Χρησιμοποιώντας σύγχρονο εξοπλισμό τηλεανίχνευσης μικρής εμβέλειας, οι ερευνητές επιδιώκουν να καταγράψουν περιοχές που ενδέχεται να επηρεαστούν από την επιδείνωση των κατολισθητικών φαινομένων. Αυτά τα φαινόμενα είναι συχνά και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές, τόσο σε υποδομές όσο και στο περιβάλλον της περιοχής.

Η νέα μελέτη που εντάσσεται στο πλαίσιο μιας σειράς δράσεων που έχει κηρύξει το ΕΚΠΑ μέσω της Διεπιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων και Κρίσεων που δημιουργήθηκε με αφορμή το ζήτημα της αυξημένης σεισμικής δραστηριότητας στην περιοχή.

Τα δεδομένα θα προέλθουν από τη χρήση σύγχρονου καινοτόμου εξοπλισμού και συγκεκριμένα, επανδρωμένων εναέριων οχημάτων (UAV), εφοδιασμένων με κάμερες υψηλής διακριτικότητας και αισθητήρες LiDAR, προκειμένου να συλλεχθούν πολύ υψηλής ακρίβειας και λεπτομέρειας πληροφορίες για τη διάβρωση των πρανών.

Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής Τηλεανίχνευσης και Μορφοτεκτονικής, διευθυντής του εργαστηρίου Τηλεανίχνευσης, στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Μανώλης Βασιλάκης, η μελέτη θα διεξαχθεί με έμφαση στις περιοχές που έχουν αυξημένη επικινδυνότητα και στις οποίες υπάρχει έντονη ανθρώπινη παρουσία. Οι περιοχές αυτές, όπως αναφέρει είναι ο όρμος του Αθηνιού, το Παλαιό λιμάνι, το Αμμούδι, η Αρμένη και ο Κόρφος στη Θηρασιά. Σε αυτά τα σημεία η ομάδα του εργαστηρίου Tηλεανίχνευσης του Tμήματος Γεωλογίας θα εφαρμόσει μεθοδολογία που βασίζεται σε εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας ώστε να μελετήσουν τις μεταβολές της επιφάνειας της γης πάνω στα πρανή των παραπάνω περιοχών.

«Μελετάμε τις μεταβολές της επιφάνειας της γης πάνω σε αυτά τα πρανή, με διάφορες μεθοδολογίες οι οποίες βασίζονται σε εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας όπως είναι τα drones, τα οποία φέρουν συγκεκριμένους αισθητήρες είτε φωτογραφικές μηχανές υψηλής ανάλυσης είτε τους λεγόμενους αισθητήρες LiDAR, οι οποίοι καταγράφουν ένα νέφος σημείων από εκατοντάδες εκατομμύρια σημεία, ανάλογα με την περιοχή που τα στέλνουμε να αποτυπώσει», σημειώνει ο κ. Βασιλάκης ενώ τονίζει ότι η διαχρονική παρακολούθηση αποτελεί μία από τις παραμέτρους του ζητήματος. «Μετά από ειδική επεξεργασία των δεδομένων που συλλέγουμε, εντοπίζουμε σημεία τα οποία βλέπουμε ότι πρόκειται να κατολισθήσουν με το παραμικρό κούνημα λόγω σεισμού ή με κάποιο ακραίο καιρικό φαινόμενο -το οποίο θα φέρει πάρα πολύ βροχή – αφού και το νερό συμμετέχει σε διαδικασίες διάβρωσης των συγκεκριμένων πρανών», εξηγεί και προσθέτει ότι οι κατολισθήσεις και οι καταπτώσεις βράχων οφείλονται στην υφή του πετρώματος και στις πολύ απότομες κλίσεις που έχουν τα πρανή της καλδέρας.

Μέσω λοιπόν συστηματικής και επαναλαμβανόμενης αποτύπωσης των κρίσιμων περιοχών, θα είναι εφικτός ο εντοπισμός σημείων με αυξημένη πιθανότητα εκδήλωσης καταπτώσεων βράχων και κατολισθήσεων. Τα ίδια χωρικά δεδομένα θα χρησιμοποιηθούν επίσης και για την προσομοίωση της πορείας των βράχων σε περίπτωση καταπτώσεων, ώστε να διατυπωθούν προτάσεις για τη λήψη κατάλληλων μέτρων προστασίας.

Η έρευνα της επιστημονικής ομάδας αναμένεται να ξεκινήσει από το Αμμούδι, την Αρμένη και τη Θηρασιά, ενώ ιδιαίτερη περίπτωση σύμφωνα με τον κ. Βασιλάκη αποτελεί ο Παλαιός Λιμένας. Αναφορικά με τον Αθηνιό ο κ. Βασιλάκης τονίζει ότι έχουν ληφθεί κάποια μέτρα ενώ οι κατολισθήσεις που έχουν παρατηρηθεί την παρούσα περίοδο, δεν έχουν αυξημένη επικινδυνότητα καθώς είναι εκτός του δρόμου.

