Νίκος Γιαννόπουλος

Ένα και μόνο στοιχείο είναι αρκετό για να καταλάβει κανείς την τάξη μεγέθους και την άνοδο που έχει παρατηρηθεί. Μέχρι το 2019 υπήρχαν μόλις 89 επιχειρήσεις με δραστηριότητα. Σήμερα, εν έτει 2026, οι επιχειρήσεις του κλάδου είναι περισσότερες από 10.600. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία ασχολούνται με την κατ’ οίκον παράδοση τροφίμων.

Μιλάμε, κοντολογίς, για ένα μεγάλο μέρος της νεοφυούς επιχειρηματικότητας της χώρας και της παροχής υπηρεσιών σε πόλεις και επαρχία.

Την παραπάνω τάση την διευκολύνει σαφώς η πρόοδος της τεχνολογίας η οποία έχει παίξει κομβικό ρόλο. Όταν σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας (4,8 εκ. κάτοικοι) ψωνίζει ηλεκτρονικά (πάσης φύσεως προϊόντα) τότε είναι απολύτως λογικό οι ανάγκες των εν λόγω εταιριών για προσωπικό να αυξάνονται. 

Επισήμως, στην ΕΡΓΑΝΗ καταγράφονται 18.842 εργαζόμενοι σε ταχυδρομικές ή ταχυμεταφορικές δραστηριότητες. Το νούμερο αντιστοιχεί στο 0,74 των εργαζόμενων του ιδιωτικού τομέα αλλά δεν λέει την πάσα αλήθεια.

Στην πραγματικότητα ο αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος. Πολλοί από τους διανομείς εργάζονται με μπλοκάκι με το καθεστώς του “ελεύθερου επαγγελματία” και δηλώνονται ως συνεργάτες των πασίγνωστων πλατφορμών που κυριαρχούν στο χώρο. Αυτό συνήθως επιβάλλεται αλλά κάποιες άλλες φορές αποτελεί “επιλογή” των διανομέων που έχουν ανάγκη να δουλεύουν περισσότερες ώρες.

Υπερεντατική δουλειά   

Η εν λόγω δουλειά, αυτή της διανομής δηλαδή, χαρακτηρίζεται από την ένταση της εργασίας. Έχει αποδειχθεί ότι οι περισσότεροι επαγγελματίες διανομείς, αυτοί που έχουν την εν λόγω απασχόληση ως κυρίως επαγγελματική δραστηριότητα, ξεπερνούν το 8ωρο. Πολλές φορές κατά πολύ, φτάνουν ακόμα και τις 12 ώρες δουλειάς.

“Δουλεύοντας υπερωρίες, αν είναι κανείς εξαρτημένος εργαζόμενος ή απεριόριστα αν πρόκειται για “ελεύθερο επαγγελματία”, εξασφαλίζει περισσότερα χρήματα. Σε μία καλή πλατφόρμα με όγκο δουλειάς τα συνεχή 12ωρα μπορεί να οδηγήσουν σε μισθούς ακόμη και 2500 ευρώ” τόνισε στο Libre έμπειρος επαγγελματίας του χώρου.

Η κόπωση, βέβαια, είναι τεράστια. Δεν πρέπει κανείς να πιστέψει ότι πρόκειται για εύκολη δουλειά. Τουναντίον, η συνεχής έκθεση στα φυσικά φαινόμενα (κρύο και βροχή το χειμώνα, υπερβολική ζέστη το καλοκαίρι) καθιστούν το επάγγελμα ανθυγιεινό, το λιγότερο. Και είναι κάτι που προτάσσουν οι διανομείς σε όλες τις κινητοποιήσεις τους που δεν είναι λίγες τα τελευταία χρόνια.

Περισσότερο όμως και από την έκθεση στα φυσικά φαινόμενα, αυτό που κυρίως τους επηρεάζει είναι το υπερβολικό άγχος για όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ημερήσια παραγωγή, για όσο το δυνατόν περισσότερες παραδόσεις. Ειδικά γι’ αυτούς που πληρώνονται με το κομμάτι, ο ημερήσιος στόχος πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο μεγάλος.

Την ίδια ώρα, η 24ωρη διαθεσιμότητα delivery αλλάζει τον τρόπο που λειτουργούν οι πόλεις, ιδιαίτερα οι μεγάλες, όπως η Αθήνα. 

Αυξάνει την κινητικότητα δικύκλων σε ώρες που άλλες επιχειρήσεις είναι κλειστές, επηρεάζει την κυκλοφορία και την πρόκληση θορύβου σε κατοικημένες περιοχές, δημιουργεί, όπως προαναφέρθηκε, πίεση σε εργαζόμενους για να ανταποκριθούν στις νυχτερινές και πρωινές παραγγελίες.

Η πόλη, κοντολογίς, δείχνει να μένει περισσότερη ώρα “ξύπνια” σε σχέση με το παρελθόν.

Συμπερασματικά, το 24ωρο delivery έχει πλέον καθιερωθεί ως βασικό στοιχείο της αστικής καθημερινότητας στις μεγάλες πόλεις, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη. Γυρισμός σ’ αυτό δεν φαίνεται να υπάρχει.

Η συνεχής λειτουργία του κλάδου εξυπηρετεί την αυξημένη ζήτηση για άμεση παράδοση προϊόντων και φαγητού, αλλά ταυτόχρονα συνοδεύεται από εντατικοποίηση της εργασίας και υψηλές απαιτήσεις διαθεσιμότητας για τους διανομείς.

Το μοντέλο αυτό εγείρει ζητήματα που αφορούν τις συνθήκες εργασίας, την οδική ασφάλεια και τη ρύθμιση της αγοράς των πλατφορμών. Το delivery δεν αποτελεί πλέον περιφερειακή υπηρεσία όπως πριν από μερικά χρόνια, αλλά έναν από τους πιο δυναμικούς τομείς της οικονομίας των υπηρεσιών, με άμεσες κοινωνικές επιπτώσεις που παραμένουν υπό εξέλιξη και διαμόρφωση. 

Τέλος, οι εργαζόμενοι στον κλάδο ζητάνε επιπλέον ρύθμιση του τοπίου και προφανώς έχουν δίκιο καθώς η κατάσταση παραμένει εν πολλοίς αρρύθμιστη. 

«Τι έχουν άραγε να πουν σήμερα τα κυβερνητικά στελέχη, που έβρισκαν όλες τις προηγούμενες ημέρες επαρκείς τις εξηγήσεις του, που δεν έβρισκαν λόγο παραίτησής του και κατηγορούσαν την αντιπολίτευση για τοξικότητα; Πώς θα σταθούν από αύριο απέναντι στους πολίτες;», διερωτάται η Κουμουνδούρου και σχολιάζει:

«Σε κάθε περίπτωση, η παραίτηση Λαζαρίδη είναι αποτέλεσμα της κοινωνικής κατακραυγής και, παράλληλα, μια νίκη του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και της προοδευτικής αντιπολίτευσης. Μια νίκη που κατάφερε ένα ισχυρό πλήγμα στον σκληρό πυρήνα του συστήματος Μητσοτάκη».

Ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για την παραίτηση του Μακάριου Λαζαρίδη – https://t.co/pc5VIc0Kam
Δεν είναι αρκετή όμως. Η χώρα πρέπει να γυρίσει σελίδα. Και αυτό θα συμβεί μόνο με την παραίτηση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, εκλογές, και μια προοδευτική κυβέρνηση. pic.twitter.com/6yiqlnfS7o

— ΣΥΡΙΖΑ (@syriza_gr) April 18, 2026

«Δεν είναι αρκετή όμως. Η χώρα πρέπει να γυρίσει σελίδα. Και αυτό θα συμβεί μόνο με την παραίτηση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, εκλογές, και μια προοδευτική κυβέρνηση», καταλήγει η ανακοίνωση.

Νίκος Γιαννόπουλος

Παράλληλα σε ότι αφορά το 2026, οι απαντήσεις που πρέπει να δώσει η ελληνική κοινωνία στα πολλά κρίσιμα ερωτήματα που θα τεθούν οφείλουν να είναι πειστικές. Ζητήματα όπως το δημογραφικό, η βία των ανηλίκων, η δημόσια εκπαίδευση και τα προβλήματά της, η διαχείριση της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινή ζωή και στην εργασία, η προστασία από την υπερέκθεση στα social media (παιδιών και ενηλίκων) μπαίνουν μετ’ επιτάσεως στην ατζέντα εκ των πραγμάτων που αλλάζουν πια με αστραπιαίες ταχύτητες.

Τα ζητήματα αυτά προφανώς έχουν, όπως όλα άλλωστε, πολιτικές απολήξεις που θα κληθεί να διαχειριστεί το πολιτικό προσωπικό της χώρας και ιδιαίτερα το κυβερνητικό. Υπό αυτήν την έννοια οι απαντήσεις θα δοθούν πρωτίστως από τους πολιτικούς ταγούς με ότι αυτό συνεπάγεται.

“Σεισμός” για τα Τέμπη

Η σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών με τους 57 νεκρούς τον Φεβρουάριο του 2023 εξακολούθησε να συγκλονίζει συθέμελα την Ελλάδα και κατά το 2025. Ειδικά στις αρχές του έτους, με νέα στοιχεία να έρχονται στο φως της δημοσιότητας όπως το πόρισμα του ΕΔΟΑΣΑΑΜ, το ποτάμι της λαϊκής οργής φούσκωσε τόσο που παρέσυρε σχεδόν τα πάντα στο διάβα του.

Στις 26 Ιανουαρίου, μετά από κάλεσμα του Συλλόγου Θυμάτων Τεμπών, έγινε στην Αθήνα μία πολύ μεγάλη συγκέντρωση διαμαρτυρίας με το δυστύχημα και τις απολήξεις του πια να καταλαμβάνουν την πρώτη θέση στην επικαιρότητα επί σειρά ημερών.

Όμως ότι έγινε στις 28 Φεβρουαρίου δεν μπορεί να συγκριθεί σε καμία περίπτωση με τη συγκέντρωση της 26ης Ιανουαρίου.

Την τελευταία ημέρα του χειμώνα, στο νέο συλλαλητήριο, παρέλυσαν την πάντα. Υπηρεσίες έκλεισαν, μαγαζιά κατέβασαν ρολά, ακόμα και τα ταξί σταμάτησαν έτσι ώστε η Αθήνα να δει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πολιτών τα τελευταία 30 χρόνια τουλάχιστον.

Ένα τσουνάμι ανθρώπων κάθε ηλικίας και κάθε οικονομικής κατάστασης κατέβηκε στο κέντρο της πρωτεύουσας για να απαιτήσει δικαιοσύνη για τα θύματα και οξυγόνο (η φράση θύματος από το video που έφτασε στους δέκτες μας θα μας στοιχειώνει για δεκαετίες). Το ίδιο συνέβη και σε όλη την Ελλάδα. Η 28η Φεβρουαρίου του 2025 είναι πλέον ένα ιστορικό ορόσημο για τη χώρα.

“Ελλάδα φτώχεια, αμφίβολο το αύριο”

Οι παραπάνω στίχοι του Λεξ γράφτηκαν την προηγούμενη δεκαετία, σε μία Ελλάδα που βρισκόταν σε διαφορετικό οικονομικοπολιτικό πλαίσιο. Το γεγονός όμως ότι περιγράφουν με ακρίβεια την κατάσταση του 2025 είναι σίγουρα ενδεικτικό της προβληματικής, παρούσας κατάστασης. Μέσα στο έτος που φεύγει ήταν πολλοί οι συμπολίτες μας που είδαν τα εισοδήματά τους να καθηλώνονται ενώ την ίδια ώρα η ακρίβεια κάλπαζε (σ’ ένα συνεχές κρεσέντο ανόδου από το 2022 και μετά). Κάπως έτσι πολλές οικογένειες και μονοπρόσωπα νοικοκυριά βρέθηκαν out of the box, στις στατιστικές της “βαριάς” φτώχειας. Παράδειγμα: Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα καλύπτει μόλις το 60% του ορίου φτώχειας.

