Μακριά από τις ταμπέλες του «μοντέρνου» ή της «παράδοσης», ο δημιουργός στρέφει το βλέμμα του σε αυτό που ονομάζει «διαχρονική αξία»: Εκείνα τα ουσιαστικά στοιχεία που υπερβαίνουν τους πρόσκαιρους περιορισμούς και φέρουν μέσα τους μια αλήθεια που δεν εγκλωβίζεται στον χρόνο. Μέσα από τη συνειδητή ακρόαση, η μουσική για εκείνον παύει να είναι ένα απλό ηχητικό υπόβαθρο και μετατρέπεται σε μια ιερή γλώσσα επικοινωνίας που οδηγεί στην ενότητα, πέρα από κάθε δυϊσμό.

Στη συζήτηση που ακολουθεί, ο Ross Daly ξεδιπλώνει το όραμά του για τη μουσική ως μια στάση ζωής, όπου ο καλλιτέχνης οφείλει να λειτουργεί ως «υπηρέτης» του ήχου και όχι της προσωπικής του φιλοδοξίας.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Daly, στη συναυλία του Σαββάτου στο Theatre of the NO, συμπράττετε με την Κέλυ Θωμά, τον Θωμά Μελετέα και τη Μάρω Παναγή, παρουσιάζοντας ένα πρόγραμμα σύγχρονων τροπικών συνθέσεων με αναφορές στην Ανατολική Μεσόγειο και την Κεντρική Ασία. Πόσο προσχεδιασμένος είναι αυτός ο ηχητικός διάλογος και σε ποιο βαθμό διαμορφώνεται αυθόρμητα επί σκηνής μέσα από τον αυτοσχεδιασμό και τη μεταξύ σας επικοινωνία;

Η μουσική μας εμπεριέχει πάντοτε μια ισορροπία ανάμεσα στη σύνθεση και τον αυτοσχεδιασμό. Αυτή η ισορροπία δεν είναι απλώς μια επιλογή, αλλά ένα αναπόσπαστο στοιχείο του είδους της μουσικής που υπηρετούμε, είναι βαθιά ριζωμένη στη φιλοσοφία και στην ίδια τη φύση της.

–Έχετε ταξιδέψει σε χώρες όπως το Αφγανιστάν, η Ινδία και η Κεντρική Ασία. Με ποιον τρόπο αυτά τα ταξίδια διεύρυναν τον εσωτερικό σας ορίζοντα και σας βοήθησαν να κατανοήσετε ότι υπάρχουν πολλές οπτικές γωνίες πάνω στο ίδιο αντικείμενο;

Το αντικείμενο που με απασχολεί εδώ και περίπου 55 χρόνια είναι οι τροπικές μουσικές παραδόσεις ανά τον κόσμο.

Μέσα σε κάθε παράδοση συνυπάρχουν στοιχεία με πραγματικά διαχρονική αξία και άλλα που δεν είναι παρά συνήθειες οι οποίες διαιωνίζονται

Ως άκουσμα τις βρίσκω συναρπαστικές, και με ενδιαφέρει ιδιαίτερα ο τρόπος με τον οποίο μικρές μελωδικές φράσεις ταξιδεύουν και μετασχηματίζονται, προσαρμοζόμενες κάθε φορά στο ηχητικό ιδίωμα της εκάστοτε περιοχής.

Η ενασχόλησή μου με αυτό το φαινόμενο αποτελεί τη βασική πηγή έμπνευσης για τη δική μου συνθετική εργασία, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο όλης μου της δραστηριότητας.

–Γιατί δηλώνετε ότι δεν σας ενδιαφέρει ούτε η «παράδοση» ούτε το «μοντέρνο», αλλά η «διαχρονική αξία» στη μουσική; Πώς μπορεί ένα μουσικό έργο να αποδεικνύει την αξία του σε κάθε εποχή;

Η έννοια της παράδοσης, κατά τη γνώμη μου, είναι συχνά παρεξηγημένη. Μέσα σε κάθε παράδοση συνυπάρχουν στοιχεία με πραγματικά διαχρονική αξία και άλλα που δεν είναι παρά συνήθειες οι οποίες διαιωνίζονται, ενίοτε χωρίς ουσιαστικό λόγο. Η πράξη που πηγάζει αποκλειστικά από συνήθεια δεν με ενδιαφέρει· τη βρίσκω κενή.

