«Είναι ληστεία. Αλλά γιατί δεν είναι δυνατόν να διαπραχθεί αυτή η ληστεία; Επειδή οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ σοβαρές για τους ληστές», τόνισε ο Πούτιν στη διάρκεια της ετήσιας συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε σήμερα.

Ο Πούτιν ξεκίνησε την ομιλία του αναφερόμενος στη σύγκρουση με την Ουκρανία, δηλώνοντας ότι το Κίεβο υποχωρεί «προς όλες τις κατευθύνσεις» και ότι «αρνείται να τερματίσει τη σύγκρουση», ενώ ο ρωσικός στρατός προελαύνει. Ισχυρίζεται, επίσης, πως το «στρατηγικό πλεονέκτημα» μετατοπίστηκε προς τη Ρωσία όταν οι δυνάμεις της έδιωξαν τα ουκρανικά στρατεύματα από τη ρωσική περιοχή του Κουρσκ.

Ο Ρώσος πρόεδρος ισχυρίστηκε, μάλιστα, ότι η κυβέρνηση του Κιέβου «ξεκίνησε τον πόλεμο στην ανατολική Ουκρανία» το 2022, τονίζοντας πως η Ουκρανία «θα έπρεπε να είχε αφήσει τον λαό ήσυχο να επιλέξει τον τρόπο ζωής που θα ακολουθούσε σε αυτό το τμήμα της χώρας». «Δεν ήθελαν να τους αφήσουν να το κάνουν τότε», προσθέτει.

Στη συνέχεια ανέφερε ότι, αν και υπάρχουν ενδείξεις πως το Κίεβο είναι ανοιχτό σε διάλογο, η ρωσική πλευρά δεν έχει διαπιστώσει ακόμα καμία πρόθεση της ουκρανικής κυβέρνησης να συζητήσει το εδαφικό ζήτημα.

Ο Ρώσος πρόεδρος τόνισε πως η Ρωσία είναι έτοιμη και πρόθυμη «να τερματίσει τη σύγκρουση με ειρηνικά μέσα», σύμφωνα με το CNN.

Διευκρίνισε ότι μια ειρηνευτική συμφωνία πρέπει να «βασίζεται στις αρχές» που έθεσε σε ομιλία του κατά τη διάρκεια συνάντησης με ανώτερα στελέχη του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών τον Ιούνιο του 2024. Σε αυτή την ομιλία ο Πούτιν απαίτησε από την Ουκρανία να αποσύρει πλήρως τα στρατεύματά της από ολόκληρη την επικράτεια των περιοχών Ντονέτσκ και Λουχάνσκ και να εγκαταλείψει τα σχέδιά της να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Αφού δήλωσε πως η Ρωσία επιθυμεί να τερματίσει ειρηνικά τη σύγκρουση, ο Πούτιν πρόσθεσε ότι τα ρωσικά στρατεύματα «προωθούνται σε ολόκληρο το μέτωπο».

Αναφέρθηκε σε πολλές πόλεις και χωριά που, όπως ισχυρίστηκε, τα ρωσικά στρατεύματα ήταν κοντά στο να τα καταλάβουν, μεταξύ των οποίων και το Κρασνί Λιμάν στην ανατολική περιοχή του Ντονέτσκ.

«Ο Ζελένσκι είναι ταλαντούχος ηθοποιός»

Ωστόσο, οι πρόσφατες δηλώσεις της Ρωσίας σχετικά με τις εξελίξεις στο πεδίο της μάχης έχουν αμφισβητηθεί. Τον Νοέμβριο η Μόσχα ανακοίνωσε ότι κατέλαβε το Κουπιάνσκ στην περιοχή του Χάρκοβο, αλλά ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι επισκέφθηκε την πόλη που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της μάχης την περασμένη εβδομάδα και δήλωσε ότι οι ουκρανικές δυνάμεις είχαν ανακαταλάβει τμήματα της πόλης.

Ερωτηθείς σχετικά και με πρόσφατο βίντεο του Ζελένσκι που δημοσιεύτηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και φέρεται να τραβήχτηκε κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Κουπιάνσκ, ο Πούτιν το διέψευσε, λέγοντας ότι ο Ουκρανός πρόεδρος «είναι ηθοποιός και μάλιστα ταλαντούχος». Επισήμανε πως το μνημείο όπου τραβήχτηκε το βίντεο βρίσκεται «περίπου ένα χιλιόμετρο μακριά από την πόλη».

«Λοιπόν, αν η πόλη είναι υπό τον έλεγχό τους, γιατί δεν έρχονται στην ίδια την πόλη;» είπε, σκωπτικά.

Οι ηγέτες της ΕΕ δρουν σαν «ληστές»

Ο Πούτιν συνέκρινε τους ηγέτες της ΕΕ με «ληστές» για την προσπάθειά τους να χρησιμοποιήσουν τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.