Εκτός αυτού, οι πολίτες της χώρας παρουσιάζονται άκρως απαισιόδοξοι για την οικονομική τους κατάσταση. Είναι, ας πούμε, ιδιαίτερα ενδεικτικό ότι η Ελλάδα κατέχει την αρνητική πρωτιά στην ΕΕ με 66,8% υποκειμενικής φτώχειας και 1 στους 10 εργαζόμενους σε άμεσο κίνδυνο. Προφανώς τα μέλη των νοικοκυριών αντιλαμβάνονται ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά και ότι δεν μπορούν να συμμετάσχουν και να κερδίσουν από την όποια ανάπτυξη.

Την ίδια ώρα η Τράπεζα της Ελλάδος κατέγραψε μείωση πραγματικών μισθών κατά 1,1% και διαθέσιμου εισοδήματος κατά 3,3% το 2025 (Β’ τρίμηνο), παρόλο που ονομαστικά αυξήθηκαν 3,2% ανά εργαζόμενο. Τον Απρίλιο, δε, αυξήθηκε ο κατώτατος μισθός για να φτάσει στα 880 ευρώ με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης όμως να “ροκανίζεται” από τον πληθωρισμό και το ράλι ανόδου στις τιμές που αυτός προκαλεί. Με μία λέξη: Αδιέξοδο.

Ο ακήρυχτος πόλεμος στην εργασία

Η συχνότητα με την οποία έφταναν στα δημοσιογραφικά γραφεία ειδήσεις για εργατικά δυστυχήματα στη χώρα ήταν μέσα στο 2025 πολύ μεγάλη. Στο Libre προχωρήσαμε σε τρία τουλάχιστον ρεπορτάζ καταγράφοντας τα δεδομένα, τους κινδύνους και τις αιτίες ενός ιδιαίτερα σημαντικού προβλήματος. Τα νούμερα είναι το δίχως άλλο και χωρίς καμία υπερβολή σοκαριστικά. Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου οι νεκροί είχαν φτάσει τους 190, θλιβερό ρεκόρ όλων των εποχών στην Ελλάδα. Μέσα στο Δεκέμβριο το αίμα έρεε ακόμα με δύο τουλάχιστον θανατηφόρα περιστατικά σε μεγάλα εργοτάξια αλλά και στην επισκευαστική βάση της ΣΤΑΣΥ στον Πειραιά (της οποίας την επικινδυνότητα είχαν αναδείξει οι εργαζόμενοι πολύ πριν το περιστατικό).

Η ραγδαία αύξηση των περιστατικών και των νεκρών από αυτά αποδίδεται σε σειρά αιτιών οι οποίες πρέπει να προβληματίσουν αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις. Ο ΣΕΠΕ, από τη στιγμή που μετατράπηκε σε μία τύπου ανεξάρτητη αρχή, δεν δείχνει να λειτουργεί αποτελεσματικά. Αντιθέτως, υπάρχουν καταγγελίες ότι υπολειτουργεί. Εκτός αυτού, μέσα σ’ αυτό τον εργασιακό ζόφο, καθιερώθηκε και το… 13ώρο.

Η ΟΣΕΤΕΕ της ΓΣΕΕ έχει καταγγείλει (όχι μόνο μία φορά) το Υπουργείο Εργασίας ότι υποκαταγράφει το φαινόμενο και δεν αναδεικνύει τις πραγματικές διαστάσεις του. Παράλληλα η “μαύρη” εργασία δεν υποχωρεί, ηλικιωμένοι εργαζόμενοι (κοντά ή και πάνω από τα 60) εργάζονται κάτω από δύσκολες συνθήκες (συμπεριλαμβανομένων και των καιρικών) ενώ τα περιστατικά ασθενειών που οφείλονται στην εργασία αυξάνονται.

Η κυβέρνηση αναγκάστηκε να νομοθετήσει σχετικά, αλλά τα συνδικάτα πιστεύουν ότι τα μέτρα έχουν περίπου την επιρροή του ντεπόν σε μία σοβαρή ασθένεια. Ένα μόνο χαρακτηριστικό παράδειγμα: Στα εργοτάξια με υψηλά ποσοστά δυστυχημάτων στην Ελλάδα, όπως αυτά των κατασκευών, λείπουν συστηματικά συγκεκριμένα μετρήσιμα μέτρα ασφαλείας, βάσει των εκθέσεων του ΣΕΠΕ αλλά και της ΟΣΕΤΕΕ. Απουσιάζει, ας πούμε, ένα υποχρεωτικό Σχέδιο Ασφάλειας Υγείας (ΣΑΥ) αλλά και ο Φάκελος Ασφάλειας Υγείας (ΦΑΥ), με γνωστοποίηση στην Επιθεώρηση Εργασίας. Μία σωστή εκτίμηση πέντε δεικτών επικινδυνότητας (πτώσεις, ηλεκτροπληξία, μηχανήματα) θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη  μείωση ατυχημάτων κατά 20% ετησίως.

Η βία των ανηλίκων ως ανοιχτή πληγή της κοινωνίας

• Τι έχει συμβεί στα μυαλά και στις ψυχές 14χρονων και 15χρονων παιδιών τα οποία συμμετείχαν στα αναρίθμητα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων μέσα στο 2025;
• Που οφείλεται αυτό το φαινόμενο που βρίσκεται σε πλήρη έξαρση τους πολλούς τελευταίους μήνες;

Τα στοιχεία, όπως και να έχει, είναι ενδεικτικά της σοβαρότητας της κατάστασης. Οι συλλήψεις ανηλίκων από την ΕΛΑΣ ήταν περισσότερες από 3000 μέχρι το Σεπτέμβριο και κατά 40% αυξημένες σε σχέση με το ίδιο διάστημα του 2024. Η κατηγορία είχε να κάνει συνήθως με σωματικές βλάβες κατά τη διάρκεια συμπλοκών, δεν έλειπε όμως και αυτή της διακίνησης ναρκωτικών. Το φαινόμενο, την ίδια ώρα, έλαβε ανησυχητικές διαστάσεις ακόμα και μέσα στα σχολεία. Το τελευταίο γεγονός σε σχολική μονάδα στην Κυψέλη όπου 16χρονη φέρεται να μαχαίρωσε άλλη μαθήτρια προκάλεσε αναστάτωση αλλά δεν έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία, αν θέλουμε να είμαστε απολύτως ειλικρινείς.

Στον αέρα πλανάται ένα ερώτημα: Τι συμβαίνει; Δεν είναι μία η αιτία. Ο συνδυασμός τους όμως μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικός. Η κοινωνική αποσύνθεση, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, παίζει το ρόλο της. Πιο “ειδικές” αιτίες όπως η υπερέκθεση των ανηλίκων στα social media στα οποία τα παιδιά εθίζονται σε “μοντέλα'” βίαιων συμπεριφορών, είναι σίγουρα παρούσες. Οι συνέπειες του σχεδόν δίχρονου εγκλεισμού λόγω της πανδημίας τα προηγούμενα χρόνια δεν μπορούν να αγνοηθούν. Τέλος, η φτώχεια επίσης που αποσαρθρώνει την κοινωνική συνοχή, όχι μόνο στα λαϊκά προάστεια των πόλεων αλλά σε πολύ πιο εκτεταμένες γεωγραφικές ζώνες της χώρας.

Οπως και να έχει, τα παιδιά εκπέμπουν σήμα SOS, οι ενήλικες δεν μπορούμε να προσποιούμαστε ότι δεν το ακούμε.

Δημογραφικό: Διαχρονική βόμβα στα θεμέλια της χώρας

Τον Σεπτέμβριο της χρονιάς που κλείνει πληροφορούμασταν, ενεοί, την είδηση ότι έκλεισαν ανά την Ελλάδα περισσότερα από 750 σχολεία! Γιατί; Διότι δεν είχαν μαθητές και μαθήτριες να φιλοξενήσουν (ή, τέλος πάντων, είχαν πολύ λίγους και λίγες). Τι άλλο να γράψει κανείς για να περιγράψει τον ανοιχτό κίνδυνο που αντιμετωπίζει η χώρα από την κατάρρευση του πληθυσμού της;

Πρόκειται για πρόβλημα υπαρξιακού τύπου που προσώρας δεν έχει πάρει στην ατζέντα των κομμάτων τη θέση που του αρμόζει. Ακόμα και οι Financial Times περιγράφουν σε ρεπορτάζ τους την κατάσταση ως οξεία και επείγουσα, περισσότερο από ότι στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης που αντιμετωπίζουν παρόμοιας υφής πρόβλημα. Για το άμεσο μέλλον οι προβλέψεις είναι “μαύρες”.

Προβλέπεται συρρίκνωση πληθυσμού και εργατικό κενό 515.000 ανθρώπων έως το 2050, κενό που δεν είναι δυνατόν να αναπληρωθεί, ακόμα και αν οι γυναίκες της χώρας φτάσουν σ’ ένα “τρελό” αριθμό γεννήσεων, ενδεχόμενο που έτσι και αλλιώς δεν έχει πολλές πιθανότητες εκπλήρωσης.

Άρα τι κάνουμε; Η σχετική κουβέντα για απορρόφηση μεταναστών που εκτός από τα εργατικά κενά, θα καλύψουν και τα πληθυσμιακά, ιδίως στην ελληνική περιφέρεια, έχει ήδη ανοίξει και αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια. Μαγικές λύσεις έτσι και αλλιώς σε τόσο δισεπίλυτα προβλήματα όπως και αυτό σίγουρα δεν υπάρχουν.

Ράνια Τραγόμαλλου

Επεσήμανε ότι «το πρόγραμμα, οι προτάσεις και οι πρωτοβουλίες μας δεν φτάνουν σε όλη την κοινωνία και γι’ αυτό οφείλουμε εμείς να τις κουβαλήσουμε παντού».  

Το μήνυμα, οι εκλογές και τα νέα κόμματα

Ο Νίκος Ανδρουλάκης κάλεσε τα στελέχη και τους φίλους του κόμματος σε έναν αγώνα πολιτικής εξωστρέφειας, με αιχμή την οικονομία, την υγεία, την παιδεία, τη στέγαση, την ενέργεια, τα κοινωνικά ζητήματα και το κράτος δικαίου.   

Η Χαριλάου Τρικούπη ξεκαθαρίζει σε κάθε ευκαιρία τα όρια με την κυβέρνηση, αναδεικνύοντας το «μονομέτωπο» απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, με τον κ. Ανδρουλάκη να απορρίπτει κάθε συζήτηση περί διλημμάτων: «Δεν είμαστε το ίδιο με τον κ. Μητσοτάκη. Μονοδρόμος είναι η νίκη μας, γιατί διαφορετικά η ήττα θα είναι της κοινωνίας», υπογραμμίζει.  

Στο ΠΑΣΟΚ εκτιμούν οτι δεν διαφαίνονται πρόωρες εκλογές, καθώς –όπως υποστηρίζουν – η κυβέρνηση διαθέτει «καύσιμο» έως το 2027, αξιοποιώντας και τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.  

Επιχειρούν να εμφανιστούν ψύχραιμοι, ωστόσο ο κομματικός μηχανισμός βρίσκεται σε διαρκή επιφυλακή, στην προσπάθεια να μην αμφισβητηθεί η πρωτοκαθεδρία στην αντιπολίτευση, τόσο από την επικείμενη επανεμφάνιση του νέου φορέα του Αλέξη Τσίπρα όσο και από αντισυστημικές –όπως τις χαρακτηρίζουν– πρωτοβουλίες της Μαρίας Καρυστιανού. 

Στη Χαριλάου Τρικούπη δεν αγνοούν τις κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού, αν και εκτιμούν ότι έχει κριθεί πολιτικά, ενώ αντιμετωπίζουν τις πρωτοβουλίες Καρυστιανού με προσοχή λόγω της απρόβλεπτης δυναμικής της. Σύμφωνα, ωστόσο, με τις εκτιμήσεις τους, ακόμη και με την είσοδο νέων κομματικών σχηματισμών, οι απώλειες του ΠΑΣΟΚ κινούνται κάτω από μία ποσοστιαία μονάδα. 

