Από την Κομισιόν, μάλιστα, θεωρούν πάντως ότι μας (σε Ελλάδα και Κύπρο) έδωσαν όλες εκείνες τις «εγγυήσεις», με τον αρμόδιο εκπρόσωπό της Τομά Ρενιέ να δίνει έμφαση χθες κυρίως στο άρθρο 16 του σχετικού κανονισμού, όπου «η συμμετοχή μιας τρίτης χώρας», χωρίς να κατονομάζεται και σε θεωρητικό επίπεδο, «μπορεί να περιοριστεί, εάν αυτή η τρίτη χώρα αποτελεί ευθεία απειλή για την άμυνα και τα συμφέροντα ασφαλείας κάποιου κράτους-μέλους ή ολόκληρης της Ε.Ε.».

Σαχλαμάρες (poppycock, που θα έλεγε και ο Βρετανός πρωθυπουργός Στάρμερ). Διότι, τι συνιστά “ευθεία απειλή” για τους εταίρους μας; Δεν είναι απειλή το casus belli που κλείνει τριάντα χρόνια ως επίσημη τουρκική πολιτική εάν τολμήσουμε να εφαρμόσουμε το, απορρέον από το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας, δικαίωμά μας για επέκταση των χωρικών υδάτων έως τα 12 μίλια; Δεν συνιστούσε απειλή η μεθόδευση του Ερντογάν με τις μεταναστευτικές ροές στον Έβρο, κάτι που ως αυτόπτες μάρτυρες διαπίστωσαν τότε η κυρία Ούρσουλα και ο κύριος (Σαρλ) Μισέλ; Δεν συνιστά απειλή η παρεμπόδιση να ποντίσουμε το καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης που χρηματοδοτείται και από την ΕΕ; Δεν είναι μπρουτάλ απειλή να δηλώνουν τούρκοι αξιωματούχοι ότι καμιά εικοσαριά νησιά του Αιγαίου είναι δικά τους;

Τι εννοούν “ευθεία απειλή”; Να φτάσουν οι τουρκικές φρεγάτες στο Λαύριο, ή να πετάνε τα τουρκικά μαχητικά πάνω από την Ακρόπολη;

Η Ελλάδα είναι σε δυσχερή θέση, και ας το παραδεχτούμε. Η Τουρκία των 80 εκατομμυρίων, με την υποδειγματικά αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία που εξαγοράζει αντίστοιχες ευρωπαϊκές εταιρείες ( συμφωνία Baykar με Piaggio), με τον θηριώδη και ετοιμοπόλεμο στρατό, και με έναν πανθομολογούμενα κομβικό γεωστρατηγικό ρόλο΄, από την Ουκρανία, μέχρι τη Συρία, και το Ιράν, είναι προνομιακότερος συνομιλητής και πολυτιμότερος σύμμαχος από εμάς. Και κυνικοί όπως είναι οι εταίροι μας την θέλουν στην παρέα. Όπως, άλλωστε, και ο Τραμπ.

Έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα οι δυνατότητες είναι περιορισμένες. Η έμμεση πρόταση του πρωθυπουργού για άρση του casus belli από τον Ερντογάν, ακόμα κι αν συμβεί, δεν σημαίνει πολλά πράγματα. Άπαξ και η Τουρκία καθήσει στο τραπέζι του Rearm, κανείς δεν θα την σηκώσει, εφόσον σε λίγο καιρό επιστρέψει από τα ήρεμα στα ταραγμένα νερά και εξακοντίζει απειλές. Το δε casus belli εύκολα επαναδιατυπώνεται με διαφορετικό τρόπο.

Θεωρητικά, η Ελλάδα έχει το όπλο του βέτο (εφόσον, φυσικά, ισχύσει η ομοφωνία και δεν καλυφθούν όλα πίσω από τον μηχανισμό της “ειδικής πλειοψηφίας”, υπό την επίφαση ότι πρόκειται για εμπορική συμφωνία), πρακτικά, όμως, κάτι τέτοιο είναι δύσκολο και θα έχει κόστος. Χρειάζεται, ως εκ τούτου, έξυπνη στρατηγική μεσα από “αιρεσιμότητες” (όρους). Πρώτον, να κληθεί η Τουρκία να υπογράψει το Δίκαιο της Θάλασσας που επιμόνως απορρίπτει, δεύτερο, και σημαντικότερο, στο τελικό κείμενο να συμπεριληφθεί ρητή παράγραφος για ρήτρα αλληλεγγύης και συνδρομής της ΕΕ προς την Ελλάδα, εάν η Τουρκία απειλήσει ή ακόμα περισσότερο επιτεθεί.

