Υπογραμμίζει την ανάγκη το κόμμα να απευθυνθεί πρωτίστως στους πολίτες που βρίσκονται «εκτός των κομματικών τειχών», επιδιώκοντας μια διεύρυνση με προσωπικότητες ισχυρού συμβολισμού που θα σηματοδοτούν μια νέα προοδευτική πορεία. Για τον ίδιο, το στοίχημα είναι σαφές: το ΠΑΣΟΚ οφείλει να επαναπροσδιορίσει το όραμά του, να εκφράσει τους «σημερινούς μη προνομιούχους» και να αποδείξει ότι μπορεί να εγγυηθεί ξανά την κοινωνική ανοδική κινητικότητα, διεκδικώντας με αξιώσεις την εντολή διακυβέρνησης της χώρας.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Σαχινίδη, θα ήθελα να ξεκινήσουμε με μια φράση που είπατε όταν καλέσατε να ζητήσουν «άφεση αμαρτιών», εκείνοι που επιθυμούν να επιστρέψουν στο ΠΑΣΟΚ. Προφανώς οι αποδέκτες είναι συγκεκριμένοι και όχι όλοι όσοι επιθυμούν να επιστρέψουν στο ΠΑΣΟΚ. Το θέμα για εσάς είναι ηθικό;

Το ΠΑΣΟΚ στην ιστορική του διαδρομή κατάφερε να μετεξελιχθεί στον ένα από τους δύο ισχυρούς πυλώνες του δικομματικού διπολισμού της μεταπολίτευσης μέσα από την διεύρυνση του στο χώρο της Αριστεράς αλλά και του προοδευτικού κέντρου.

Το άνοιγμα του Α. Παπανδρέου στο Κέντρο σηματοδότησε η συμμετοχή του Γ. Μαύρου στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας. Μια πολιτική προσωπικότητα με ισχυρή παρουσία στην πολιτική από το 1945. Στη μεταπολίτευση ηγήθηκε της Ένωσης Κέντρου, εξασφαλίζοντας 20% στις εκλογές του 1974. Η διεύρυνση προς τα Αριστερά σηματοδοτήθηκε με τη συμμετοχή του Μ. Γλέζου, που κατέβασε τη χιτλερική σημαία από την Ακρόπολη.

Εξίσου σημειολογική το 1989 η διεύρυνση στην Αριστερά με τη συμμετοχή στα ψηφοδέλτια του Μ. Βαφειάδη, ιστορικού στελέχους του ΚΚΕ, και του Α. Μπριλάκη, προερχόμενου από την ΕΔΑ και το ΚΚΕεσωτ. και από Δεξιά του Γ. Μπούτου, πρώην Υπουργού της ΝΔ. Ανάλογες πρωτοβουλίες αναλήφθηκαν και από τον Κώστα Σημίτη. 

Ο Γ. Παπανδρέου κάλεσε τους πρώην Υπουργούς Σ. Μάνο και Α. Ανδριανόπουλο από το χώρο της ΝΔ και Μ. Δαμανάκη και Μ. Ανδρουλάκη από την Αριστερά και την γενιά του Πολυτεχνείου. Η Φ. Γεννηματά με τη Δημοκρατική Συμπαράταξη και το Κίνημα Αλλαγής έκανε διεύρυνση προς το Κέντρο και την Αριστερά.

Το Συνέδριο να λειτουργήσει ως ένα σημαντικό βήμα του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής στην πορεία διεκδίκησης εντολής από τους πολίτες για να κυβερνηθεί η χώρα. Δεν προσφέρεται για σεκταριστικές αντιπαραθέσεις

Σήμερα, που το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί εντολή για να κυβερνήσει τη χώρα, είναι αναγκαίο να προχωρήσει τη διεύρυνση και προς τα Αριστερά του και προς τα δεξιά του. Με πολιτικές προσωπικότητες με ιδεολογικό και αξιακό πρόσημο και ισχυρό συμβολισμό, που η συμπαράταξη τους θα σηματοδοτεί την αναγνώριση ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να προσφέρει στη χώρα μια προοδευτική πορεία.

