Σπύρος Σιδέρης

Η απάντηση κρύβεται ίσως περισσότερο σε όσα οι ΗΠΑ αποφεύγουν να αγγίξουν παρά σε όσα έχουν ήδη βάλει στο στόχαστρο. Γιατί πίσω από το Ιράν βρίσκονται το δολάριο, οι κινεζικές τράπεζες, οι σπάνιες γαίες και η μάχη για το ποιος θα καθορίζει τους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου.

Οι κυρώσεις σταματούν μπροστά στις μεγάλες κινεζικές τράπεζες

Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει κλιμακώσει μέσα στο 2026 την πίεση στα δίκτυα που συνδέονται με το Ιράν, στοχεύοντας εταιρείες, ενδιάμεσους χρηματοδότες και επιχειρήσεις στην Κίνα και το Χονγκ Κονγκ. Το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού πετρελαίου καταλήγει πλέον στην κινεζική αγορά, κυρίως μέσω ανεξάρτητων διυλιστηρίων.

Μέχρι εδώ η Ουάσιγκτον δείχνει αποφασισμένη. Η μεγάλη κόκκινη γραμμή βρίσκεται αλλού.

Οι ΗΠΑ έχουν στραφεί κατά μικρότερων κινεζικών εταιρειών και έχουν προειδοποιήσει χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για τον κίνδυνο δευτερογενών κυρώσεων. Δεν έχουν όμως επιχειρήσει μια μετωπική σύγκρουση με τις μεγαλύτερες τράπεζες της Κίνας, γνωρίζοντας ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να μεταφέρει την κρίση από την Τεχεράνη απευθείας στο οικονομικό νευρικό σύστημα του Πεκίνου.

Και η χρονική συγκυρία έχει τη σημασία της. Στις 24 Σεπτεμβρίου ο Σι Τζινπίνγκ αναμένεται στην Ουάσιγκτον για συνομιλίες με τον Ντόναλντ Τραμπ, με τις οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών να βρίσκονται ήδη υπό ισχυρή πίεση.

Δολάριο εναντίον σπάνιων γαιών

Η Αμερική διαθέτει το δολάριο και την πρόσβαση στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η Κίνα κρατά στα χέρια της κρίσιμα τμήματα των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού και κυριαρχεί στην επεξεργασία στρατηγικών ορυκτών.

Παρά τις δυτικές προσπάθειες διαφοροποίησης, το κινεζικό μερίδιο στην επεξεργασία σπάνιων γαιών παρέμενε περίπου στο 85% το 2025, ενώ σε άλλες κρίσιμες πρώτες ύλες η εξάρτηση είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Το Πεκίνο έχει ήδη δείξει ότι δεν θεωρεί αυτά τα υλικά απλώς εμπορεύματα. Οι περιορισμοί στις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών μπορούν να μετατραπούν σε μοχλό πίεσης απέναντι στην αμερικανική βιομηχανία, από την άμυνα μέχρι την τεχνολογία.

Μέσα σε αυτή την ισορροπία, το Ιράν αποκτά διαφορετική αξία. Δεν είναι μόνο ένας αντίπαλος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Είναι και ένα σημείο όπου αμερικανική χρηματοπιστωτική ισχύς και κινεζική οικονομική αντοχή δοκιμάζονται χωρίς οι δύο πλευρές να συγκρούονται ευθέως.

Το παράλληλο σύστημα που ανησυχεί την Ουάσιγκτον

Για τις ΗΠΑ το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις ποσότητες ιρανικού πετρελαίου που αγοράζει η Κίνα. Μεγαλύτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιείται πλέον μέρος αυτών των συναλλαγών.

Έρευνα του Reuters αποκάλυψε μηχανισμό μέσω του οποίου έσοδα από ιρανικές πωλήσεις πετρελαίου διοχετεύονταν σε κινεζικές αγορές και έργα, παρακάμπτοντας σε σημαντικό βαθμό το παραδοσιακό διεθνές τραπεζικό σύστημα. Το μοντέλο αυτό επιτρέπει στην Τεχεράνη να εξασφαλίζει κινεζικά προϊόντα και στο Πεκίνο να αποκτά πετρέλαιο χωρίς η συναλλαγή να περνά υποχρεωτικά από τα συνηθισμένα κανάλια που ελέγχονται από τη Δύση.

Εδώ βρίσκεται και η αντίφαση της πολιτικής των κυρώσεων. Όσο συχνότερα χρησιμοποιείται η πρόσβαση στο δολάριο ως εργαλείο πίεσης, τόσο ισχυρότερο γίνεται το κίνητρο για χώρες που βρίσκονται στο στόχαστρο των ΗΠΑ να αναζητούν εναλλακτικούς μηχανισμούς πληρωμών και εμπορίου.

Το δολάριο απέχει πολύ από το να χάσει την κυρίαρχη θέση του. Κάθε νέο παράλληλο δίκτυο, όμως, ανοίγει μία ακόμη μικρή δίοδο έξω από το σύστημα που έδωσε στην Ουάσιγκτον τεράστια οικονομική επιρροή επί δεκαετίες.

Το Ορμούζ ανεβάζει τον λογαριασμό

Η σύγκρουση έχει ήδη περάσει από τις τράπεζες στις θαλάσσιες οδούς.

Η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ έχει υποχωρήσει δραματικά σε σχέση με τα φυσιολογικά επίπεδα, ενώ οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και οι φόβοι για την ασφάλεια των ενεργειακών μεταφορών έχουν εκτοξεύσει το κόστος και τις τιμές του πετρελαίου.

Οι χώρες της περιοχής αναζητούν πλέον διαδρομές που θα μειώσουν την εξάρτησή τους από το στενό. Το Ιράκ εξετάζει μεγαλύτερη αξιοποίηση των εξαγωγών προς βορρά μέσω Τουρκίας, ενώ παλαιά και νέα σχέδια αγωγών μέσω Συρίας επιστρέφουν στη συζήτηση.

Η διάλυση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων και η ενσωμάτωση των δυνάμεών τους στον κρατικό μηχανισμό υπό τον Άχμεντ αλ Σαράα αλλάζουν ταυτόχρονα τα δεδομένα στη Συρία και ενισχύουν την προσπάθεια της Δαμασκού να επανακτήσει τον έλεγχο του εδάφους και των υποδομών της χώρας.

Από τη Βενεζουέλα στο Ιράν

Στο Πεκίνο υπάρχει ήδη ένα προηγούμενο που δύσκολα περνά απαρατήρητο: η Βενεζουέλα.

Η απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία τον Ιανουάριο του 2026, μετά την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση, ανέτρεψε τα δεδομένα σε μια χώρα όπου η Κίνα είχε αναπτύξει σημαντικά οικονομικά και ενεργειακά συμφέροντα.