«Η κλοπή γίνεται κρυφά… Εδώ γίνεται ανοιχτά», είπε χαρακτηριστικά.

Η ΕΕ συμφώνησε χθες το βράδυ να χορηγήσει δάνειο 90 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της άμυνας της Ουκρανίας. Ο Πούτιν δήλωσε ότι οι προσπάθειες της ΕΕ να χρηματοδοτήσει τον εχθρό του θα έχουν «σοβαρές συνέπειες», συγκρίνοντας τις εμπλεκόμενες χώρες με «ληστές» που στοχεύουν τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.

«Είναι ληστεία… Οι συνέπειες θα είναι πολύ σοβαρές για τους ληστές», προειδοποίησε σε χαρακτηριστικά σε ένα σημείο της συνέντευξης Τύπου.

Ο Ρώσος ηγέτης ισχυρίστηκε ότι τα οικονομικά της χώρας του είναι σε καλύτερη κατάσταση από αυτά της Γαλλίας όσον αφορά το δημόσιο χρέος και υπογράμμισε πως η Ευρώπη θα πρέπει αργά ή γρήγορα να επιστρέψει ό,τι έκλεψε από τα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας.

Βάσει των σχεδίων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια προβλέπεται να αξιοποιηθούν για τη χορήγηση δανείων έως 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία την επόμενη διετία. Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, το συνολικό ποσό θα μπορούσε να αγγίξει τα 210 δισ. ευρώ, ενώ η επιστροφή των χρημάτων στη Ρωσία θα συνδεθεί με την καταβολή αποζημιώσεων προς την Ουκρανία μετά το τέλος του επιθετικού πολέμου.

Η γερμανική κυβέρνηση αποφεύγει μέχρι στιγμής να δημοσιοποιήσει το ακριβές ύψος των ρωσικών κεφαλαίων που βρίσκονται στο γερμανικό έδαφος. Η μόνη επίσημη αναφορά κάνει λόγο για περίπου 3,5 δισ. ευρώ σε παγωμένα ή ακινητοποιημένα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία σχετίζονται με τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Σε αυτά περιλαμβάνονται τόσο κεφάλαια και οικονομικοί πόροι φυσικών και νομικών προσώπων που έχουν τεθεί σε κυρώσεις, όσο και «ξένα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας που υπόκεινται σε απαγόρευση συναλλαγών».

Ο Φρίντριχ Μερτς, σε συντονισμό με άλλους κορυφαίους Ευρωπαίους αξιωματούχους, προσβλέπει στην έγκριση του σχεδίου στην τελευταία τακτική σύνοδο κορυφής της ΕΕ για το έτος. Παράλληλα, το υπό διαμόρφωση πλαίσιο προβλέπει μηχανισμό ασφαλείας για την περίπτωση που τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια χρειαστεί να αποδεσμευτούν απροσδόκητα, για παράδειγμα λόγω διεθνών δικαστικών αποφάσεων ή διακανονισμών.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, τα κράτη-μέλη της ΕΕ θα αναλαμβάνουν την παροχή εγγυήσεων, ώστε τα εμπλεκόμενα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να μπορούν να επιστρέψουν άμεσα τα κεφάλαια στη Ρωσία. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η λύση αυτή είναι πολιτικά ευκολότερη να εξηγηθεί στους πολίτες της ΕΕ σε σύγκριση με την έκδοση νέου κοινού ευρωπαϊκού χρέους αποκλειστικά για τη στήριξη της Ουκρανίας.

Πηγές της γερμανικής κυβέρνησης ανέφεραν το απόγευμα ότι στις συνομιλίες έχει σημειωθεί πρόοδος και ότι η διαδικασία κινείται «προς τη σωστή κατεύθυνση». Παράλληλα, ωστόσο, ξεκαθάρισαν ότι ο τελικός στόχος δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, αφήνοντας ανοιχτό το πεδίο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις τις επόμενες ημέρες.

Σε ό,τι αφορά το τι έχει απομείνει προκειμένου να μετουσιωθεί η συμφωνία, ο πρωθυπουργός της Πολωνίας τόνισε πως ακόμη χρειάζονται «πολλές ώρες όλο και πιο τεχνικών συζητήσεων». Ωστόσο είπε ότι ο προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκεκριμένα το headroom, που δεν έγινε αποδεκτός με ενθουσιασμό, δεν θα χρησιμοποιηθεί επί σκοπού αποζημιώσεων, όπως θα γίνει με την εξέταση του δανείου με βάση τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.

Τόνισε δεν ότι περισσότερο θα επιδιώξουμε να δώσουμε εγγυήσεις στις χώρες που κινδυνεύουν περισσότερο, όπως το Βέλγιο, για να αισθανθούν ότι αυτές οι εγγυήσεις είναι σοβαρές».