 Ο Αλέξης και οι συζητήσεις στο προσκήνιο 

Η στρατηγική της πολιτικής αυτονομίας παραμένει αδιαπραγμάτευτη με την ηγετική ομάδα να διαμηνύει  ότι «όλες οι συζητήσεις  γίνονται στο προσκήνιο» και όχι μέσω παρασκηνιακών  διεργασιών.  Δημόσια  ήταν και η τοποθέτηση του  Νίκου Ανδρουλάκη στη συζήτηση του Προϋπολογισμού που έκανε λόγο για ανάγκη «να αγωνιστούν όλες οι δημοκρατικές δυνάμεις για πολιτική αλλαγή». 

Φράση που  ερμηνεύτηκε ως μήνυμα προς τον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς  χωρίς όμως να αναιρείται η γραμμή της αυτόνομης πορείας του ΠΑΣΟΚ.  Άλλωστε δεν περνά απαρατήρητο ότι το τελευταίο διάστημα καταγράφονται κοινές παρουσίες στελεχών από ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά και τον «Κόσμο» του Πέτρου Κόκκαλη, γεγονός που τροφοδοτεί συζητήσεις για δίαυλους επικοινωνίας σε θεσμικό επίπεδο. 

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι καλές προσωπικές σχέσεις που διατηρεί ο Νίκος Ανδρουλάκης με τον Αλέξη Χαρίτση, καθώς και η τακτική επικοινωνία τους για κοινοβουλευτικά ζητήματα, χωρίς –όπως επισημαίνεται από κομματικούς κύκλους – να τίθεται, τουλάχιστον προσώρας, θέμα πολιτικών συμφωνιών ή προεκλογικών συνεργασιών.

Τα “Χριστούγεννα”, ο “Μιλένας” και το συνέδριο 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε το παραπολιτικό σκέλος της συνάντησης του Νίκου Ανδρουλάκη με τους διαπιστευμένους δημοσιογράφους, στο πλαίσιο ανταλλαγής ευχών σε γεύμα που παρέθεσε στην Καισαριανή.  

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εμφανίστηκε ιδιαίτερα ανήσυχος για την πορεία της οικονομίας μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, προειδοποιώντας για ενδεχόμενες δύσκολες καταστάσεις και κάνοντας λόγο για ισχυρά ολιγοπώλια στην Υγεία, την Ενέργεια και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.  . 

Με χαλαρή διάθεση, απέφυγε να σχολιάσει σενάρια προσχωρήσεων βουλευτών, απαντώντας με χιούμορ σε σχετικές ερωτήσεις. Όταν ρωτήθηκε για τον ανεξάρτητο βουλευτή  Ευάγγελο Αποστολάκη είπε γελώντας: «Ποιος ο Μιλένας;», ενώ ερωτώμενος για το εάν οι πόρτες του ΠΑΣΟΚ είναι ανοιχτές για την Νινα  Κασιμάτη απάντησε ότι “είναι Χριστούγεννα”.  

Επανέλαβε ότι το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ θα πραγματοποιηθεί τον Μάρτιο και θα αποτελέσει κεντρικό πολιτικό γεγονός .  

Σχολίασε ότι «ο κ. Μαρινάκης αλλάζει διαρκώς την κοστολόγηση των μέτρων. Ανά μέρα διαφωνεί με τον εαυτό του. Το κόστος του 13ου μισθού το ξεκίνησε από 1,2 δισ., το πήγε 1,5 δισ. Έχει έτσι και αλλιώς χαλαρή σχέση με την αλήθεια όταν τοποθετείται».

«Μια κυβέρνηση που συνεχώς δηλώνει ότι αποτυγχάνει, δεν είναι μια ικανή κυβέρνηση. Δοκιμάστηκε και έχει κριθεί. Είναι η ώρα για πολιτική αλλαγή».
•Συνέντευξη @kdtsoukalas -> @Realfm978 https://t.co/MXk7nXWIjA pic.twitter.com/c85xE50AxT

— ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής (@pasok) August 30, 2025

Ο κ. Τσουκαλάς επισήμανε ότι αυτή την εβδομάδα με μια σειρά συνεντεύξεων Τύπου το ΠΑΣΟΚ «θα αναδείξει τη “Μαύρη Βίβλο” των πεπραγμένων της Νέας Δημοκρατίας» και ειδικότερα «για τι δεσμεύτηκε στην οικονομία και τι έγινε τελικά, σε τι δεσμεύτηκε για τις ανισότητες και πώς τελικά τις γιγάντωσε». «Θα εξηγήσουμε στους πολίτες με σαφή τρόπο την παταγώδη αποτυχία της κυβέρνησης στις δημόσιες πολιτικές, την αναντιστοιχία πράξεων και υποσχέσεων. Είναι μια κυβέρνηση που σε μεγάλο βαθμό εξαπάτησε γιατί άλλα είπε στους πολίτες και άλλα έκανε», είπε. Σχολίασε ότι «κάθε λίγο και λιγάκι η κυβέρνηση ανακοινώνει ότι η ακρίβεια τελειώνει, αλλά η ακρίβεια είναι σαν τη Λερναία Ύδρα μειώνοντας το εισόδημα των πολιτών». «Συνεχώς εξαγγέλλει ότι θα πατάξει την ακρίβεια, στη συνέχεια παραδέχεται ότι απέτυχε και ανακοινώνει πως θα ξαναπροσπαθήσει», συνέχισε.

Ο κ. Τσουκαλάς τόνισε ότι «μια κυβέρνηση που συνεχώς δηλώνει ότι αποτυγχάνει, δεν είναι μια ικανή κυβέρνηση». «Δοκιμάστηκε και έχει κριθεί», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι «είναι η ώρα για πολιτική αλλαγή και εμείς θα σκιαγραφήσουμε τι θα σημαίνει για τον κόσμο της εργασίας, δανειολήπτες, μικρομεσαίους επιχειρηματίες, νέους επιχειρηματίες. Για όλους εκείνους δηλαδή που είναι η Ελλάδα της δημιουργίας και σήμερα νιώθουν πως τους στερούν το δικαίωμα να δημιουργήσουν».

Από τη Δευτέρα, 1η Σεπτεμβρίου 2025, το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής μέσα από μία σειρά συνεντεύξεων Τύπου, θα αναδείξει τη «Μαύρη Βίβλο» της εξαετούς διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.
•Aναλυτικά το πρόγραμμα https://t.co/RuHySPGoWT pic.twitter.com/n1GxE60PuV

— ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής (@pasok) August 30, 2025

Ερωτηθείς για τη «συντονισμένη αντίδραση» τριών υπουργείων απέναντι στον σχεδιασμό του Δήμου Αθηναίων για τη Βασιλίσσης Όλγας, είπε ότι «προφανώς η τοπική αυτοδιοίκηση πρέπει να έχει σημαντική αυτονομία», ενώ σημείωσε ότι «όπως και σε προηγούμενες δημοτικές αρχές δεν θυμάμαι οι υπουργοί να μπαίνουν ανάχωμα σε σχέδια που αφορούσαν αρμοδιότητες της αυτοδιοίκησης». «Μου φαίνεται παράταιρο που συμβαίνει τώρα. Μια κυβέρνηση ασχολείται πως θα εμποδίσει μια δημοτική αρχή να κάνει κάτι που είχε δεσμευτεί. Δεν έχω συνηθίσει να βλέπω υπουργούς να εμποδίζουν το έργο μιας δημοτικής αρχής», σχολίασε.

Ακόμη στον απόηχο της χθεσινής «προκλητικής συνέντευξης» του Τούρκου ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν, σημείωσε ότι «τα ‘ήρεμα νερά’ έχουν διαψευστεί επανειλημμένα. Έχουμε ένα σύνολο σταδιακών και συστηματικών προκλητικών ενεργειών εκ μέρους της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Έχουμε δυσμενείς επιπτώσεις στα εθνικά μας συμφέροντα. Φαίνεται ότι υπάρχει θέμα και με την πόντιση του καλωδίου, την άσκηση δηλαδή κυριαρχικών μας δικαιωμάτων».

«Μια κοινωνία, που δίνει ελπίδα και προοπτική στα παιδιά με αυτισμό και τις οικογένειες τους» συνέχισε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και πρόσθεσε: «Δυστυχώς, η κυβέρνηση απαντάει με μπαλώματα σε πολύ μεγάλες προκλήσεις: Έλλειψη διαγνωστικών κέντρων, έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού που στηρίζει τα παιδιά στην καθημερινότητά τους και ένα συμπεριληπτικό σχολείο».

«Εμείς δεσμευόμαστε, ότι θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να δημιουργήσουμε την κοινωνία της αλληλεγγύης στα πρότυπα και άλλων ευρωπαϊκών κρατών, στηρίζοντας και τις οικογένειες και τα παιδιά στους τομείς της εκπαίδευσης, αλλά και της εργασιακής αποκατάστασης» πρόσθεσε ο κ. Ανδρουλάκης.

Τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ συνόδευαν ο βουλευτής Κιλκίς του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ, Πέτρος Παππάς, ο πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ), Ιωάννης Βαρδακαστάνης, και τοπικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ.

Ο κ. Ανδρουλάκης συναντήθηκε με τους υπεύθυνους της Μονάδας Αυτιστικού Ατόμου και Αυτιστικού Ατόμου με Νοητική Αναπηρία «Ελπίδα» και ενημερώθηκε για τις δραστηριότητες της δομής.

Η δομή «Ελπίδα»

Η εξειδικευμένη δομή ιδρύθηκε το 1978 από γονείς ατόμων με αυτισμό και διοικείται από το διοικητικό συμβούλιο του συλλόγου γονέων. Η πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του Αυτιστικού Ατόμου «Αυτισμός – Ελπίδα», ‘Αννα Κολέρδα και η διευθύντρια της Μονάδας και της Μονάδας Αυτιστικού Ατόμου και Αυτιστικού Ατόμου με Νοητική Αναπηρία «Ελπίδα», Μάγδα Αγγελίδου ενημέρωσαν τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ για τους πόρους και τις δυνατότητες της δομής. Το εκπαιδευτικό κέντρο λειτουργεί με την υποστήριξη του υπουργείου Υγείας και με την ευθύνη διεπιστημονικής ομάδας και διαθέτει έμπειρο προσωπικό σαράντα ατόμων και δυνατότητα εκπαίδευσης και υποστήριξης πενήντα ατόμων με αυτισμό, ηλικίας από τεσσάρων έως πενήντα ετών.

Ο 11ος Φιλανθρωπικό Αγώνας Βουνού Αυτισμός «ΕΛΠΙΔΑ», διοργανώνεται για την υποστήριξη της δομής.

«Νομίζω, ότι το νόημα των σημερινών εκδηλώσεων είναι, να είμαστε περισσότερο άνθρωποι» δήλωσε ο δήμαρχος Ωραιοκάστρου Παντελής Τσακίρης και πρόσθεσε: «Εξ ολοκλήρου όλα τα έξοδα της διοργάνωσης τα έχει αναλάβει ο δήμος και πηγαίνουν για την ενίσχυση της μονάδας. Η συμμετοχή στον αγώνα βουνού πρέπει να έχει ξεπεράσει τις τρεις χιλιάδες άτομα».

Στον 11ο αγώνα βουνού των Φίλων του Συλλόγου «Αυτισμός – Ελπίδα» παρέστησαν επίσης οι βουλευτές Θεόδωρος Καράογλου και Στρατός Σιμόπουλος και ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Κωνσταντίνος Γιουτίκας.

Θεόκριτος Αργυριάδης

Η ψήφιση του νομοσχεδίου για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών αποτέλεσε μια ιστορική καμπή για τα δικαιώματα του ανθρώπου, ενισχύοντας τη δικαιοσύνη και ενθαρρύνοντας έναν ουσιαστικό κοινωνικό διάλογο γύρω από θέματα ισότητας.