Το Ιράν, όμως, είναι πολύ πιο σύνθετη περίπτωση. Διαθέτει μεγαλύτερο περιφερειακό βάρος, κρίσιμη θέση στις ενεργειακές οδούς και, κυρίως, μια βαθιά οικονομική σχέση με την Κίνα που του προσφέρει περιθώρια τα οποία η Βενεζουέλα δεν είχε.

Γι’ αυτό το πιο κρίσιμο σημείο της αμερικανικής πίεσης δεν βρίσκεται απαραίτητα στις επόμενες κυρώσεις κατά ιρανικών εταιρειών ή δεξαμενόπλοιων. Βρίσκεται στο ερώτημα αν η Ουάσιγκτον θα αποφασίσει κάποια στιγμή να περάσει τη γραμμή που μέχρι σήμερα αποφεύγει: να χτυπήσει τις μεγάλες κινεζικές τράπεζες που μπορούν να κρατήσουν ανοιχτή την οικονομική ανάσα της Τεχεράνης.

Εκεί η σύγκρουση θα πάψει να αφορά μόνο το Ιράν.

Και θα αρχίσει να αφορά ευθέως την Κίνα.

«Δεν νομίζω ότι κάποια κυβέρνηση έχει ασχοληθεί με αυτό στον βαθμό που θα έπρεπε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στροφή στις προειδοποιήσεις

Ο Γκέιτς υπήρξε μέχρι πρόσφατα ιδιαίτερα αισιόδοξος για τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης. Πλέον, όμως, η στάση του έχει μετατοπιστεί, καθώς προειδοποιεί ολοένα και περισσότερο για τις πιθανές αρνητικές συνέπειες της τεχνολογίας.

Μεταξύ των κινδύνων που τον απασχολούν είναι οι επιπτώσεις της AI στην αγορά εργασίας, η πιθανότητα επιθέσεων που θα αξιοποιούν την τεχνολογία, αλλά και ο κίνδυνος εξάρτησης των ανθρώπων από τους λεγόμενους «AI companions», δηλαδή ψηφιακούς συντρόφους που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη.

«Οι κυβερνήσεις είναι πολύ πίσω σε αυτό το ζήτημα», τόνισε.

Παρά τις ανησυχίες του, ο Γκέιτς υπογραμμίζει ότι η AI θα μπορούσε, εφόσον χρησιμοποιηθεί σωστά και η πρόσβαση σε αυτήν κατανεμηθεί ισότιμα, να προσφέρει τεράστια οφέλη στους φτωχότερους πληθυσμούς του πλανήτη.

$1 δισ. για την πρόσβαση στην AI

Το Ίδρυμα Γκέιτς ανακοίνωσε την Τρίτη ότι σχεδιάζει να διαθέσει τουλάχιστον 1 δισεκατομμύριο δολάρια μέσα στα επόμενα δύο χρόνια για την επέκταση της πρόσβασης στην τεχνητή νοημοσύνη.

Η χρηματοδότηση αποτελεί μέρος του ευρύτερου σχεδίου του ιδρύματος να δαπανά περίπου 9 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως και θα κατευθυνθεί σε συνεργάτες που δραστηριοποιούνται στους τομείς της εκπαίδευσης, της υγειονομικής περίθαλψης και της γεωργίας.

Παράλληλα, το ίδρυμα θέλει να συμβάλει στη δημιουργία των απαραίτητων δεδομένων και υποδομών πάνω στις οποίες αναπτύσσονται τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, μεταξύ άλλων ώστε τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα να μπορούν να λειτουργούν σε όλες τις γλώσσες που μιλούν οι άνθρωποι.

«Να κάνουμε ό,τι δείχνουν σε εκείνες τις ταινίες»

Ιδιαίτερα σημαντικές θεωρεί ο Γκέιτς τις δυνατότητες της AI στον τομέα της υγείας, από την υποστήριξη των εργαζομένων πρώτης γραμμής έως την ανακάλυψη νέων φαρμάκων και εμβολίων.

«Στον τομέα της υγείας είναι δύσκολο να υποτιμήσει κανείς τις δυνατότητες», δήλωσε.

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να συνεργαστούν στενά για να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους. Μάλιστα, παρομοίασε την εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης με σενάριο ταινίας καταστροφής.

«Υπάρχουν όλων των ειδών οι ταινίες όπου έρχονται κάποιοι εξωγήινοι και, ως διά μαγείας, οι ΗΠΑ, η Κίνα και όλοι οι υπόλοιποι ενώνονται για να λύσουν το πρόβλημα», είπε.

«Η AI είναι κάπως σαν αυτή την εξωγήινη νοημοσύνη. Είναι εδώ, και καλύτερα να κάνουμε ό,τι δείχνουν σε εκείνες τις ταινίες».

Η υπόθεση Έπσταϊν και η φήμη του

Ο Γκέιτς αναφέρθηκε επίσης στις συνέπειες που είχε για τον ίδιο και το ίδρυμά του η σχέση του με τον Τζέφρι Έπσταϊν. Τον Ιούνιο κατέθεσε ενώπιον του Κογκρέσου σχετικά με τη σχέση του με τον καταδικασμένο για σεξουαλικά εγκλήματα χρηματιστή.

Ο Γκέιτς, ο οποίος δεν κατηγορείται για εγκλήματα, έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι μετανιώνει για τη σύνδεσή του με τον Έπσταϊν, από τον οποίο ήλπιζε να εξασφαλίσει χρηματοδότηση για παγκόσμιες πρωτοβουλίες υγείας. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Έπσταϊν προσπάθησε τελικά να τον εκβιάσει για τις εξωσυζυγικές σχέσεις του.

Η υπόθεση οδήγησε σε εξωτερικό έλεγχο στο ίδρυμά του, ο οποίος δεν εντόπισε πληρωμές προς τον Έπσταϊν ούτε συμμετοχή σε εγκληματικές δραστηριότητες.

Ο ίδιος, πάντως, υποστηρίζει ότι η σχέση αυτή δεν προκάλεσε σημαντικό πλήγμα στη φήμη του.

Σπύρος Σιδέρης

Και το Πεκίνο δεν αρκείται σε μια θέση στο τραπέζι. Θέλει να έχει λόγο στη δομή του, στην τεχνολογία που θα χρησιμοποιείται και στους μηχανισμούς που θα κρατούν αυτό το νέο δίκτυο σε λειτουργία.

Ο Σι βάζει την τεχνητή νοημοσύνη στο κέντρο

Στην τελική συνεδρίαση της συνόδου, ο Σι Τζινπίνγκ πρότεινε τη δημιουργία μιας κοινότητας ανοικτού κώδικα για την τεχνητή νοημοσύνη των BRICS, με συνεργασία στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, στην εκπαίδευση ειδικών και στην ανάπτυξη κοινών ψηφιακών υποδομών.

