 57% των εργαζομένων ψήφισε τον ακροδεξιό “Εθνικό Συναγερμό” (Rassemblement National) στον πρώτο γύρο των βουλευτικών εκλογών στη Γαλλία. Τον Σεπτέμβριο, το 50% των εργαζομένων στήριξε το λαϊκιστικό “Κόμμα της Ελευθερίας της Αυστρίας” (FPÖ) στις γενικές εκλογές της χώρας.

Επίσης, το κόμμα “Εναλλακτική για τη Γερμανία” (AfD) έλαβε το 46% των ψήφων των εργαζομένων στις πολιτειακές εκλογές στο Βρανδεμβούργο, ενώ πολλοί φοβούνται πως μια δυσάρεστη έκπληξη μπορεί να επαναληφθεί και στις προσεχείς γερμανικές εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου.

Το δεξιό κόμμα της Πολωνίας, Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), που κυβέρνησε από το 2015 έως το 2023, αποτελεί ένα χρήσιμο παράδειγμα για το λόγο που τα λαϊκίστικα και αυταρχικά κόμματα γίνονται ολοένα και πιο ελκυστικά για τους εργαζόμενους στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, καθώς και για το πώς η κεντροαριστερά μπορεί να τους κερδίσει πίσω. Το PiS πέτυχε μια σειρά από νομοθετικές νίκες, όπως η μείωση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης, η σημαντική αύξηση του κατώτατου μισθού και η παροχή άμεσων χρηματικών επιδομάτων σε γονείς με παιδιά κάτω των 18 ετών. 

Υιοθετώντας πολιτικές που συνήθως προωθούν οι σοσιαλδημοκράτες, το PiS υπερασπίστηκε τα οικονομικά συμφέροντα των Πολωνών εργαζομένων. Ως αποτέλεσμα, σχεδόν οι μισοί από αυτούς ψήφισαν υπέρ του PiS στις βουλευτικές εκλογές του 2023 (τελικά, ένας συνασπισμός αντιπολιτευόμενων κομμάτων εξασφάλισε αρκετές έδρες για να σχηματίσει πλειοψηφική κυβέρνηση).

Εξαιρετικά ενδιαφέροντα είναι τα στοιχεία έρευνας του καθηγητή πολιτικής επιστήμης σε πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας, Bartosz Rydliński, που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Ιδρύματος για τις Ευρωπαϊκές Προοδευτικές Σπουδές (FEPS) και του Friedrich-Ebert-Stiftung. Ο καθηγητής ερεύνησε τους λιγότερο μορφωμένους και χαμηλότερου εισοδήματος ψηφοφόρους στις μικρές πόλεις και τις αγροτικές περιοχές της Πολωνίας, αποκαλύπτοντας μια πλήρη αποσύνδεση αυτής της ομάδας από την κεντροαριστερά. 

Οι συμμετέχοντας στην έρευνα που τοποθετούσαν τον εαυτό τους στην εργατική τάξη, συνέδεαν τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα με την ατζέντα των δικαιωμάτων LGBTQ+, τη σεξουαλικοποίηση των παιδιών, το άνοιγμα προς τους μετανάστες και τις προσπάθειες υπονόμευσης της κρατικής κυριαρχίας.

Αντί να καταναλώνουν παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, αντλούν τις ειδήσεις τους από εξειδικευμένες ομάδες στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Αυτοί οι ψηφοφόροι είναι περήφανοι για την αντισυστημική τους στάση και θεωρούν ότι δίνουν μια μάχη για την επιβίωσή τους και την πρόσβαση σε «αντικειμενική» πληροφόρηση.

Αυτά τα ευρήματα συμφωνούν με μια συστηματική ανασκόπηση 51 μελετών που εξετάζουν την πτώση της υποστήριξης προς τα κεντροαριστερά κόμματα στη Δύση. Το Δημοκρατικό Κόμμα στις ΗΠΑ, οι σοσιαλδημοκράτες στη Δυτική Ευρώπη και οι προοδευτικές δυνάμεις στις μετακομμουνιστικές χώρες έχουν χάσει την επαφή τους με την εργατική τάξη.

Για να αντιστρέψουν αυτή την τάση, πρέπει να εφαρμόσουν πολιτικές φιλικές προς τους εργαζομένους και να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν με αυτό το κρίσιμο εκλογικό σώμα.