Νομίζω ότι η αίσθηση του ιερού είναι βαθιά ριζωμένη στην ψυχή κάθε ανθρώπου, και ότι ο καθένας τη βιώνει με τον δικό του, ιδιαίτερο τρόπο

Ωστόσο, σε κάθε παράδοση υπάρχουν και στοιχεία βαθιά ουσιαστικά και εξαιρετικής ομορφιάς, τα οποία διαθέτουν αυτό που θα ονομάζαμε διαχρονική αξία. Αυτά τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ξανά και ξανά τη σημασία τους σε κάθε εποχή, επειδή φέρουν στον πυρήνα τους κάτι που τα τοποθετεί πέρα από πρόσκαιρους περιορισμούς. Διαθέτουν ένα βάθος και μια αλήθεια που δεν εγκλωβίζονται σε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια. Αυτά ακριβώς τα φαινόμενα είναι που με ενδιαφέρουν ουσιαστικά.

–Έχετε περιγράψει τη μουσική ως τη γλώσσα συνομιλίας σας με οτιδήποτε θεωρείτε ιερό. Πώς ορίζετε αυτή την έννοια της ιερότητας πέρα από θρησκευτικά πλαίσια;

Νομίζω ότι η αίσθηση του ιερού είναι βαθιά ριζωμένη στην ψυχή κάθε ανθρώπου, και ότι ο καθένας τη βιώνει με τον δικό του, ιδιαίτερο τρόπο. Δεν περιορίζεται, ασφαλώς, στα πλαίσια οργανωμένων θρησκευτικών δογμάτων· υπερβαίνει τέτοιες οριοθετήσεις.

Για μένα, το ιερό εντοπίζεται σε καθετί που τείνει προς την ένωση σε ό,τι μας οδηγεί πέρα από τον δυϊσμό και μας φέρνει σε επαφή με μια βαθύτερη αίσθηση ενότητας.

–Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον μουσικό που θέτει τη μουσική στην υπηρεσία των φιλοδοξιών του και σε εκείνον που λειτουργεί ως υπηρέτης της, και πώς αυτή η στάση επηρεάζει τη σχέση του με το κοινό;

Ο ένας εγκλωβίζει τη μουσική σε έναν μικρόκοσμο που συστρέφεται γύρω από το εγώ του, ενώ ο άλλος αντιλαμβάνεται την απεραντοσύνη της μουσικής και τη βαθιά της δύναμη. Έτσι, φροντίζει να την υπηρετεί με ευθύνη και αφοσίωση, ώστε όσα παράγει να λειτουργούν ευεργετικά για εκείνους που τον ακούν.

–Μιλήστε μας για το όραμά σας πίσω από τη δημιουργία του «Λαβυρίνθου» στο Χουδέτσι. Πώς καταφέρνει ένας χώρος στην κρητική ύπαιθρο να προσελκύει εκατοντάδες μαθητές από 35 διαφορετικές χώρες κάθε καλοκαίρι;

 Ο Λαβύρινθος στηρίζεται σε μια πολύ απλή ιδέα: άνθρωποι από διαφορετικούς πολιτισμούς και γεωγραφικούς χώρους συναντιούνται και μοιράζονται τις μουσικές τους γνώσεις με άλλους. Είναι κάτι απολύτως φυσικό, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ένας άνθρωπος να είναι δάσκαλος σε ένα σεμινάριο τη μία εβδομάδα και την επόμενη να βρίσκεται στη θέση του μαθητή, συμμετέχοντας στο σεμινάριο κάποιου άλλου.

Αυτή η συνεχής εναλλαγή ρόλων προσδίδει σε όλη τη διαδικασία μια αίσθηση αμεσότητας, απλότητας και αυθεντικότητας. Και νομίζω πως ακριβώς αυτά τα στοιχεία είναι που προσελκύουν τους ανθρώπους που έρχονται να συμμετάσχουν στις δραστηριότητές μας

–Γιατί θεωρείτε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι  – ακόμα και μουσικοί – έχουν ξεχάσει να ακούνε πραγματικά μουσική και ποια είναι η σημασία του να αφιερώνει κανείς χρόνο στην ακρόαση χωρίς καμία άλλη παράλληλη δραστηριότητα;

Πιστεύω ότι ο σύγχρονος αστικός τρόπος ζωής μάς δημιουργεί συχνά την ψευδαίσθηση ότι δεν έχουμε χρόνο για την ουσιαστική ακρόαση της μουσικής ή ότι αυτή είναι κάτι δευτερεύον. Στην πραγματικότητα, όμως, η συνειδητή ακρόαση χωρίς καμία παράλληλη δραστηριότητα μπορεί να αποτελέσει μια βαθιά και ουσιαστική εμπειρία.