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης συνεργασία στην έξυπνη βιομηχανία, κοινά πρότυπα και εκπαίδευση τεχνικού προσωπικού.

Το πραγματικό διακύβευμα βρίσκεται πίσω από την τεχνική ορολογία: ποια τεχνολογία θα χρησιμοποιούν οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου και ποιος θα έχει επιρροή στους κανόνες που θα τη διέπουν.

Για το Πεκίνο, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μόνο τεχνολογικό πεδίο. Είναι ταυτόχρονα αγορά, επιρροή και γεωπολιτικό εργαλείο.

Οικονομικές ζώνες και μόνιμοι μηχανισμοί

Ο Κινέζος πρόεδρος πρότεινε ακόμη συνεργασία για τη δημιουργία ειδικών οικονομικών ζωνών των BRICS, ενώ ανακοίνωσε ότι η Κίνα θα φιλοξενήσει φόρουμ εμπορίου υπηρεσιών της ομάδας.

Επισήμως, στόχος είναι η ενίσχυση των επενδύσεων και των εμπορικών συναλλαγών. Ουσιαστικά, το Πεκίνο επιχειρεί να δώσει στους BRICS κάτι που μέχρι σήμερα τους λείπει: σταθερούς οικονομικούς μηχανισμούς και πιο μόνιμες δομές συνεργασίας.

Η διεύρυνση της ομάδας αύξησε το πολιτικό της βάρος, αλλά αυτό από μόνο του δεν αρκεί. Η Κίνα επιδιώκει αλυσίδες παραγωγής, κεφάλαια, τεχνολογία και εμπορικές ροές που θα κάνουν τους BRICS περισσότερο λειτουργικούς και λιγότερο εξαρτημένους από τις παραδοσιακές αγορές.

Ο Σι κάλεσε επίσης τα μέλη να απορρίψουν τον εμπορικό προστατευτισμό και να διατηρήσουν ανοικτές τις αλυσίδες εφοδιασμού. Το μήνυμα απευθύνεται στους εταίρους της ομάδας, αλλά ο αποδέκτης δεν βρίσκεται μόνο μέσα στην αίθουσα.

Σι και Μόντι: τα χαμόγελα έχουν λογαριασμό

Το πιο ενδιαφέρον παρασκήνιο της συνόδου εκτυλίχθηκε ανάμεσα στην Κίνα και την Ινδία.

Ο Σι Τζινπίνγκ και ο Ναρέντρα Μόντι συμφώνησαν να ενισχύσουν τις εμπορικές και μεταφορικές σχέσεις των δύο χωρών, την ώρα που επιχειρούν να αφήσουν πίσω τους τη στρατιωτική ένταση στα Ιμαλάια.

Τα μεγέθη, όμως, δείχνουν πόσο άνιση παραμένει αυτή η σχέση.

Το διμερές εμπόριο έφθασε το 2025 στα 155,6 δισ. δολάρια, ενώ το εμπορικό έλλειμμα της Ινδίας έναντι της Κίνας ξεπέρασε τα 100 δισ. δολάρια. Οι ινδικές εισαγωγές από την κινεζική αγορά έφθασαν περίπου τα 132 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος 2025-2026.

Το Νέο Δελχί ζητεί μεγαλύτερη πρόσβαση στην κινεζική αγορά. Το Πεκίνο, από την πλευρά του, χρειάζεται την Ινδία αρκετά κοντά ώστε οι BRICS να λειτουργούν, αλλά όχι τόσο ισχυρή ώστε να μεταβάλει τις εσωτερικές ισορροπίες.

Και πάνω από όλα παραμένουν τα σύνορα. Ο Μόντι το έθεσε καθαρά: χωρίς σταθερότητα στις συνοριακές περιοχές, η πλήρης εξομάλυνση των σχέσεων δύσκολα θα προχωρήσει.

Ο Πούτιν θέλει κοινή πλατφόρμα ανάπτυξης

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν κινήθηκε στην ίδια λογική, ζητώντας μεγαλύτερη οικονομική διασύνδεση και καλύτερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων των κρατών-μελών.

Για τη Μόσχα, οι BRICS μπορούν να εξελιχθούν σε κοινή πλατφόρμα ανάπτυξης, με νέες παραγωγικές αλυσίδες, υπηρεσίες, τεχνολογία και μακροπρόθεσμα επενδυτικά κεφάλαια.

Η ιδέα εξυπηρετεί άμεσα τη ρωσική στρατηγική. Όσο περισσότερους δικούς τους οικονομικούς διαύλους αποκτούν οι BRICS, τόσο περιορίζεται η δυνατότητα της Δύσης να χρησιμοποιεί την πρόσβαση στις αγορές και στα χρηματοπιστωτικά δίκτυα ως εργαλείο πίεσης.

BRICS: κοινά συμφέροντα, όχι κοινή γραμμή

Ο Ναρέντρα Μόντι παρουσίασε τους BRICS ως δύναμη που αντιπροσωπεύει περίπου το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού και σημαντικό μέρος της παγκόσμιας οικονομίας, επιμένοντας ότι η διαφορετικότητα αποτελεί πλεονέκτημα της ομάδας.

Η ίδια διαφορετικότητα, όμως, αποτελεί και τη βασική της αδυναμία.

Κίνα και Ινδία ανταγωνίζονται. Η Ρωσία έχει διαφορετικές προτεραιότητες από τη Βραζιλία. Το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μεταφέρουν στο εσωτερικό του σχήματος τις δικές τους περιφερειακές ισορροπίες. Κάθε κυβέρνηση βλέπει τους BRICS μέσα από τα εθνικά της συμφέροντα.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται το κινεζικό στοίχημα: να μετατρέψει μια ανομοιογενή ομάδα κρατών σε λειτουργικό οικονομικό δίκτυο.

Αν το πετύχει, οι BRICS δεν χρειάζεται να γίνουν ούτε μια «δεύτερη Δύση» ούτε ένα νέο στρατιωτικό μπλοκ. Αρκεί να εξελιχθούν σε έναν χώρο όπου περισσότερες χώρες θα μπορούν να εμπορεύονται, να επενδύουν και να αποκτούν τεχνολογία χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες.

Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό βάρος του κινεζικού σχεδίου: όχι σε μια θεαματική ρήξη με τη Δύση, αλλά στη σταδιακή μετατόπιση οικονομικής και τεχνολογικής ισχύος προς ένα παράλληλο δίκτυο που το Πεκίνο θέλει να βοηθήσει να στηθεί — και να επηρεάζει.