Δηλώσεις που τα πρώτα χρόνια της οικονομικής κρίσης εξέφρασαν ένα κλίμα άνευ όρων εχθροπάθειας και στοχοποίησης της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, ακόμη και της κατά της ίδιας της ζωής του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου, τίθενται εκτός πλαισίου δημοκρατικής λειτουργίας και πρέπει στο σήμερα να αξιολογούνται αυστηρά.

Η επιφύλαξη που εξέφρασα για συγκεκριμένο πρόσωπο έχει αξιακή αναφορά ότι δεν πρέπει να παραβλέπουμε τις παραπάνω παραδοχές σε μια Δημοκρατία. Η κοινωνία μας παρακολουθεί στενά και έχει πολύ υψηλές απαιτήσεις από όλους μας, για κάθε πράξη και δήλωσή μας, είτε αυτή αφορά το παρόν, είτε το παρελθόν.

–Στο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, τι θα κριθεί και τι θα δοκιμαστεί; Η ικανότητα της ηγεσίας του να το οδηγήσει στην πρώτη θέση ή η ενότητά του;

Το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής έχει τις εξής επιλογές: Να κάνει ένα συνέδριο για τα μέλη και τους εσωκομματικούς συσχετισμούς ή ένα Συνέδριο για όλους τους πολίτες, με πρώτο ρόλο για τους έξω από τα κομματικά τείχη. Η χώρα χρειάζεται αλλαγή πορείας.

Επομένως, το Συνέδριο πρέπει να απευθυνθεί πρωτίστως στους εκτός των κομματικών τειχών. Να λειτουργήσει ως ένα σημαντικό βήμα του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής στην πορεία διεκδίκησης εντολής από τους πολίτες για να κυβερνηθεί η χώρα. Δεν προσφέρεται για σεκταριστικές αντιπαραθέσεις, ως προς την εκλογή των συνέδρων ή των μελών της ΚΠΕ.

Είναι μια μοναδική ευκαιρία να δώσουμε ουσιαστικές απαντήσεις σε ζητήματα ιδεολογικά/ταυτοτικά, αλλά και στις προγραμματικές προτάσεις μας. Η αναφορά στην Σοσιαλδημοκρατία δεν απαντά στο ερώτημα σε ποια εκδοχή της εντάσσεται το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής. Ο Τρίτος Δρόμος οδήγησε στην κατάρρευση της σε όλη την Ευρώπη. Το γερμανικό SPD, που είναι το αρχαιότερο Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, δημοσκοπικά κινείται κάτω από το 15%. Το Γαλλικό Σοσιαλιστικό κόμμα, μετά την «εκλογική λήθη» των προηγούμενων χρόνων, δημοσκοπικά βρίσκεται στο 10%. Αν μη τι άλλο, οι εξελίξεις αυτές στα ιστορικά κόμματα της Ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας σηματοδοτούν την ανάγκη στο Συνέδριο αυτό να προχωρήσουμε σε επαναπροσδιορισμό του οράματός μας για τη χώρα, σε μια περίοδο τεκτονικών ανακατατάξεων.

Το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής και η ΝΔ ηγούνται ιστορικά δυο διαφορετικών ιδεολογικά πόλων. Το ΠΑΣΟΚ έχει επισημάνει ότι δεν προτίθεται να συγκυβερνήσει με τη ΝΔ. Πιο πιθανό είναι  η ΝΔ να στραφεί σε κάποιο από τα κόμματα που είναι δεξιά της

Να προσδιορίσουμε τις κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες που θέλουμε να συγκροτήσουμε. Το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής οφείλει να εκφράσει τους σημερινούς μη προνομιούχους και τους ηττημένους των μετασχηματισμών, και τη συμμαχία τους με τις υγιείς παραγωγικές δυνάμεις. Να τους εξηγήσει γιατί είναι αναγκαία μια προοδευτική πρόταση για την αποκατάσταση τους και την πορεία προς τα εμπρός. Στη συνείδηση των Ελλήνων οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ ταυτίστηκαν με πολιτικές που διασφάλισαν οικονομική, κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική ανοδική κινητικότητα. Μετά από μια δεκαπενταετία κρίσεων που έσπρωξαν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας στο περιθώριο, το ΠΑΣΟΚ οφείλει να αποδείξει ξανά ότι θέλει και μπορεί να διασφαλίσει την ανοδική κινητικότητα. 