Σε δεύτερο επίπεδο στο πλαίσιο της ίδιας μελέτης θα αξιοποιηθούν δορυφορικά δεδομένα από τους ελληνικούς μικροδορυφόρους που είναι ήδη σε λειτουργία (https://hsc.gov.gr/), προκειμένου να παρακολουθηθούν διαχρονικά οι επιφανειακές μεταβολές στα νησιά Θήρα και Θηρασιά, καθώς και οι επιφανειακές θερμοκρασιακές μεταβολές στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Καμένων.

Σύμφωνα με τον κ. Βασιλάκη εφόσον χρειαστεί θα μεταβούν στην Καμένη προκειμένου να υποδείξουν τα κατάλληλα σημεία ώστε να εγκατασταθούν συσκευές εντοπισμού ή ραντάρ απέναντι από τα πρανή. Οι θέσεις που εξετάζουν είναι τέσσερις και συγκεκριμένα απέναντι από τα Φηρά και το Φηροστεφάνι, απέναντι από την Οία ενώ δυνητικά θα μπορούσε να εγκατασταθεί μία ακόμη συσκευή στην Καμένη, σε κάποιο σημείο της Θηρασιάς.

Παράλληλα εξετάζεται και το ενδεχόμενο για άλλες δύο συσκευές εντοπισμού στο Παλαιό Λιμάνι, η μία απέναντι από το πρανές που κατεβαίνει το τελεφερίκ και η δεύτερη σε ένα άλλο σημείο για να καλύπτει όλη την υπόλοιπη περιοχή. «Αυτές είναι συσκευές οι οποίες χρησιμοποιούνται στο εξωτερικό είτε για την παρατήρηση κατολισθήσεων είτε για την παρατήρηση χιονοστιβάδων. Και αυτές ανά πάσα στιγμή, επειδή δουλεύουν 24 ώρες το 24ωρο στέλνουν μηνύματα ειδοποίησης όταν υπάρχει κάποια μετακίνηση», σημειώνει ο κ. Βασιλάκης.

Και ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος συμπλήρωσε: «Η Σαντορίνη μετατοπίζεται σταδιακά. Αυτό παρατηρείται και σε άλλες περιοχές. Πριν λίγα χρόνια είχαμε μετρήσει ανάλογες μετατοπίσεις στην Αμοργό και στα Κύθηρα. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι ένα επικίνδυνο φαινόμενο, τουλάχιστον όπως εμφανίζεται μέχρι στιγμής, που θα οδηγήσει σε μία ηφαιστειακή έκρηξη».

«Για την Άνυδρο, πράγματι υπάρχει μια μετατόπιση η οποία οφείλεται όμως στους σεισμούς. Τέτοια φαινόμενα έχουμε δει και σε άλλα ρήγματα που είναι παρόμοια με το ρήγμα της Ανύδρου, σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας» συμπλήρωσε μιλώντας στο δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1.

Για τους σεισμούς των τελευταίων ημερών, ο κύριος Παπαδόπουλος εξήγησε: «Κανένα ίχνος δεν υπάρχει ηφαιστειακής δραστηριότητας. Είναι καθαρά τεκτονικοί οι σεισμοί, πάνω σε ένα συγκεκριμένο ρήγμα, που είναι χαρτογραφημένο στον βυθό, το ρήγμα της Ανύδρου. Έχει πολλά χαρακτηριστικά με ρήγματα που υπάρχουν σε άλλες περιοχές της χώρας».

«Αυτοί οι σεισμοί θα μπορούσαν να έχουν γίνει με αυτά τα χαρακτηριστικά, οπουδήποτε αλλού στη χώρα, χωρίς να υπάρχουν κοντά ηφαίστεια» συμπλήρωσε.

Τέλος, ο κύριος Παπαδόπουλος τόνισε ότι «η συνολική σεισμολογική εικόνα, προς το παρόν δεν έχει αλλάξει. Της ύφεσης δηλαδή. Όμως θέλει πολλή προσοχή: Η ύφεση αυτή μπορεί να είναι πραγματική και να οδηγήσει σε σταδιακή αποκλιμάκωση του φαινομένου. Μπορεί όμως να κρύβει και σεισμική ησυχία, η οποία προδικάζει την έλευση και άλλου ισχυρότερου σεισμού. Προς το παρόν, δεν είμαστε σε θέση να απαντήσουμε με 100% βεβαιότητα, ποια από τις δύο εκδοχές θα ισχύσει».