Σπύρος Σιδέρης

Στο κέντρο των συνομιλιών βρίσκεται ένα πεδίο που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα περνούσε σχεδόν απαρατήρητο: ποιος θα κατασκευάσει και, τελικά, ποιος θα επηρεάζει τις υποδομές από τις οποίες θα περνούν τα δεδομένα και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Αιγυπτιακή διπλωματική πηγή περιγράφει πλέον τον ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας για την ψηφιακή οικονομία της χώρας ως μάχη για μερίδιο, επιρροή και ασφάλεια πληροφοριών.

Ο Σίσι θέλει χρήμα, βιομηχανίες και ελευθερία κινήσεων

Η Αίγυπτος δεν ψάχνει απλώς άλλον έναν μεγάλο επενδυτή.

Οι περιφερειακές συγκρούσεις και οι διαταραχές στις εμπορικές οδούς έχουν επιβαρύνει μια οικονομία που χρειάζεται συνάλλαγμα, νέες επενδύσεις και παραγωγή. Παράλληλα, ο Σίσι επιμένει στην εικόνα μιας «ανεξάρτητης εξωτερικής πολιτικής»: μιας Αιγύπτου που μπορεί να συνεργάζεται με την Κίνα χωρίς αυτό να σημαίνει ρήξη με τις ΗΠΑ.

Το Πεκίνο προσφέρει βιομηχανικές επενδύσεις, υποδομές, μεταφορές, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τεχνολογία.

Το διμερές εμπόριο έφθασε σχεδόν τα 20,7 δισ. δολάρια το 2025, ενώ οι κινεζικές επενδύσεις στην Αίγυπτο ξεπερνούν τα 10 δισ. δολάρια. Στην οικονομική ζώνη TEDA στο Αΐν Σόχνα δραστηριοποιούνται περίπου 200 επιχειρήσεις, με επενδύσεις άνω των 3,8 δισ. δολαρίων.

Η επιδίωξη του Καΐρου είναι πλέον διαφορετική: να μην εισάγει μόνο από την Κίνα, αλλά να φιλοξενεί κινεζική παραγωγή, χρησιμοποιώντας τη θέση της χώρας και τις εμπορικές συμφωνίες της ως βάση για εξαγωγές προς την αφρικανική αγορά.

Η μεγάλη μάχη κρύβεται στα data centers

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ευαίσθητο κομμάτι της επίσκεψης.

Σύμφωνα με αιγυπτιακή διπλωματική πηγή, η ψηφιακή οικονομία και τα κέντρα δεδομένων κατέλαβαν σημαντικό μέρος των διευρυμένων συνομιλιών των δύο πλευρών.

Η Αίγυπτος διαθέτει ένα πλεονέκτημα που δύσκολα αντιγράφεται. Περισσότερα από 18 υποθαλάσσια καλώδια διαδικτύου περνούν από το έδαφός της, συνδέοντας Ασία, Ευρώπη και Αφρική. Μέχρι σήμερα κερδίζει κυρίως από τη διέλευση. Η φιλοδοξία είναι να περάσει στο επόμενο επίπεδο: αποθήκευση, επεξεργασία και διαχείριση δεδομένων εντός αιγυπτιακού εδάφους. Ένα είδος ψηφιακού Σουέζ.

Για τις ΗΠΑ, όμως, το θέμα δεν είναι αμιγώς οικονομικό. Η εταιρεία που κατασκευάζει ένα data center, ο προμηθευτής των επεξεργαστών, ο πάροχος των cloud υποδομών και εκείνος που εγκαθιστά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης αποκτούν παρουσία σε έναν τομέα που συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια και τη διαχείριση πληροφοριών.

Γι’ αυτό και η σύγκρουση για τις επενδύσεις έχει αρχίσει να ακουμπά τα όρια της γεωπολιτικής.

Για το Πεκίνο, το Σουέζ αξίζει όσο και η αγορά

Η σημασία της Αιγύπτου για την Κίνα δεν μετριέται μόνο σε καταναλωτές ή εργοστάσια.

Η Διώρυγα του Σουέζ είναι ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς διαδρόμους του κόσμου. Η χώρα βρίσκεται ανάμεσα στη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα και ταυτόχρονα λειτουργεί ως πολιτική γέφυρα προς τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Σε μια περίοδο όπου οι θαλάσσιες οδοί βρίσκονται αντιμέτωπες με πολέμους και ανασφάλεια, η αξία αυτού του περάσματος μεγαλώνει.

Η επίσκεψη του Σι εντάσσεται παράλληλα στη μεγαλύτερη προσπάθεια του Πεκίνου να εδραιωθεί ως οικονομικός και διπλωματικός παίκτης σε μια περιοχή όπου για δεκαετίες ο αμερικανικός παράγοντας ήταν κυρίαρχος.

Η κοινή δήλωση συνδέει το αιγυπτιακό Όραμα 2030 με την κινεζική πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», με σχέδια για βιομηχανία, logistics, καθαρή ενέργεια και ψηφιακές υποδομές.

Νείλος και Ταϊβάν στο ίδιο διπλωματικό παζλ

Το πολιτικό σκέλος της επίσκεψης είχε επίσης ιδιαίτερο βάρος.

Το Πεκίνο αναγνώρισε τη ζωτική σημασία του Νείλου για την Αίγυπτο και το δικαίωμά της να προστατεύει την υδάτινη και επισιτιστική της ασφάλεια, σε μια περίοδο κατά την οποία το ζήτημα του νερού παραμένει κορυφαία προτεραιότητα για το Κάιρο.

Σε αντάλλαγμα πολιτικής στήριξης –τουλάχιστον σε επίπεδο συμβολισμού– η αιγυπτιακή πλευρά επανέλαβε χωρίς αστερίσκους την προσήλωσή της στην αρχή της «μίας Κίνας», αναγνωρίζοντας την Ταϊβάν ως αναπόσπαστο μέρος της κινεζικής επικράτειας.

Οι δύο πλευρές έδειξαν με σαφήνεια ποιες θεωρούν τις «κόκκινες γραμμές» τους.

Τα J-16 που παρακολουθεί η Ουάσιγκτον

Υπάρχει, τέλος, το στρατιωτικό σκέλος.

Αίγυπτος και Κίνα έχουν ήδη πραγματοποιήσει κοινές αεροπορικές ασκήσεις, με κινεζικά J-16 και αιγυπτιακά Rafale. Η εικόνα έχει τη σημασία της για μια χώρα που παραμένει ένας από τους βασικούς στρατιωτικούς εταίρους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.

Ο Σίσι δεν δείχνει ότι σκοπεύει να αντικαταστήσει την Ουάσιγκτον με το Πεκίνο. Επιχειρεί κάτι δυσκολότερο: να κρατήσει ανοιχτές και τις δύο σχέσεις, αυξάνοντας το διαπραγματευτικό του βάρος.

Η Αίγυπτος θέλει αμερικανική στρατηγική συνεργασία, κινεζικά κεφάλαια, περισσότερες επιλογές στον στρατιωτικό εξοπλισμό και πρόσβαση σε νέα τεχνολογία.

