Της Σοφίας Κουνενάκη Εφραίμογλου, Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών (EBEA), Πρόεδρος του Εθνικού Επιμελητηριακού Δικτύου Ελληνίδων Γυναικών Επιχειρηματιών (ΕΕΔΕΓΕ), Εκτελεστική Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού.

Ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν αρκεί για να ικανοποιήσει τους φιλόδοξους στόχους, που έχουμε θέσει για το παρόν και το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. 

Πρόκληση παραμένει η αναβάθμιση των δομικών χαρακτηριστικών της ανάπτυξης, στην οποία κυρίαρχο ρόλο διατηρεί μέχρι σήμερα η ιδιωτική κατανάλωση. Η αύξηση της συμμετοχής των επενδύσεων παγίων κεφαλαίων στο ΑΕΠ – ώστε να προσεγγίσουμε τον μέσο όρο της Ε.Ε. – αλλά και η διαφοροποίηση του μείγματος των επενδύσεων με έμφαση στη μεταποίηση, στον πρωτογενή τομέα, στις νέες τεχνολογίες, είναι ζητούμενα κρίσιμης σημασίας.

Πρόκληση, που επηρεάζει άμεσα την προσπάθεια προσέλκυσης περισσότερων παραγωγικών επενδύσεων, παραμένει επίσης η βελτίωση της θέσης της Ελλάδας στην παγκόσμια κατάταξη για την ανταγωνιστικότητα, με δεδομένο ότι η χώρα μας βρέθηκε το 2023 μόλις στην 49η θέση στην Παγκόσμια Επετηρίδα Ανταγωνιστικότητας του IMD, από την 51η θέση το 2019.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις αναγνωρίζουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην οικονομία και εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία για το μέλλον. Έχουν επίγνωση των αλλαγών που συμβαίνουν γύρω μας και κατανοούν την ανάγκη να προσαρμοστούν στο νέο περιβάλλον, να συμβαδίσουν με τις τεχνολογικές εξελίξεις στην παραγωγή και στην εργασία, να εφαρμόσουν καινοτομίες, να επενδύσουν σε σύγχρονες δεξιότητες προκειμένου να παραμείνουν βιώσιμες και ανταγωνιστικές. Η ανάγκη αυτή είναι ακόμη πιο επιτακτική για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συνιστούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας και ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις ανάπτυξης. 

• Στην προσπάθεια αυτή χρειάζονται και αξίζουν κάθε δυνατή στήριξη. Είναι θετικό το ότι η κυβέρνηση προωθεί μια συνεκτική ατζέντα αλλαγών και μεταρρυθμίσεων, ώστε να ενισχύσει αυτή την προσπάθεια και να αντιμετωπίσει προβλήματα, που καθηλώνουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Ζητούμενο είναι οι αλλαγές αυτές να παράγουν στο εξής μετρήσιμο θετικό αποτέλεσμα.

Στο αμέσως επόμενο διάστημα, καλούμαστε να αξιοποιήσουμε σωστά τις ευκαιρίες που δημιουργεί η αναβάθμιση των συνθηκών χρηματοδότησης του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, σε συνδυασμό με την εισροή των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και των άλλων ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων, ώστε να προωθήσουμε ποιοτικές επενδύσεις σε υποδομές, σε νέες τεχνολογίες και μεθόδους παραγωγής, στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού.

Χρειάζεται, ταυτόχρονα, να προχωρήσουν ταχύτερα οι μεταρρυθμίσεις με στόχο την αναβάθμιση της λειτουργίας του κράτους, των θεσμών, των αγορών και των επιχειρήσεων. Τα ψηφιακά άλματα που πραγματοποιεί η δημόσια διοίκηση, πρέπει να συνδεθούν με απλοποίηση των διαδικασιών, με περιορισμό της γραφειοκρατίας και της πολυνομίας, με θέσπιση ποιοτικών και ποσοτικών στόχων σε κάθε μονάδα δημόσιας διοίκησης και αποτελεσματικότερους μηχανισμούς για την ενίσχυση της διαφάνειας και την αντιμετώπιση της διαφθοράς.

• Χρειάζεται συνέχιση των παρεμβάσεων για μια πιο ανταγωνιστική φορολόγηση των επιχειρήσεων και της εργασίας, επιτάχυνση των επενδύσεων και των πολιτικών για τη μείωση του κόστους της ενέργειας, αναβάθμιση των δημοσίων υποδομών και μέριμνα για την προστασία από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, επιτάχυνση της διαδικασίας απονομής της δικαιοσύνης. Χρειάζονται περισσότερες ακόμη παρεμβάσεις, που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών, ενθαρρύνουν την καινοτομία και υποστηρίζουν τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας.

Η ελληνική οικονομία έχει κάνει μεγάλα βήματα μπροστά, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Όμως, η ανάπτυξη που επιδιώκουμε δεν μπορεί να στηριχθεί στην ευάλωτη συνταγή του παρελθόντος. Επιχειρήσεις και Πολιτεία οφείλουν να κινητοποιηθούν πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Οι προϋποθέσεις για να πετύχουμε αυτό το στόχο είναι γνωστές: περισσότερες και πιο τολμηρές μεταρρυθμίσεις στο κράτος, στους θεσμούς και στις αγορές, περισσότερες και ποιοτικές επενδύσεις, σύγχρονες δεξιότητες, πίστη στο όραμα και στις ικανότητες των ελληνικών επιχειρήσεων.