Είναι αρκετά αυτά; Ρητά, όχι. Αλλά, εδώ που φτάσαμε, είναι ίσως ότι καλύτερο μπορούμε να πάρουμε. Θλιβερό, αλλά αληθές…

Το θέμα απαιτεί προσοχή και “χειρουργική” διαχείριση, τόσο στις Βρυξέλλες, όσο και στο εσωτερικό, σε αντίθετη περίπτωση είναι πιθανό να προκαλέσει προσάναμμα για κυοφορούμενα πολιτικά σχέδια με υποτίθεται “πατριωτικό” πρόσημο. Η ατμόσφαιρα έχει, άλλωστε, επιβαρυνθεί ανησυχητικά, μετά την περίοδο της Συμφωνίας των Πρεσπών, όταν κάποιοι πυροδοτούσαν ακραίες φωνές, αλλά και αργότερα, με τη Ν.Δ να σηκώνει τη σημαία του πατριωτισμού, είτε με την “επιχείρηση εισβολής” στον Έβρο, είτε με τις “βόλτες” του Oruc Reis στο Αιγαίο.

Ορισμένοι ενδεχομένως να βασίζονται στο αντιφατικό θυμικό σημαντικής μερίδας της κοινής γνώμης, η οποία εύκολα εξαντλεί την πυγμή της στους …”Σκοπιανούς” και εξίσου εύκολα εφησυχάζει ανεκτικά απέναντι στον Ερντογάν. Ο αντισυστημισμός, όμως, έχει φουντώσει επικίνδυνα και τα ελληνοτουρκικά μπορεί να δημιουργήσουν ακόμα περισσότερη καύσιμη ύλη.

Η επισήμανση Μητσοτάκη ότι μετά από τριάντα χρόνια η Τουρκία πρέπει να άρει το casus belli, ακούστηκε λογικά ως μία από τις “αιρεσιμότητες” που σκοπεύει να θέσει η χώρα μας στην -κατά πολλούς- προεξοφλημένη συμμετοχή της γείτονος στο πρόγραμμα δανεισμού επιχειρήσεων για την παραγωγή εξοπλισμών και στην “ομπρέλα” του ReArm. Ο πρωθυπουργός έχει θέσει το ζήτημα στον Μερτς, την Μελόνι, και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ο Δένδιας στους ομολόγους του, η κυβέρνηση, δε, επικαλείται την ασφάλεια της ομοφωνίας που, όπως λέει, θα απαιτηθεί στην τελική φάση των αποφάσεων. Ωστόσο, ούτε βέβαιο είναι, ούτε εύκολη θα είναι η απειλή βέτο.

Υπάρχει, όμως,πέραν αυτών και η ουσία, και τα επιχειρήματα διατυπώνονται ήδη από την αντιπολίτευση. Ο Ανδρουλάκης, για παράδειγμα, έκανε λόγο για “στρατηγικό δώρο στην Τουρκία”, η δεξιά της Δεξιάς ακονίζει τα μαχαίρια της, ακόμα και βουλευτές της Ν.Δ λένε πώς δεν πρέπει να συμβεί κάτι τέτοιο.

Επειδή, όπως λένε, άπαξ και η Τουρκία περάσει το κατώφλι στον φιλόδοξο και μακρόπνοο μηχανισμό κοινής άμυνας, με τον στρατό και την αμυντική βιομηχανία που διαθέτει (για την εγκληματική απαξίωση της δικής μας στον βωμό των μνημονίων, σχεδόν κανείς δεν μιλά…), η άρση του casus belli θα είναι ακόμα πιό δύσκολη υπόθεση. Αλλά, ακόμα κι αν ο Ερντογάν ζητούσε κάτι τέτοιο από την τουρκική εθνοσυνέλευση, ας μην ξεχνούμε πώς θα ήταν πρακτικά ανέφικτο την επόμενη μέρα η Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από τα 6 στα 12 μίλια στο Αιγαίο.

Όλα αυτά είναι “ψιλά γράμματα”, και πολύς κόσμος δεν τα κατανοεί. Εκείνο, όμως, στο οποίο θα επενδύσουν οι καραδοκούντες του “πατριωτικού εμπορίου” θα είναι η αίσθηση “εθνικής ήττας” και υποχώρησης της κυβέρνησης. Θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο να ξαναζήσουμε διχαστικές κραυγές.

Η κυβερνητική αυταρέσκεια του “ξέρω καλύτερα από τους άλλους” και η ανάδειξη του πατριωτικού παρελθόντος της παράταξης, ακόμα και το άνετο δημοσκοπικό προβάδισμα της Ν.Δ, δεν πρέπει να αποτελέσουν καταφύγιο και υπεκφυγή. Στο Μαξίμου, ας σκεφτούν την ανάγκη για συνεννόηση με την αντιπολίτευση με την παράθεση των πραγματικών δεδομένων και των αληθινών δυνατοτήτων που έχουμε ως χώρα. Η ανησυχία, άλλωστε, είναι έκδηλη και προφανής: αυτό το ραντεβού με τον Ερντογάν μετατίθεται συνεχώς…

Η τουρκική εφημερίδα Hurriyet, επικαλούμενη πηγές του Υπουργείου Άμυνας της Τουρκίας, ανέφερε σήμερα (22.05.2025) ότι η Τουρκία δεν πτοείται από τις προσπάθειες ορισμένων χωρών να αποκλειστεί από τα αμυντικά προγράμματα της ΕΕ.