Κυρίως, όμως, θέλει κάθε μεγάλη δύναμη να γνωρίζει ότι δεν είναι η μοναδική της επιλογή.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της παρουσίας του Σι στο Κάιρο.

Η επίσημη υποδοχή του Κινέζου ηγέτη, σύμφωνα με το Πρώτο Θέμα, εξελισσόταν σύμφωνα με το προβλεπόμενο πρωτόκολλο, με τις αντιπροσωπείες και τα μέλη των μέσων ενημέρωσης να βρίσκονται στις καθορισμένες θέσεις τους. Οι φωτογράφοι είχαν τοποθετηθεί σε συγκεκριμένο σημείο, ώστε να μπορούν να καταγράψουν την άφιξη και την τελετή χωρίς να παρεμποδίζεται η πορεία του Προέδρου ή να δημιουργείται οποιοδήποτε κενό στα μέτρα ασφαλείας.

Κάποια στιγμή, ένας από τους φωτογράφους φαίνεται πως μετακινήθηκε από τον χώρο που του είχε υποδειχθεί και κατευθύνθηκε προς το κόκκινο χαλί, πλησιάζοντας περισσότερο τον Σι Τζινπίνγκ. Η κίνησή του έγινε αμέσως αντιληπτή από τους άνδρες της προσωπικής ασφάλειας του Κινέζου Προέδρου. Χωρίς να υπάρξει καθυστέρηση, αρκετοί σωματοφύλακες κινήθηκαν προς το μέρος του και τον απομάκρυναν από το σημείο, φοβούμενοι για την ασφάλειά του.

Τον έβγαλαν σηκωτό οι άνδρες της ασφάλειας

Οι εικόνες που καταγράφηκαν από τις κάμερες δείχνουν τους άνδρες ασφαλείας να πιάνουν τον φωτογράφο και να τον μεταφέρουν ουσιαστικά σηκωτό εκτός του κόκκινου χαλιού. Η επέμβαση ήταν σύντομη και αποφασιστική, με το περιστατικό να ολοκληρώνεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Το στιγμιότυπο, λόγω της έντασης αλλά και της ασυνήθιστης εικόνας του φωτογράφου να απομακρύνεται από τους σωματοφύλακες μπροστά στις κάμερες, προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το βίντεο άρχισε να διακινείται γρήγορα στο διαδίκτυο, συγκεντρώνοντας σχόλια για τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται το πρωτόκολλο ασφαλείας γύρω από τον Κινέζο Πρόεδρο.

Δημοσιογράφοι, φωτογράφοι, εικονολήπτες και πρωτόκολλο

Η παρουσία των δημοσιογράφων και των φωτογράφων σε τέτοιου είδους επίσημες τελετές συνοδεύεται συνήθως από αυστηρούς περιορισμούς. Οι θέσεις τους καθορίζονται εκ των προτέρων και η μετακίνησή τους πραγματοποιείται μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για αρχηγούς κρατών, ακόμη και μια μικρή αλλαγή θέσης μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση του πρωτοκόλλου.

Στην περίπτωση του Μπισκέκ, η αντίδραση των ανδρών ασφαλείας ήταν άμεση, αποτυπώνοντας την αυστηρότητα με την οποία αντιμετωπίζονται οι απρόβλεπτες κινήσεις κατά τη διάρκεια μιας επίσημης άφιξης.

Το περιστατικό σημειώθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η πρωτεύουσα του Κιργιστάν έχει μετατραπεί σε σημαντικό διπλωματικό σημείο συνάντησης. Η Σύνοδος Κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης συγκεντρώνει ηγέτες και υψηλόβαθμες αντιπροσωπείες από χώρες της Ασίας και άλλες περιοχές, με την ασφάλεια ν’ αποτελεί βασική προτεραιότητα για τις αρχές της χώρας που φιλοξενεί τη διοργάνωση. Το Μπισκέκ έχει προετοιμαστεί για την υποδοχή των ξένων αξιωματούχων, ενώ στους δρόμους της πόλης έχουν τοποθετηθεί σημαίες και διακριτικά που συνδέονται με τη διοργάνωση. Οι μετακινήσεις των ηγετών πραγματοποιούνται υπό αυξημένα μέτρα προστασίας και οι χώροι στους οποίους διεξάγονται οι επίσημες εκδηλώσεις ελέγχονται αυστηρά.

Στη Σύνοδο συμμετέχουν ηγέτες σημαντικών χωρών, μεταξύ των οποίων ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι και ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν.

Η παρουσία τους ενισχύει το διεθνές ενδιαφέρον για τις εργασίες της συνάντησης, η οποία πραγματοποιείται με φόντο τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή. Στο Μπισκέκ πραγματοποιούνται και εκδηλώσεις που συνδέονται με τους Παγκόσμιους Αγώνες Νομάδων, προσθέτοντας ακόμη μεγαλύτερη κινητικότητα στην πόλη.

Το περιστατικό με τον φωτογράφο, πάντως, ξεχώρισε από το επίσημο πρόγραμμα της ημέρας, καθώς η αυθόρμητη κίνησή του προς το κόκκινο χαλί προκάλεσε μια αστραπιαία παρέμβαση της ασφάλειας του Σι Τζινπίνγκ. Οι εικόνες από τη στιγμή της απομάκρυνσής του αποτέλεσαν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στιγμιότυπα της άφιξης του Κινέζου προέδρου στο Μπισκέκ.

🇨🇳 A photographer got a little too close to Xi Jinping during his arrival in Bishkek.

Xi’s security detail solved the problem rather efficiently.

The man's in Kyrgyzstan for the 2026 Shanghai Cooperation Organization summit and a state visit.

Seems like the acceptable distance…

— Mario Nawfal (@MarioNawfal) August 31, 2026

Σπύρος Σιδέρης

Η χρονική σύμπτωση των κινήσεων μόνο απαρατήρητη δεν περνά από τις διεθνείς πρωτεύουσες, καθώς συμπίπτει με τη νέα συνάντηση Πούτιν–Σι Τζινπίνγκ και την προσπάθεια των δύο χωρών να εμφανιστούν ως το βασικό γεωπολιτικό αντίβαρο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη δυτική επιρροή.

Το «γιγαντιαίο πλοίο» της νέας συμμαχίας Πεκίνου–Μόσχας

Το πολιτικό μήνυμα της επίσκεψης Πούτιν στην κινεζική πρωτεύουσα αποτυπώθηκε ξεκάθαρα και στη ρητορική των δύο πλευρών. Κινέζοι αξιωματούχοι έκαναν λόγο για μια νέα εποχή στρατηγικής συνεργασίας, χρησιμοποιώντας τη χαρακτηριστική φράση πως «το γιγαντιαίο πλοίο των σχέσεων Κίνας–Ρωσίας είναι έτοιμο να πλεύσει προς το μέλλον».