Στο πεδίο του πολιτισμού, ο σκηνοθέτης Γιώργος Λάνθιμος κατέγραψε μια εντυπωσιακή επιτυχία, κερδίζοντας τέσσερα Όσκαρ για την ταινία Poor Things, γεγονός που επιβεβαίωσε τη δυναμική παρουσία του ελληνικού κινηματογράφου στη διεθνή σκηνή. Η Μαρίνα Σάττι κατάφερε να κλέψεις εντυπώσεις και καρδιές στην σκηνή της Eurovision ενώ όλοι παγώσαμε βλέποντας την Μαρινέλλα να καταρρέει στην ιστορική σκηνή του Ηρώδειο.

Παράλληλα, το καλοκαίρι του 2024 σημαδεύτηκε από εκτεταμένες πυρκαγιές και ακραία κύματα καύσωνα, υπενθυμίζοντας με οδυνηρό τρόπο τις διαρκείς και επιδεινούμενες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.

Την ίδια στιγμή, η κοινωνία συνταράχθηκε από τα συνεχιζόμενα περιστατικά γυναικοκτονιών, αναδεικνύοντας την άμεση ανάγκη για πιο δραστικά μέτρα προστασίας των γυναικών και πρόληψης της έμφυλης βίας.

Μεγάλες επιτυχίες στον ελληνικό αθλητισμό, με τον μπασκετικό Παναθηναϊκό να ράβει το 7ο του αστέρι, κατακτώντας την Ευρωλίγκα κόντρα στην πανίσχυρη Ρεάλ Μαδρίτης αλλά και τον ποδοσφαιρικό Ολυμπιακό να κατακτά το πρώτο Ευρωπαϊκό τρόπαιο τόσο στην δική του ιστορία όσο και στην ιστορία της χώρας. Πολλά ήταν και τα μετάλλια των ελληνικών αποστολών σε Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς, ξεχειλίζοντας μας από περηφάνια.

Στο πολιτικό σκηνικό, οι εκλογές έφεραν ανακατατάξεις, με τον Νίκο Ανδρουλάκη να ανανεώνει τη θητεία του στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ και τον Σωκράτη Φάμελλο να αναδεικνύεται ως νέος επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Στέφανος Κασσελάκης που ζούσε και δρούσε ως αστέρας, “αναγκάστηκε” σε άτακτη φυγή από τον ΣΥΡΙΖΑ, ιδρύοντας το δικό του κόμμα, ενώ οι Ευρωεκλογές του Ιουνίου ταρακούνησαν και την κυβέρνηση η οποία κέρδισε άνετα μεν, χάνοντας, όμως, περίπου 12 μονάδες από τις Εθνικές Εκλογές του 2023.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ

Οι ευρωκάλπες του 2024 ανέδειξαν ως «κυρίαρχη» την αποχή. Στις ευρωεκλογές του 2024 η συμμετοχή των πολιτών έφτασε το 41,24 επί των εγγεγραμμένων, ενώ σε απόλυτους αριθμούς ψήφισαν 1.858.260 άτομα λιγότερα από την αντίστοιχη διαδικασία του 2019.

Ακόμα και σε σχέση με τις τελευταίες εθνικές εκλογές ήταν περιορισμένη (5.273.699 είχαν ψηφίσει στις κάλπες του Ιουνίου του 2023, 53,74% επί των 9.813.595 εγγεγραμμένων στους εκλογικούς καταλόγους).

Πέρα από την αποχή, η Νέα Δημοκρατία είδε το ποσοστό της να υποχωρεί στο 28,31% από το 33,12% του 2019 και το 40,56% των Εθνικών Εκλογών του 2023. Το αποτέλεσμα προκάλεσε «γκρίνιες» στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος, τις μεγαλύτερες από την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Κυριάκο Μητσοτάκη το 2019.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, υπό τον Στέφανο Κασσελάκη, κατάφερε να διατηρήσει την 2η θέση με ποσοστό 14,92%, έναντι του ΠΑΣΟΚ που έμεινε στην 3η θέση, λαμβάνοντας 12,79%.

Από τα μικρότερα κόμματα, ξεχώρισε η άνοδος της Ελληνικής Λύσης με 9,3% (από 4,18% το 2019), του ΚΚΕ με 9,25% (από 5,35% το 2019), ενώ άξια αναφοράς η επίδοση της Φωνής Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου, που «εξαργυρώθηκε» με μια βουλευτική έδρα για την ίδια.

ΕΚΛΟΓΕΣ ΠΑΣΟΚ

Τον Νοέμβριο του 2024, ο Νίκος Ανδρουλάκης επανεκλέγεται πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ κατά τις εσωκομματικές εκλογές. Ο Νίκος Ανδρουλάκης επικράτησε στην εσωκομματική διαδικασία, με τον ίδιο να κόβει πρώτος το νήμα στον πρώτο γύρο των εκλογών με 29,64% και τον δήμαρχο Αθηναίων, Χάρη Δούκα, να έρχεται δεύτερος με 21,41%.

Στη «μάχη» των δύο φιναλίστ, ο Νίκος Ανδρουλάκης κυριάρχησε με 59,92% έναντι του 40% του Χάρη Δούκα, ίσως πιο εύκολα απ’ ό,τι ανέμεναν οι αναλυτές και οι δημοσκοπήσεις.

Στα αξιοσημείωτα της εκλογικής διαδικασίας του ΠΑΣΟΚ, το ποσοστό του Παύλου Γερουλάνου, που με 21,12% έχασε για λίγο τη δεύτερη θέση από τον δήμαρχο Αθηναίων. Ακόμα, το 21,12% της Άννας Διαμαντοπούλου, δείχνοντας την επιρροή και το έρεισμα που έχει στην Χαριλάου Τρικούπη.

ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΥΡΙΖΑ

Τον Νοέμβριο του 2024, ο Σωκράτης Φάμελλος αναδεικνύεται νέος πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ύστερα από εσωκομματικές εκλογές που ακολούθησαν μια περίοδο έντονων εντάσεων και εσωτερικών αναταράξεων.

Το συνέδριο του κόμματος σημαδεύτηκε από σκηνές που προκάλεσαν αρνητική εντύπωση και έπληξαν την εικόνα του ΣΥΡΙΖΑ, οδηγώντας τελικά τον Στέφανο Κασσελάκη εκτός κομματικών διαδικασιών και, εν τέλει, εκτός κόμματος.

Στις εσωκομματικές εκλογές, ο Σωκράτης Φάμελλος επικράτησε με ποσοστό 49,36%, έναντι 43,57% του Παύλου Πολάκη που επέλεξε να μην υπάρξει δεύτερος γύρος, αναγνωρίζοντας ότι νέος πρόεδρος του κόμματος εξελέγη ο Σωκράτης Φάμελλος. Οι έτεροι υποψήφιοι Νικόλας Φαραντούρης και Απόστολος Γκλέτσος έλαβαν από 5,08% και 1,99%, αντίστοιχα.

ΔΙΑΓΡΑΦΗ ΣΑΜΑΡΑ – ΑΛΛΑΓΗ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ

Στο πολιτικό γίγνεσθαι, το 2024 σημαδεύτηκε και από την εντολή του Κυριάκου Μητσοτάκη για διαγραφή του πρώην πρωθυπουργόυ, Αντώνη Σαμαρά, από τη Νέα Δημοκρατία.

Παράλληλα, για πρώτη φορά στην ιστορία της Βουλής, το κόμμα που εξελέγη ως αξιωματική αντιπολίτευση υποβαθμίζεται, καθώς οι αλλεπάλληλες εσωκομματικές κρίσεις στον ΣΥΡΙΖΑ και οι ανεξαρτητοποιήσεις βουλευτών του δίνουν στο ΠΑΣΟΚ τον ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης. 

ΓΑΜΟΣ ΟΜΟΦΥΛΩΝ

Η 15η Φεβρουαρίου 2024 αποτελεί μια ιστορική ημέρα για την Ελλάδα, καθώς η χώρα αναγνώρισε επίσημα το δικαίωμα του γάμου για τα ομόφυλα ζευγάρια, κατακτώντας τη θέση της ως η 37η χώρα παγκοσμίως που προχωρά σε αυτή την αλλαγή.

Η υπερψήφιση του νομοσχεδίου «Ισότητα στον πολιτικό γάμο, τροποποίηση του Αστικού Κώδικα και άλλες διατάξεις» από τη Βουλή αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα για την προάσπιση των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Με 176 ψήφους υπέρ, 76 κατά και 2 αποχές, η απόφαση αυτή ενίσχυσε το νομικό πλαίσιο ισότητας και προώθησε τον κοινωνικό διάλογο γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα.

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΤΟ ΘΕΡΜΟΤΕΡΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Το καλοκαίρι του 2024 καταγράφηκε ως το θερμότερο στην ιστορία της Ελλάδας, με θερμοκρασίες που ξεπέρασαν κατά πολύ τα φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα και παρέμειναν υψηλές για εκτεταμένα χρονικά διαστήματα.

Ιδιαίτερα οι μήνες Ιούνιος και Ιούλιος του 2024 σημείωσαν ρεκόρ υψηλών θερμοκρασιών, κατακτώντας τον τίτλο των θερμότερων μηνών που έχουν καταγραφεί ποτέ στη χώρα. Ο Αύγουστος, αν και λίγο πιο ήπιος, κατετάγη ως ο δεύτερος θερμότερος Αύγουστος όλων των εποχών, ξεπερνώντας τον αντίστοιχο μήνα του 2021.

Το φετινό καλοκαίρι ανέδειξε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, επιφέροντας σοβαρές συνέπειες τόσο στο περιβάλλον όσο και στην καθημερινότητα των πολιτών.

ΦΩΤΙΕΣ: ΤΟ 2024 ΗΤΑΝ Η ΠΙΟ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

Πολύ μεγάλη αύξηση των πυρκαγιών είχαμε τη χρονιά που φεύγει. Συγκεκριμένα οι πυρκαγιές φέτος αυξήθηκαν κατά 42% σε σύγκριση με τον μέσο όρο της περιόδου 2006-2023 όπως καταγράφηκε τη φετινή αντιπυρική περίοδο, σύμφωνα με έκθεση της πυρομετεωρολογικής ομάδας FLAME της Μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και του WWF Ελλάς για την ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου του 2024.

Το 2024, σύμφωνα με τη μελέτη, χαρακτηρίστηκε από σημαντική αύξηση του αριθμού των πυρκαγιών. Με βάση τα δεδομένα του European Forest Fire Information System (EFFIS), oι καμένες εκτάσεις εκτιμώνται σε περισσότερα από 419.000 στρέμματα ενώ εάν συνυπολογιστούν μικρά περιστατικά που δεν περιλαμβάνονται στο σύνολο δεδομένων του EFFIS προσεγγίζουν τα 450.000 στρέμματα.

Συνεπώς, όπως αναφέρεται στην έκθεση, οι καμένες εκτάσεις της φετινής αντιπυρικής περιόδου φαίνεται να βρίσκονται λίγο πιο κάτω από τον εθνικό μέσο όρο των 504.927 στρεμμάτων (2004 – 2023).

Σχετικά με τις πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν κατά τη φετινή αντιπυρική περίοδο, 14 φωτιές ευθύνονται για το 72% των συνολικών καμένων εκτάσεων του 2024.

Από τις καμένες εκτάσεις, σύμφωνα με την έκθεση, περισσότερα από 255.000 στρέμματα αφορούν σε δασική έκταση, ενώ συνολικά επηρεάστηκαν περισσότερα από 90.000 στρέμματα σε 11 προστατευόμενες περιοχές (εκ των οποίων 8 περιοχές Natura).

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΤΟΥ 2024

Οι περισσότερες καμένες εκτάσεις καταγράφηκαν στην Περιφέρεια Αττικής (117.610 στρ.), ενώ η φετινή αντιπυρική περίοδος αποτέλεσε για την Πελοπόννησο τη δεύτερη χειρότερη από πλευράς καμένων εκτάσεων (94.010 στρ.) από το 2006 έως και σήμερα.