Συγκεκριμένα, όπως μεταδίδει ο ανταποκριτής του ΣΚΑΪ από την Κωνσταντινούπολη, Μανώλης Κωστίδης, τουρκικές πηγές του υπουργείου σχολίασαν ότι «η Toυρκία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής» και ότι «Τουρκία και η ΕΕ μοιράζονται μακροπρόθεσμα στρατηγικά συμφέροντα σε πολλά θέματα».

Οι τουρκικές πηγές δηλώνουν πως: «Οι προσπάθειες να αγνοηθεί ο κρίσιμος ρόλος της Τουρκίας στην περιοχή της και η σημασία της για την ευρωπαϊκή ασφάλεια είναι καταδικασμένες να αποτύχουν. H Toυρκία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας με την αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, τους σημαντικούς ρόλους στην επίλυση περιφερειακών κρίσεων και τον ισχυρό στρατό»

Στην συνέχεια, τονίζουν πως: «Θα συνεχίσουμε να εξηγούμε την ισχύ της Τουρκίας σε όσους δεν την καταλαβαίνουν. Από την άλλη, η ένταξη στην ΕΕ εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγικό στόχο για τη χώρα μας. Η Τουρκία και η ΕΕ μοιράζονται μακροπρόθεσμα στρατηγικά συμφέροντα σε πολλά θέματα όπως η άμυνα και η ασφάλεια, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και η πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης».

Ακόμα, οι πηγές του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας αναφέρουν: «Πιστεύουμε ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια μπορεί να ενισχυθεί μόνο μέσω της ένταξης, της στρατηγικής προνοητικότητας και της συλλογικής αλληλεγγύης, και αυτό απαιτεί μια οραματική προσέγγιση».

Επίσης, οι τουρκικές πηγές σχολίασαν και τις δηλώσεις των ελληνικών αρχών αναφορικά με τους ισχυρισμούς για τον «αποκαλούμενο Πόντο» στις 19 Μαΐου, λέγοντας χαρακτηριστικά:

«Όσοι στοχεύουν να αμαυρώσουν την ένδοξη ιστορία μας με ανυπόστατους ισχυρισμούς και να επισκιάσουν τον εθνικό αγώνα του έθνους μας, δεν μπορούν να αλλάξουν την ιστορία και την πραγματικότητα, όσο κι αν προσπαθούν.

Οι πληροφορίες, όμως, λένε πως η συμμετοχή της Τουρκίας στο Rearm Europe έχει “κλειδώσει”, άλλωστε η ένταξή της στον μηχανισμό δανεισμού για εξοπλισμούς, με απόφαση των μόνιμων αντιπροσώπων των κρατών-μελών, προεξοφλεί την κατάληξη. Εκεί χρειάστηκε “ειδική πλειοψηφία”, άρα η Ελλάδα δεν μπορούσε να επηρεάσει ουσιαστικά στην αντίθετη κατεύθυνση, στο ανώτατο επίπεδο θα απαιτηθεί ομοφωνία, ωστόσο στην κυβέρνηση θεωρούν πως υπό τις σημερινές γεωπολιτικές εξελίξεις (από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή) η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί απομονωμένη.

Οι 26 ευρωπαϊκές χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι σαφές πως θέλουν την Τουρκία ¨εντός των τειχών”, παραβλέποντας ότι πρόκειται για μία χώρα που απειλεί την εδαφική ακεραιότητα ενός κράτους-μέλους. Ο αυξημένος ρόλος της Τουρκίας στα ανοιχτά γεωπολιτικά μέτωπα, η στρατιωτική της δύναμη, και η ακμάζουσα αμυντική της βιομηχανία, θεωρούνται παράγοντες που δεν μπορεί να παραβλέψει η σημερινή αμήχανη Ευρώπη που αναζητά στηρίγματα και συμμετοχή στις εξελίξεις, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος την έχει παραγκωνίσει.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στο υπουργείο Εξωτερικών επεξεργάζονται ήδη μία “γραμμή αμύνης” απέναντι σε μία εξέλιξη που θεωρούν πως δεν μπορούν να αποφύγουν. Ο Μερτς έχει ήδη ανάψει πράσινο φως για την αγορά Eurofighters από την Τουρκία (με την παρότρυνση του Ηνωμένου Βασιλείου που είναι χώρα-συμπαραγωγός), η Μελόνι υπέγραψε πρόσφατα μία εκτεταμένη αμυντική συνεργασία με τον Ταγίπ Ερντογάν, η Ισπανία διατηρεί μακροχρόνιες και πολύ στενές σχέσεις στον αμυντικό τομέα, το Λονδίνο προχωρά στην προμήθεια των πυραύλων Meteor στην Άγκυρα, και ο Εμανουέλ Μακρόν δεν πρότίθεται να δαπανήσει πολιτικό κεφάλαιο για να ανατρέψει την κατάσταση.

