Σπύρος Σιδέρης

Τώρα το σκηνικό αλλάζει δραματικά. Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσιάζει τη συμφωνία ως μια μεγάλη προσωπική πολιτική νίκη, ενώ στην Τεχεράνη ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επιχειρεί να εμφανίσει το αποτέλεσμα ως απόδειξη ότι το Ιράν μπορεί να διαπραγματεύεται χωρίς να υποκύπτει σε πιέσεις. Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον είναι αν πρόκειται για μια ιστορική διπλωματική τομή ή για μια εύθραυστη συμφωνία που θα δοκιμαστεί από την πρώτη κιόλας ημέρα εφαρμογής της.

Η ανακοίνωση που αιφνιδίασε τη διεθνή σκηνή

Η πρώτη επίσημη ένδειξη ότι οι δύο πλευρές είχαν καταλήξει σε συμφωνία ήρθε σχεδόν ταυτόχρονα από διαφορετικά κέντρα ισχύος.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ανακοίνωσε ότι η συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες ολοκληρώθηκε ύστερα από μακρά περίοδο διαπραγματεύσεων και περιφερειακής διαμεσολάβησης. Λίγο αργότερα, ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε μέσω της πλατφόρμας Truth Social ότι επετεύχθη συμφωνία με την Τεχεράνη, παρουσιάζοντάς την ως την εκπλήρωση του βασικού στόχου της κυβέρνησής του: τη διασφάλιση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.

Η σχεδόν ταυτόχρονη ανακοίνωση από τις δύο πλευρές έδωσε αμέσως την εικόνα μιας συντονισμένης κίνησης που στόχο έχει να εκπέμψει μήνυμα σταθερότητας προς τις αγορές, τους συμμάχους αλλά και τους αντιπάλους των δύο χωρών.

Τι προβλέπει η συμφωνία

Αν και το πλήρες κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, οι πρώτες πληροφορίες σκιαγραφούν ένα ιδιαίτερα σημαντικό πακέτο δεσμεύσεων.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, η Τεχεράνη επαναβεβαιώνει ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται έτοιμες να προχωρήσουν σε σταδιακή άρση σημαντικών οικονομικών περιορισμών και κυρώσεων.

Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοιχτά για τη διεθνή ναυσιπλοΐα χωρίς επιπλέον επιβαρύνσεις ή περιορισμούς, εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για το παγκόσμιο εμπόριο, τις ενεργειακές αγορές και τη διεθνή οικονομία.

Εξίσου σημαντικό θεωρείται το γεγονός ότι οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα που σχετίζονται με την κρίση, συμπεριλαμβανομένου και του Λιβάνου, όπου η ένταση είχε αυξηθεί επικίνδυνα τις τελευταίες εβδομάδες.

Το παρασκήνιο των μεσολαβητών

Πίσω από τη συμφωνία βρίσκεται ένα πολυεπίπεδο δίκτυο περιφερειακής διπλωματίας.

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαχμπάζ Σαρίφ, ήταν από τους πρώτους που ανακοίνωσαν επισήμως ότι η συμφωνία είχε ολοκληρωθεί. Παράλληλα, απέδωσε καθοριστικό ρόλο στο Κατάρ, το οποίο λειτούργησε ως βασικός διαμεσολαβητής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε επίσης στη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία, οι οποίες, σύμφωνα με τις εμπλεκόμενες πλευρές, συνέβαλαν στην προσέγγιση των δύο αντιπάλων έπειτα από χρόνια έντασης και αμοιβαίας δυσπιστίας.

Το γεγονός ότι η συμφωνία δεν προέκυψε αποκλειστικά μέσα από αμερικανοϊρανικές επαφές αλλά μέσα από ένα ευρύτερο περιφερειακό πλαίσιο δείχνει πόσο βαθιά έχει μεταβληθεί η γεωπολιτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή.

Η Τεχεράνη θέλει να δείξει ότι δεν υποχώρησε

Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η εσωτερική διάσταση της συμφωνίας στο Ιράν.

Ο Μασούντ Πεζεσκιάν, απαντώντας στις επικρίσεις που δέχεται από σκληροπυρηνικούς κύκλους, τόνισε ότι η χώρα «δεν θα υποκλιθεί σε καμία δύναμη», ενώ παράλληλα υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση οφείλει να λογοδοτεί στον ιρανικό λαό και να προστατεύει όσους υπηρετούν την εθνική ασφάλεια.

Το μήνυμα δεν απευθυνόταν μόνο στο εξωτερικό. Αφορούσε κυρίως το εσωτερικό πολιτικό ακροατήριο, όπου ήδη διατυπώνονται κατηγορίες ότι η Τεχεράνη προχώρησε σε υπερβολικές παραχωρήσεις προς την Ουάσιγκτον.