Ωστόσο, αυτό που σημειώνεται είναι ότι καταγράφηκε συχνή και έντονη δραστηριότητα πυρκαγιών σε ορεινούς όγκους της Β. Ελλάδας που έπληξαν αρκετά οικοσυστήματα που δεν είναι προσαρμοσμένα στην πυρκαγιά. Ειδικότερα, σύμφωνα με τη μελέτη, σε επίπεδο περιφερειών της Ελλάδας, η αντιπυρική περίοδος του 2024 χαρακτηρίστηκε από ρεκόρ καμένων εκτάσεων στην Κεντρική Μακεδονία (35.580 στρ.).

Οι τρεις μεγαλύτερες πυρκαγιές, σύμφωνα με την έκθεση, ήταν η πυρκαγιά στη Βορειοανατολική Αττική (Βαρνάβα – Πεντέλη) τον φετινό Αύγουστο, η πυρκαγιά στο όρος Όρβηλο του νομού Σερρών – Ιούλιος/Αύγουστος 2024 καθώς και η πυρκαγιά των Ροζενών (Ξυλόκαστρο) που εκδηλώθηκε στο τέλος Σεπτεμβρίου.

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΑΝΘΙΜΟΣ

Τον Μάρτιο του 2024, η ταινία Poor Things του Γιώργου Λάνθιμου θριάμβευσε στα Όσκαρ, αποσπώντας τέσσερα χρυσά αγαλματίδια και επιβεβαιώνοντας την παγκόσμια αναγνώριση του Έλληνα σκηνοθέτη. Η επιτυχία αυτή ενίσχυσε τη θέση της Ελλάδας στον διεθνή κινηματογραφικό χάρτη και ανέδειξε το ταλέντο των συντελεστών της ταινίας.

Η Έμα Στόουν, στον πρωταγωνιστικό ρόλο της Μπέλα Μπάξτερ, κατέκτησε το Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου, προσθέτοντας ακόμα μία διάκριση στη λίστα των βραβείων της, που περιλαμβάνει τη Χρυσή Σφαίρα, το Bafta και το Βραβείο της Ένωσης Κριτικών.

Παράλληλα, τα εντυπωσιακά κοστούμια της Χόλι Γουάντιγκτον, τα καλαίσθητα σκηνικά των Τζέιμς Πράις, Σόνα Χιθ και Ζούσκα Μίχαλεκ, καθώς και το μοναδικό μακιγιάζ και χτενίσματα από τους Νάντια Στέισι, Μαρκ Κούλιερ και Τζος Γουέστον, συνέβαλαν καθοριστικά στον καλλιτεχνικό αντίκτυπο και την επιτυχία της ταινίας.

EUROVISION

Τον Μάιο του 2024, το Μάλμε της Σουηδίας φιλοξενεί τον 68ο διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision, έναν θεσμό που φέτος χαρακτηρίστηκε από έντονα μηνύματα συμπερίληψης αλλά και έντονες πολιτικές προεκτάσεις.

Η συμμετοχή του Ισραήλ πυροδότησε αντιδράσεις και διαμαρτυρίες σε όλη τη διάρκεια της διοργάνωσης, καθώς η ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα συνέχιζε να βρίσκεται στο προσκήνιο, δημιουργώντας ένα τεταμένο κλίμα τόσο εντός όσο και εκτός του διαγωνισμού.

Μεγάλος νικητής της βραδιάς αναδείχθηκε ο Nemo από την Ελβετία, ενώ την Ελλάδα εκπροσώπησε η Μαρίνα Σάττι. Με μια δυναμική σκηνική παρουσία και ένα ξεχωριστό μουσικό ύφος, η Σάττι κατέκτησε την 11η θέση, κερδίζοντας το κοινό και κατακτώντας τις καρδιές των θεατών σε όλη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν. Επίσης, η Μαρίνα Σάττι είναι το πρόσωπο που αναζητήθηκε περισσότερο στην Google από κάθε άλλο τη χρονιά που φεύγει.

ΜΑΡΙΝΕΛΛΑ

Τον Σεπτέμβριο του 2024, μια συγκλονιστική στιγμή εκτυλίσσεται στη σκηνή του Ηρωδείου, όταν η Μαρινέλλα καταρρέει ξαφνικά κατά τη διάρκεια της συναυλίας της. Το κοινό παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, καθώς η κορυφαία ερμηνεύτρια σταματά απότομα την εμφάνισή της, με τους γιατρούς να σπεύδουν αμέσως για να της προσφέρουν τις πρώτες βοήθειες.

Η είδηση ότι υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο διαδίδεται γρήγορα, προκαλώντας σοκ και συγκίνηση σε ολόκληρη τη χώρα. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γεμίζουν με μηνύματα αγάπης, στήριξης και ευχές για ταχεία ανάρρωση, ενώ ο καλλιτεχνικός χώρος εκφράζει δημόσια τη συμπαράστασή του στην εμβληματική ερμηνεύτρια, η οποία έχει γράψει τη δική της ξεχωριστή ιστορία στο ελληνικό τραγούδι.

ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΕΜΠΗ

Τον Οκτώβριο του 2024, το Καλλιμάρμαρο Στάδιο φιλοξένησε μια μεγαλειώδη συναυλία αφιερωμένη στα θύματα της τραγωδίας των Τεμπών που συγκλόνισε την ελληνική κοινωνία. Χιλιάδες πολίτες κατέκλυσαν το ιστορικό στάδιο, ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα για μνήμη, δικαιοσύνη και αλληλεγγύη.

Η συναυλία δεν ήταν απλώς μια μουσική εκδήλωση, αλλά ένας φόρος τιμής σε εκείνους που χάθηκαν άδικα, μια υπενθύμιση ότι οι ζωές τους δεν θα ξεχαστούν ποτέ. Η ατμόσφαιρα ήταν βαριά, φορτισμένη με συγκίνηση, οργή και αναπάντητα “γιατί”, ενώ τα τραγούδια έγινα σύμβολα ενότητας και αντίστασης.

Μέσα από αυτή την εκδήλωση, ο κόσμος έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα: «Δεν ξεχνάμε, διεκδικούμε δικαιοσύνη». Η συναυλία ανέδειξε τη δύναμη της συλλογικής μνήμης και τόνισε την ανάγκη να μην επαναληφθούν ποτέ ξανά τέτοιες τραγωδίες. Μάλιστα, όπως έγινε γνωστό τις επόμενες μέρες, την συναυλία παρακολούθησαν μέσω live streaming πάνω από 2,5 εκατ. πολίτες.

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ

Στον χώρο του αθλητισμού, το κορυφαίο γεγονός του 2024 ήταν η ιστορική κατάκτηση του UEFA Europa Conference League από τον Ολυμπιακό, ένα επίτευγμα που έγραψε χρυσές σελίδες στο ελληνικό ποδόσφαιρο.

Ήταν το πρώτο ευρωπαϊκό τρόπαιο που κερδίζει ελληνική ομάδα σε διασυλλογική διοργάνωση, και η επιτυχία αυτή έγινε ακόμη πιο ξεχωριστή καθώς κατακτήθηκε εντός ελληνικού εδάφους. Στον τελικό που διεξήχθη στο γήπεδο «Αγιά Σοφιά» της ΑΕΚ, ο Ολυμπιακός επικράτησε της Φιορεντίνα με 1-0 στην παράταση, χαρίζοντας στους φιλάθλους μια αξέχαστη βραδιά και κάνοντας ολόκληρη τη χώρα να πανηγυρίσει για αυτήν την ιστορική διάκριση.

Οι ερυθρόλευκοι έγινε η πρώτη ομάδα μετά από 13 χρόνια που κατακτά ευρωπαϊκό τρόπαιο και δεν προέρχεται από τα Big-5 πρωταθλήματα (Αγγλία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Γερμανία)της Ευρώπης.

7ο ΑΣΤΕΡΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΚΟ

Στο μπάσκετ, ο Παναθηναϊκός κέρδισε για 7η φορά στην ιστορία του την κορυφή της Ευρώπης.

Ο Παναθηναϊκός του Εργκίν Αταμάν διέλυσε 95-80 την Ρεάλ Μαδρίτης στον τελικό του Final Four της Euroleague, σε μια διοργάνωση όπου ο Ολυμπιακός ηττήθηκε στον ημιτελικό από τους Ισπανούς.

Αναφορικά με τις περισσότερες κατακτήσεις της κορυφαίας διασυλλογικής διοργάνωσης στην Ευρώπη στα χρονικά, οι «πράσινοι» βρίσκονται πίσω μόνο από τη Ρεάλ (11 τίτλους_ και την ΤΣΣΚΑ Μόσχας (8 τίτλους).

ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

Οι Έλληνες αθλητές κατέκτησαν συνολικά οκτώ μετάλλια στους Ολυμπιακούς Αγωνές του Παρισιού, εκ των οποίων ένα χρυσό. Η ελληνική αποστολή ξεπέρασε τις αρχικές προσδοκίες, σημειώνοντας μια από τις πιο επιτυχημένες παρουσίες της σε Ολυμπιακή διοργάνωση εκτός συνόρων.

Συγκεκριμένα, αυτή η επίδοση ισοφάρισε τη δεύτερη καλύτερη εκτός Ελλάδας επίδοση στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων για τη χώρα και κατατάχθηκε τέταρτη συνολικά, με τις δύο κορυφαίες επιδόσεις να έχουν σημειωθεί στις διοργανώσεις που φιλοξενήθηκαν στην Αθήνα, το 1896 και το 2004.

Τα ελληνικά μετάλλια:

• Χρυσό ο Μίλτος Τεντόγλου -στίβος (μήκος)

• Ασημένιο ο Απόστολος Χρήστου -κολύμβηση (200μ πρόσθιο)

Χάλκινο για τους:

• Λευτέρης Πετρούνιας -ενόργανη γυμναστική (κρίκοι)
• Εμμανουήλ Καραλής -στίβος (επί κοντώ)
• Θεόδωρος Τσελίδης -τζούντο (-90κ.)
• Νταουρέν Κουρουγκλίεφ -πάλη (86κ ελευθέρα)
• Παπακωνσταντίνου/Γκαϊδατζής -κωπηλασία (διπλό σκιφ ελ.βαρών)
• Φίτσιου/Κοντού -κωπηλασία (διπλό σκιφ ελ.βαρών)

Η επιτυχία αυτή επιβεβαίωσε τη δυναμική παρουσία του ελληνικού αθλητισμού στο διεθνές στερέωμα και γέμισε υπερηφάνεια τους Έλληνες φιλάθλους.

ΠΑΡΑΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

Η Ελλάδα πανηγύρισε την κατάκτηση 13 μεταλλίων εκ των οποίων τα 3 ήταν χρυσά, τα 3 ασημένια και τα 7 χάλκινα στους Παραολυμπιακούς Αγώνες του 2024.

Τα μετάλλια της Ελλάδας:

Χρυσά:

• Νάσος Γκαβέλας – 100μ (Τ11) στίβος
• Θανάσης Κωνσταντινίδης – σφαιροβολία (F32) στιβος
• Αλεξάνδρα Σταματοπούλου – 50 μέτρα ύπτιο (S4) κολύμβηση

Αργυρά:

• Θανάσης Κωνσταντινίδης – κορίνα (F32) στιβος
• Αντώνης Τσαπατάκης – 100μ πρόσθιο (SB4) – κολύμβηση
• Λήδα Μανθοπούλου – 100μ (Τ38) στίβος

Χάλκινα:

• Γρηγόρης Πολυχρονίδης – ατομικό (BC3) μπότσια
• Λάζαρος Στεφανίδης – σφαιροβολία (F32) στιβος
• Κωνσταντίνος Τζούνης – δισκοβολία (F56) στίβος
• Μανώλης Στεφανουδάκης – ακοντισμός (F54) στιβος
• Θεοδώρα Πασχαλίδου – 70κ (J1) τζούντο
• Χριστίνα Γκέντζου – 65κ (Κ44) τάε κβον ντο
• Ελένη Παπασταματοπούλου – +65κ (Κ44) τάε κβον ντο

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΕΣ ΠΟΥ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΑΝ ΤΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ

Στη χώρα μας μόλις το πρώτο εξάμηνο του 2024 είχαμε 6 γυναικοκτονίες. Η Κυριακή ξεψύχησε έξω από το αστυνομικό τμήμα των Αγίων Αναργύρων και η εγκυμονούσα Γεωργία βρέθηκε δολοφονημένη σε περιοχή της Θεσσαλονίκης. Παρακάτω οι γυναικοκτονίες που συγκλόνισαν τη χώρα μας το 2024.