Κορυφαία διπλωματική πηγή εξηγούσε πως στους “27” η Ελλάδα (και η Κύπρος) έχει …25 αντιπάλους, ήτοι όλοι οι άλλοι συμφωνούν, ακόμα και με επιφυλάξεις, στην ένταξη της Τουρκίας στον υπό σύσταση αμυντικό βραχίονα της Ευρώπης.

Υπό το φως αυτών των εξελίξεων δεν διέλαθε της προσοχής αρκετών η αναφορά του κ. Δένδια για τρίτες χώρες (Τουρκία) που απειλούν κράτη-μέλη (Ελλάδα), κι αυτό διότι υπάρχουν εισηγήσεις στον πρωθυπουργό να είναι αυτό ακριβώς το σημείο των “ανταλλαγμάτων” που μπορεί να ζητήσει η χώρα μας ώστε να συναινέσει τελικά στην συμμετοχή της Άγκυρας στο Rearm Europe.

Στην διπλωματική γλώσσα, γίνεται λόγος για “αιρεσιμότητες”, δηλαδή ένα πλαίσιο προϋποθέσεων που πρέπει να πληροί η Τουρκία. Για παράδειγμα, η Ελλάδα θα μπορούσε να επιδιώξει να άρει η Τουρκία το “casus belli”, με επιχείρημα ότι δεν μπορεί μία χώρα να συνεργάζεται στην κοινή ευρωπαϊκή άμυνα ενώ διατηρεί την απειλή πολέμου κατά άλλης χώρας- μέλους της ΕΕ. Επίσης, θα μπορούσε,όπως λένε κάποιοι, να ζητηθεί η αποδοχή της Τουρκίας στην διατήρηση ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στα νησιά του Αιγαίου, ως τμήμα (και) των ευρωπαϊκών δυνάμεων.

Είναι, όμως, εξαιρετικά αμφίβολο, αφενός ότι η Τουρκία θα έκανε ένα τέτοιο βήμα, αφετέρου ότι οι ευρωπαίοι εταίροι θα ασκούσαν πιέσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Το μοντέλο του ΝΑΤΟ, άλλωστε, δεν βοηθά, καθώς και εκεί Ελλάδα και Τουρκία κάθονται στο ίδιο τραπέζι με το “casus belli” ενεργό και ουδέποτε ζητήθηκε κάτι διαφορετικά, είτε από τη συμμαχία, είτε από εμάς.

Υπάρχουν, δε, σκέψεις ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να δώσει μία μάχη που είναι μάλλον βέβαιο ότι θα χάσει, ως εκ τούτου η κυβέρνηση μάλλον προσανατολίζεται σε άλλου είδους ανταλλάγματα που δεν θα έχουν άμεση σχέση με τα ελληνοτουρκικά. Με τα σημερινά δεδομένα, πάντως, ένα ελληνικό βέτο είναι εξαιρετικά μακρινή πιθανότητα, όχι μόνο γιατί θα προκαλέσει σοβαρούς κλυδωνισμούς στη σχέση της Ελλάδας με τους “26” και το Ηνωμένο Βασίλειο, όσο και επειδή εκτιμάται πως θα φέρει τριγμούς στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ακόμα και νέα φάση κρίσης.

Όμως, άλλο οι ευχές και οι προτροπές και άλλο τα συμφέροντα. Το έχει πει, άλλωστε, ο Πάλμερστον: “Τα έθνη δεν έχουν σταθερούς φίλους ή εχθρούς. Έχουν μόνο σταθερά συμφέροντα.” Με αυτή την παγκόσμια γεωπολιτική σταθερά –που αποκτά νέα διάσταση και ισχύ στην εποχή Τραμπ– είναι αμφίβολο εάν το μήνυμα του πρωθυπουργού βρήκε ευήκοα ώτα.