«Είναι βέβαιο ότι επιζητούμε μία τομή και τομή σημαίνει ότι όλοι συμφωνούν ότι αξίζει να προσπαθήσουμε και ότι η χρησιμοποίηση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για την Ουκρανία θα είναι δικαιολογημένη και θετική για την Ευρώπη, αλλά ορισμένες χώρες θα αγωνιστούν μέχρι το τέλος για να μεγιστοποιήσουν τις εγγυήσεις για τους εαυτούς τους», δήλωσε ο Τουσκ στους δημοσιογράφους.

Ο Πολωνός πρωθυπουργός ανέφερε ακόμα πως «αυτή η δήλωση ότι όλοι θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για την Ουκρανία έγινε και δεν πιστεύω ότι θα υπαναχωρήσει κάποιος». Επιπλέον, μίλησε για κλίμα συναίνεσης κατά το διάλειμμα των εργασιών της συνόδου.

Σύμφωνα με προσχέδιο εγγράφου που επικαλείται το Reuters, το οποίο βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση και ενδέχεται να τροποποιηθεί, το σχέδιο συνοδεύεται από ένα αυστηρό πλαίσιο όρων και προϋποθέσεων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο πλήρης σεβασμός των συμβατικών υποχρεώσεων των κατόχων των περιουσιακών στοιχείων, η ίση μεταχείριση, η συμμόρφωση με τις διμερείς επενδυτικές συμφωνίες, καθώς και η πρόβλεψη ότι τα κεφάλαια θα κατευθύνονται όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

Το ίδιο προσχέδιο αναφέρει ότι η πολιτική βούληση των Ευρωπαίων ηγετών είναι το «δάνειο αποζημιώσεων» να αρχίσει να παρέχει χρηματοδοτική στήριξη από το δεύτερο τρίμηνο του 2026, καλύπτοντας τόσο δημοσιονομικές όσο και στρατιωτικές ανάγκες του Κιέβου.

Ωστόσο, το συγκεκριμένο σκέλος του κειμένου παραμένει σε αγκύλες, στοιχείο που καταδεικνύει ότι δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και αποτελεί αντικείμενο έντονων διαπραγματεύσεων, καθώς συνεχίζονται οι ζυμώσεις μεταξύ των κρατών-μελών της Ένωσης.

«Ήδη, επτά χώρες δεν στηρίζουν δημοσίως αυτήν την ιδέα» είπε ο αξιωματούχος αυτός, που ζήτησε να τηρηθεί η ανωνυμία του.

«Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, θα πάει στις Βρυξέλλες για να πείσει τους Ευρωπαίους, στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ που θα διεξαχθεί την Πέμπτη, να χρησιμοποιήσουν τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία», πρόσθεσε η ίδια πηγή.

Σύμφωνα με αξιωματούχους ασφαλείας που μίλησαν στην εφημερίδα, υπήρξε σκόπιμη στοχοποίηση κορυφαίων στελεχών της Euroclear, του αποθετηρίου τίτλων που διαχειρίζεται το μεγαλύτερο μέρος των δεσμευμένων ρωσικών κεφαλαίων, καθώς και ηγετικών πολιτικών προσώπων στο Βέλγιο.

Στο επίκεντρο οι αποφάσεις των «27»

Την Πέμπτη, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεδριάζουν στις Βρυξέλλες προκειμένου να αποφασίσουν αν θα εγκρίνουν τη χορήγηση επείγουσας χρηματοδότησης προς την Ουκρανία, μέσω δανείου που θα εξασφαλιστεί με εγγύηση περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας. Τα κεφάλαια αυτά θεωρούνται ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση των πολεμικών δυνατοτήτων του Κιέβου τα έτη 2026 και 2027.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι πίσω από την εκστρατεία πίεσης βρίσκεται η ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ένας εξ αυτών: «Σίγουρα έχουν εμπλακεί σε τακτικές εκφοβισμού».

Γιατί το Βέλγιο βρίσκεται στο στόχαστρο

Το Βέλγιο έχει κομβικό ρόλο, καθώς 185 δισ. ευρώ από τα συνολικά 210 δισ. ευρώ των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων της ΕΕ φυλάσσονται στην έδρα της Euroclear στις Βρυξέλλες.

Οι ηγέτες της ΕΕ εξετάζουν την έγκριση αρχικού δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ, με το Βέλγιο να εκφράζει έντονες νομικές ανησυχίες. Η βελγική κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι θα συναινέσει μόνο εφόσον υπάρξουν σαφείς εγγυήσεις πλήρους αποζημίωσης της Euroclear, σε περίπτωση που η Ρωσία κερδίσει δικαστικά τη διεκδίκηση των κεφαλαίων.

Η Μόσχα έχει προειδοποιήσει δημόσια ότι η χρήση των περιουσιακών στοιχείων θα ισοδυναμεί με «κλοπή», ενώ η ρωσική κεντρική τράπεζα έχει κινηθεί νομικά ζητώντας αποζημίωση 230 δισ. δολαρίων από την Euroclear.