Να οριστικοποιήσουμε την προγραμματική μας πρόταση για το πως θα πετύχουμε, με συγκεκριμένα βήματα, την αναδιάρθρωση του παραγωγικού προτύπου και την οικοδόμηση μιας οικονομίας της αξιοπρέπειας. Να οριοθετήσουμε τη θέση μας για τις επιλογές της χώρας σε μια νέα παγκόσμια πραγματικότητα, χωρίς κανόνες.

Όταν 400 δισεκατομμυριούχοι και εκατομμυριούχοι παγκοσμίως – συμπωματικά κανένας Έλληνας μεταξύ αυτών – ζητούν από τις κυβερνήσεις να φορολογηθούν, θα πρέπει να αποφασίσουμε και να προσδιορίσουμε ποιες προοδευτικές φορολογικές προτάσεις θα καταθέσουμε, για να είναι ρεαλιστικές οι θέσεις μας για αναστήλωση του κοινωνικού κράτους.

–Η κυβέρνηση της ΝΔ, επιμένει ότι επιδιώκει να έχει ως κυβερνητικό εταίρο εφόσον δεν κατακτήσει την αυτοδυναμία το ΠΑΣΟΚ. Εσείς πώς βλέπετε αυτήν την πιθανότητα;

Όλα τα στελέχη της ΝΔ στις δημόσιες τοποθετήσεις τους χαρακτηρίζουν το ΠΑΣΟΚ ως τοξικό κόμμα. Με παραξενεύει λοιπόν αυτό που λέτε, ότι βλέπουν το ΠΑΣΟΚ ως δυνητικό συνεργάτη.

Το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής και η ΝΔ ηγούνται ιστορικά δυο διαφορετικών ιδεολογικά πόλων. Το ΠΑΣΟΚ έχει επισημάνει ότι δεν προτίθεται να συγκυβερνήσει με τη ΝΔ. Πιο πιθανό είναι  η ΝΔ να στραφεί σε κάποιο από τα κόμματα που είναι δεξιά της.

Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχουν κέντρα που επεξεργάζονται σενάρια συνεργασίας ΝΔ – ΠΑΣΟΚ, γιατί τους βολεύει, αλλά τα σενάρια αυτά δεν βολεύουν την κοινωνία, που δεν συμμετέχει στη διανομή των νέων εισοδημάτων και του πλούτου που παράγεται.

–Οι συμφωνίες για την ενέργεια με την Αμερικανική Chevron, η παρουσία της Ελλάδας με την ιδιότητα του παρατηρητή στο «Ανώτατο Συμβούλιο Ειρήνης» και οι γενικότερες εξελίξεις στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο πόσο πρέπει να μας ανησυχούν;

Η μεγάλη ανατροπή της μεταπολεμικής παγκόσμιας τάξης από την κυβέρνηση Trump μας υποχρεώνει να πάψουμε να αξιολογούμε τα νέα δεδομένα και τις επιλογές της χώρας με τα κριτήρια του παρελθόντος.

Οφείλουμε λοιπόν να επιδιώκουμε συμμετοχή στις πρωτοβουλίες της ΕΕ, καθώς είναι πιθανό να οδηγηθούμε σε μια Ευρώπη δυο ταχυτήτων. Να έχουμε όμως μια ξεκάθαρη θέση για την πορεία που επιθυμούμε να ακολουθήσει η Ευρώπη όταν απειλείται από χώρα σύμμαχο.

Οι συμμαχίες στην ευρύτερη περιοχή, και όχι μόνο, είναι αναγκαίες. Ας μην έχουμε όμως την αυταπάτη ότι, σε περίπτωση στρατιωτικής απειλής, θα ανταποκριθούν. Πόσο έτοιμη είναι η ΕΕ να υπερασπιστεί στρατιωτικά τη Γροιλανδία;

Τα αποτελέσματα στο Εργατικό Κέντρο επιβεβαιώνουν την απήχηση που έχουν οι ιδέες μας στις συνδικαλιστικές δυνάμεις, που είναι φίλα προσκείμενες στο ΠΑΣΟΚ

Το ρευστό τοπίο στη ΝΑ Μεσόγειο μας υποχρεώνει να συμμετέχουμε σε πρωτοβουλίες που αφορούν τις εξελίξεις στην περιοχή, υπό την προϋπόθεση ότι η όποια επιλογή μας δεν έρχεται σε σύγκρουση με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες. Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση οφείλει να ενημερώνει τακτικά την αξιωματική αντιπολίτευση, και όχι μόνο για τα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής.