Η κινεζική πλευρά παρουσίασε τη σχέση των δύο χωρών ως μοντέλο «μόνιμης καλής γειτονίας, συνολικού στρατηγικού συντονισμού και αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας», επιχειρώντας παράλληλα να αναδείξει τον ρόλο της συνεργασίας με τη Μόσχα ως παράγοντα «παγκόσμιας σταθερότητας».

Το Πεκίνο υπογράμμισε ότι οι δύο δυνάμεις συντονίζονται στενά σε οργανισμούς όπως ο ΟΗΕ, οι BRICS και ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης, ενισχύοντας το αφήγημα ενός πολυπολικού κόσμου απέναντι στη δυτική κυριαρχία.

Ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν, σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα πριν από την επίσκεψή του, χαρακτήρισε τις επαφές κορυφής με τον Σι Τζινπίνγκ ως «αναπόσπαστο κομμάτι της κοινής προσπάθειας για την απελευθέρωση του απεριόριστου δυναμικού των διμερών σχέσεων».

Η ρωσική πυρηνική επίδειξη ισχύος

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία άνοιγε και το στρατιωτικό σκέλος του μηνύματος. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι στις ασκήσεις συμμετέχουν περισσότεροι από 64.000 στρατιωτικοί, στρατηγικές πυραυλικές δυνάμεις, αεροπορία μεγάλου βεληνεκούς και μονάδες των στόλων του Βορρά και του Ειρηνικού.

Σύμφωνα με τη Μόσχα, στόχος είναι η δοκιμή της επιχειρησιακής ετοιμότητας των πυρηνικών δυνάμεων σε συνθήκες απειλής, ενώ προβλέπονται εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων αλλά και πυραύλων κρουζ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε και η αναφορά στη Λευκορωσία, όπου συνεχίζεται η κοινή εκπαίδευση γύρω από τη χρήση ρωσικών πυρηνικών όπλων που έχουν ήδη αναπτυχθεί εκεί.

Η εικόνα αυτή ενισχύει ακόμη περισσότερο τη στρατηγική αποτροπής της Ρωσίας απέναντι στο ΝΑΤΟ, σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να επηρεάζει δραματικά ολόκληρη την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Το Liaoning και το κινεζικό μήνυμα στον Ειρηνικό

Παράλληλα, το κινεζικό Πολεμικό Ναυτικό ανακοίνωσε ότι η δύναμη κρούσης του αεροπλανοφόρου Liaoning επιχειρεί στον δυτικό Ειρηνικό πραγματοποιώντας ασκήσεις αεροπορικής ισχύος ανοικτής θαλάσσης, πραγματικά πυρά, αποστολές υποστήριξης και επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.

Επισήμως, το Πεκίνο υποστηρίζει ότι πρόκειται για μέρος του ετήσιου εκπαιδευτικού προγράμματος και ότι οι κινήσεις διεξάγονται «σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο». Ωστόσο, η συγκυρία προσδίδει πολύ μεγαλύτερη πολιτική και στρατηγική βαρύτητα στις κινεζικές κινήσεις, καθώς η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει σταθερά την ικανότητά της για προβολή ισχύος πέρα από τις άμεσες περιφερειακές της ζώνες.

Η παρουσία του Liaoning στον δυτικό Ειρηνικό θεωρείται ακόμη ένα μήνυμα τόσο προς τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και προς την Ταϊβάν, σε μια περίοδο όπου ο ανταγωνισμός στον Ινδο-Ειρηνικό εισέρχεται σε όλο και πιο επικίνδυνη φάση.

Ο Λάι Τσινγκ-τε και η πολιτική θύελλα στην Ταϊβάν

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό γεωπολιτικό σκηνικό, ο πρόεδρος της Ταϊβάν, Λάι Τσινγκ-τε, βρέθηκε αντιμέτωπος με μία από τις δυσκολότερες στιγμές της πολιτικής του πορείας. Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της Ταϊβάν, ηγέτης της νήσου οδηγήθηκε σε διαδικασία πρότασης μομφής, ακόμη κι αν τελικά η πρόταση δεν πέρασε.

Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε μία ημέρα πριν από τη δεύτερη επέτειο της ανάληψης των καθηκόντων του και αποκάλυψε το βαθύ πολιτικό ρήγμα στο εσωτερικό της Ταϊβάν. Η αντιπολίτευση κατηγόρησε τον Λάι ότι ενισχύει τις κοινωνικές διαιρέσεις, αποσταθεροποιεί το πολιτικό σύστημα και ακολουθεί μια ακραία φιλοανεξαρτησιακή γραμμή που αυξάνει τις εντάσεις με το Πεκίνο.

Παρότι η πρόταση μομφής δεν συγκέντρωσε τις απαιτούμενες ψήφους, το αποτέλεσμα θεωρήθηκε πολιτικά ιδιαίτερα βαρύ για τον πρόεδρο της Ταϊβάν, καθώς συνοδεύεται από αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια και πτώση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς την κυβέρνησή του.

Οι πιέσεις από Ουάσινγκτον και Πεκίνο

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν και οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος φέρεται να ξεκαθάρισε ότι δεν επιθυμεί μια ανεξάρτητη Ταϊβάν, προκαλώντας πολιτικό σοκ στο νησί.

Οι πολιτικοί αντίπαλοι του Λάι τον κατηγόρησαν ότι αποφεύγει να τοποθετηθεί καθαρά στο ζήτημα της ανεξαρτησίας, ενώ το Πεκίνο επανέλαβε με αυστηρό τόνο ότι «υπάρχει μόνο μία Κίνα στον κόσμο».

Αναλυτές εκτιμούν ότι η κυβέρνηση της Ταϊβάν βρίσκεται πλέον ανάμεσα σε δύο τεράστιες πιέσεις: από τη μία τη στρατηγική και στρατιωτική πίεση της Κίνας και από την άλλη την αβεβαιότητα γύρω από τη στάση της Ουάσινγκτον σε μια πιθανή κρίση στα Στενά της Ταϊβάν.

Ο νέος παγκόσμιος συσχετισμός δυνάμεων

Καθώς οι Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ επιχειρούν να παρουσιάσουν μια εικόνα ολοένα στενότερου στρατηγικού άξονα, οι σχεδόν ταυτόχρονες στρατιωτικές κινήσεις Ρωσίας και Κίνας ενισχύουν την αίσθηση ότι ο πλανήτης εισέρχεται σε μια νέα περίοδο σκληρού γεωπολιτικού ανταγωνισμού, όπου η ισορροπία δυνάμεων επανακαθορίζεται μέρα με τη μέρα και όπου η Ταϊβάν μετατρέπεται ολοένα περισσότερο σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία ανάφλεξης του πλανήτη.