Οι προοδευτικοί και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού έχουν εδώ και χρόνια διεξάγει εκστρατείες υπέρ της ενίσχυσης των εργατικών οικογενειών, προωθώντας αυξημένες δαπάνες για δημόσιες υπηρεσίες, υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση και υποδομές. Αυτή η στρατηγική τους έχει βοηθήσει να κερδίσουν εκλογές – αν και συχνά απέναντι σε μη δημοφιλείς συντηρητικές κυβερνήσεις.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ το 2008 και το 2020, όταν οι Δημοκρατικοί Μπαράκ Ομπάμα και Τζο Μπάιντεν κέρδισαν αντίστοιχα, καθώς και η σαρωτική νίκη του Εργατικού Κόμματος επί των Τόρις στις εκλογές του Ηνωμένου Βασιλείου το 2024.

Ωστόσο, μόλις αναλάβουν την εξουσία, αυτά τα κόμματα συχνά αποτυγχάνουν να υλοποιήσουν τις προεκλογικές τους υποσχέσεις. Το να μιλούν για τη δημιουργία καλών θέσεων εργασίας στις βιομηχανίες του μέλλοντος δεν είναι το ίδιο με το να τις δημιουργούν στην πράξη. Οι εργαζόμενοι θέλουν τολμηρούς και αποτελεσματικούς ηγέτες που θα προχωρήσουν σε συγκεκριμένες δράσεις.

Η κεντροαριστερά πρέπει να αποδεχτεί ότι δεν μπορεί να επικοινωνεί με τους εργαζόμενους της βιομηχανικής τάξης με τον ίδιο τρόπο που το κάνει με τις πλούσιες αστικές ελίτ. Αντί να απορρίπτουν τις ανησυχίες των εργαζομένων σχετικά με τη μετανάστευση, την παγκοσμιοποίηση και την πράσινη μετάβαση, οι Δημοκρατικοί στις ΗΠΑ και τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα στην Ευρώπη θα πρέπει να αντιμετωπίσουν αυτούς τους φόβους μέσα από τις διόδους και τις πλατφόρμες που χρησιμοποιεί ήδη αυτό το τμήμα του πληθυσμού.

Από αυτή την άποψη, θα μπορούσαν να διδαχθούν κάτι από την άκρα δεξιά, η οποία έχει καταφέρει να κυριαρχήσει σε πλατφόρμες όπως το TikTok και το X. Η δημιουργία βίντεο που παρουσιάζουν μια πιο θετική και δημοκρατική εκδοχή του λαϊκισμού δεν είναι τόσο θέμα αισθητικής, όσο αναγκαιότητας.

Η εργατική τάξη έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην οικοδόμηση των φιλελεύθερων δημοκρατιών τα τελευταία διακόσια χρόνια, προωθώντας την καθολική ψήφο, τη δημιουργία κοινωνικών προγραμμάτων και άλλες πολιτικές που ενίσχυσαν την οικονομική ευημερία και τη δημοκρατική σταθερότητα.

Σε περιόδους αναταραχής, όπως η σημερινή, τα κεντροαριστερά κόμματα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι εργαζόμενοι της εργατικής τάξης μπορούν να βρουν μια πολιτική «στέγη» στις τάξεις τους. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να καταβάλουν συντονισμένη προσπάθεια για να τους προσεγγίσουν, ξεκινώντας από το να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες τους και να επικοινωνούν μαζί τους στα μέσα και τις πλατφόρμες που χρησιμοποιούν.

Αν αποτύχουν, η ακροδεξιά θα συνεχίσει να εκμεταλλεύεται την οργή των εργαζομένων για να προωθήσει την αντιδημοκρατική της ατζέντα.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Ινστιτούτου INSA για λογαριασμό της εφημερίδας BILD, η Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU) παραμένει πρώτη δύναμη με 30% και απώλεια μίας μονάδας από την προηγούμενη μέτρηση, ενώ ακολουθεί η AfD με 18% και απώλεια επίσης μίας μονάδας. Ενδεικτικά, τον Ιανουάριο η AfD συγκέντρωνε στην ίδια δημοσκόπηση 23%. Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) κερδίζει, αντιθέτως, μία μονάδα και φθάνει στο 16% και ακολουθούν χωρίς μεταβολή οι Πράσινοι με 13%, η BSW με 6% και οι Φιλελεύθεροι (FDP) με 5%.

CDU-Senat verdoppelt Kosten für unbegleitete Minderjährige: Verpflichtende #Altersprüfung einführen!