Καλαμαριά: Τη σκότωσαν και την εγκατέλειψαν

Ένας 39χρονος (ο πρώην σύντροφος) και ένας 43χρονος (φίλος του θύτη) επιτέθηκαν με αιχμηρό αντικείμενο στη γυναίκα το βράδυ της Πρωτοχρονιάς του 2024. Την ακινητοποίησαν, τη σκότωσαν και μετέφεραν τη σορό της σε δύσβατη, δασική περιοχή στο χωριό Μονοπήγαδο της Θεσσαλονίκης.

Ζεφύρι: Της επιτέθηκε με εύφλεκτο υγρό

Επίθεση με εύφλεκτο υλικό δέχθηκε στις 8 Ιανουαρίου μία γυναίκα στο Ζεφύρι από τον σύζυγό της, ο οποίος την περιέλουσε και της έβαλε φωτιά. Η γυναίκα κατέληξε λίγες ημέρες αργότερα στο νοσοκομείο «Γεώργιος Γεννηματάς».

Ηράκλειο Κρήτης: Την πυροβόλησε στο κεφάλι

Στις 16 Φεβρουαρίου ένας 39χρονος πυροβόλησε στο κεφάλι και σκότωσε τη σύντροφό του στο Ηράκλειο Κρήτης. Ο ίδιος ειδοποίησε το ΕΚΑΒ. Άμεσα στο σημείο έφτασε ασθενοφόρο, ωστόσο η άτυχη γυναίκα ήταν ήδη νεκρή.

Θεσσαλονίκη: Μαχαίρωσε μέχρι θανάτου τη σύζυγό του

Μια 87χρονη γυναίκα έπεσε νεκρή από τα χέρια του 80χρονου συζύγου της, στη Θεσσαλονίκη στις 22 Φεβρουαρίου. Η γυναίκα εντοπίστηκε νεκρή στην κουζίνα του σπιτιού της, με εμφανή τραύματα από αιχμηρό αντικείμενο στην κοιλιακή της χώρα, με τον 80χρονο σύζυγό της να βρίσκεται δίπλα της σε ημιλιπόθυμη κατάσταση, πιθανότατα έπειτα από κατανάλωση ποσότητας χαπιών.

Άγιοι Ανάργυροι: Τη σκότωσε έξω από το αστυνομικό τμήμα

Η δολοφονία της Κυριακής Γρίβα τον Απρίλιο είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις καθώς συνέβη έξω από το αστυνομικό τμήμα των Αγίων Αναργύρων και αφού το θύμα είχε ζητήσει βοήθεια από την Αστυνομία. Ο ο 39χρονος δράστης και πρώην σύντροφός της νεαρής κοπέλας, της επιτέθηκε μόλις εκείνη βγήκε από το τμήμα και την τραυμάτισε θανάσιμα με αιχμηρό αντικείμενο.

Μενίδι: Βρέθηκε νεκρή με το μαχαίρι στην κοιλιά

Ένα αποτρόπαιο θέαμα αντίκρισαν οι περαστικοί το πρωί της Πέμπτης, 16 Μαΐου, στο Μενίδι. Μία γυναίκα κείτονταν νεκρή με ένα μαχαίρι καρφωμένο στην κοιλιά της. Δράστης ο σύζυγός της, τον οποίο είχε καταγγείλει 3 φορές για ενδοοικογενειακή βία. Η τελευταία καταγγελία είχε γίνει λίγες ημέρες πριν από τον φόνο.

Ηλεία: Σκότωσε με κατσαβίδι την 11χρονη ανιψιά του

Τα ξημερώματα της 10ης Ιουνίου δηλώθηκε η εξαφάνιση 11χρονου κοριτσιού στην περιοχή Μυρτιά Ηλείας. Λίγες ώρες αργότερα συνελήφθη για τον φόνο ο 37χρονος θείος του κοριτσιού, οποίος μάλιστα ομολόγησε πως σκότωσε την ανιψιά του με κατσαβίδι. Το μικρό κορίτσι είχε αντισταθεί στη σεξουαλική επίθεση του 37χρονου και εκείνος τη δολοφόνησε και παράτησε το άψυχο κορμί της σε χωράφι.

Αλεξανδρούπολη: Σκότωσα τη γυναίκα μου

Ήταν γύρω στις 9 το πρωί, την 21η Ιουνίου, όταν ο 81χρονος άντρας σκότωσε την 73χρονη σύζυγό του καταφέροντάς της χτυπήματα με μαχαίρι. Οι Αρχές ειδοποιήθηκαν από γείτονα που κάλεσε την ΕΛ.ΑΣ. στις 09:08 λέγοντας ότι είδε τον 81χρονο γυναικοκτόνο να έχει βγει στο μπαλκόνι και να φωνάζει «σκότωσα τη γυναίκα μου». Προσπάθησε να βάλει τέλος στη ζωή του πίνοντας χλωρίνη.

Αμφιλοχία: Την πυροβόλησε και μετά αυτοκτόνησε

Ένας 43χρονος σκότωσε την 36χρονη εν διαστάσει σύζυγό του και στη συνέχεια έστρεψε το όπλο στον εαυτό του και αυτοκτόνησε, τα ξημερώματα της 13ης Ιουλίου στην Αμφιλοχία. Πριν από το έγκλημα ο άντρας φώναζε και απειλούσε πως θα σκοτώσει τη γυναίκα, ενώ ήταν γνωστός για τη βίαιη συμπεριφορά του.

Λαμία: Νεκροί μέσα στα αίματα

Ένας 67χρονος σκότωσε την 60χρονη σύζυγό του και στη συνέχεια αυτοκτόνησε στο χωριό Παγκράτι της Λαμίας, το απόγευμα της 12ης Αυγούστου. Τις σορούς εντόπισαν οι γείτονες που έσπευσαν στο σπίτι τους, όταν άκουσαν τους πυροβολισμούς.

ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Τον Νοέμβριο του 2024, το πολυαναμενόμενο Μετρό Θεσσαλονίκης γίνεται επιτέλους πραγματικότητα, βάζοντας τέλος σε δεκαετίες καθυστερήσεων, αστεϊσμών και αμφιβολιών. Το έργο, που αποτέλεσε σύμβολο γραφειοκρατικών εμποδίων και τεχνικών προκλήσεων, τίθεται σε πλήρη λειτουργία, φέρνοντας μια νέα εποχή στις αστικές μετακινήσεις της πόλης.

Οι πρώτοι συρμοί του μετρό εξυπηρετούν καθημερινά χιλιάδες πολίτες, μειώνοντας αισθητά την κίνηση στους δρόμους και προσφέροντας μια γρήγορη και αξιόπιστη λύση στις μεταφορές. Παρά τα αρχικά προβλήματα και κάποια «παρατράγουδα» που δεν έλειψαν από τις πρώτες ημέρες λειτουργίας, το σύστημα σταδιακά κερδίζει την εμπιστοσύνη των κατοίκων.

Οι σύγχρονοι σταθμοί, με τον εντυπωσιακό σχεδιασμό και τις άρτιες υποδομές, προσφέρουν μια νέα εμπειρία στους επιβάτες, ενώ η πόλη αποκτά μια νέα δυναμική, προσαρμοζόμενη στα ευρωπαϊκά πρότυπα αστικών συγκοινωνιών. Οι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης αγκαλιάζουν το μετρό και βλέπουν επιτέλους το όραμα δεκαετιών να γίνεται ζωντανή καθημερινότητα.

ΟΙ ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΥ ΕΦΥΓΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΖΩΗ ΤΟ 2024

Νίκος Βανδώρος, ηθοποιός. Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών την 1η Φεβρουαρίου. Εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη θεατρική σκηνή ως τενόρος σε οπερέτα, το μακρινό 1956.

Βαρδής Βαρδινογιάννης, επιχειρηματίας. Άφησε την τελευταία του πνοή τον Νοέμβριο σε ηλικία 91 ετών σφραγίζοντας μια ολόκληρη εποχή. Από τη ναυτιλία μέχρι τα media και από την ενέργεια και τις ΑΠΕ μέχρι τις τραπεζικές επενδύσεις και τον τουρισμό, θεωρείται πατριάρχης του ελληνικού επιχειρείν.

Παύλος Γερακάρης, επίτιμος πρόεδρος του ΠΣΑΤ. Πέθανε στις 4 Σεπτεμβρίου κατά τη διάρκεια των διακοπών του στο εξοχικό του στο Βραχάτι. Είχε εντοπιστεί στη θάλασσα χωρίς τις αισθήσεις του.

Κώστας Γεωργουσόπουλος, συγγραφέας και κριτικός θεάτρου. Έφυγε από τη ζωή στις 6 Δεκεμβρίου σε ηλικία 87 ετών. Υπήρξε σημαντικός κριτικός θεάτρου και σταθερός συνεργάτης των «ΝΕΩΝ» και του «Βήματος».

Χρήστος Γιανναράς, καθηγητής Φιλοσοφίας. Πέθανε στις 24 Αυγούστου σε ηλικία 89 ετών. Υπήρξε διακεκριμένος φιλόσοφος και συγγραφέας, με πλούσιο συγγραφικό έργο.

Δημήτρης Ήμελλος, ηθοποιός. Πέθανε στις 16 Δεκεμβρίου στα 57 του χρόνια έπειτα από μακρόχρονη μάχη με τον καρκίνο. Με μακρά πορεία στο θέατρο, είχε κάνει εμφανίσεις και στην τηλεόραση, με πιο πρόσφατη στη σειρά «Σασμός» όπου είχε ενσαρκώσει τον ρόλο του «αστυνομικού Φραγκιαδάκη».

Αιμιλία Καλλιγά – Γερουλάνου, πρόεδρος του Μουσείου Μπενάκη. Πέθανε τον Ιανουάριο του 2024 σε ηλικία 90 ετών. Ήταν μητέρα του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Παύλου Γερουλάνου.

Ολυμπία Καράγιωργα, ποιήτρια. Άφησε την τελευταία της πνοή στις αρχές Ιανουαρίου σε ηλικία 90 ετών. Η σπουδαία ποιήτρια εξέδωσε την πρώτη ποιητική συλλογή της με τίτλο «Χιλιάδες πρόσωπα της τύχης» το 1961.

Νίκος Κωτσάκης, ο τροχονόμος – σύμβολο της Λεωφόρου Κηφισίας. Πέθανε στις αρχές Φεβρουαρίου. Ρύθμιζε την κυκλοφορία επί αρκετά χρόνια στη διασταύρωση της Εθνικής Αντιστάσεως στο Νέο Ψυχικό.

Αντώνης Λυμπέρης, εκδότης. Πέθανε στις 25 Νοεμβρίου σε ηλικία 71 ετών, μετά από μάχη που έδινε με σοβαρά προβλήματα υγείας. Από τους σημαντικότερους εκδότες της σύγχρονης Ελλάδας. υπήρξε οραματιστής και πρωτοπόρος διαμορφώνοντας την ελληνική εκδοτική σκηνή για πάνω από τέσσερις δεκαετίες.

Ηλίας Λογοθέτης, ηθοποιός. Έφυγε από τη ζωή στις 28 Φεβρουαρίου σε ηλικία 84 ετών. Το κινηματογραφικό του ντεμπούτο το έκανε το 1970, στο έργο «Βαβυλωνία».