Απειλές κατά στελεχών της Euroclear

Στο πλαίσιο της φερόμενης εκστρατείας εκφοβισμού, απειλές φέρεται να έχουν απευθυνθεί κατά της διευθύνουσας συμβούλου της Euroclear, Valérie Urbain, αλλά και άλλων ανώτερων στελεχών του ομίλου. Η εταιρεία αρνήθηκε να σχολιάσει, περιοριζόμενη να δηλώσει ότι «οποιαδήποτε πιθανή απειλή διερευνάται σε βάθος, συχνά με την υποστήριξη των αρχών».

Έρευνα του EUobserver ανέφερε ότι η Urbain είχε δεχθεί απειλές το 2024 και το 2025, ζητώντας μάλιστα προστασία από τη βελγική αστυνομία, αίτημα που δεν έγινε δεκτό. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η ίδια και άλλα στελέχη προσέλαβαν αρχικά βελγική και στη συνέχεια γαλλική εταιρεία ασφαλείας για την προσωπική τους φύλαξη.

Προειδοποιήσεις από την κορυφή

Στις αρχές Δεκεμβρίου, ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ δήλωσε στη La Libre: «Και ποιος πιστεύει ότι ο Πούτιν θα δεχτεί ήρεμα την κατάσχεση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων; Η Μόσχα μας έχει ενημερώσει ότι σε περίπτωση κατάσχεσης, το Βέλγιο και εγώ προσωπικά θα νιώσουμε τις συνέπειες για πάντα».

Αργότερα, κυβερνητικός εκπρόσωπος παρέπεμψε σε παλαιότερες δηλώσεις του πρωθυπουργού, επισημαίνοντας τους νομικούς και οικονομικούς κινδύνους για δυτικές εταιρείες, όπως κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων, εταιρειών και κεφαλαίων από τη ρωσική πλευρά ή από φιλικές προς τη Μόσχα δικαιοδοσίες.

Η διεθνής πίεση και το ουκρανικό διακύβευμα

Το Ηνωμένο Βασίλειο, που φέρεται να κατέχει 27 δισ. ευρώ από δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, στηρίζει ανοιχτά τη χρήση τους υπέρ της Ουκρανίας. Παράλληλα, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έχει καλέσει τον Ρομάν Αμπράμοβιτς να αποδεσμεύσει εντός 90 ημερών 2,5 δισ. λίρες από την πώληση της Chelsea, αλλιώς θα αντιμετωπίσει νομικές κυρώσεις.

Ουκρανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση είναι απολύτως κρίσιμη. Η Ναταλία Σαπόβαλ, επικεφαλής του Ινστιτούτου KSE στο Κίεβο, προειδοποιεί ότι η Ουκρανία θα χρειαστεί 50 δισ. δολάρια εξωτερικής χρηματοδότησης το 2026, ενώ μέχρι στιγμής έχει εξασφαλιστεί μόλις το 50%.

Όπως σημειώνει, χωρίς νέα στήριξη, «μεγάλα προβλήματα θα προκύψουν από το δεύτερο τρίμηνο και ακόμη περισσότερα στο δεύτερο εξάμηνο του έτους», με κίνδυνο περικοπών τόσο στις αμυντικές δαπάνες όσο και στις κοινωνικές παροχές. Ταυτόχρονα, μια ευρωπαϊκή συμφωνία θα μπορούσε να ασκήσει μακροπρόθεσμη οικονομική πίεση στη Ρωσία, η οποία ήδη κατευθύνει 38% του κρατικού της προϋπολογισμού στη χρηματοδότηση του στρατού και αναμένεται να κλείσει τη χρονιά με δημοσιονομικό έλλειμμα περίπου 70 δισ. δολαρίων.

Η ΕΕ επιδιώκει να διατηρήσει απρόσκοπτη τη στήριξή της προς την Ουκρανία, θεωρώντας ότι η ρωσική εισβολή συνιστά άμεση απειλή για τη δική της ασφάλεια. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται η αξιοποίηση μέρους των παγωμένων ρωσικών κρατικών κεφαλαίων για την κάλυψη των αυξανόμενων αναγκών του Κιέβου.

Το κρίσιμο βήμα στο οποίο κατέληξαν οι «27» αφορά τη μόνιμη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων ύψους 210 δισ. ευρώ, χωρίς να απαιτείται πλέον ανανέωση της απόφασης κάθε έξι μήνες, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα.

Με την εξέλιξη αυτή, απομακρύνεται ο κίνδυνος χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, που διατηρούν πιο ήπιες σχέσεις με τη Μόσχα, να μπλοκάρουν στο μέλλον την παράταση του παγώματος, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην επιστροφή των κεφαλαίων στη Ρωσία.