Το αεροσκάφος στο οποίο επέβαινε ο Πούτιν προσγειώθηκε στο διεθνές αεροδρόμιο του Πεκίνου λίγο μετά τις 23:15 το βράδυ (18:15 ώρα Ελλάδας), όπου τον περίμεναν στρατιωτικοί αξιωματούχοι για να τον υποδεχτούν.

Η άφιξή του στο Πεκίνο πραγματοποιήθηκε μέσα σε θερμό κλίμα, με ιδιαίτερες τιμές και επίσημη υποδοχή από τις κινεζικές αρχές.

Κατά την άφιξη του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Κίνα, στο αεροδρόμιο τον υποδέχθηκε ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Γουάνγκ Γι, με τους δύο άνδρες να ανταλλάσσουν θερμή χειραψία. Στρατιωτικό άγημα στάθηκε σε θέση προσοχής, ενώ νεαροί κρατούσαν και ανέμιζαν ρωσικές και κινεζικές σημαίες για να καλωσορίσουν τον Ρώσο πρόεδρο.

Ηλικιών 73 και 72 ετών αντίστοιχα, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ θα συζητήσουν τρόπους για να «ενισχύσουν» τη διμερή στρατηγική σύμπραξη και «θα ανταλλάξουν απόψεις για τα μεγάλα διεθνή και περιφερειακά ζητήματα», σύμφωνα με τη ρωσική προεδρία.

Οι δύο πρόεδροι θα ανταλλάξουν απόψεις για τις διμερείς σχέσεις, τη συνεργασία σε διάφορους τομείς και διεθνή και περιφερειακά ζητήματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας.

Μόλις που είχε προλάβει ο Τραμπ να ολοκληρώσει την Παρασκευή την επίσκεψή του, την πρώτη Αμερικανού προέδρου στην Κίνα εδώ και εννέα χρόνια, και επισημοποιήθηκε η έλευση στη χώρα του επικεφαλής του Κρεμλίνου.

Η εφημερίδα, επικαλούμενη πηγές που γνωρίζουν την αμερικανική αποτίμηση της πρόσφατης συνόδου κορυφής στο Πεκίνο, αναφέρει ότι το θέμα τέθηκε κατά τη διάρκεια εκτενών συνομιλιών μεταξύ των δύο ηγετών για τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι τα σχόλια του Σι αποτέλεσαν μία από τις πιο άμεσες τοποθετήσεις του Κινέζου Προέδρου σχετικά με τον Ρώσο ηγέτη και τον πόλεμο από την έναρξη της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ πρότεινε επίσης κατά τη διάρκεια των συνομιλιών να υπάρξει συντονισμός ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τη Ρωσία απέναντι στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, υποστηρίζοντας ότι οι τρεις χώρες έχουν κοινά συμφέροντα απέναντι στον θεσμό. Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει τις πληροφορίες, ενώ η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον δεν απάντησε σε σχετικά αιτήματα.

Οι δηλώσεις του Σι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς ο Πούτιν ετοιμάζεται να επισκεφθεί εκ νέου το Πεκίνο για διήμερη σύνοδο κορυφής με τον Κινέζο Πρόεδρο. Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο που η στρατηγική συνεργασία Κίνας και Ρωσίας παραμένει στενή, τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και 25 χρόνια μετά τη συνθήκη φιλίας που είχαν υπογράψει οι δύο χώρες.

Παράλληλα, ο πόλεμος φαίνεται να έχει οδηγηθεί σε παρατεταμένο αδιέξοδο. Οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν εντείνει τις επιθέσεις με drones σε ρωσικούς στόχους, ακόμη και κοντά στη Μόσχα, μετά τα μεγάλης κλίμακας ρωσικά πλήγματα στο Κίεβο την προηγούμενη εβδομάδα. Ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τις επιθέσεις «απολύτως δικαιολογημένες».

Η Ουάσινγκτον εξακολουθεί επίσης να εκφράζει ανησυχίες για τη στήριξη που παρέχει η Κίνα στη Ρωσία μέσω προϊόντων διπλής χρήσης, τα οποία θεωρεί ότι συμβάλλουν στη διατήρηση της ρωσικής πολεμικής μηχανής. Παρότι το Πεκίνο απορρίπτει τις κατηγορίες, δυτικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η κινεζική οικονομική και τεχνολογική υποστήριξη παραμένει κρίσιμη για τη Μόσχα καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται χωρίς ορατό τέλος.

Σπύρος Σιδέρης

Στη Μόσχα μιλούν ήδη για «πολύ σοβαρές προσδοκίες» από τη συνάντηση, ενώ το κινεζικό ΥΠΕΞ προαναγγέλλει ακόμη βαθύτερη συνεργασία ανάμεσα στις δύο χώρες. Και όσο οι κάμερες θα καταγράφουν χαμόγελα και χειραψίες, στο παρασκήνιο όλοι γνωρίζουν ότι αυτό που πραγματικά συζητείται είναι η επόμενη μέρα της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος.

Η νέα συνάντηση των δύο ηγετών πραγματοποιείται σε ένα εξαιρετικά φορτισμένο διεθνές περιβάλλον. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να δηλητηριάζει τις σχέσεις Ρωσίας–Δύσης, οι αμερικανοκινεζικές σχέσεις παραμένουν σε τροχιά έντασης παρά την επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο και η μάχη για οικονομική και τεχνολογική κυριαρχία εξελίσσεται πλέον σε ανοιχτό γεωπολιτικό πόλεμο.

Στρατηγική σημασία

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η σχέση Κίνας και Ρωσίας αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Το Πεκίνο βλέπει στη Μόσχα έναν κρίσιμο εταίρο απέναντι στην πίεση των ΗΠΑ, ενώ ο Πούτιν γνωρίζει ότι η κινεζική στήριξη αποτελεί βασικό παράγοντα για την αντοχή της ρωσικής οικονομίας απέναντι στις δυτικές κυρώσεις.

• Δεν είναι τυχαίο ότι το Κρεμλίνο στέλνει στο Πεκίνο μια τεράστια αποστολή με υπουργούς, αναπληρωτές πρωθυπουργούς και κορυφαίους επιχειρηματικούς παράγοντες. Το μήνυμα είναι σαφές: οι δύο χώρες δεν θέλουν απλώς να διατηρήσουν τις σχέσεις τους, αλλά να τις μετατρέψουν σε ακόμη πιο ισχυρό γεωπολιτικό και οικονομικό άξονα.