Wieder einmal zeigt die #CDU das wahre Gesicht ihrer Migrationspolitik: In der von einem CDU-Bürgermeister regierten Hauptstadt haben sich die Kosten für minderjährige… pic.twitter.com/ZXTi9LpC7h

— AfD (@AfD) April 12, 2024

«Πολιτικά και αριθμητικά, οι πιθανότεροι κυβερνητικοί συνασπισμοί θα μπορούσαν να προέλθουν από συνεργασία CDU/CSU-SPD ή CDU/CSU-SPD-Πρασίνων. Την ίδια ώρα, η BSW έχει ήδη διπλάσιο ποσοστό από την Αριστερά, στην οποία ανήκε μέχρι πρόσφατα. Η Χριστιανική Ένωση είναι ισχυρότερη από το SPD και τους Πράσινους μαζί και οι Πράσινοι με το FDP συγκεντρώνουν ποσοστό ίσο με αυτό μόνης της AfD», επισημαίνει ο επικεφαλής του Ινστιτούτου INSA Χέρμαν Μπίνκερτ.

Ενώ βλέπουν τα ποσοστά τους να πέφτουν ολοένα περισσότερο στις δημοσκοπήσεις, οι Χριστιανοδημοκράτες του Άρμιν Λάσετ άρχισαν να «κλείνουν το μάτι» στη συντηρητική βάση των ψηφοφόρων. Έτσι ο Σβεν Σούλτσε, επικεφαλής του CDU στη Σαξονία Άνχαλτ, μιλώντας στην Bild πρότεινε ως μέτρο πάταξης της ανεργίας την υποχρεωτική κοινωφελή εργασία για μακροχρόνια ανέργους πχ. μάζεμα σπουπιδιών και φύλλων από τους δρόμους. Αντίστοιχο μέτρο όμως είχε περάσει και η κυβέρνηση της Δανίας, με στόχο να «βοηθήσει» μετανάστες να ενταχθούν στην αγορά εργασίας -μέτρο που βέβαια δέχθηκε έντονες επικρίσεις.

Από την πλευρά τους οι Σοσιαλδημοκράτες ποντάρουν για άλλη μια φορά στο σουηδικό πρότυπο και μάλιστα στο συνταξιοδοτικό μοντέλο της χώρας. Το σουηδικό μοντέλο συντάξεων ήταν ανέκαθεν εκλυστικό για τους Γερμανούς πολιτικούς διότι μοιάζει πολύ με το γερμανικό, με τη διαφορά ότι οι Σουηδοί καταβάλουν μια επιπλέον εισφορά που καταλήγει σε κρατικά ομόλογα. Ένα άλλο σουηδικό στοιχείο που αρέσει στους Γερμανούς σοσιαλδημοκράτες είναι ότι και κρατικά ιδρύματα μπορούν να παρέχουν ιδιωτικές συντάξεις.

Γαλλικές επιρροές για τους Γερμανούς Πρασίνους

Προς έκπληξη πολλών η Γερμανία υπολείπεται των γειτονικών χωρών της σε ζητήματα απαγόρευσης τοξικών ουσιών.Η χημική ουσία δισφαινόλη Α (ΒΡΑ)εντοπίζεται σε πολλά πλαστικά παράγωγα και έχει συνδεθεί με επιβλαβείς συνέπειες για την υγεία, από άσθμα μέχρι διαταραχές γονιμότητας. Ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων την έχει ήδη απαγορεύσει, όπως και η Γαλλία από το 2015. Οι Γερμανοί Πράσινοι δηλώνουν ρητά στις προεκλογικές τους δεσμεύσεις ότι θέλουν να ακολουθήσουν το γαλλικό πρότυπο αποβλέποντας στην προστασία των καταναλωτών.

Όσο για τους Φιλελευθέρους, βασικό σημείο στο προεκλογικό τους πρόγραμμα αποτελεί η ψηφιακή αναδιοργάνωση της Γερμανίας, την οποία συνδέουν με ένα φιλόδοξο εκπαιδευτικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης γνωστό ως «Learning Analytics». Μια ιδέα που ήδη εφαρμόζεται στις ΗΠΑ και την Κίνα και βασίζεται στην «εξόρυξη» δεδομένων που σχετίζονται με τους μαθητές, με στόχο τη βελτιστοποίηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Οι Φιλελεύθεροι εμπνέονται επίσης από τον Καναδά αλλά και την Αυστραλία στο πεδίο του μεταναστευτικού, προτείνοντας την υιοθέτηση συστήματος «πόντων» που θα απονέμονται σε μετανάστες με στόχο την ένταξή της στην αγορά εργασίας (βάσει κριτηρίων που σχετίζονται πχ. με την ηλικία ή τις γλωσσικές δεξιότητες). Στόχος είναι, σύμφωνα με το FDP, η προσέλκυση εξειδικευμένων εργαζομένων από άλλες χώρες.