Η εκπαίδευση του εγώ, ώστε να μάθει να υπακούει και να υπηρετεί τη βαθύτερη συνείδησή μας, είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο, επιμονή και συνεχή προσπάθεια

Όταν ακούμε με αυτόν τον τρόπο, δημιουργούμε μια προσωπική σχέση με τη μουσική και αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε πράγματα που διαφορετικά θα μας διέφευγαν. Σταδιακά, δεν μένουμε μόνο στην επιφάνεια του ήχου, αλλά διεισδύουμε στο βάθος του, ανακαλύπτοντας την εσωτερική του λογική και συνοχή.

Τελικά, η μουσική παύει να είναι ένα απλό ηχητικό υπόβαθρο και γίνεται ένας ζωντανός χώρος εμπειρίας και κατανόησης αρκεί να της δώσουμε τον χρόνο και την προσοχή που της αξίζει.

–Έχετε αναφέρει ότι το «εγώ» δεν πρέπει να αφανιστεί, αλλά να εκπαιδευτεί. Ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος του «εγώ» στη ζωή ενός δημιουργού και πώς μπορεί να μετατραπεί από «βασιλιάς» σε «υπηρέτη»;

Η εκπαίδευση του εγώ, ώστε να μάθει να υπακούει και να υπηρετεί τη βαθύτερη συνείδησή μας, είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο, επιμονή και συνεχή προσπάθεια. Ο άνθρωπος δεν περιορίζεται μόνο στην ατομική του ύπαρξη· φέρει μέσα του πολλαπλές διαστάσεις που καλείται να ανακαλύψει. Η κυριαρχία του εγώ είναι εκείνη που παραμορφώνει την πραγματικότητα που βιώνουμε, τοποθετώντας τον εαυτό στο κέντρο των πάντων και εμποδίζοντάς μας να δούμε τα πράγματα όπως πραγματικά είναι αλλά και τις ίδιες μας τις δυνατότητες ως ανθρώπινα όντα.

–Αν συγκρίνατε τον εαυτό σας στα 20, όταν βρισκόσασταν στο Αφγανιστάν, με το σήμερα, πώς έχει αλλάξει η επίγνωση του «γιατί» κάνετε αυτό που κάνετε στη μουσική;

Το «γιατί» δεν άλλαξε ποτέ. Είναι στη φύση μου να κάνω αυτό που κάνω στη μουσική. Δεν μπορώ να πω ότι «επέλεξα» τον δρόμο του μουσικού, μάλλον δεν υπήρξε ποτέ θέμα επιλογής. Ήταν μονόδρομος, ακριβώς επειδή ήταν και παραμένει στη φύση μου να τον ακολουθήσω.

Πάντα ζούσα με σκυλιά και τα αγαπώ και τα θαυμάζω απεριόριστα. Έχουν, επίσης, μια θαυμάσια και βαθιά σχέση με τη μουσική· όταν παίζουμε στο σπίτι, σταματούν ό,τι κάνουν και έρχονται να ακούσουν

Βέβαια, μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια έμαθα πολλά από πολλούς ανθρώπους, και αυτή η πορεία έχει δώσει πολύ μεγαλύτερο βάθος και εύρος σε όσα κάνω σήμερα σε σχέση με τότε

–Πώς η συμβίωση με τα έξι σκυλιά σας και η παρατήρηση της αντίδρασής τους στη μουσική επηρεάζει την αντίληψή σας για τη σχέση του ανθρώπου με ολόκληρη τη φύση;

Τώρα έχουμε τέσσερα σκυλιά (χάσαμε δύο από γερατειά), και αποτελούν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της καθημερινής μου ζωής. Ειλικρινά, δεν μπορώ να φανταστώ τη ζωή μου χωρίς την παρουσία τους. Πάντα ζούσα με σκυλιά και τα αγαπώ και τα θαυμάζω απεριόριστα. Έχουν, επίσης, μια θαυμάσια και βαθιά σχέση με τη μουσική· όταν παίζουμε στο σπίτι, σταματούν ό,τι κάνουν και έρχονται να ακούσουν.

Ιnfo

RossDaly – λύρα, τάρχου, ραμπάμπ

Κέλυ Θωμά – λύρα

Θωμάς Μελετέας – ούτι

Μάρω Παναγή – κρουστά

Ημ/νια: Ημερομηνία: Σάββατο 25 Απριλίου, 21:30 (sold out)

Επιπλέον συναυλία: 18:00

Συντελεστές:

Επικοινωνία: Ελευθερία Σακαρέλη

Tιμή Εισιτήριου: 12€

Προπώληση Εισιτηρίων ΕΔΩ

THEATRE OF THE NO: Κωνσταντίνου Παλαιολόγου 3, Αθήνα Ι 6946851001

Website & Social Media: TheatreoftheNO I Facebook I Instagram

Ross Daly Ι facebook I Instagram I  youtube