Η ανάδειξη της Ελλάδας σε ενεργειακό κόμβο οδηγεί σε γεωπολιτική και γεωοικονομική αναβάθμιση, αλλά ας μην τρέφουμε αυταπάτες. Η Ελλάδα δεν πρέπει να παραιτηθεί από την πορεία για την δίκαιη πράσινη μετάβαση, γιατί οι επιλογές του παρελθόντος δεν μπορούν να έχουν μέλλον. 

Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις μας με την Τουρκία, με δεδομένο ότι η Ελλάδα ανήκει στην ΕΕ, οι συζητήσεις πρέπει να γίνονται χωρίς σκόπιμη μεσολάβηση τρίτων και με βάση τους κανόνες Διεθνούς Δικαίου και τη θέση ότι η μόνη διαφορά προς διευθέτηση είναι η οριοθέτηση της ΑΟΖ, και της υφαλοκρηπίδας.

–Θα ήθελα να σχολιάσετε τα αποτελέσματα στο Εργατικό Κέντρο της Αθήνας, με φόντο όσα έχουν γίνει γνωστά για την ΓΣΕΕ. Πολιτικά που μπορεί να οδηγήσουν οι ανακατατάξεις που προκλήθηκαν;

Τα αποτελέσματα στο Εργατικό Κέντρο επιβεβαιώνουν την απήχηση που έχουν οι ιδέες μας στις συνδικαλιστικές δυνάμεις, που είναι φίλα προσκείμενες στο ΠΑΣΟΚ. Ο Ανδρέας Παπανδρέου θεωρούσε τα συνδικάτα βάραθρα της Δημοκρατίας.

Σε μια περίοδο που η πολιτική και οι θεσμοί έχουν απαξιωθεί στη συνείδηση των πολιτών – όπως καταγράφεται από έρευνες – οι συνδικαλιστικές παρατάξεις θα πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες αποκατάστασης της σχέσης εμπιστοσύνης με τους εργαζόμενους και της υπεράσπισης της αυτονομίας τους από τα κόμματα.

Τα ευρήματα από δημοσκοπικές έρευνες επιβεβαιώνουν ότι οι πολίτες έχουν πάψει πλέον να θεωρούν την πολιτική ως το προνομιακό πεδίο επίλυσης των σύνθετων κοινωνικών και οικονομικών τους προβλημάτων

Προτεραιότητα τους, σε μια εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί τις παραδοσιακές εργασιακές σχέσεις πρέπει να είναι η προάσπιση και διεκδίκηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Να διασφαλίζει τους ηττημένους των μετασχηματισμών και να διεκδικεί την επανένταξη τους στην αγορά εργασίας. Να προτάσσει την ανάγκη για την οικοδόμηση μιας οικονομίας της αξιοπρέπειας.

–Κύριε Σαχινίδη, είστε  συντονιστής της Επιστημονικής Επιτροπής του  Progressive Lab, ενός think tank που αυτοσυστήνεται ως «εργαστήριο σκέψης και δράσης για μια πιο δίκαιη, βιώσιμη και δημοκρατική κοινωνία». Περί τίνος πρόκειται και τι νέο επιθυμεί να φέρει στην πολιτική;

Μία από τις μεγαλύτερες αυταπάτες της μεταπολεμικής φιλελεύθερης Δύσης ήταν η άποψη ότι η δημοκρατία είναι δεδομένη. Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης αρχίσαμε να πιστεύουμε ότι η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει.  Ότι σε χώρες με αυταρχικά καθεστώτα οι πολίτες θα επιδιώξουν να τα γκρεμίσουν, και να μετεξελιχθούν σε ευνομούμενες Δημοκρατίες.

Οι πολιτικές εξελίξεις σε πολλές χώρες της ΕΕ, την τελευταία δεκαετία, αλλά και στις ΗΠΑ, μετά την κατάληψη του Καπιτωλίου από οπαδούς του Trump, που αμφισβήτησαν τα εκλογικά αποτελέσματα, και η προτίμηση του να συνομιλεί με αυταρχικούς ηγέτες, μας υποχρεώνουν να επανεξετάσουμε την άποψή μας για την Δημοκρατία.

Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχουν κέντρα που επεξεργάζονται σενάρια συνεργασίας ΝΔ – ΠΑΣΟΚ, γιατί τους βολεύει, αλλά τα σενάρια αυτά δεν βολεύουν την κοινωνία

Τα ευρήματα από δημοσκοπικές έρευνες επιβεβαιώνουν ότι οι πολίτες έχουν πάψει πλέον να θεωρούν την πολιτική ως το προνομιακό πεδίο επίλυσης των σύνθετων κοινωνικών και οικονομικών τους προβλημάτων. Επιλέγουν την αποχή, ενώ ταυτόχρονα απομακρύνονται από τα κόμματα με τα οποία παραδοσιακά ταυτίζονταν και στήριζαν. Αυτός είναι ένας μεγάλος κίνδυνος, διότι η κοινοβουλευτική μας δημοκρατία προϋποθέτει την ύπαρξη ενεργών κομμάτων τα οποία ακούν τις θέσεις των πολιτών και δεν είναι απλά εκλογικοί μηχανισμοί που εμφανίζονται παραμονές εκλογών.

Το Progressive Lab έρχεται να συμβάλλει στη συζήτηση για την αποκατάσταση της σχέσης εμπιστοσύνης των πολιτών με τα κόμματα και τους θεσμούς, ώστε να θωρακιστεί η Δημοκρατία από τους κινδύνους που αναδεικνύονται. Να ανοίξει τη συζήτηση τι είναι προοδευτικό στην τρίτη δεκαετία του 21^ου αιώνα. Ποιες οι πολιτικές προτεραιότητες των προοδευτικών δυνάμεων, σε μια περίοδο παγκόσμιων ανακατατάξεων και μετασχηματισμών, που οδηγούν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας στο περιθώριο. 

Από το “κανείς δεν μπορεί μόνος του”, όμως, μέχρι την συγκρότηση εκλογικής συμμαχίας η απόσταση είναι μεγάλη. Ίσως χαοτική. Πέραν αυτού, πρέπει να λάβει κανείς υπόψη του πόσο εφικτό είναι να ηττηθεί η Ν.Δ, μία παράταξη αρκετά συμπαγής ακόμα και στην πτώση της και με ισχυρό ένστικτο επιβίωσης. Και με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να αισθάνεται, ακόμα και σήμερα, πίεση μόνο από κάποιον κ. Κανένα.

Σχετικά αναπτύσσονται διαφορετικές θεωρίες:

-Μπορεί να ενταχθεί σε ένα τέτοιο μέτωπο και η Πλεύση Ελευθερίας;

Σωκράτης Φάμελλος και Αλέξης Χαρίτσης φαίνεται να συμπίπτουν σε μία “δυσανεξία” για την Ζωή Κωνσταντοπούλου. “Πρέπει να μας πει τι ακριβώς είναι και ποιό είναι το πρόγραμμά της”, είπαν σε πρόσφατες συνεντεύξεις τους, θυμίζοντας ότι η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας είχε δηλώσει παλαιότερα ότι δεν είναι “ούτε δεξιά, ούτε αριστερή”. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν έχει μιλήσει καθαρά ως προς αυτό, κάτι λογικό αφού επιμένει στα περί αυτονομίας του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Όμως από τους ομόκεντρους κύκλους της Χαριλάου Τρικούπη ακούγονται διάφορα. Με το γνωστό του “φλέγμα”, για παράδειγμα, ο Φίλιππος Σαχινίδης είπε ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί “ούτε με την επίδραση ευφορικών ουσιών” (στις οποίες εντάσσονται το αλκοόλ και η κάνναβις…). Ο Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος εξέφρασε με κατηγορηματικό τρόπο τη διαφωνία του ακόμα και για την ad hoc σύμπλευση στην πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης, ενώ ο Παύλος Γερουλάνος είχε αφήσει παλαιότερα να εννοηθεί πως συμπεριλαμβάνει και την Πλεύση Ελευθερίας σε μία πολιτική συμμαχία.