«Σε λίγες μέρες θα αφήσουμε πίσω μας τη 2η επέτειο της καταστροφής του αιώνα στην Τουρκία. Από την πρώτη ημέρα, σε κάθε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου αξιολογούμε το έργο που επιτελείται στη ζώνη του σεισμού. Ανεξάρτητα από την ατζέντα των άλλων, η κατάσταση και οι ανάγκες των σεισμοπαθών μας ήταν πάντα στην κορυφή της ατζέντας μας.

Επισκεπτόμασταν τη σεισμική ζώνη σε κάθε ευκαιρία και αγκαλιάζαμε και μοιραζόμασταν τα προβλήματά μας με τους σεισμόπληκτους αδελφούς μας. Ανταποκριθήκαμε στους ανεπαρκώς φιλόδοξους ανθρώπους που έδειξαν την ψυχική τους κατάσταση λέγοντας: “Η κυβέρνηση θα θαφτεί κάτω από αυτά τα ερείπια”, παραδίδοντας περισσότερες κατοικίες και χώρους εργασίας.

Δεν υπάρχει ανάπαυση για εμάς μέχρι να επουλωθούν πλήρως οι πληγές και να επανενωθούν οι νόμιμοι αδελφοί και αδελφές μας με τα σπίτια και τους χώρους εργασίας τους. Αυτοί που δεν έχουν εμφανιστεί εδώ και δύο χρόνια σίγουρα δεν μπορούν να καταλάβουν τις προσπάθειες και τον αγώνα μας.

Εκείνοι που προσβάλλουν τους σεισμόπληκτους αδελφούς μας μόνο και μόνο επειδή δεν πήραν το επιθυμητό αποτέλεσμα από την κάλπη δεν μπορούν να καταλάβουν την ειλικρίνειά μας» τόνισε ο Τούρκος πρόεδρος μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.

«Οι δονήσεις που σημειώθηκαν στην ελληνική πλευρά του Αιγαίου τις τελευταίες ημέρες μάς υπενθυμίζουν για άλλη μια φορά την αξία του έργου μας και ότι η ετοιμότητα για σεισμούς είναι ένα θέμα που απασχολεί τη χώρα μας» πρόσθεσε ο Ερντογάν.

Αναλυτικά η ανάρτηση του σεισμολόγου:

«ΣΕΙΣΜΟΙ ΣΕ ΧΑΛΑΝΔΡΙ-ΧΟΛΑΡΓΟ-ΠΑΠΑΓΟΥ

Η ακολουθία ξεκίνησε στις 11.12.2024 με μέγεθος 2,8 και συνεχίζεται με μικρότερα μεγέθη. Μέχρι τώρα έγιναν 30 σεισμοί. Μερικοί ισχυρίζονται ότι είναι μικρό το ρήγμα. Στην πραγματικότητα έχουμε πλήρη άγνοια. Τώρα μαθαίνουμε, βλέποντας αυτούς τους μικρούς σεισμούς. Η ορθή επιστημονική διατύπωση είναι “δεν γνωρίζουμε κάτι για το ρήγμα, τα επίκεντρα αυτών των μικρών σεισμών δεν διασπείρονται σε μεγάλη περιοχή και, συνεπώς, μέχρι τώρα δεν έχει ενεργοποιηθεί σημαντικό τμήμα ρήγματος”.

Στο παρελθόν ζήσαμε πολλές εκπλήξεις, π.χ. ποιός θυμάται τους μικρούς σεισμούς στο δυτικό τμήμα του ρήγματος της Φυλής το Νοέμβριο του 1997 που προετοίμασαν τον καταστροφικό σεισμό της Πάρνηθας (Φυλής) στις 7.9.1999; Ας είμαστε, λοιπόν, κάπως επιφυλακτικοί δεδομένου ότι αναφερόμαστε σε πυκνοκατοικημένη περιοχή».

«Αυτό σημαίνει πως την προηγούμενη τριετία απελευθερώθηκε μεγάλο ποσό σεισμικής ενέργειας με 6 σεισμούς που υπερέβαιναν τον μέσο όρο. Τώρα περνάμε μια περίοδο σεισμικής ύφεσης, αλλά προφανώς προετοιμάζεται η επόμενη φάση σεισμικής έξαρσης».

Μιλώντας για τον σεισμό στην Τουρκία, τον οποίο ακολούθησαν αρκετές δυνατές μετασεισμικές δονήσεις, ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος υποστήριξε ότι συνδέεται με τον σεισμό που είχε γίνει πέρυσι.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία πως είναι συνέχεια του περσινού σεισμού, έγινε στην προέκταση του μεγάλου ρήγματος που είχε ενεργοποιηθεί πέρυσι τον Φεβρουάριο στην Τουρκία.

Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα για ακόμη μεγαλύτερο σεισμό σύμφωνα και με την εκτίμηση Τούρκων σεισμολόγων. Μπορούμε να πούμε ότι και ο χθεσινός σεισμός είναι μετασεισμός του περσινού σεισμού που είχε ξεσπάσει».