Παράλληλα, το επ’ αόριστον πάγωμα εκτιμάται ότι μπορεί να κάμψει τις αντιρρήσεις του Βελγίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την υλοποίηση του σχεδίου της ΕΕ που προβλέπει τη χορήγηση δανείου έως 165 δισ. ευρώ στην Ουκρανία. Το δάνειο αφορά την κάλυψη των δημοσιονομικών και αμυντικών αναγκών της χώρας για τα έτη 2026 και 2027 και θα αποπληρωθεί μόνο εφόσον η Ρωσία καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να οριστικοποιήσουν τις λεπτομέρειες του μηχανισμού αυτού, καθώς και να επιλύσουν ανοιχτά ζητήματα, στη σύνοδο κορυφής της 18ης Δεκεμβρίου.

Αντιδράσεις από Βέλγιο, Ιταλία, Μάλτα και Βουλγαρία

Σημαντικές αντιδράσεις εκδηλώθηκαν από το Βέλγιο, την Ιταλία, τη Μάλτα και τη Βουλγαρία, οι οποίες τάχθηκαν κατά της χρήσης των 210 δισ. ευρώ από παγωμένα ρωσικά κρατικά κεφάλαια για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, απειλώντας να τινάξουν στον αέρα το σχέδιο του λεγόμενου «δανείου αποζημίωσης» που επιδιώκει να εγκρίνει η ΕΕ στην κρίσιμη σύνοδο της επόμενης εβδομάδας.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Euractiv, οι τέσσερις χώρες δηλώνουν ότι στηρίζουν την πρόταση της Κομισιόν να παραμείνουν τα ρωσικά κεφάλαια «απεριόριστα δεσμευμένα», ωστόσο επισημαίνουν ότι η απόφαση αυτή δεν πρέπει να «προδικάζει» οποιαδήποτε μελλοντική αξιοποίησή τους υπέρ της Ουκρανίας.

Η Κομισιόν είχε εισηγηθεί την απεριόριστη δέσμευση των ρωσικών κεφαλαίων, προκειμένου να αποφευχθεί η ανάγκη ανανέωσης των κυρώσεων κάθε έξι μήνες από φιλορωσικές κυβερνήσεις, όπως εκείνη της Ουγγαρίας.

Οι τέσσερις χώρες καλούν, παράλληλα, την Επιτροπή και το Συμβούλιο να εξετάσουν «εναλλακτικές επιλογές σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο, με προβλέψιμους όρους και σημαντικά μικρότερους κινδύνους», βασισμένες είτε σε ευρωπαϊκή δανειακή διευκόλυνση είτε σε προσωρινές λύσεις, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχεια της στήριξης.

Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει το σχέδιο του δανείου «θεμελιωδώς λανθασμένο», προειδοποιώντας για σοβαρούς νομικούς και χρηματοοικονομικούς κινδύνους.

Υπενθυμίζεται ότι το μεγαλύτερο μέρος των 210 δισ. ευρώ φυλάσσεται στην Euroclear, τον κεντρικό οργανισμό εκκαθάρισης με έδρα τις Βρυξέλλες.

Τanto η Ουγγαρία όσο και το Βέλγιο έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι η ενεργοποίηση του άρθρου 122 ενδέχεται να παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ, ενώ τόσο η Euroclear όσο και η ΕΚΤ έχουν προειδοποιήσει για πιθανούς κινδύνους στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ευρωζώνης.

Η χρήση του άρθρου 122 επιτρέπει σε «ειδική πλειοψηφία» – 15 κράτη-μέλη που εκπροσωπούν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ – να δεσμεύσουν μόνιμα τα ρωσικά κεφάλαια, παρακάμπτοντας την ανάγκη ομοφωνίας. Παράλληλα, αφαιρεί ένα σημαντικό διαπραγματευτικό χαρτί από τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος είχε επανειλημμένα απειλήσει με μπλοκάρισμα των κυρώσεων.

Στην κοινή τους δήλωση, Ιταλία, Βουλγαρία, Μάλτα και Βέλγιο προειδοποιούν ότι η εφαρμογή του άρθρου 122 «επιφέρει νομικές, χρηματοοικονομικές, διαδικαστικές και θεσμικές συνέπειες που μπορεί να υπερβαίνουν την παρούσα περίπτωση», τονίζοντας ότι η απόφαση δεν πρέπει να «αποτελεί προηγούμενο» για την εξωτερική και αμυντική πολιτική της ΕΕ, η οποία παραδοσιακά απαιτεί ομοφωνία.

Οι πρεσβευτές των κρατών-μελών θα συνεδριάσουν εκ νέου την Κυριακή, προκειμένου να εξετάσουν το δάνειο ενόψει της συνόδου του Συμβουλίου, όπου θα τεθούν και οι βελγικές τροπολογίες στην πρόταση της Κομισιόν. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η απαίτηση για «ανεξάρτητες» εγγυήσεις από τα κράτη-μέλη και η ρητή πρόβλεψη ότι η Euroclear «δεν φέρει ευθύνη» για την παροχή του δανείου αποζημίωσης.

Η Κομισιόν αρνήθηκε να σχολιάσει.