Στον ΣΥΡΙΖΑ, από την αλλη, Κώστας Ζαχαριάδης, Παύλος Πολάκης κ.ά έχουν δηλώσει εμφατικά ότι δεν είναι εφικτή μία τέτοια συνεργασία, γενικώς στην Κουμουνδούρου δεν υπάρχουν αρκετοί θιασώτες ενός τέτοιου σεναρίου. Όμως, εάν συνεχιστεί η δημοσκοπική άνοδος της Πλεύσης με μετακίνηση ψηφοφόρων κυρίως του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και του ΠΑΣΟΚ προς το κόμμα της κ. Κωνσταντοπούλου, η κατάσταση θα περιπλακεί. Σε μία τέτοια περίπτωση, είναι πολύ πιθανό να είναι η τελευταία που δεν θα έχει λόγο να μπει σε σχετική συζήτηση.

-Θέλει το ΠΑΣΟΚ να συνομιλήσει για την συγκρότηση ενιαίου μετώπου;

Επισήμως, όχι. Ο Νίκος Ανδρουλάκης και τα κορυφαία στελέχη της δικής του ομάδας είναι σαφή υπέρ της μέχρι τέλους αυτονομίας με στόχο να νικήσουν τη Ν.Δ, και αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο συνεργασιών με τα άλλα κόμματα της κεντροαριστεράς μόνο μετεκλογικά. Οι αριθμοί, ωστόσο, είναι αμείλικτοι και εφόσον σε μερικούς μήνες το δημοσκοπικό αποτύπωμα του ΠΑΣΟΚ παραμένει κοντά στο 15% και η διαφορά από τη Ν.Δ διψήφια, τα περιθώρια θα στενέψουν και οι…ευφορικές ουσίες του Σαχινίδη θα χρειαζονται για να ενισχύουν το “όραμα” της εκλογικής νίκης.

Πέραν αυτού, ήδη αρκετοί θέτουν ζήτημα αμφισβήτησης της στρατηγικής του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, όχι, όμως, και αμφισβήτησης της ηγεσίας του. Δεν μπορούν, άλλωστε, να πηγαίνουν σε διαδικασίες εκλογής αρχηγού κάθε έξι μήνες, ακόμα όμως κι αν κάποιοι το σκέφτονταν, πάλι ο Ανδρουλάκης θα κέρδιζε αφού ελέγχει πλήρως τον μηχανισμό.

Ένα άλλο ζήτημα που προκύπτει είναι το ότι υπάρχουν στελέχη στο ΠΑΣΟΚ που δεν είναι τόσο κατηγορηματικά ως προς την αποκήρυξη του σεναρίου για “μεγάλο συνασπισμό”, υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις. Η Άννα Διαμαντοπούλου, για παράδειγμα, διαφωνεί με οποιαδήποτε συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ, κι εφόσον φτάσει η ώρα για ουσιαστική εσωτερική συζήτηση, σε συνδυασμό με τα χαμηλά δημοσκοπικά ποσοστά, ίσως προκύψουν φυγόκεντρες τάσεις.

-Θα μπορούσαν να συμπλεύσουν τα κόμματα της κεντροαριστεράς υπό την ομπρέλα ενός νέου φορέα με πρωτοβουλία του Αλέξη Τσίπρα;

Αν και θεωρητικό ακόμα ένα τέτοιο ενδεχόμενο, έχει πολλούς υποστηρικτές στον ΣΥΡΙΖΑ, λίγους στη Νέα Αριστερά, και σχεδόν κανέναν στο ΠΑΣΟΚ. Η έμπειρη Λούκα Κατσέλη είπε με βεβαιότητα ότι “ο Τσίπρας θα επιστρέψει” και τόνισε την ανάγκη συγκρότησης μετώπου με ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Πλεύση Ελευθερίας και Νέα Αριστερά. Μάλλον με σενάριο επιστημονικής φαντασίας μοιάζει, δεδομένου ότι ο Ανδρουλάκης δεν θέλει να δει ούτε φωτογραφία του πρώην πρωθυπουργού, η δε Κωνσταντοπούλου δεν θα μπορούσε να καθήσει δίπλα του ακόμα κι αν ο Σαχινίδης έβγαζε από τις τσέπη του τις γνωστές …ουσίες. Αλλά, πέραν αυτών, ο ίδιος ο Τσίπρας δεν θα έμπαινε σε συζήτηση περί συγκόλησης κομμάτων, διότι στο σενάριο επιστροφής του είναι βέβαιο πως έχει κατά νου κάτι εντελώς διαφορετικό.