Η Μελόνι (που τόσο …εκτιμά τον αναθεωρητισμό του αμερικανού προέδρου) συνήψε αμυντική συμφωνία με τον Τούρκο πρόεδρο, ή ακριβέστερα η ιταλική αμυντική βιομηχανία Leonardo με την ακμάζουσα τουρκική Bayraktar. Ο Μακρόν …δυσκολεύεται να αντιληφθεί ότι προέχει το “Ελλάς-Γαλλία συμμαχία” από το να προμηθευτεί τους Meteor η Τουρκία, η Ισπανία συνδράμει στην κατασκευή τουρκικών αεροπλανοφόρων, ο δε (νέος Γερμανός καγκελάριος) Μερτς μάλλον δεν διαπνέεται από τα (πιό συγκρατημένα) συναισθήματα των προκατόχων του (Σολτς και Μέρκελ) για το καθεστώς της Άγκυρας. Η μισή ΕΕ φαίνεται, δε, ότι είναι έτοιμη να καλοδεχτεί στο νέο αμυντικό συνασπισμό, με την ίδια θέρμη, και τη Βρετανία, και την Τουρκία. Ας μην μακρυγορήσουμε, δε, για την εξαιρετική σχέση που έχουν οι δύο αυτές “τρίτες χώρες”.

Πρακτικά, πέραν των άλλων σοβαρών προβλημάτων που ενέχει η υπόθεση της κοινής άμυνας (ReArm)- κυρίως ως προς το ότι στρέφει την Ευρώπη στην “πολεμική οικονομία” και την απομακρύνει από τον πυρήνα του κοινωνικού και πολιτικού ζητήματος που φουντώνει την ακροδεξιά-, μπορεί να οδηγήσει σε μία νέου τύπου “συγκατοίκηση” της Ελλάδας με την Τουρκία, αυτή τη φορά υπό ευρωπαϊκή, και όχι μόνο νατοϊκή, ομπρέλα.

Κάτι τέτοιο συνιστά αλλαγή γεωπολιτικού σκηνικού και δεν εξισορροπείται με την ρήτρα διαφυγής που θα λάβουμε για να αυξήσουμε τον δημοσιονομικό χώρο και να σταθεί εφικτό να διανεμηθεί μέρισμα στην πορεία προς τις εκλογές.

Σε αυτό το τοπίο που διαμορφώνεται, η προτροπή του πρωθυπουργού στους ομοϊδεάτες του στο ΕΛΚ δείχνει ότι αντιλαμβάνεται τους κινδύνους, χωρίς, ωστόσο, ως φαίνεται να μπορεί να τους αποτρέψει. Τι θα σημάνει, όμως, να τοποθετηθεί το ελληνικό σημαιάκι, δίπλα στο τουρκικό, στο τραπέζι του ReArm;

Εάν το δούμε αισιόδοξα, μπορεί αυτό να κινητοποιήσει επιτέλους την κυβέρνηση να ενισχύσει ταχύτατα την εγχώρια αμυντική βιομηχανία (τα περί 25% συμπαραγωγής του Δένδια έχουν ενδιαφέρον, εφόσον απηχούν πραγματική βούληση). Ειδάλλως, ίσως φτάσουμε κάποια μέρα να αγοράζουμε drones από την Τουρκία.

Το κρισιμότερο, όμως, είναι πως με την Τουρκία εντός ευρωπαϊκού αμυντικού παιχνιδιού και με την κανονικοποίηση του αναθεωρητισμού που επιφέρει η πολιτική Τραμπ στην Ουκρανία και αλλαχού, καθίσταται μάλλον δυσκολότερη η επίκληση του διεθνούς δικαίου και των διεθνών συνθηκών απέναντι στις προκλήσεις της Άγκυρας. Ο Ερντογάν, ενώ από τη μία ομνύει στα “ήρεμα νερά” και τις σχέσεις καλής γειτονίας, για να τον ακούνε οι Ευρωπαίοι, συνεχίζει συστηματικά την αμφισβήτηση των κανόνων- το βλέπουμε και στην περίπτωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης που μετατίθεται στον “κατάλληλο χρόνο”…

Ας ελπίσουμε ότι έχουν γνώση οι φύλακες, αλλά εκτός από γνώση απαιτείται και αντίδραση. Οι συμμαχίες που επικαλεστήκαμε πλειστάκις στο παρελθόν όταν η Τουρκία αμφισβητούσε ακόμα και κυριαρχικά μας δικαιώματα έχουν ατονήσει. Σε ποιά Μελόνι, ποιόν Μακρόν, και ποιόν Μερτς μπορείς να βασιστείς πιά; Καλά, για τον Τραμπ δεν λέμε…

«Μιλήσατε για τη Συμφωνία των Πρεσπών και δεν τολμήσατε να πείτε το όνομα του Αλέξη Τσίπρα, τέτοιο φόβο έχετε. Εμείς θα σας πούμε ότι είμαστε υπερήφανοι για αυτή τη Συμφωνία, έλυσε ένα σοβαρό εθνικό θέμα, προήγαγε και την ειρήνη και τη σταθερότητα όταν εσείς διαδηλώνατε χέρι χέρι με τη Χρυσή Αυγή. Αυτή είναι η αλήθεια» σημείωσε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ και συμπλήρωσε:

«Σας λέμε να εγκαταλείψετε επιτέλους την παθητική σας στάση και να εφαρμόσετε τη συμφωνία γιατί από μακεδονομάχος έχετε γίνει ο καλύτερος χορηγός του VMRO και του Μιτσόσκι. Μας κατηγορούσατε ότι ανταλλάξαμε τη Συμφωνία με τις συντάξεις.