Επισήμως, οι δύο πλευρές επιμένουν ότι η συνεργασία τους «δεν στρέφεται εναντίον τρίτων χωρών». Ωστόσο, ελάχιστοι στη Δύση πιστεύουν ότι αυτή η επαναλαμβανόμενη επίδειξη ενότητας είναι άσχετη με τη σύγκρουση που βρίσκεται σε εξέλιξη ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους δύο μεγάλους αντιπάλους της.

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Η επίσκεψη πραγματοποιείται την ώρα που Κίνα και Ρωσία συμπληρώνουν 30 χρόνια στρατηγικής συνεργασίας και 25 χρόνια από τη συμφωνία καλής γειτονίας και φιλικής συνεργασίας. Για το Πεκίνο και τη Μόσχα, οι επέτειοι αυτές λειτουργούν ως ιδανικό φόντο για να σταλεί ένα σαφές μήνυμα πολιτικής συνέχειας και ανθεκτικότητας της σχέσης τους.

• Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις περί «σταθερότητας» και «πολυπολικότητας», αυτό που πραγματικά προκαλεί ανησυχία στις δυτικές πρωτεύουσες είναι η σταδιακή μετατροπή της σχέσης Πεκίνου–Μόσχας σε έναν μηχανισμό αμοιβαίας πολιτικής και οικονομικής επιβίωσης.

Επεκτείνονται οι τομείς συνεργασίας

Η συνεργασία πλέον δεν περιορίζεται στην ενέργεια και στις πρώτες ύλες. Οι δύο πλευρές επεκτείνονται σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιακή οικονομία, οι νέες τεχνολογίες, οι υποδομές και το διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο. Το Πεκίνο βλέπει στη Ρωσία μια τεράστια αγορά και έναν κρίσιμο γεωπολιτικό εταίρο, ενώ η Μόσχα επιχειρεί να μειώσει όσο γίνεται την εξάρτησή της από τη Δύση.

Την ίδια ώρα, η μεγάλη εμπορική έκθεση Κίνας–Ρωσίας στο Χαρμπίν λειτουργεί ως βιτρίνα αυτής της ολοένα βαθύτερης σχέσης. Εκατοντάδες ρωσικές επιχειρήσεις συμμετέχουν ήδη, παρουσιάζοντας από ενεργειακό εξοπλισμό μέχρι ψηφιακές τεχνολογίες και προϊόντα υψηλής τεχνολογίας. Σύμφωνα με κινεζικές πηγές, ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπάρχει πλέον και για κινεζικά προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης, “έξυπνες” συσκευές και αυτοκινητοβιομηχανία.

Τι συζητείται στο παρασκήνιο

Στο παρασκήνιο, ωστόσο, η πραγματική συζήτηση αφορά το πώς οι δύο χώρες μπορούν να θωρακιστούν απέναντι σε ένα ολοένα πιο εχθρικό διεθνές περιβάλλον. Η Ρωσία χρειάζεται αγορές, επενδύσεις και τεχνολογία. Η Κίνα χρειάζεται ενεργειακή ασφάλεια, γεωπολιτική στήριξη και έναν σταθερό στρατηγικό εταίρο απέναντι στις πιέσεις της Ουάσιγκτον.

Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη νέα συνάντηση Πούτιν–Σι τόσο κρίσιμη.

Οι δύο ηγέτες έχουν οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια μια ιδιαίτερα στενή προσωπική σχέση, με αλλεπάλληλες συναντήσεις και δημόσιες επιδείξεις πολιτικής εμπιστοσύνης. Σε μια περίοδο όπου η διεθνής σκηνή μοιάζει όλο και πιο ασταθής, το Πεκίνο και η Μόσχα επιχειρούν να εμφανιστούν ως οι δύο δυνάμεις που μπορούν να προσφέρουν «σταθερότητα» απέναντι στο χάος.

• Πίσω όμως από τις επίσημες διατυπώσεις περί «παγκόσμιας ειρήνης» και «πολυμερούς συνεργασίας», αρκετοί αναλυτές βλέπουν μια πολύ πιο σκληρή πραγματικότητα: τη σταδιακή διαμόρφωση ενός μπλοκ ισχύος που αμφισβητεί ανοιχτά τη δυτική κυριαρχία.

Και ίσως αυτός να είναι ο πραγματικός λόγος που η νέα εικόνα Πούτιν και Σι δίπλα δίπλα στο Πεκίνο προκαλεί τόσο έντονη νευρικότητα σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες. Γιατί πίσω από τα χαμόγελα, τα πρωτόκολλα και τις δηλώσεις περί συνεργασίας, πολλοί βλέπουν να διαμορφώνεται η επόμενη μεγάλη γεωπολιτική σύγκρουση του πλανήτη.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, ο Τραμπ «γοητεύτηκε» από την εντυπωσιακή υποδοχή που του επιφύλαξε ο Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο. Πίσω όμως από την εθιμοτυπία και τη λάμψη, η ουσία των κινεζικών μηνυμάτων ήταν εντελώς διαφορετική.

«Ο Σι επιχειρεί να επανατοποθετήσει την Κίνα στη διεθνή σκηνή», δήλωσε χαρακτηριστικά σύμβουλος του Τραμπ. «Το μήνυμά του πλέον είναι: Δεν είμαστε μια αναδυόμενη δύναμη. Είμαστε ίσοι με σας. Και η Ταϊβάν μού ανήκει. Αυτό το ταξίδι κατέστησε σαφές ότι το ζήτημα της Ταϊβάν θα τεθεί επιτακτικά στο τραπέζι των εξελίξεων τα επόμενα πέντε χρόνια».

Η μεγαλύτερη ανησυχία της Ουάσιγκτον εστιάζεται στην οικονομική ετοιμότητα των ΗΠΑ απέναντι σε ένα τέτοιο σενάριο. Οπως επισημαίνουν αναλυτές, η αλυσίδα εφοδιασμού των ημιαγωγών (chips) απέχει ακόμα πολύ από το να χαρακτηριστεί αυτόνομη. Για τον επιχειρηματικό κόσμο και τη συνολική οικονομία των ΗΠΑ, η εξάρτηση από τους ημιαγωγούς της Ταϊβάν παραμένει το πιο κρίσιμο και επείγον ζήτημα.

Παρά τις γεωπολιτικές ανησυχίες, η στρατηγική του Τραμπ στο μέτωπο της οικονομικής διπλωματίας αποσπά θετικά σχόλια από την επιχειρηματική κοινότητα. Πολλοί διευθύνοντες σύμβουλοι εξήραν τις πιέσεις που ασκεί η Ουάσιγκτον στο Ιράν και τη Βενεζουέλα για το άνοιγμα των αγορών, ενώ αρκετοί εξέφρασαν την αισιοδοξία τους ότι, χάρη στους χειρισμούς του Αμερικανού προέδρου, οι εταιρείες τους θα εξασφαλίσουν τελικά άδειες δραστηριοποίησης στην κινεζική αγορά.