Ισλανδικό εργασιακό μοντέλο για την Αριστερά

Η Αριστερά από την πλευρά της πάντως έχει το βλέμμα στραμμένα στη μακρινή Ισλανδία και στο πρόγραμμά μείωσης των ωρών εργασίας μέσα στην εβδομάδα. Μετά από δοκιμές επτά χρόνων, οι Ισλανδοί εργαζόμενοι δηλώνουν πιο ξεκούραστοι και λιγότερο αγχωμένοι. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Αριστερά παρουσίασε στη Γερμανία ήδη από το 2020 την ιδέα ενός εργασιακού μοντελού τεσσάρων ημερών. Εντούτοις η ιδέα αυτή δεν αναφέρεται ρητά στο νυν προεκλογικό πρόγραμμα της Αριστεράς. Γίνεται ωστόσο εκεί λόγος για «μια εργασιακή εβδομάδα 30 ωρών».

Όσο, τέλος, για την εθνολαϊκιστική Εναλλακτική για τη Γερμανία, εκτός από το ελβετικό φορολογικό μοντέλο βλέπει με συμπάθεια και την ελβετική απαγόρευση της ισλαμικής μαντήλας και της νικάμπ καθώς καιι την τακτική διεξαγωγή λαϊκών δημοψηφισμάτων -κάτι μάλιστα που θεωρεί αδιαπραγμάτευτο όρο για συμμαχίες. Όσο για το μεταναστευτικό, η Εναλλακτική για τη Γερμανία βλέπει με θαυμασμό το ιαπωνικό μεταναστευτικό σύστημα, το οποίο είναι εξαιρετικά αυστηρό και θέτει ως προτεραιότητα την προστασία της εθνικής ταυτότητας.

Πηγή: DW

«Υπάρχουν ορισμένοι, οι οποίοι έχουν μπεί στη διαδικασία να προκαλέσουν ζημιά σε μια μορφή κράτους, δηλαδή του ομοσπονδιακού συστήματος, που έχει κάνει τη Γερμανία τόσο ευημερούσα και πολιτισμικά ποικιλόμορφη όσο είναι», δήλωσε σήμερα ο Βάλτερ-Μπόργιανς στον τηλεοπτικό σταθμό Phoenix.

Ο σοσιαλδημοκράτης πολιτικός επέκρινε επίσης έντονα τις εσωτερικές αβεβαιότητες του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος: «Θέματα, όπως ο ορισμός ενός υποψηφίου για την καγκελαρία και η διατύπωση ενός (προεκλογικού) προγράμματος των Χριστιανοδημοκρατών είναι όχι μόνο ασαφή, αλλά χαοτικά», όπως είπε.

«Θα έπρεπε επίσης να συμβουλέψει κάποιος το CDU, να αποκτήσει μια σαφή πολιτική γραμμή (στο θέμα της αντιμετώπισης του κοροναϊού) το συντομότερο δυνατό, γιατί στο τέλος θα βλάψει τον αγώνα κατά της πανδημίας, αλλά θα βλάψει επίσης και την εμπιστοσύνη στην πολιτική στο σύνολό της», τόνισε ο σοσιαλδημοκράτης ηγέτης στο τηλεοπτικό δίκτυο Phoenix.

Ο Βάλτερ-Μπόργιανς αναφερόμενος στην κυριακάτικη συνέντευξη της καγκελαρίου Μέρκελ στο πρώτο δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυo ARD είπε: «Δεν συμμερίζομαι την άποψη ότι έγιναν σαφείς ανακοινώσεις (για την αντιμετώπιση του κοροναϊού) την Κυριακή.

Αντιθέτως, ήταν ένα είδος επιβεβαίωσης μιας συγκεκριμένης αδυναμίας (αντιμετώπισης της πανδημίας) και αυτό δεν δίνει την εντύπωση της δύναμης. Δεν αποκόμισα την αίσθηση ότι η δήλωση της καγκελάριου ότι από τώρα και στο εξής το θέμα του συντονισμού των εκτάκτων μέτρων έχει διευκρινιστεί, μπορεί να πείσει».