Ρώσοι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι το σχέδιο της ΕΕ θα συνιστούσε «πράξη κλοπής» και η ρωσική κεντρική τράπεζα ανακοίνωσε την Παρασκευή πως μηνύει την Euroclear σε δικαστήριο της Μόσχας, ακόμη και πριν ληφθεί η τελική απόφαση.

Συνολικά, η Ρωσία έχει περίπου 210 δισ. ευρώ σε «παγωμένα» περιουσιακά στοιχεία στην ΕΕ, εκ των οποίων 185 δισ. ευρώ κρατούνται στην Euroclear.

Η ΕΕ και η Ουκρανία υποστηρίζουν ότι αυτά τα χρήματα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την ανοικοδόμηση όσων περιοχών η Ρωσία έχει καταστρέψει: Οι Βρυξέλλες το αποκαλούν «δάνειο αποζημιώσεων» και έχουν καταρτίσει σχέδιο ενίσχυσης της ουκρανικής οικονομίας με 90 δισ. ευρώ.

«Είναι μόνο δίκαιο τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία να χρησιμοποιηθούν για να ξαναχτιστεί ό,τι κατέστρεψε η Ρωσία, και αυτά τα χρήματα να γίνουν δικά μας», δηλώνει ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δηλώνει υποστηρικτικά ότι τα περιουσιακά στοιχεία θα «επιτρέψουν στην Ουκρανία να προστατευτεί αποτελεσματικά από μελλοντικές ρωσικές επιθέσεις».

Η ρωσική νομική δράση ήταν αναμενόμενη στις Βρυξέλλες. Όμως δεν είναι μόνο η Μόσχα δυσαρεστημένη

Το Βέλγιο ανησυχεί ότι θα επωμιστεί έναν τεράστιο χρεωστικό λογαριασμό αν κάτι πάει στραβά και η διευθύνουσα σύμβουλος της Euroclear, Βαλερί Ουρμπέν, λέει ότι η χρήση των χρημάτων αυτών θα μπορούσε «να αποσταθεροποιήσει το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα».

Η Euroclear έχει επιπλέον 16–17 δισ. ευρώ δικά της περιουσιακά στοιχεία εγκλωβισμένα στη Ρωσία.

Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ έχει θέσει στην ΕΕ μια σειρά από «λογικές, εύλογες και δικαιολογημένες προϋποθέσεις» πριν αποδεχθεί το σχέδιο αποζημιώσεων και δεν αποκλείει νομικές ενέργειες αν αυτό «ενέχει σημαντικούς κινδύνους» για τη χώρα του.

Ποιο είναι το σχέδιο της ΕΕ;

Η ΕΕ εργάζεται εντατικά πριν από τη σύνοδο της Πέμπτης για να καταλήξει σε λύση αποδεκτή από το Βέλγιο. Μέχρι τώρα η ΕΕ απέφευγε να αγγίξει άμεσα τα περιουσιακά στοιχεία, αλλά από πέρσι κατέβαλε στην Ουκρανία τα «υπερέσοδα» που αυτά παράγουν. Το 2024 αυτό το ποσό ήταν 3,7 δισ. ευρώ. Νομικά, η χρήση των τόκων θεωρείται ασφαλής, καθώς η Ρωσία βρίσκεται υπό κυρώσεις και τα έσοδα δεν θεωρούνται ρωσική κρατική ιδιοκτησία.

Ωστόσο, η διεθνής στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία μειώθηκε δραματικά το 2025 και η Ευρώπη δυσκολεύεται να καλύψει το κενό μετά την απόφαση των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσουν στο ελάχιστο τη χρηματοδότηση προς την Ουκρανία.

Υπάρχουν αυτή τη στιγμή δύο προτάσεις της ΕΕ για την παροχή 90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, που καλύπτουν τα δύο τρίτα των αναγκών της:

Δανεισμός από τις αγορές, με εγγύηση τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Είναι η λύση που προτιμά το Βέλγιο, αλλά απαιτεί ομοφωνία, κάτι δύσκολο με την Ουγγαρία και τη Σλοβακία να αντιτίθενται στη χρηματοδότηση της ουκρανικής άμυνας.

Δανεισμός χρημάτων απευθείας από τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία αρχικά ήταν τοποθετημένα σε τίτλους αλλά πλέον έχουν στο μεγαλύτερο μέρος τους μετατραπεί σε μετρητά που κατέχει η Euroclear στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το Βέλγιο έχει νόμιμες ανησυχίες και δηλώνει βέβαιη ότι τις έχει αντιμετωπίσει. Το σχέδιο προβλέπει εγγύηση για όλα τα 210 δισ. ευρώ ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην ΕΕ.

Αν η Euroclear υποστεί ζημίες από περιουσιακά στοιχεία της στη Ρωσία, ένας αξιωματούχος της Επιτροπής εξήγησε ότι αυτό θα αντισταθμιστεί από περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στον ρωσικό εκκαθαριστικό οργανισμό και βρίσκονται στην ΕΕ.

Αν η Ρωσία στραφεί νομικά κατά του Βελγίου, οποιαδήποτε απόφαση ρωσικού δικαστηρίου δεν θα αναγνωριστεί από την ΕΕ.

Σε μια καίρια εξέλιξη, αναμένεται την Παρασκευή οι πρεσβευτές της ΕΕ να συμφωνήσουν στην επ’ αόριστον δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας στην Ευρώπη. Μέχρι τώρα, η απόφαση για την ανανέωση της δέσμευσης έπρεπε να λαμβάνεται ανά έξι μήνες ομόφωνα, κάτι που δημιουργούσε επαναλαμβανόμενο κίνδυνο για το Βέλγιο.

Οι πρεσβευτές αναμένεται να ενεργοποιήσουν μια ρήτρα έκτακτης ανάγκης, ώστε τα περιουσιακά στοιχεία να παραμείνουν «παγωμένα» όσο συνεχίζεται μια «άμεση απειλή για τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης».

Γιατί το Βέλγιο δεν είναι ακόμη ικανοποιημένο

Το Βέλγιο επιμένει ότι παραμένει σταθερός σύμμαχος της Ουκρανίας, αλλά βλέπει νομικούς κινδύνους στο σχέδιο και φοβάται ότι θα πρέπει να αντιμετωπίσει μόνο του τις συνέπειες αν κάτι αποτύχει.

Ένα συνήθως διχασμένο πολιτικό τοπίο στη χώρα έχει συσπειρωθεί πίσω από τον πρωθυπουργό Μπαρτ ντε Βέβερ, ο οποίος δέχεται πιέσεις από Ευρωπαίους ομολόγους και συναντάται την Παρασκευή με τον Βρετανό πρωθυπουργό σερ Κιρ Στάρμερ στο Λονδίνο.

«Το Βέλγιο είναι μικρή οικονομία. Το βελγικό ΑΕΠ είναι περίπου 565 δισ. ευρώ – φανταστείτε να χρειαστεί να καλύψει λογαριασμό 185 δισ. ευρώ», λέει η καθηγήτρια χρηματοπιστωτικού δικαίου του Πανεπιστημίου KU Leuven, Βιρλ Κολάερτ.

Αν και η ΕΕ μπορεί να εξασφαλίσει αρκετές εγγυήσεις για το ίδιο το δάνειο, το Βέλγιο φοβάται επιπλέον κινδύνους από πρόσθετες αποζημιώσεις ή ποινές.

Η καθηγήτρια Κολάερτ πιστεύει επίσης ότι η απαίτηση η Euroclear να χορηγήσει δάνειο στην ΕΕ παραβιάζει τους τραπεζικούς κανονισμούς της ΕΕ.

«Οι τράπεζες πρέπει να συμμορφώνονται με κεφαλαιακές και ρευστότητας απαιτήσεις και δεν πρέπει να “βάζουν όλα τα αυγά σε ένα καλάθι”. Και τώρα η ΕΕ λέει στην Euroclear να κάνει ακριβώς αυτό. Γιατί έχουμε αυτούς τους τραπεζικούς κανόνες; Γιατί θέλουμε οι τράπεζες να είναι σταθερές. Και αν κάτι πάει στραβά, το Βέλγιο θα κληθεί να διασώσει την Euroclear. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό για το Βέλγιο να εξασφαλίσει αδιαπέραστες εγγυήσεις για την Euroclear.»

Η Ευρώπη υπό πίεση από όλες τις πλευρές

Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο, προειδοποιούν επτά κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων αυτών που βρίσκονται πιο κοντά στη Ρωσία, οι Βαλτικές χώρες, η Φινλανδία και η Πολωνία. Πιστεύουν ότι το σχέδιο με τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία είναι «η πιο βιώσιμη οικονομικά και πολιτικά ρεαλιστική λύση».

«Για εμάς είναι ζήτημα μοίρας», λέει ο Γερμανός βουλευτής Νόρμπερτ Ρέτγκεν. «Αν αποτύχουμε, δεν ξέρω τι θα κάνουμε μετά. Γι’ αυτό πρέπει να πετύχουμε μέσα σε μια εβδομάδα».

Ενώ η Ρωσία επιμένει ότι τα χρήματά της δεν πρέπει να αγγιχτούν, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν επιπλέον ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να θελήσουν να χρησιμοποιήσουν τα παγωμένα ρωσικά δισεκατομμύρια με διαφορετικό τρόπο, ως μέρος του δικού τους ειρηνευτικού σχεδίου.

Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η Ουκρανία εργάζεται με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ για τη δημιουργία Ταμείου Ανασυγκρότησης, αλλά γνωρίζει επίσης ότι η Ουάσιγκτον έχει συζητήσει με τη Ρωσία για μελλοντική συνεργασία.

Πρώιμο σχέδιο της αμερικανικής ειρηνευτικής πρότασης ανέφερε ότι 100 δισ. δολάρια από τα «παγωμένα» ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα χρησιμοποιούνταν από τις ΗΠΑ για ανοικοδόμηση, με τις ΗΠΑ να λαμβάνουν το 50% των κερδών και την Ευρώπη να προσθέτει άλλα 100 δισ. δολάρια. Τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία θα χρησιμοποιούνταν σε κάποιο μορφής κοινό επενδυτικό έργο ΗΠΑ–Ρωσίας.

Πηγή της ΕΕ δήλωσε ότι η πλεονεκτική πλευρά της αναμενόμενης απόφασης της Παρασκευής για επ’ αόριστον δέσμευση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων είναι ότι δυσκολεύει άλλους να τα διεκδικήσουν. Υπονοείται πως οι ΗΠΑ θα πρέπει πλέον να πείσουν την πλειοψηφία των κρατών μελών της ΕΕ να ψηφίσουν ένα σχέδιο που θα τους κοστίσει τεράστια χρηματικά ποσά.

Οι Βρυξέλλες αναζητούν εδώ και μήνες τρόπους να δοθεί δάνειο προς την Ουκρανία για την κάλυψη του χρηματοδοτικού “κενού” της την επόμενη διετία, ενώ μόλις την Τετάρτη η Κομισιόν κατέθεσε επισήμως την πρόταση χρήσης “παγωμένων” περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας, ύψους 185 δις ευρώ, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων βρίσκεται στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, Euroclear.

Οι σχετικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 18 Δεκεμβρίου, καθώς οι χρηματοδοτικές ανάγκες του Κιέβου θα χτυπήσουν “κόκκινο” τον ερχόμενο Απρίλιο.

ΕΕ εξετάζει χρήση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων

Υπό την “πίεση” του χρόνου, η Κομισιόν παρουσίασε ένα “δημιουργικό” τρόπο να χρησιμοποιηθούν χρήματα, που προκύπτουν ως κέρδη από τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας ύψους 210 δις με τον όρο η Ουκρανία να επιστρέψει το δάνειο όταν η Μόσχα πληρώσει τις πολεμικές αποζημιώσεις.

Ένθερμος υποστηρικτής της ιδέας ο Φρίντριχ Μερτς με άρθρο του στους Financial Times, τον περασμένο Σεπτέμβριο επισήμανε ότι η Ε.Ε. “θα πρέπει να εφαρμόσει μια αποτελεσματική πίεση που θα παρακωλύει το κυνικό παιχνίδι του Πούτιν”. Το άρθρο όμως προκάλεσε πολιτικό πρόβλημα στον Βέλγο πρωθυπουργό, καθώς δεν είχε ακόμα εγκριθεί τότε ο προϋπολογισμός και η κυβέρνηση συνασπισμού του κρεμόταν από μια κλωστή.

Ο Μερτς απορρίπτει την έκδοση κοινού χρέους

Απόψε ο Γερμανός καγκελάριος – που ανέβαλε μάλιστα επίσκεψη στο Όσλο- μαζί με την πρόεδρο της Κομισιόν- θα επιχειρήσουν σε δείπνο να πείσουν τον Μπαρτ ντε Βέβερ να αποδεχθεί το σχέδιο παρά τις ανησυχίες που εκφράζει για πιθανά αντίποινα από τη Μόσχα.

Ο Γερμανός καγκελάριος – που απορρίπτει την εναλλακτική πρόταση της Κομισιόν έκδοσης κοινού χρέους – έχει εξηγήσει μέσω άρθρου του προχθές στην γερμανική FAZ τους λόγους, που πρέπει το Βέλγιο να κάμψει τις αντιρρήσεις του τονίζοντας ότι αντιλαμβάνεται τις ανησυχίες.

Η “αποστολή” του, όμως, προδιαγράφεται εξαιρετικά δύσκολη καθώς ο Μπαρτ ντε Βέβερ δεν δείχνει κανένα σημάδι υποχώρησης, όταν μάλιστα χθες καταχειροκροτήθηκε στο Κοινοβούλιο επιμένοντας ότι δεν αποδέχεται την πρόταση της Κομισιόν. Ενώ αναγνώρισε ότι καλύπτει κάποιες από τις ανησυχίες του, ωστόσο, ανέφερε ότι δεν καλύπτονται οι τρεις όροι, που έχει θέσει όπως ισχυρές εγγυήσεις από όλα τα κράτη μέλη έναντι πιθανών αντιποίνων, μηχανισμό ρευστότητας, ώστε όταν καταστεί αναγκαίο να επιτραπεί στο Euroclear να μεταφέρει άμεσα τα χρήματα στη Ρωσία και να γίνει χρήση “παγωμένων” περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας που βρίσκονται και σε άλλα κράτη μέλη της Ε.Ε.

Πηγή: Deutsche Welle