Για τον Ιρανό πρόεδρο, η πολιτική πρόκληση είναι να παρουσιάσει τη συμφωνία όχι ως υποχώρηση αλλά ως αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης από θέση αξιοπρέπειας, διατηρώντας παράλληλα την εικόνα της χώρας ως ανεξάρτητης περιφερειακής δύναμης.

Τελικά, του έκαναν δώρο στα γενέθλια;

Στην Ουάσιγκτον λίγοι αγνοούν τον πολιτικό συμβολισμό της χρονικής συγκυρίας.

Η ανακοίνωση της συμφωνίας συνέπεσε με τα 80ά γενέθλια του Ντόναλντ Τραμπ, προσφέροντας στον Αμερικανό πρόεδρο μια εξέλιξη που δύσκολα θα μπορούσε να αγνοήσει επικοινωνιακά. Για έναν πολιτικό που έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της δημόσιας εικόνας του γύρω από την ικανότητά του να πετυχαίνει συμφωνίες εκεί όπου άλλοι αποτυγχάνουν, η ανακοίνωση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Για τους υποστηρικτές του, η εξέλιξη αποτελεί απόδειξη ότι η στρατηγική πίεσης που ακολούθησε απέδωσε αποτελέσματα. Για τους επικριτές του, η πραγματική αξία της συμφωνίας θα κριθεί μόνο όταν φανεί εάν οι δεσμεύσεις που ανακοινώθηκαν θα εφαρμοστούν στην πράξη.

Σε κάθε περίπτωση, το πολιτικό μήνυμα είναι ισχυρό. Η εικόνα του Αμερικανού προέδρου να ανακοινώνει συμφωνία με έναν από τους σημαντικότερους αντιπάλους της Ουάσιγκτον την ημέρα των γενεθλίων του δημιουργεί έναν συμβολισμό που δύσκολα περνά απαρατήρητος.

Ισραηλινή δυσφορία

Εμφανής είναι η ισραηλινή δυσφορία απέναντι στην υπό διαμόρφωση συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη καθώς καλείται να ζήσει με ένα πλαίσιο το οποίο δεν διαμόρφωσε.

Τρείς είναι οι βασικοί παράγοντες: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων και το δίκτυο των ιρανικών πληρεξουσίων στην περιοχή.

Από τις πληροφορίες που έχουν κυκλοφορήσει, δεν προκύπτει σαφής μηχανισμός για το τι θα συμβεί με τα ιρανικά αποθέματα ουρανίου. Δεν υπάρχει εικόνα για άμεση απομάκρυνση, καταστροφή ή αυστηρή επιτήρηση. Η συμφωνία φαίνεται να μεταθέτει το πυρηνικό ζήτημα σε επόμενη φάση, στηριζόμενη σε διαπραγματεύσεις που θα γίνουν μέσα στο παράθυρο των 60 ημερών.

Επίσης το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα φαίνεται να μην βρίσκεται στον πυρήνα των δημόσια γνωστών όρων.

Η συμφωνία δεν φαίνεται να προβλέπει καθαρό μηχανισμό που να υποχρεώνει το Ιράν να κόψει τη χρηματοδότηση, τον εξοπλισμό ή την επιχειρησιακή καθοδήγηση της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, των Χούθι στην Υεμένη και της Χαμάς στη Γάζα.

Αντιθέτως, μπορεί να οδηγήσει στο πάγωμα της ισραηλινής εκστρατείας στον Λίβανο. Και αυτό, για το Ισραήλ, είναι σχεδόν κόκκινη γραμμή. Ωστόσο η Ουάσιγκτον δεν θέλει άλλη ανάφλεξη ακόμη κι αν αυτή αφορά τη Χεζμπολάχ.

Η επόμενη ημέρα

Η επίσημη υπογραφή αναμένεται στις 19 Ιουνίου στην Ελβετία, ενώ θα προηγηθούν τεχνικές και πολιτικές συναντήσεις για την οριστικοποίηση των μηχανισμών εφαρμογής.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν επετεύχθη συμφωνία. Είναι αν η συμφωνία μπορεί να επιβιώσει από τις αντιδράσεις στο εσωτερικό των δύο χωρών, από τις περιφερειακές αντιπαλότητες και από τις αναπόφευκτες κρίσεις που θα προκύψουν στην πορεία.