Δυστυχώς για να ωφεληθείτε προεκλογικά ζημιώσατε τη χώρα. Η πατριδοκαπηλία είναι το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων και αυτό αποδεικνύεται πολιτικά».

Δεν υπηρετεί σκοπό σταθερότητας και ειρήνης ο κ. Μητσοτάκης. Απαιτείται αλλαγή πολιτικής στη χώρα, αυτό δεν μπορεί να γίνει με τα ίδια φθαρμένα υλικά. Τουλάχιστον στην τριτολογία οφείλει να απολογηθεί είπε ο Σωκράτης Φάμελλος και ζήτησε την παραίτηση της κυβέρνησης και την προκήρυξη εκλογών.

«Η χώρα πρέπει να αλλάξει σελίδα, δεν μπορεί να συνεχιστεί αυτός ο κατήφορος της χώρας» υπογράμμισε ο Σωκράτης Φάμελλος.

 Δεν είπατε τίποτα για το ReARM, σημείωσε ο Σωκράτης Φάμελλος σε άλλο σημείο και έθεσε συγκεκριμένα ερωτήματα στον Κυριάκο Μητσοτάκη:

• 1. Ποια η επίπτωση στον προϋπολογισμό για κοινωνικές δαπάνες;
• 2. Ποια η επίπτωση στα μετοχικά ταμεία;
• 3. Ποιος ο ρόλος της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας;
• 4. Τι προτεραιότητα θα έχουν τα σύνορα της Ελλάδας στα ευρωπαϊκά σύνορα;
• 5. Θα επιτρέψετε να κάτσει η Τουρκία στο τραπέζι του ReArm ή θα θέσετε βέτο;

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ κατέθεσε πρακτικό του ΚΥΣΕΑ από το 2014 με την υπογραφή του Κυριάκου Μητσοτάκη, απαντώντας στον πρωθυπουργό που άφησε αιχμές για την αναβάθμιση των P-3B Orion επί ΣΥΡΙΖΑ. «Κάνετε υποκριτική παράσταση, φέρατε μία συζήτηση για την ΕΑΒ και τα P3. Στις 13/10/2014 ήσασταν και οι δύο μέλη του ΚΥΣΕΑ ναι ή όχι; είπε απευθυνόμενος στον Νίκο Δένδια και τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Οι κ.κ. Μητσοτάκης και Δένδιας ήταν στο ΚΥΣΕΑ και ενέκριναν τα P3» συμπλήρωσε ο Σωκράτης Φάμελλος.

Το πρώτο λάθος θα ήταν να μην αντιληφθεί ότι η σημερινή δυναμική εξουσίας εξαρτάται εξίσου από οικονομικούς και τεχνολογικούς παράγοντες όσο και από καθαρά στρατιωτικές παραμέτρους. Η Κίνα προβληματίζει τις ΗΠΑ κυρίως λόγω της εντυπωσιακής οικονομικής ανάπτυξης και της θεαματικής τεχνολογικής προόδου που πέτυχε από τη δεκαετία του 1980.

Η ΕΕ δεν θα πρέπει απλώς να επιδιώξει να καλύψει την τεχνολογική της υστέρηση αλλά και να θέσει στόχους καινοτομίας συμβατούς με την κλιματική μετάβαση και τη διαφύλαξη του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου.

Οι περικοπές και οι περιορισμοί που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ σε Αμερικανούς ερευνητές αποτελούν μια μοναδική ευκαιρία για την ΕΕ να βελτιώσει την ικανότητα καινοτομίας της. Η ΕΕ θα πρέπει να προσελκύσει ερευνητές από τις ΗΠΑ αυξάνοντας σημαντικά τις επενδύσεις στη βασική έρευνα, στην οποία προς το παρόν επενδύει τα μισά από τις ΗΠΑ.

Το δεύτερο λάθος θα ήταν η επιστροφή σε ξεπερασμένες βιομηχανικές πολιτικές, με επιδοτήσεις σε επιχειρήσεις που επιλέγονται ως «εθνικοί πρωταθλητές». Η ΕΕ χρειάζεται θεσμούς ανάλογους με τον Οργανισμό Προηγμένων Ερευνητικών Προγραμμάτων των ΗΠΑ (ARPA), που -σε στρατηγικούς τομείς (άμυνα, ενέργεια, υγεία)- συντονίζει πόρους και επιστήμονες για την ανάπτυξη πρωτοποριακών τεχνολογιών, όπως τα εμβόλια mRNA. Χωρίς ένα τέτοιο πλάισιο, οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες, ειδικά -αλλά όχι μόνο- στον τομέα της άμυνας, υποφέρουν από την έλλειψη ανταγωνισμού που αποθαρρύνει την καινοτομία.