Της Σοφίας Κουνενάκη Εφραίμογλου*

Κινητήριος δύναμη για την ανάπτυξη είναι η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, συνολικού ύψους άνω των 90 δισεκατομμυρίων ευρώ, που θα εισρεύσουν στην ελληνική οικονομία την περίοδο 2021 – 2027,  από το Ταμείο Ανάκαμψης, το ΕΣΠΑ, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και το πρόγραμμα Αγροτικής Πολιτικής. Ειδικότερα, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, η χώρα μπορεί να αξιοποιήσει συνολικά 36 δισεκατομμύρια ευρώ, ως τα τέλη του 2025. Από αυτά, σχεδόν τα μισά, δηλαδή 17,7 δισ. ευρώ, προορίζονται για δάνεια προς τον ιδιωτικό τομέα, σε επιχειρήσεις όλων των μεγεθών, με ιδιαιτέρως ελκυστικά επιτόκια, 0,35% για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και 1% για μεγαλύτερες. Βρίσκεται, επίσης, σε πλήρη εξέλιξη η υλοποίηση του ΕΣΠΑ 2021 – 2027, με πόρους συνολικού ύψους 26 δισ. ευρώ, ένα σημαντικό μέρος των οποίων θα κατευθυνθεί σε δράσεις στήριξης της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, μέσω ενισχύσεων και χρηματοδοτικών εργαλείων.

Παράλληλα, η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας επιτρέπει τη βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα και αναβαθμίζει περαιτέρω την επενδυτική εμπιστοσύνη.

• Οι συνθήκες αυτές ισοδυναμούν με μια μοναδική ευκαιρία για την Ελλάδα, να καλύψει το επενδυτικό κενό, που δημιουργήθηκε στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Είναι, κυρίως μια ευκαιρία για τη χώρα, να προχωρήσει στο ριζικό μετασχηματισμό του παραγωγικού της μοντέλου, να δημιουργήσει καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας και προϋποθέσεις για αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών.

Η προσπάθεια είναι απαιτητική και το αποτέλεσμά της δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Η μεγάλη πρόκληση για την επόμενη διετία, είναι να επιταχυνθεί η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης – ώστε να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ από τα διαθέσιμα κονδύλια μέχρι το τέλος του 2025 – χωρίς ωστόσο να υπάρξει παρέκκλιση από τους αναπτυξιακούς στόχους της χώρας. Είναι γι’ αυτό σημαντικό η διοίκηση να τρέξει ακόμη γρηγορότερα, να αντιμετωπιστούν δραστικά τα όποια γραφειοκρατικά εμπόδια και  να δρομολογηθούν έγκαιρα οι ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις, που θα αλλάξουν την παραγωγική δομή της ελληνικής οικονομίας.

• Παράλληλα με τις επενδύσεις, είναι απαραίτητο να προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και να συνεχιστούν τα βήματα βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, με παρεμβάσεις που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών,  με επένδυση στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού και πολιτικές για την αποτελεσματικότερη αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης εργασίας.

Είναι, ωστόσο, σημαντικός και ο ρόλος των ελληνικών επιχειρήσεων, οι οποίες καλούνται να αξιοποιήσουν το θετικό μομέντουμ στην ελληνική οικονομία, για να διασφαλίσουν την ανάπτυξή τους μακροπρόθεσμα. Να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις, που θα επιταχύνουν την πράσινη και ψηφιακή τους μετάβαση, θα αυξήσουν την παραγωγικότητά τους, θα τις βοηθήσουν να καινοτομήσουν και να υιοθετήσουν νέες τεχνολογίες. Να εντάξουν τις επενδύσεις αυτές σε ένα ευρύτερο μείγμα αναπτυξιακών πρωτοβουλιών, που θα περιλαμβάνει παραγωγικές επενδύσεις, αλλά και στρατηγικές συνεργασίες, ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών.

• Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών στηρίζει ενεργά αυτή την προσπάθεια, εστιάζοντας στη συστηματική ενημέρωση και καθοδήγηση των μελών του, για την αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων, αλλά και σε καινοτόμες δράσεις για την ενδυνάμωση των μικρομεσαίων ειδικά επιχειρήσεων, μέσα από την ανάδειξη καλών πρακτικών, την επιμόρφωση και τη μεταφορά σύγχρονης τεχνογνωσίας. 

Παρά τις δυσκολίες στο παγκόσμιο τοπίο, ο άνεμος που πνέει στην ελληνική οικονομία εξακολουθεί να είναι ευνοϊκός. Ζητούμενο είναι το κλίμα ευφορίας να μη μετατραπεί σε εφησυχασμό, αλλά σε κινητήριο δύναμη για μια ανάπτυξη με ποιότητα και διάρκεια.

*Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών (EBEA), Πρόεδρος του Εθνικού Επιμελητηριακού Δικτύου Ελληνίδων Γυναικών Επιχειρηματιών (ΕΕΔΕΓΕ), Εκτελεστική Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού