Η δήλωσή του έρχεται σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων με τις ΗΠΑ μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ, αν και ο Κάρνεϊ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής στο σχεδιαζόμενο από τον Αμερικανό πρόεδρο σύστημα πυραυλικής άμυνας.

Μία ημέρα αργότερα, ο υπουργός Άμυνας του Καναδά, Ντέιβιντ ΜακΓκίντι, τόνισε ότι η χώρα του επιθυμεί να ενισχύσει γρήγορα τις αμυντικές της δυνατότητες λόγω των αυξανόμενων παγκόσμιων απειλών, που συνιστούν ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και η αυξανόμενη επιθετικότητα της Κίνας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην προστασία της κυριαρχίας του Καναδά στην Αρκτική.

Η άμυνα αποτέλεσε κεντρικό σημείο και στην Εναρκτήρια Ομιλία του Θρόνου.

Η ομιλία περιλάμβανε δεσμεύσεις για «ανασυγκρότηση, επανεξοπλισμό και επανεπένδυση» στις ένοπλες δυνάμεις και αναφορά στην πρόθεση του Καναδά να ενισχύσει τις σχέσεις του με τους Ευρωπαίους συμμάχους και να συμμετάσχει στο ReArm Europe.

Ειδικότερα. ο κ. Δένδιας αναφέρθηκε στα ζητήματα που θα συζητήσουν οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ και έχουν ως επίκεντρο τις τρέχουσες εξελίξεις στην Ουκρανία, αλλά και μία σειρά θεμάτων «μεγάλης σημασίας», όπως τόνισε. «Όπως πάντα θα συζητήσουμε το θέμα της Ουκρανίας, αλλά θα ήθελα να σταθώ πολύ περισσότερο στην προσπάθεια που γίνεται με τον κανονισμό SAFE και Rearm Europe δηλαδή, την προσπάθεια να επανεξοπλιστεί η Ευρώπη, ώστε να έχει τη δυνατότητα να υπερασπίσει τον εαυτό της, να υπερασπίσει ένα χώρο δημοκρατίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προστασίας του ανθρώπου».

«Να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί»

Ο κ. Δένδιας τόνισε ότι ο επανεξοπλισμός της Ευρώπης θα πρέπει να γίνει με χώρες που σέβονται και ασπάζονται το αξιακό πλαίσιο της ΕΕ, δίνοντας μήνυμα ότι δεν μπορούν να μετέχουν χώρες που απειλούν άλλες και που δεν αναγνωρίζουν μέλη της ΕΕ. Όπως τόνισε «σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί και η Ελλάδα έχει επανειλημμένως τονίσει ότι είναι απαραίτητο σε αυτό το εγχείρημα να συμμετέχουν χώρες, οι οποίες σέβονται και ασπάζονται το αξιακό πλαίσιο της ΕΕ. Δεν νοείται να μετέχουν αδιάκριτα στο ευρωπαϊκό εγχείρημα χώρες που απειλούν άλλες χώρες και μάλιστα μέλη της ΕΕ, που δεν αναγνωρίζουν άλλες χώρες και μάλιστα μέλη της ΕΕ, που δεν ασπάζονται τους ίδιους κανόνες δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν μπορούν να υπερασπίσουν την Ευρώπη αν ο εχθρός βρίσκεται εντός των τειχών»

Γίνε μέλος του καθημερινού newsletter που αποκαλύπτει όσα συμβαίνουν στο πολιτικό παρασκήνιο και απόκτησε πρόσβαση σε αποκλειστικό περιεχόμενο.

Οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ αναμένεται να συζητήσουν τις τρέχουσες εξελίξεις στην Ουκρανία, παρουσία του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και μέσω τηλεδιάσκεψης του Ουκρανού υπουργού Άμυνας Ρουστέμ Ουμέροφ.

Νωρίτερα ο υπουργός παρακάθησε σε πρόγευμα εργασίας με τον επίτροπο της ΕΕ για την Άμυνα και το Διάστημα @KubiliusA και τους ομολόγους του στο ΕΛΚ @EPP, όπως αναφέρει σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Την «Λευκή Βίβλο για το μέλλον της ευρωπαϊκής άμυνας» η Επιτροπή και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να παρουσιάσουν την επόμενη εβδομάδα προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και θα περιλαμβάνει συγκεκριμένες προτάσεις που θα επιτρέπουν δράσεις «αντίστοιχες με εκείνες που εφαρμόζονται σε περιόδους πολέμου».

Για να επιτευχθεί ειρήνη και σταθερότητα στην Ευρώπη, η ΕΕ πρέπει να υποστηρίξει την Ουκρανία αλλά και να γίνει πιο ανθεκτική η ίδια, δηλώνει το ΕΚ.

Αναφέρεται επίσης ότι η πλειοψηφία του Κοινοβουλίου που στήριξε το ψήφισμα «πιστεύει ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει σήμερα τη βαθύτερη στρατιωτική απειλή για την εδαφική της ακεραιότητα μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου» και καλεί τα κράτη μέλη, τους διεθνείς εταίρους και τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να άρουν όλους τους περιορισμούς στη χρήση των δυτικών οπλικών συστημάτων που έχουν δοθεί στην Ουκρανία για πλήγματα στρατιωτικών στόχων στο ρωσικό έδαφος.

«Η Ρωσία, με την υποστήριξη των συμμάχων της αποτελεί τη σημαντικότερη άμεση και έμμεση απειλή για την ΕΕ και την ασφάλειά της» αναφέρει το ψήφισμα.

Στο πλαίσιο αυτό, το Κοινοβούλιο τονίζει ότι οι αμυντικές προσπάθειες της ΕΕ «δεν μπορούν να παραμείνουν περιορισμένες ως προς το μέγεθός τους, κατακερματισμένες ως προς το πεδίο εφαρμογής και χρονοβόρες ως προς την υλοποίησή τους».

Το κείμενο αναφέρει επίσης ότι η ΕΕ πρέπει να «προσαρμόσει επειγόντως τα εργαλεία της στη νέα πραγματικότητα, σχεδιάζοντας μια διοικητική ικανότητα για πολύ ταχύτερη διεκπεραίωση των διαδικασιών σε περιπτώσεις πολέμου ή άλλων κρίσεων μεγάλης κλίμακας».

Τονίζοντας τη σημασία της συνεργασίας ΕΕ – ΝΑΤΟ, το Κοινοβούλιο ζητά επίσης την ανάπτυξη ενός πλήρως ικανού ευρωπαϊκού πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ, ο οποίος θα είναι σε θέση να ενεργεί αυτόνομα σε περίπτωση ανάγκης.

Στο πλαίσιο του ψηφίσματος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Τουρκική Δημοκρατία, κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ και υποψήφια για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, να τηρήσει το Διεθνές Δίκαιο, να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία και να τερματίσει αμέσως την κατοχή και να αποσύρει τα στρατεύματά της από το νησί.

Το σχέδιο REARM Europe παρουσιάστηκε από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία χαρακτήρισε τη σημερινή συγκυρία ως την «εποχή των επανεξοπλισμών».
Στην επιστολή που απέστειλε στους ηγέτες της ΕΕ, ανέφερε ότι προβλέπεται η κινητοποίηση έως 800 δισ. ευρώ για την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών, καθώς και η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, επιτρέποντας στις ευρωπαϊκές χώρες να αυξήσουν τις δαπάνες τους για την άμυνα χωρίς τον κίνδυνο υπερβολικού ελλείμματος.

I welcome President @vonderleyen’s REARM Europe plan as a significant step toward strengthening our collective European security. We must now work out the details to ensure that all member states benefit—regardless of their current defense spending.

— Prime Minister GR (@PrimeministerGR) March 4, 2025

«Αυτή είναι η στιγμή της Ευρώπης και πρέπει να σταθούμε αντάξιοι» τόνισε η Πρόεδρος της Κομισιόν

Επιπλέον, προβλέπονται δάνεια ύψους 150 δισ. ευρώ για αμυντικές επενδύσεις, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας της Ευρώπης.

Η Φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι έχει γράψει επιστολή προς τους Ευρωπαίους ηγέτες και περιγράφει ένα σχέδιο για τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης:

– «Απελευθέρωση» της χρήσης δημόσιας χρηματοδότησης σε εθνικό επίπεδο που θα επιτραπεί μέσω της ενεργοποίησης της λεγόμενης «ρήτρας διαφυγής» στο πλαίσιο του δημοσιονομικού πλαισίου του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχεται δηλαδή δημοσιονομική «ευελιξία» στα κράτη-μέλη «να αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές δαπάνες τους» χωρίς να απειλούνται με «κυρώσεις» από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. «Εάν τα κράτη-μέλη αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες τους κατά 1,5% του ΑΕΠ κατά μέσον όρο, αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει δημοσιονομικό χώρο κοντά στα 650 δισ. ευρώ για περίοδο τεσσάρων ετών», ανέφερε η πρόεδρος της Κομισιόν.

– Νέο «μέσο» χορήγησης δανείων ύψους 150 δισ. ευρώ που παρέχεται πλέον για κοινές αμυντικές επενδύσεις σε τομείς όπως: αεροπορική και πυραυλική άμυνα, συστήματα πυροβολικού, μη επανδρωμένα αεροσκάφη πυραύλων και πυρομαχικών και συστήματα κατά των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. «Θα βοηθήσει τα κράτη-μέλη να συγκεντρώσουν τη ζήτηση και να αγοράσουν από κοινού. Φυσικά, με αυτόν τον εξοπλισμό τα κράτη-μέλη μπορούν να εντείνουν μαζικά την υποστήριξή τους προς την Ουκρανία», σημείωσε η Φον ντερ Λάιεν.

– Χρήση της «ισχύος» του προϋπολογισμού της Ε.Ε. Σύμφωνα με την πρόεδρο της Κομισιόν, θα προταθούν πρόσθετες δυνατότητες και κίνητρα στα κράτη-μέλη, που θα αποφασίσουν εάν θέλουν να χρησιμοποιήσουν κονδύλια από το Ταμείο Συνοχής και για την αύξηση των αμυντικών δαπανών τους.

– «Κινητοποίηση» ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω της επιτάχυνσης της ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων, καθώς και μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, προκειμένου να επενδύει περισσότερα στην άμυνα.

Αναμένεται η επιστολή της να γίνει «βάση» προς συζήτηση ανάμεσα στους «27».

Η Κομισιόν εκτιμά ότι μέσω των προτάσεών της θα διευκολυνθούν τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν σε άμεσες αποφάσεις σχετικά με την αναγκαία και άμεση αύξηση των αμυντικών δαπανών τους.

'We are in an era of rearmament.'

President of the European Commission Ursula von der Leyen is delivering a news conference following a meeting with European leaders in London last week.https://t.co/n9OXQq5x7L

📺 Sky 501, Virgin 602, Freeview 233 and YouTube pic.twitter.com/IXpzCayvS5

— Sky News (@SkyNews) March 4, 2025

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Παρά τα οφέλη, υπάρχουν γκρίζες ζώνες που απαιτούν διαπραγματεύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως ο ορισμός των αμυντικών δαπανών που θα εξαιρούνται από τους δημοσιονομικούς κανόνες. Το θέμα αναμένεται να συζητηθεί στην επόμενη συνεδρίαση του ECOFIN και στην εαρινή σύνοδο κορυφής του Μαρτίου, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας το αργότερο έως τον Μάιο.

Η Ελλάδα, λόγω της γεωπολιτικής της θέσης και των αυξημένων αμυντικών αναγκών, επενδύει διαχρονικά σημαντικούς πόρους στην άμυνα, κατατάσσοντας την σταθερά στις πρώτες θέσεις των χωρών του ΝΑΤΟ όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες.

Η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής θα επιτρέψει στην Ελλάδα να αυξήσει τις αμυντικές της δαπάνες χωρίς να χρειαστεί να περικόψει άλλες δαπάνες ή να επηρεαστεί αρνητικά το πρωτογενές πλεόνασμα και το χρέος. Αυτό θα δώσει “ανάσα” στον προϋπολογισμό, επιτρέποντας την αγορά περισσότερων οπλικών συστημάτων χωρίς δημοσιονομικές περιπέτειες.

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εμφανίζεται θετικό στην πρόταση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς οι αμυντικές δαπάνες θα εξαιρούνται από την προσμέτρηση του χρέους και του ελλείμματος, ώστε να μην χρειαστεί αλλαγή της Συνθήκης. Προς τούτο, άλλωστε, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης δήλωσε την περασμένη Τρίτη από τις Βρυξέλλες ότι «οι πρωτοβουλίες αυτές θωρακίζουν την αμυντική μας ικανότητα και στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα σε όσους απειλούν την ασφάλειά μας. Και πρέπει να υιοθετηθούν χωρίς καθυστέρηση».

Αρμόδια στελέχη του υπουργείου Οικονομικών έχουν δηλώσει πάντως ότι η υιοθέτηση της πρότασης επουδενί θα δημιουργεί πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για π.χ. επιπλέον κοινωνικές παροχές.

Όπως επισημαίνουν εάν αυξηθούν οι αμυντικές δαπάνες για το 2024 από το 1,1 δισ. ευρώ π.χ. στο 1,4 δισ. ευρώ, η αύξηση αυτή να γίνεται αποδεκτή χωρίς να χρειαστεί να περικοπούν άλλες δαπάνες. Το χαρακτηρίζουν δε “ανάσα” στον προϋπολογισμό, με προσοχή πάντα να μην επηρεαστούν αρνητικά το πρωτογενές πλεόνασμα και το χρέος.

Άλλοι κυβερνητικοί παράγοντες αναφέρουν ότι η χώρα μπορεί να επωφεληθεί από την πρόταση της προέδρου της Κομισιόν, λόγω της γεωπολιτικής θέσης της και της ανάγκης για αυξημένους εξοπλισμούς.

Αυτό που δεν έχει γίνει γνωστό οι όροι και οι προϋποθέσεις για να μπορεί ένα κράτος- μέλος να υπερβαίνει τα όρια για τις αμυντικές δαπάνες. Για να καθοριστούν αυτά, θα υπάρξει πιθανότατα ένα μεγάλο «παζάρι», είτε στο πλαίσιο του Eurogroup, είτε σε διμερείς επαφές ηγετών. Το “ReArm Europe” αναμένεται να συζητηθεί στην εαρινή σύνοδο κορυφής του Μαρτίου ώστε να αποφασιστούν τελικά εάν οι νέοι όροι θα αφορούν σε κάθε κράτος- μέλος ξεχωριστά ή σε ομάδες κρατών.

• Σήμερα, οι δημοσιονομικοί κανόνες επικεντρώνονται στον ανά έτος ρυθμό αύξησης των καθαρών (μετά την αφαίρεση των εσόδων και των δαπανών για συγχρηματοδοτούμενα έργα, αλλά και των έκτακτων one off δαπανών για φυσικές καταστροφές) πρωτογενών (εξαιρούνται οι δαπάνες για τους τόκους εξυπηρέτησης του χρέους) δαπανών.

Ειδικά για την Ελλάδα, ο ρυθμός αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών είναι 3,7% για το 2025 (περίπου 3,5 δισ. ευρώ), 3,6% το 2026, 3,1% το 2027 και 3% το 2028. Με τα σημερινά δεδομένα, εάν η χώρα επιθυμεί να δαπανήσει επιπλέον π.χ. 1 δισ. ευρώ από το όριο των 3,5 δισ. ευρώ, τότε θα πρέπει το πρόσθετο ποσό να εξευρεθεί: Είτε από την επιβολή νέων φόρων ή αύξηση των υπαρχόντων είτε από έσοδα σε μόνιμη βάση που θα έχουν την ίδια ισχύ.

Τα συγκεκριμένα έσοδα μπορούν να προκύψουν ή από την άνοδο του ΑΕΠ, ή από άλλες πηγές όπως η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Και καθώς μιαμισή μονάδα αύξησης των εσόδων από την ανάπτυξη προϋποθέτει άνοδο του ΑΕΠ κατά 5%, εκ των πραγμάτων, όπως κατ’ επανάληψη έχει δηλώσει ο κ. Χατζηδάκης, το μεγάλο βάρος ρίχνεται στην αποκάλυψη φορολογητέας ύλης και στην καταπολέμηση της φοροαποφυγής και φοροδιαφυγής.