Η έκθεση του Μάριο Ντράγκι για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ υπογράμμισε ότι χρειάζεται ένας ευρωπαϊκός οργανισμός τύπου ARPA για να στηρίζει τον μετασχηματισμό της επιστημονικής γνώσης σε πρωτοποριακή καινοτομία. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (EIC), το οποίο καλείται να εντοπίζει και να χρηματοδοτεί χρήσιμες νέες τεχνολογίες, δεν διαθέτει την κλίμακα και το εύρος της εμπειρογνωμοσύνης που απαιτούνται για τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων σε άκρως εξειδικευμένους τομείς. Θα πρέπει να γίνει λιγότερο γραφειοκρατικό και να διαθέτει σημαντικά περισσότερους πόρους για να υποστηρίζει έργα υψηλού κινδύνου αλλά με δυνατότητα πρωτοποριακής τεχνολογικής προόδου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συμπεριλάβει αυτήν την ιδέα όταν υποβάλει νομοθετικές προτάσεις για το επόμενο πρόγραμμα πλαίσιο της ΕΕ. Όπως πρότεινε ο Ντράγκι, θα πρέπει να διατεθούν περισσότερα κονδύλια για τη χρηματοδότηση της ανατρεπτικής καινοτομίας, η οποία επί του παρόντος λαμβάνει μόνο το 5% των πόρων και αντί να ωφελεί πρωτίστως ώριμες εταιρείες, το πρόγραμμα θα πρέπει να στοχεύει στην υποστήριξη νέων καινοτόμων επιχειρήσεων.

H EΕ αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή το ReArm Europe Plan, για να μπορεί κάθε κράτος μέλος να βελτιώσει την άμυνα του, μέσω εθνικής χρηματοδότησης. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είπε χαρακτηριστικά, πως η ΕΕ θα επενδύσει στον επανεξοπλισμό της το ποσό των 800 δισεκατομμυρίων ευρώ. «Τα κράτη μέλη είναι έτοιμα να επενδύσουν περισσότερα στην ασφάλεια τους, εάν έχουν δημοσιονομικό χώρο. Πρέπει να τους επιτρέψουμε να το κάνουν, χωρίς να ενεργοποιήσουν τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος».

Από ReArm σε Readiness 2030

Ο νέος όρος, «Ετοιμότητα 2030», του σχεδίου που έφερε αρχικώς την ονομασία ReArm, είναι μια άμεση απάντηση στα παράπονα που εξέφρασαν οι Giorgia Meloni και Pedro Sánchez τις τελευταίες ημέρες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι θα καταργήσει σταδιακά τον όρο «Επανοπλισμός Ευρώπης» για να περιγράψει την πρωτοβουλία πολλών δισεκατομμυρίων για τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης μετά τις αντιδράσεις των ηγετών της Ιταλίας και της Ισπανίας, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι το όνομα είναι υπερβολικά φορτισμένο και κινδυνεύει να αποξενώσει τους πολίτες.

Από εδώ και στο εξής, το σχέδιο για την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων και της παραγωγής σε ολόκληρο το μπλοκ θα είναι γνωστό ως «Ετοιμότητα 2030», μια αναφορά στην ημερομηνία κατά την οποία η Ρωσία θα μπορούσε να έχει τις απαραίτητες δυνατότητες για να εξαπολύσει επίθεση εναντίον κράτους μέλους της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ.

Εν τω μεταξύ, το συγκεκριμένο πρόγραμμα συγκέντρωσης και διανομής 150 δισεκατομμυρίων ευρώ σε χαμηλότοκα δάνεια για τη διευκόλυνση της αγοράς προηγμένων όπλων και πυρομαχικών θα ονομάζεται «SAFE». Παράλληλα, η Επιτροπή πρότεινε επίσης τη στοχευμένη χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων για την κινητοποίηση έως και 650 δισεκατομμυρίων ευρώ, για συνολικά 800 δισεκατομμύρια ευρώ.

“Είμαστε ευαίσθητοι στο γεγονός ότι το όνομα αυτό καθαυτό μπορεί να προκαλέσει κάποια ευαισθησία σε ορισμένα κράτη μέλη, επομένως αυτό είναι κάτι που, φυσικά, ακούμε”, δήλωσε η Paula Pinho, επικεφαλής εκπρόσωπος της Επιτροπής, το απόγευμα της Παρασκευής.