Δήμος Μούτσης, συνθέτης και τραγουδοποιός. Πέθανε στις αρχές Μαρτίου σε ηλικία 86 ετών. Η καλλιτεχνική διαδρομή του ξεκίνησε το 1967, όταν άρχισε ο Νίκος Γκάτσος να του δίνει στίχους του. Το πρώτο τραγούδι του Μούτση ήταν το «Βρέχει ο Θεός» με ερμηνευτή τον Σταμάτη Κόκοτα.

Τζορτζ Μπάλντοκ, ποδοσφαιριστής του Παναθηναϊκού. Άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του σε ηλικία 31 ετών, στις 9 Οκτωβρίου. Βρέθηκε νεκρός στην πισίνα του σπιτιού του στη Γλυφάδα.

Τάσος Μπιρσίμ, σκηνοθέτης. Έφυγε από τη ζωή στις 5 Ιουνίου σε ηλικία 84 ετών. Υπήρξε ο προσωπικός σκηνοθέτης του αείμνηστου Ανδρέα Παπανδρέου, ενώ διετέλεσε διευθυντής τηλεόρασης στην ΕΡΤ κατά τη δεκαετία του 1980.

Γιάννης Μπουτάρης, πρώην δήμαρχος Θεσσαλονίκης. Άφησε την τελευταία του πνοή στις αρχές Νοεμβρίου σε ηλικία 82 ετών, μετά από μάχη που έδινε με σοβαρά προβλήματα υγείας.

Άννα Παναγιωτοπούλου, ηθοποιός. Πέθανε τον Μάιο σε ηλικία 77 ετών. Σταθμός της τηλεοπτικής της καριέρας θεωρείται η ενσάρκωση της «Μαντάμ Σουσού» στην ομότιτλη διασκευή του μυθιστορήματος του Δημήτρη Ψαθά.

Βάσω Παπανδρέου, πολιτικός και πρώτη γυναίκα επίτροπος στην ΕΟΚ. Πέθανε τον Οκτώβριο σε ηλικία 80 ετών. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του ΠΑΣΟΚ, είχε διατελέσει βουλευτής από το 1985 έως το 2012, ενώ υπήρξε για χρόνια υπουργός των κυβερνήσεων του Ανδρέα Παπανδρέου και του Κώστα Σημίτη.

Βαγγέλης Ρωχάμης, ο διαβόητος δραπέτης των φυλακών. Άφησε την τελευταία του πνοή στις 6 Φεβρουαρίου, σε ηλικία 73 ετών, κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στη Χαλκίδα καθώς αντιμετώπιζε αρκετά προβλήματα υγείας. Είχε πραγματοποιήσει περισσότερες από δέκα αποδράσεις από διάφορα σωφρονιστικά ιδρύματα της χώρας.

Νίκος Σαργκάνης, ποδοσφαιριστής. Πέθανε στις 8 Δεκεμβρίου σε ηλικία 70 ετών, έπειτα από μάχη με τον καρκίνο. Γνωστός και ως «φάντομ», αγωνίστηκε στην Εθνική ομάδα αλλά και σε Ολυμπιακό και Παναθηναϊκό με τεράστιες επιτυχίες.

Αντώνης Τουρκογιώργης, ο θρυλικός ροκάς των Socrates. Άφησε την τελευταία του πνοή στα 73 του χρόνια, ανήμερα του Πάσχα. Μετά τη διάλυση των Socrates, ακολούθησε σόλο καριέρα κάνοντας πολλές επιτυχημένες συνεργασίες.

Γιάννης Φέρτης, ηθοποιός. Ο σπουδαίος ηθοποιός πέθανε στα μέσα Απριλίου σε ηλικία 86 ετών, μετά από μια μακρά καριέρα στο θεατρικό σανίδι, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Έκανε ντεμπούτο το 1959 με το έργο «Η ηλικία της νύχτας» του Ιάκωβου Καμπανέλλη.

Φιλήμων, σχεδιαστής μόδας και ένας από τους βασικούς εκπροσώπους της μόδας τις χρυσές δεκαετίες. Έφυγε από τη ζωή τον Ιανουάριο λίγο προτού κλείσει τα 90 του χρόνια.

Κώστας Χαρδαβέλλας, δημοσιογράφος. Πέθανε την προηγούμενη εβδομάδα σε ηλικία 79 ετών. Εργάστηκε για αρκετά χρόνια σε εφημερίδες και τηλεόραση, ενώ ξεχώρισε με την εκπομπή «Οι Ρεπόρτερς» στην ΕΡΤ τη δεκαετία του ’80.

«Η Γέννηση του Χριστού αναδεικνύει τα μηνύματα της αγάπης, της πίστης, της προσφοράς και της ελπίδας. Ας γεμίσει τις καρδιές μας με φως, ας γιορτάσει το κάθε σπίτι με υγεία και χαρά», αναφέρει στο μήνυμά του ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης.

«Αυτές τις γιορτινές ημέρες ο καθένας από μας ας προστρέξει στους συνανθρώπους μας, αυτούς που μας έχουν ανάγκη, που χρειάζονται περισσότερη βοήθεια και φροντίδα», προσθέτει.

Η Γέννηση του Χριστού αναδεικνύει τα μηνύματα της αγάπης, της πίστης, της προσφοράς και της ελπίδας.
Ας γεμίσει τις καρδιές μας με φως, ας γιορτάσει το κάθε σπίτι με υγεία και χαρά.

Αυτές τις γιορτινές ημέρες ο καθένας από μας ας προστρέξει στους συνανθρώπους μας, αυτούς που μας… pic.twitter.com/dMqdTSQnYE

— President of the Republic of Cyprus (@PresidentCYP) December 25, 2024

«Ας αποδείξουμε με πράξεις, ότι είμαστε κοινωνία αλληλεγγύης, αποδοχής, σεβασμού και ενσυναίσθησης», αναφέρει, ευχαριστώντας «από καρδιάς» τους πολίτες «για την εμπιστοσύνη και τη στήριξη».

«Μαζί αλλάζουμε την Κύπρο για να βελτιώσουμε την καθημερινότητα όλων μας, να αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε πρόκληση, να φανούμε αντάξιοι των προσδοκιών των νέων μας. Για το αύριο που μας αξίζει», ανέφερε, ευχόμενος «Καλά Χριστούγεννα, Χρόνια Πολλά σε όλους».

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση η κυρία Κωνσταντοπούλου επισήμανε πως η Πλεύση Ελευθερίας δημιουργήθηκε για να μην εξαπατηθούν ξανά οι πολίτες, για να υπάρχει ένα κίνημα που θα εκφράζει γνήσια τους πολίτες και δεν θα τους κοροϊδέψει. «Η πορεία μου είναι πολύ συγκεκριμένη.

Ουδέποτε συμμετείχα σε παζάρια και σε αποσπάσεις βουλευτών από άλλα κόμματα», σημείωσε η Ζωή Κωνσταντοπούλου για τις μετακινήσεις βουλευτών στο χώρο της Αριστεράς και τόνισε ότι η ίδια άφησε τη θέση της προέδρου της Βουλής, ακριβώς για να είναι πιστή στις αξίες και στις αρχές της.

«Δεν χρειάζεται να έχεις 150 απόντες βουλευτές, χρειάζεται να έχεις 6 παρόντες, μαχόμενους, αγωνιστές, βουλευτές οι οποίοι κινητοποιούνται, δρουν, παρεμβαίνουν», είπε η κυρία Κωνσταντοπούλου και υπογράμμισε:

«Εμείς απευθυνόμαστε σε όλη την κοινωνία. Για αυτό και λέμε, δεν κοιτάμε ούτε δεξιά, ούτε αριστερά, κοιτάμε μπροστά».

Κάθε κεφάλαιο παρουσιάζει μια λεπτομερή μελέτη περίπτωσης:

• Σε όλο το Σαχέλ, αγρότες και κτηνοτρόφοι μάχονται μεταξύ τους για την πρόσβαση σε περιορισμένα νερά και εύφορες εκτάσεις.
• Στην ακτή του Μπαγκλαντές, φτωχοί αγρότες στρέφονται στην αλιεία για να συμπληρώσουν τις ασταθείς συγκομιδές και αντιμετωπίζουν την απαγωγή από πειρατές που ζητούν λύτρα.
• Στη Ιορδανία, η κλιματικά σχετιζόμενη φτώχεια στρέφει τους χωρικούς κατά της υπερφορτωμένης κυβέρνησής τους και φαίνεται να ενισχύει την προσέλκυση σε τρομοκρατικές και μη κρατικές ένοπλες ομάδες.

Ο Σβαρτστάιν ασκεί για περισσότερα από δέκα χρόνια επιτόπιο ρεπορτάζ για να συμπυκνώσει και να ανθρωποποιήσει αυτές τις πολύπλοκες συγκρούσεις, είτε είναι τοπικές είτε εθνικές.

Το Scientific American μίλησε μαζί του για τους τρόπους με τους οποίους η κλιματική αλλαγή πυροδοτεί υπάρχοντες κοινωνικούς «εκρηκτικούς» μηχανισμούς, τους μηχανισμούς με τους οποίους παραμορφώνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων των ανθρώπων και τον κίνδυνο που συνδέεται με τη βία λόγω κλιματικής αλλαγής στις πλουσιότερες, δυτικές χώρες.

Μια επεξεργασμένη μεταγραφή της συνέντευξης

Σε πολλές από τις κοινότητες που καλύψατε, ήσασταν ένας από τους λίγους δημοσιογράφους που έθεταν ερωτήματα σχετικά με τους συνδέσμους μεταξύ κλιματικής αλλαγής και σύγκρουσης. Πώς καταλήξατε σε αυτή την προσέγγιση; Νομίζετε ότι εκείνοι που χαράσσουν πολιτικές τώρα βλέπουν τη σημασία της;

Κατά κάποιον τρόπο, έπεσα σε αυτό το πεδίο επειδή ο τομέας του καθαρά πολιτικού ρεπορτάζ ήταν κορεσμένος. Αλλά όσο περισσότερο εργαζόμουν στον γενικό χώρο της κλιματικής αλλαγής και του περιβάλλοντος, τόσο πιο σημαντικός μου φαινόταν. Γρήγορα συνειδητοποίησα ότι δεν χρειαζόταν να προσπαθήσω σκληρά για να δω την έντονη επικαλυπτικότητα—ότι θα μπορούσα να διηγηθώ την ιστορία μιας χώρας καλύτερα κοιτάζοντας την μέσα από το πρίσμα της πρόσβασης σε νερό και του περιβάλλοντος, παρά με μια σχετικά επιφανειακή εξέταση της πολιτικής σκηνής. Δηλαδή, γιατί, για παράδειγμα, το Ιράκ έχει προβλήματα νερού; Για μερικούς από τους ίδιους λόγους που έχει προβλήματα σε όλους τους τομείς: μια «κληρονομιά» συγκρούσεων, ανάμειξη χωρών κοντινών και μακρινών, ανικανότητα, διαφθορά και μια σειρά άλλων προβλημάτων.

Το 2015, κυριολεκτικά με κορόιδεψαν έξω από ένα δωμάτιο στο Υπουργείο Εσωτερικών του Ιράκ όταν ανέφερα σε έναν ανώτερο Ιρακινό αστυνομικό στρατηγό την πιθανότητα ότι τα κλιματικά προβλήματα μπορεί να συμβάλλουν στην προσέλκυση τζιχαντιστών. Για εκείνον και πολλούς από τους συγχρόνους του, αυτό φαινόταν απλώς ανόητο. Αλλά κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, υπήρξε μια εξαιρετική αλλαγή στάσης, τόσο στη ευρύτερη Μέση Ανατολή όσο και σε μέρη της Αφρικής όπου εργάζομαι, αλλά και πέρα από αυτά. Δεν είμαι ακόμα πεπεισμένος ότι πολλοί από αυτούς τους πολιτικούς και αξιωματούχους σωμάτων ασφαλείας που βλέπουμε να μιλούν για την κλιματική ασφάλεια κατανοούν τις συνδέσεις στο βαθμό που οι λέξεις τους μπορεί να υποδηλώνουν, αλλά υπάρχει πλέον μια κατανόηση της ανάγκης να αποδεχτούν τουλάχιστον την σημασία της κλιματικής αλλαγής.

Ένα πρόβλημα φαίνεται να είναι ότι είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί η επίδραση της κλιματικής αλλαγής, και υπάρχουν τόσοι πολλοί διαφορετικοί, επικαλυπτόμενοι παράγοντες που οδηγούν σε σύγκρουση. Πώς να τα ξεμπλέξεις αυτά;

Ναι, θα υποστήριζα ότι είναι σχεδόν αδύνατο να ποσοτικοποιηθεί αποτελεσματικά η επίδραση της κλιματικής αλλαγής. Αυτό που προσπαθώ να κάνω σε αυτό το βιβλίο και στη δουλειά μου είναι να δείξω ότι η κλιματική αλλαγή είναι μέρος της εξίσωσης παρά να προσπαθήσω να δώσω ένα χρηματικό ποσό στην συμβολή της. Αυτό αγγίζει την «καρδιά» του γιατί χρειάστηκε τόσος χρόνος για να γίνει αποδεκτό το αποσταθεροποιητικό δυναμικό της κλιματικής αλλαγής στο βαθμό που έχει γίνει. Είναι λίγο θύμα της δικής της λεπτομέρειας.

Μπορείτε να με καθοδηγήσετε μέσα από ένα από τα παραδείγματα στο βιβλίο για το πώς η κλιματική αλλαγή μπορεί να επιδεινώσει ή να προκαλέσει βία;

Σε κανένα σημείο δεν υποστηρίζω ότι η κλιματική αλλαγή από μόνη της οδηγεί κάποιον να ενταχθεί, ας πούμε, σε μια τρομοκρατική ομάδα ή να επιτεθεί σε μια κτηνοτροφική κοινότητα σε γειτονικό χωριό. Αλλά στο Ιράκ, συνάντησα αγρότες που είχαν υποφέρει από χρόνια κλιματική ξηρασία. Πολλοί από αυτούς εξάντλησαν όποιες πενιχρές οικονομίες είχαν, και αυτή η απελπισία παρείχε στους επιτήδειους (στρατολογητές της τρομοκρατικής ομάδας) ISIS αρκετά ισχυρά μέσα για να κάνουν τις προτάσεις τους. Όταν έχεις αγρότες που είναι σε βαθύ χρέος, τόσο προς την ευρύτερη οικογένειά τους όσο και σε ορισμένες περιπτώσεις σε γεωργικές τράπεζες, και τους παρουσιάζεις τους τύπους μισθών που αλλιώς θα μπορούσαν μόνο να ονειρεύονται, όπως έκανε η ISIS, είναι πιο πιθανό να έχεις απόδοση στην επένδυση στρατολόγησης. Και εν μέσω μιας προϋπάρχουσας κατάστασης θρησκευτικών προβλημάτων, οι στρατολογητές παρουσίασαν φαινόμενα σχετιζόμενα με το κλίμα, όπως η ξηρασία, ως ενδείξεις ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να βλάψει τους Σουνίτες μουσουλμάνους, αντί να είναι απλώς συνέπειες των παγκόσμιων συνθηκών. Για παράδειγμα, συνάντησα δύο χωρικούς σε πολύ διαφορετικά μέρη της χώρας που περιέγραψαν περιστατικά στα οποία οι στρατολογητές της ISIS παρουσίασαν την ξηρασία ως συνέπεια της σποράς σύννεφων και διάφορων μορφών γεωμηχανικής απέναντι στο Ιράν. [Σημείωση συντάκτη: Το Ιράν και το Ιράκ είναι και οι δύο χώρες με πλειοψηφία Σιιτών, ενώ αυτές οι αγροτικές κοινότητες ήταν κυρίως Σουνίτες.] Δεν κατάλαβα ποτέ εάν οι άνθρωποι πίστευαν στην πραγματικότητα σε αυτού του είδους τους παράλογους ισχυρισμούς, αλλά σε μια εποχή που οι έχθρες ήταν βαθιές, ήταν ένας αποτελεσματικός τρόπος παρουσίασης του ευρύτερου προβλήματος.

Ορισμένα κεφάλαια υποδεικνύουν ότι η κλιματική αλλαγή μας οδηγεί μερικές φορές σε συμπεριφορές που ποτέ δεν θα περιμέναμε. Τι γνωρίζουμε για το πώς η κλιματική αλλαγή διαμορφώνει τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας;

Η κλιματική αλλαγή έχει καταστρέψει, για πολλές ξένες κοινότητες, τις σταθερές του τοπίου που πάντα στηρίζονταν. Πολλά από αυτά ήταν κεντρικά για την αίσθηση του ανήκειν, της κοινότητας και της ταυτότητας των ανθρώπων. Το γεγονός ότι τα πάντα, από τις θερμοκρασίες μέχρι τα πρότυπα βροχόπτωσης και τις διαδρομές μετανάστευσης των πουλιών, βρίσκονται εκτός τόπου, συμβάλλει σε διάφορους τύπους τραύματος. Το παρατηρώ σε σχεδόν κάθε περιοχή που πλήττεται από συγκρούσεις στην οποία εργάζομαι.

Φυσικά, πολλοί άνθρωποι παγκοσμίως βιώνουν διάφορους τρόπους φρίκης και δεν καταλήγουν να ενταχθούν σε τρομοκρατικές ομάδες. Ωστόσο, όταν επιστρέφω στο χωριό των ανθρώπων και μιλάω με τους φίλους και συγγενείς τους, δεν μπορώ παρά να σκεφτώ ότι υπάρχει κάτι σε αυτό.

Ένα άλλο θέμα του βιβλίου φαίνεται να είναι ότι ακόμα και μικρές συγκρούσεις τελικά επεκτείνονται. Είναι αυτό απλώς η φύση της κλιματικής αλλαγής;

Σίγουρα. Ένας άλλος παράγοντας είναι ότι ζούμε σε έναν πλήρως αλληλεξαρτώμενο κόσμο, οπότε δεν υπάρχει κάτι τέτοιο όπως μια καθαρή, αυτοτελής κρίση. Οι επαγγελματικοί τομείς που είναι πιο ευάλωτοι στις κλιματικές πιέσεις είναι οι αγροτικοί, οπότε οι αγροτικές περιοχές αναδύονται ως κόμβοι αστάθειας. Αλλά η εκτενής μετανάστευση από αυτά τα χωριά σε ήδη υπερφορτωμένες αστικές περιοχές σημαίνει ότι μια κρίση σε μια αγροτική περιοχή δεν είναι πιθανό να παραμείνει μια κρίση μόνο εκεί. Σε διεθνές επίπεδο, επίσης, η κλιματική αντίδραση μιας χώρας μπορεί εύκολα να αφήσει μια άλλη χώρα φτωχή, είτε μέσω αμέλειας, είτε ανευθυνότητας, είτε ανοιχτής κακίας.

Είναι λογικό να εστιάζουμε στις φτωχότερες χώρες στην Αφρική, γιατί βιώνουν περισσότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Αλλά ποιοι είναι οι τρόποι με τους οποίους η κλιματικά σχετιζόμενη βία ήδη εκδηλώνεται ή θα μπορούσε να εκδηλωθεί σε πλουσιότερες χώρες στη Βόρεια Αμερική ή την Ευρώπη;

Υπάρχει μια σημαντική αύξηση σε, βασικά, κάθε μορφή εγκλήματος και βίας στις δυτικές χώρες κατά τη διάρκεια ακραίας ζέστης. Για παράδειγμα, εδώ στην Αθήνα, στην Ελλάδα, εργάζομαι με οργανώσεις γυναικών που έχουν παρατηρήσει αύξηση περίπου 250 έως 300 τοις εκατό σε διάφορες μορφές ενδοοικογενειακής βίας από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο σε σχέση με άλλες περιόδους του έτους. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στη ζέστη. Παρ’ όλα αυτά, σε κάθε μία από τις περιπτώσεις που έχουμε εξετάσει, φαίνεται ότι υπάρχουν κάποιες αιτιακές συνδέσεις. Η συχνότητα των πυροβολισμών στις Η.Π.Α. επίσης αυξάνεται σε λιγότερο φιλικές κλιματικές συνθήκες.

Με πιο έμμεσους όρους, η κλιματικά σχετιζόμενη βία στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική είναι μια αντανάκλαση του πώς οι κυβερνήσεις ανταγωνίζονται για τις κλιματικά σχετιζόμενες δυσκολίες πέρα από τα σύνορά μας. Στην Ευρώπη, για παράδειγμα, υπάρχει πολύ βία κατά των μεταναστών, μερικές φορές με την σιωπηλή ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, ρητή συναίνεση των κυβερνήσεων.

Αν η κλιματική αστάθεια είναι ένα συστατικό στη συνταγή για συγκρούσεις, ποια είναι τα άλλα; Σε ποιο βαθμό εμφανίζονται στο αμερικανικό πλαίσιο;

Η διαφθορά δεν είναι τόσο παράγοντας στη δυτική πραγματικότητα όσο είναι σε κάποιες φτωχότερες χώρες, αλλά ένα στοιχείο που σίγουρα ξεχωρίζει για μένα είναι η ανισότητα. Ορισμένες από τις μεγαλύτερες «καυτές» περιοχές εγκλήματος βρίσκονται σε μέρη στα όρια μεταξύ περιοχών ευημερίας και περιοχών στέρησης. Θεωρείται ότι ένα στοιχείο αυτού είναι η δυσαρέσκεια που προκύπτει όταν υπάρχουν προφανείς ενδείξεις διαφορών σε πλούτο και στις αντιδράσεις του κράτους. Όταν βλέπω αναφορές για ιδιωτικές μονάδες πυρόσβεσης σε περιοχές της Καλιφόρνιας ή περιπτώσεις όπου πλούσιες κοινότητες κατασκευάζουν αναχώματα για να κατευθύνουν τη διάβρωση σε φτωχότερες κοινότητες κατά μήκος της ακτής, νομίζω ότι είναι πιθανό να δούμε κάποια ένταση στο μέλλον.

Κλείνετε το βιβλίο τονίζοντας μια πιθανή λύση: η περιβαλλοντική οικοδόμηση ειρήνης, η προσέγγιση της χρήσης περιβαλλοντικών ανησυχιών ως σημείο εισόδου για την επίλυση συγκρούσεων ή τη συνεργασία. Πόσο επιτυχημένες είναι αυτές οι προσπάθειες;

Ήθελα να κλείσω το βιβλίο με μια ελαφρώς ελπιδοφόρα νότα, εν μέρει για την ψυχική μου υγεία αλλά και για να μην φύγει ο μέσος αναγνώστης ακόμα πιο απογοητευμένος από ό,τι μπορεί ήδη να είναι.

Η περιβαλλοντική εδραίωση της ειρήνης είναι κάτι που έχει ενθουσιάσει πολλούς ανθρώπους στον τομέα του κλίματος. Υπάρχει η κυνική άποψη ότι αυτό συμβαίνει γιατί πολλές παραδοσιακές μορφές εδραίωσης της ειρήνης φαίνονται να αποτυγχάνουν αυτή τη στιγμή. Πολύς από αυτόν τον ενθουσιασμό, ωστόσο, προέρχεται επίσης από το γεγονός ότι τουλάχιστον σε τοπικό επίπεδο, η εκμετάλλευση περιβαλλοντικών παραμέτρων έχει αποδειχθεί επιτυχής στο να περιορίσει και, μερικές φορές, να αποτρέψει τη βία σε μικρές και μεγάλες κλίμακες. Υπάρχει σίγουρα αναγνώριση μεταξύ τοπικών κοινοτήτων και εθνικών κρατών ότι τα περιβαλλοντικά ζητήματα δεν είναι μηδενικού αθροίσματος, ότι απαιτούν συνεργασία. Νομίζω ότι είναι μια πραγματική «παρακολουθήστε αυτό το χώρο» κατάσταση.