-Τι σκέφτονται στον ΣΥΡΙΖΑ;

Κατ’ αρχάς, μετά την εκλογή του Σωκράτη Φάμελλου και με την εκτόξευση της Πλεύσης Ελευθερίας, προκύπτουν μερικές αδήριτες αλήθειες. Πρώτη, όντως ο νέος πρόεδρος έβαλε σε τάξη το κόμμα, του προσέδωσε οντότητα που είχε απωλέσει με τις αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές του Στέφανου Κασσελάκη, το έκανε πιό πολιτικό και παρεμβατικό, ωστόσο οι ψηφοφόροι του είναι μάλλον μοιρασμένοι μεταξύ κεντροαριστερής μετριοπάθειας και αντισυστημισμού. Γι αυτό και, σύμφωνα με τις μετρήσεις, το 20% μετακινούνται προς την Πλεύση Ελευθερίας. Δεύτερη αλήθεια, ότι εάν συνεχιστεί αυτό το μοτίβο, ο ΣΥΡΙΖΑ κινδυνεύει να χάσει το μομέντουμ του μεσαίου κόμματος και θα μετατραπεί σε μικρό. Όσο, μάλιστα, ο Αλέξης Τσίπρας παραμένει αναποφάσιστος, η κατάσταση θα δυσκολεύει, και τα στελέχη του θα απογοητεύονται. Για την Κουμουνδούρου, η συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ γίνεται μονόδρομος, και όσο οι πόρτες παραμένουν κλειστές τόσο χάνεται χρόνος για μία διακριτή πολιτική παρουσία. Το τελευταίο το έχει κατανοήσει, απ΄ ότι φαίνεται, ο Φάμελλος, γι αυτό και λέει εσχάτως πως “εμείς θα προχωρήσουμε μόνοι μας και καθένας αναλαμβάνει τις ευθύνες του”. Προς ποιά κατεύθυνση, όμως;

-Η μοναδική ευκαιρία- αλλά την θέλουν;

Τούτων δοθέντων, η λύση –που μπορεί να μην ταράξει τα νερά αλλά έχει ουσία– είναι η κοινοβουλευτική σύμπραξη του ΣΥΡΙΖΑ με τη Νέα Αριστερά, ήτοι 26+11=37, και η ανάκτηση του ρόλου της αξιωματικής αντιπολίτευσης που με “δάνειο Κασσελάκη” πήρε το ΠΑΣΟΚ. Μπορεί να μην αποτελέσει μια τέτοια εξέλιξη δημοσκοπικό γεγονός (δηλαδή, δεν θα σημειωθεί κάποια εντυπωσιακή άνοδος των ποσοστών των κομμάτων-συνιστώσες), πολιτικό, όμως, θα γίνει.

Ο Φάμελλος θα γίνει απευθείας συνομιλητής του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Βουλή, ο χώρος θα δείξει κάποια αντανακλαστικά, η εκλογική του βάση ίσως συσπειρωθεί και ενδεχομένως να ανακοπούν εν μέρει οι μετακινήσεις προς την Πλεύση Ελευθερίας. Κάτι τέτοιο δεν είναι μόνο αναγκαίο, είναι και λογικό, καθώς ελάχιστοι κατανοούν για ποιούς λόγους -αφού δεν υφίσταται πιά η παράμετρος Κασσελάκη- να υπάρχουν δύο κόμματα από την ίδια μήτρα. Όσο κι αν ορισμένοι στη Νέα Αριστερά δεν επιθυμούν “ώσμωση” με την περίοδο Τσίπρα, ακόμα περισσότερο με τον ίδιο τον πρώην πρωθυπουργό, δεν μπορούν να ξεχνούν ότι σε εκείνον οφείλουν πολλά.

Υπάρχει, δε, και ο παράγοντας “επιβίωση”. Αρκετοί βουλευτές της Νέας Αριστεράς έχουν διατελέσει υπουργοί, έχουν “οσμή” διακυβέρνησης, και είναι αρκετά νέοι ώστε να θέλουν να αποφύγουν τον πολιτικό παροπλισμό.