Μπορεί να απεξαρτηθεί η ΕΕ από τους αμερικανικούς εξοπλισμούς;

Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης οι ΗΠΑ προμήθευσαν το 64% του στρατιωτικού εξοπλισμού των ευρωπαϊκών μελών του ΝΑΤΟ από το 2019 έως το 2024. Η αύξηση ήταν της τάξεως του 12% συγκριτικά με την προηγούμενη πενταετία.

Πήραμε τα πάντα, όπως σημειώνει το News247, από ελικόπτερα Apache μέχρι άρματα μάχης Abrams, συστήματα αεράμυνας Patriot και μαχητικά αεροσκάφη F-35, που έτυχαν ιδιαίτερης προτίμησης. Συγκεκριμένα, όταν παραδοθούν όλες οι ευρωπαϊκές αγορές, περισσότερα από 570 αεροσκάφη F-35 θα βρίσκονται σε ευρωπαϊκούς στρατούς.

Τα συγκεκριμένα τζετ στο επίκεντρο ενός debate δεκαετιών για το αν υπάρχουν kill switches στα αμερικανικά οπλικά συστήματα, συστήματα που απενεργοποιούν ή περιορίζουν εξ αποστάσεως ό,τι κατασκευάζουν και πωλούν οι ΗΠΑ.

Eιδικοί σε θέματα ασφάλειας ομολόγησαν στους Financial Times πως έχουν αρχίσει να αναρωτιούνται εκ νέου την ύπαρξη των «kill switches» που ενεργοποιήθηκαν το 2021 στο Αφγανιστάν, όταν τα μισά Black Hawk της Καμπούλ έμειναν καθηλωμένα στο έδαφος και οι αντάρτες νίκησαν.

Oι έχοντες γνώση εξηγούν πως είτε έχουν, είτε δεν έχουν kill switch (που προκύπτει με κώδικα -δεν είναι δηλαδή, κάτι το ιδιαίτερα σύνθετο για αυτούς που ξέρουν) τα F-35, αυτό που σίγουρα διαθέτουν και αποτελεί πλεονέκτημα των ΗΠΑ, είναι συστήματα που βασίζονται σε ενημερώσεις λογισμικού, ανταλλακτικά και logistics, τα οποία είναι απαραίτητα, πωλούνται ξεχωριστά και ελέγχονται εξ ολοκλήρου από τις ΗΠΑ.

Το αυτό ισχύει και για τους συνδέσμους δορυφορικής επικοινωνίας, ανταλλαγής πληροφοριών και υποστήριξης επικοινωνιών που χρησιμοποιούν τα οπλικά συστήματα. Παρέχονται αποκλειστικά από τις ΗΠΑ, όπως και η υποστήριξη λογισμικού. Σε ό,τι αφορά τις όποιες μετατροπές (πχ τον εξοπλισμό των drones με πυραύλους) χρειάζεται μια μακρά διαδικασία αδειοδότησης από τις ΗΠΑ, όπως έγινε γνωστό όταν έκαναν τις σχετικές ενέργειες οι Γαλλία και Ιταλία.

Στην τιμή που δίνει μια χώρα για ένα F-35 υπάρχει το ποσό της υποστήριξης για κάθε τζετ (όπλα, εκπαίδευση, ανταλλακτικά και αρχική συντήρηση) και το «κόστος πτήσης» που είναι η τιμή του ίδιου του αεροσκάφους (πλαίσιο, κινητήρας και βασικά συστήματα).

Αυτό αλλάζει ανάλογα με τα μοντέλα που αγοράζονται και τον αριθμό της παραγγελίας.

H Eλλάδα συμφώνησε να αγοράσει 20 μαχητικά F-35A Joint Strike Fighters μέσω του προγράμματος Foreign Military Sales (FMS). Το κόστος, συμπεριλαμβανομένης της πρόσθετης υποστήριξης (εκπαίδευση, υλικοτεχνική υποστήριξη και πιθανώς όπλα) αναφέρεται στα 3.21 δισεκατομμύρια ευρώ (160.5 εκατομμύρια το ένα).

Σύμφωνα με το State Department η ευρύτερη πιθανή συμφωνία που περιλαμβάνει 20 επιπλέον F-35, εκτιμάται στα 7.88 δισεκατομμύρια ευρώ. Προς το παρόν είναι δεσμευμένα μόνο τα αρχικά 3.210.000.000 ευρώ.

Η Φιλανδία πήρε “χονδρική” 64 F-35A και έδωσε 8.614 δισεκατομμύρια συνολικά (135 εκατομμύρια το ένα) για τις παροχές που εξασφάλισε η Γερμανία για 35 πανομοιότυπα αεροσκάφη και παροχές έναντι 7.8 δισεκατομμυρίων ευρώ στο σύνολο (222 εκατομμύρια το ένα).