Διότι στη Μέση Ανατολή η υπογραφή μιας συμφωνίας είναι συχνά το εύκολο μέρος. Η πραγματική δοκιμασία αρχίζει την επόμενη ημέρα. Και αυτή θα δείξει αν η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν αποτελεί την αρχή μιας νέας εποχής ή απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα σε μία από τις πιο μακροχρόνιες γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις του πλανήτη.

Σπύρος Σιδέρης

Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι συνομιλίες αποκτούν χαρακτήρα υψηλού ρίσκου, με την έκβασή τους να θεωρείται καθοριστική τόσο για τη σταθερότητα της περιοχής όσο και για τις διεθνείς ενεργειακές ισορροπίες.

Οι διαπραγματεύσεις θα φιλοξενηθούν σε αυστηρά φυλασσόμενο περιβάλλον, στο ξενοδοχείο Serena, στην «κόκκινη ζώνη» του Ισλαμαμπάντ, με τις πακιστανικές αρχές να έχουν λάβει πρωτοφανή μέτρα ασφαλείας, κλείνοντας βασικές εισόδους της πόλης και αναπτύσσοντας ισχυρές δυνάμεις ασφαλείας. Η πρωτοβουλία ανήκει στον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σαχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος επιδιώκει να αναδείξει τη χώρα του σε αξιόπιστο μεσολαβητή σε μία από τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικές κρίσεις της περιόδου.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι συνομιλίες θα διεξαχθούν σε έμμεση μορφή, με τις δύο αντιπροσωπείες να βρίσκονται σε ξεχωριστές αίθουσες, ενώ οι Πακιστανοί διαμεσολαβητές θα μεταφέρουν τα μηνύματα μεταξύ τους.

Τον συντονισμό των επίσημων συνεδριάσεων αναλαμβάνει ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Ισάκ Νταρ, ενώ ο ίδιος ο Σαρίφ αναμένεται να πραγματοποιήσει ξεχωριστές προκαταρκτικές επαφές με κάθε πλευρά.

Ποιοι συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις

Η σύνθεση των αντιπροσωπειών αποτυπώνει το υψηλό διακύβευμα των συνομιλιών. Από αμερικανικής πλευράς, επικεφαλής θα είναι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, γεγονός που καταδεικνύει τη βαρύτητα που αποδίδει η Ουάσιγκτον στη συγκεκριμένη διαδικασία. Μαζί του συμμετέχουν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, ο σύμβουλος Τζάρεντ Κούσνερ, καθώς και ο επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, Μπραντ Κούπερ, συνθέτοντας μια ομάδα που συνδυάζει πολιτική, διπλωματική και στρατιωτική εμπειρία.

Από την πλευρά του Ιράν, επικεφαλής αναμένεται να είναι ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπακέρ Καλιμπάφ, με τη συμμετοχή του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Παραμένει ασαφές αν θα υπάρξει εκπροσώπηση των Φρουρών της Επανάστασης, στοιχείο που θα μπορούσε να επηρεάσει ουσιαστικά τη δυναμική των συνομιλιών, δεδομένου του ρόλου τους κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Στην Τεχεράνη, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία, με την πολιτική ηγεσία να δίνει προτεραιότητα στη διπλωματική οδό, χωρίς, ωστόσο, να έχει ληφθεί οριστική απόφαση για το εύρος της συμμετοχής. Κεντρικό ζήτημα παραμένει η ερμηνεία της εκεχειρίας, καθώς η ιρανική πλευρά επιμένει ότι αυτή πρέπει να καλύπτει και τον Λίβανο, κάτι που απορρίπτουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Παράλληλα, παρατηρείται έντονη κινητικότητα και από άλλες πρωτεύουσες, όπως το Κάιρο και η Μόσχα, που επιχειρούν να στηρίξουν τη διαδικασία και να διασφαλίσουν τη διατήρηση της εκεχειρίας, ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο.

Τα βασικά ζητήματα στο τραπέζι

Οι διαπραγματεύσεις ξεκινούν με βαθιές διαφωνίες, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη μια άμεση συμφωνία.

• Πρώτο και κυρίαρχο ζήτημα είναι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Οι ΗΠΑ απαιτούν την πλήρη εγκατάλειψη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, θεωρώντας το ζήτημα αυτό αδιαπραγμάτευτο. Αντίθετα, η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμά της να διατηρεί πυρηνικό πρόγραμμα για ειρηνικούς σκοπούς, καθιστώντας το θέμα αυτό τον πυρήνα της αντιπαράθεσης.
• Δεύτερο κρίσιμο θέμα αποτελεί η ιρανική πρόταση ειρήνης των 10 σημείων, η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή και τον τερματισμό των επιχειρήσεων κατά συμμάχων του Ιράν. Το Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ενεργειακής ροής, αποτελεί βασικό διαπραγματευτικό χαρτί της Τεχεράνης, προκαλώντας έντονη ανησυχία στη διεθνή κοινότητα.
• Τρίτο ζήτημα αποτελεί το μέτωπο του Λιβάνου, όπου οι συνεχιζόμενες ισραηλινές επιχειρήσεις απειλούν να υπονομεύσουν πλήρως την εκεχειρία. Η ιρανική πλευρά έχει καταστήσει σαφές ότι η διατήρηση της εκεχειρίας εξαρτάται από τη συμπερίληψη του Λιβάνου σε αυτήν, ενώ η αντίθετη στάση των ΗΠΑ και του Ισραήλ δημιουργεί ένα εκρηκτικό σκηνικό πριν καν ξεκινήσουν ουσιαστικά οι συνομιλίες.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι το περιβάλλον είναι ήδη φορτισμένο, με τον κίνδυνο εκτροχιασμού της διαδικασίας να είναι υπαρκτός. Παρά τις δυσκολίες, ωστόσο, παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο προόδου, ιδιαίτερα αν επιτευχθεί κάποια αρχική σύγκλιση σε επιμέρους ζητήματα.

Μια δύσκολη διαπραγμάτευση με αβέβαιο τέλος

Οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ αναμένεται να είναι μακρές και περίπλοκες, με ενδεχόμενο να ξεπεράσουν ακόμη και το προβλεπόμενο χρονικό πλαίσιο. Το βασικό διακύβευμα δεν είναι μόνο η επίτευξη μιας συμφωνίας, αλλά και η διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική αστάθεια επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια, το αποτέλεσμα αυτών των διαπραγματεύσεων θα αποτελέσει κρίσιμο δείκτη για το αν η διπλωματία μπορεί να υπερισχύσει της στρατιωτικής σύγκρουσης. Μέχρι τότε, το Ισλαμαμπάντ μετατρέπεται στο επίκεντρο μιας από τις πιο κρίσιμες διπλωματικές αναμετρήσεις της εποχής.

Σπύρος Σιδέρης

Στον πυρήνα της αμερικανικής προσέγγισης βρίσκεται αυτό που πολλοί αναλυτές περιγράφουν ως «σύνθετη αποτροπή»: ένας συνδυασμός περιορισμένων αλλά στοχευμένων στρατιωτικών ενεργειών, με σκοπό την αλλαγή της στρατηγικής συμπεριφοράς του αντιπάλου χωρίς εμπλοκή σε έναν πλήρη και μακρόσυρτο πόλεμο. Οι απειλές για πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές, γέφυρες, λιμάνια και δίκτυα μεταφορών δεν είναι τυχαίες. Υποδηλώνουν μια στρατηγική που επιδιώκει να πλήξει τον «νευρικό ιστό» της ιρανικής οικονομίας, περιορίζοντας τη δυνατότητα της Τεχεράνης να στηρίζει τόσο τις στρατιωτικές της δυνατότητες όσο και την περιφερειακή της επιρροή.

• Η στόχευση αυτή συνδέεται άμεσα με τρεις βασικούς στόχους της Ουάσιγκτον: την αναχαίτιση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, την αποδυνάμωση της οικονομικής βάσης που στηρίζει τις επιχειρήσεις των Φρουρών της Επανάστασης και τη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο. Το τελευταίο αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω του Στενού του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα περάσματα για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, όπου ακόμη και περιορισμένες εντάσεις μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στις τιμές του πετρελαίου και στην ευρύτερη διεθνή οικονομία.

Ωστόσο, πίσω από τη σκληρή ρητορική διαφαίνεται και μια διαφορετική ανάγνωση: ότι το τελεσίγραφο λειτουργεί πρωτίστως ως εργαλείο διαπραγματευτικής πίεσης. Στην αμερικανική στρατηγική κουλτούρα, η δημιουργία «παραθύρων κρίσης» χρησιμοποιείται συχνά για να εξαναγκαστεί ο αντίπαλος σε υποχωρήσεις χωρίς να χρειαστεί πραγματική σύγκρουση. Με αυτή την έννοια, η απειλή στρατιωτικής δράσης μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με την ίδια τη δράση, ιδίως όταν στόχος είναι να μεταβληθούν οι υπολογισμοί της άλλης πλευράς.

Παράλληλα, η συζήτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν περιορίζεται στο στρατηγικό επίπεδο, αλλά επεκτείνεται και στο νομικό πεδίο. Πάνω από εκατό ειδικοί στο διεθνές δίκαιο έχουν προειδοποιήσει ότι η στοχοποίηση κρίσιμων πολιτικών υποδομών ενδέχεται να παραβιάζει το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, εφόσον δεν αποδεικνύεται άμεση στρατιωτική χρήση τους. Η αρχή της αναλογικότητας, που αποτελεί βασικό πυλώνα του δικαίου των ενόπλων συγκρούσεων, θέτει σαφή όρια: η στρατιωτική ωφέλεια μιας επίθεσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τη ζημιά που προκαλείται στον άμαχο πληθυσμό.

• Οι προειδοποιήσεις αυτές δεν είναι απλώς θεωρητικές. Η καταστροφή ενεργειακών ή υδροδοτικών υποδομών θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένες ανθρωπιστικές συνέπειες, πλήττοντας άμεσα την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών. Έτσι, η στρατηγική της «οικονομικής παράλυσης» ενέχει τον κίνδυνο να μετατραπεί σε πολιτικό, νομικό και ηθικό μπούμερανγκ για την Ουάσιγκτον, ιδίως αν οι επιπτώσεις στους αμάχους αποδειχθούν δυσανάλογες προς το στρατιωτικό όφελος.

Στο στρατιωτικό επίπεδο, οι περισσότερες εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι ένα πιθανό σενάριο μετά τη λήξη του τελεσιγράφου θα ήταν μια σταδιακή κλιμάκωση με αεροπορικά πλήγματα ακριβείας και όχι μια ευρείας κλίμακας χερσαία εισβολή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σαφή αεροπορική υπεροχή, γεγονός που τους επιτρέπει να πλήττουν επιλεγμένους στόχους χωρίς άμεση εμπλοκή επί του εδάφους. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος παραμένει περιορισμένος ή ελεγχόμενος.

Το Ιράν έχει αποδείξει ότι διαθέτει πολλαπλά μέσα αντίδρασης: από βαλλιστικούς πυραύλους και drones έως την ενεργοποίηση δικτύων συμμάχων σε διαφορετικά μέτωπα της Μέσης Ανατολής και τη διεξαγωγή κυβερνοεπιθέσεων. Μια επίθεση σε κρίσιμες υποδομές θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολυμέτωπη κλιμάκωση, με απρόβλεπτες συνέπειες για την περιφερειακή ασφάλεια, τη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο και τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής.

• Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει, πάντως, το κεντρικό διακύβευμα. Εγκαταστάσεις όπως η Νατάνζ και το Φορντό θεωρούνται πιθανοί στόχοι σε μια στρατηγική που αποσκοπεί στην καθυστέρηση της ιρανικής πυρηνικής προόδου. Παρά τις αμερικανικές εκτιμήσεις ότι τέτοια πλήγματα θα μπορούσαν να καθυστερήσουν το πρόγραμμα για χρόνια, πολλοί ειδικοί επισημαίνουν ότι η πλήρης εξουδετέρωσή του θα απαιτούσε πολύ πιο εκτεταμένες και σύνθετες επιχειρήσεις, λόγω της θωράκισης και της υπόγειας φύσης ορισμένων εγκαταστάσεων.

Στο πολιτικό πεδίο, η πίεση προς την αμερικανική διοίκηση αυξάνεται. Στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών καταγράφονται αντιδράσεις απέναντι στο ενδεχόμενο μιας νέας στρατιωτικής εμπλοκής στη Μέση Ανατολή, ενώ στο Κογκρέσο τίθεται το ζήτημα της πολιτικής και θεσμικής νομιμοποίησης μιας τέτοιας ενέργειας. Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη επιχειρεί να εμφανιστεί αμετακίνητη, στέλνοντας το μήνυμα ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει υπό πίεση και ότι τυχόν νέα αμερικανική κλιμάκωση θα συναντήσει απάντηση.

Τελικά, το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ αποτυπώνει μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη στρατηγική αποτροπή και στον κίνδυνο ανεξέλεγκτης σύγκρουσης. Η Ουάσιγκτον φαίνεται να επιδιώκει την αναδιαμόρφωση των όρων του παιχνιδιού χωρίς να διολισθήσει σε έναν ανοιχτό πόλεμο, ενώ η Τεχεράνη προσπαθεί να αντέξει την πίεση χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί. Το αν θα επικρατήσει τελικά η διπλωματία ή η κλιμάκωση θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τις αποφάσεις των δύο πλευρών, αλλά και από τη δυναμική που θα δημιουργήσουν οι ίδιες οι επόμενες ώρες — οι πιο κρίσιμες σε μια αντιπαράθεση που παραμένει επικίνδυνα ανοιχτή.