Μιλώντας στο libre αναλύει πώς η νέα Ενιαία Ψηφιακή Υποδομή (CRM) και η Τεχνητή Νοημοσύνη θα κάνουν τη Δημόσια Διοίκηση πιο απλή και φιλική για όλους. Παράλληλα, αναφέρεται στα επόμενα μεγάλα βήματα της κυβέρνησης, όπως η θεσμοθέτηση της απαγόρευσης πρόσβασης των ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα social media, η ψηφιακή θωράκιση των προσωπικών δεδομένων, αλλά και η πορεία των μεγάλων έργων στοΚτηματολόγιο, την Υγεία και τη Δικαιοσύνη.

Τέλος, τοποθετείται για το πολιτικό διακύβευμα της περιόδου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για σταθερότητα και μια αυτοδύναμη κυβέρνηση της ΝΔ με ορίζοντα το 2030.

Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο

–Κύριε Υπουργέ, πρόσφατα τονίσατε ότι η μεγαλύτερη επιτυχία των 6 ετών του gov.gr δεν είναι οι ψηφιακές υπηρεσίες, αλλά η «αλλαγή νοοτροπίας» και το γεγονός ότι το κράτος οργανώνεται πλέον γύρω από τον πολίτη. Πώς απαντάτε στην αίσθηση μερίδας των πολιτών ότι το κράτος, αντί να έρθει πιο κοντά, έχει γίνει πιο απρόσωπο, κλεισμένο πίσω από οθόνες και κωδικούς Taxisnet;

Κύριε Διαμαντόπουλε, καταλαβαίνω τον προβληματισμό που εκφράζουν κάποιοι συμπολίτες μας. Αν θεωρούσαμε όμως ότι με την ψηφιοποίηση της Δημόσιας Διοίκησης, το κράτος γίνεται πιο απρόσωπο, αυτό θα σήμαινε ότι κάτι κάνουμε λάθος.

Για εμάς η επιτυχία του ψηφιακού κράτους δεν μετριέται από το πόσες υπηρεσίες μπήκαν στο gov.gr. Μετριέται από το εάν ο πολίτης χρειάζεται λιγότερο χρόνο, λιγότερη ταλαιπωρία και λιγότερες επισκέψεις σε δημόσιες υπηρεσίες για να κάνει την ίδια δουλειά. Παλιότερα, έπρεπε να πάρεις άδεια από τη δουλειά σου για ένα πιστοποιητικό, να περιμένεις σε ουρές, να επισκεφτείς τρεις διαφορετικές υπηρεσίες για μια υπόθεση που σήμερα ολοκληρώνεται μέσα σε λίγα λεπτά. Το gov.gr καταργεί την άσκοπη ταλαιπωρία. Το βλέπουμε καθημερινά. Ένας γονιός δεν χρειάζεται πλέον να χάσει ένα πρωινό για να προσκομίσει ένα δικαιολογητικό στο σχολείο του παιδιού του. Ένας κάτοικος για παράδειγμα από το χωριό μου, Πύλη Τρικάλων, δεν χρειάζεται να ταξιδέψει χιλιόμετρα για μια απλή διοικητική πράξη. Αυτές είναι οι πραγματικές ιστορίες πίσω από τα περισσότερα από 9 εκατ. πολίτες που έχουν χρησιμοποιήσει ήδη το gov.gr. Κι αυτό δεν είναι ένα απρόσωπο κράτος, είναι ένα κράτος που στηρίζει και βρίσκεται στο πλευρό του πολίτη.

Για μένα προσωπικά λοιπόν, αυτή είναι η ουσία της αλλαγής νοοτροπίας: ότι το κράτος οργανώνεται γύρω από τον πολίτη κι όχι ο πολίτης γύρω από το κράτος. Πρέπει να καταλάβουμε ότι η τεχνολογία δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι το εργαλείο για μια σχέση εμπιστοσύνης, με λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερη διαφάνεια και περισσότερο σεβασμό στον χρόνο και την καθημερινότητα των πολιτών.

–Συχνά, πολίτες αναφέρουν ότι η ανάγκη να παρακολουθούν συνεχώς δεκάδες διαφορετικές πλατφόρμες (πλατφόρμες επιδομάτων, ψηφιακά ραντεβού, αιτήσεις σχολείων, ψηφιακά πορτοφόλια) τους προκαλεί σύγχυση και “ψηφιακή κόπωση”. Πώς θα μπορούσε το νέο σύστημα CRM(Ενιαία Ψηφιακή Υποδομή) να απλοποιήσει αυτή την κατάσταση, ώστε ο πολίτης να μην χρειάζεται να γίνεται «ειδικός πληροφορικής» για να ζήσει την καθημερινότητά του;

Νομίζω ότι αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της επόμενης ημέρας. Δεν αρκεί να δημιουργούμε συνεχώς νέες ψηφιακές υπηρεσίες. Πρέπει οι υπάρχουσες να γίνουν πιο απλές και να λειτουργούν σαν ένα ενιαίο κράτος. Ο πολίτης δεν πρέπει να θυμάται σε ποια πλατφόρμα κάνει κάθε αίτηση ή ποιο υπουργείο είναι αρμόδιο για την υπόθεσή του. Αυτό είναι δουλειά του κράτους, όχι του πολίτη. Εκεί ακριβώς έρχεται να απαντήσει η νέα Ενιαία Ψηφιακή Υποδομή, το CRM του Δημοσίου. Στόχος μας είναι ο πολίτης να έχει μία ολοκληρωμένη εικόνα για τις συναλλαγές του με τη Δημόσια Διοίκηση. Να μπορεί να βλέπει συγκεντρωμένα τις αιτήσεις του, να ενημερώνεται για την πορεία τους, να λαμβάνει υπενθυμίσεις όταν χρειάζεται κάποια ενέργεια και να μη χρειάζεται να ψάχνει κάθε φορά σε διαφορετικές πλατφόρμες. Θέλουμε το κράτος να είναι πιο «έξυπνο» από τον πολίτη. Να γνωρίζει, για παράδειγμα, ότι λήγει ένα έγγραφο, ότι δικαιούται μια παροχή ή ότι εκκρεμεί μια διαδικασία και να τον ενημερώνει έγκαιρα. Αυτό είναι το επόμενο βήμα, ουσιαστικά, του gov.gr.

Στόχος της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι η μείωση της γραφειοκρατίας και μια καθημερινότητα, όπου η τεχνολογία λειτουργεί διακριτικά στο παρασκήνιο, χωρίς να απαιτεί από τον πολίτη να γίνει ειδικός στις ψηφιακές υπηρεσίες.

–Σε ποια φάση βρισκόμαστε για το μέτρο της απαγόρευσης της πρόσβασης των ανηλίκων στα social media;

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία για την οποία δουλεύουμε συστηματικά εδώ και σχεδόν δύο χρόνια, με βασικό άξονα την προστασία των παιδιών και των εφήβων μας στο ψηφιακό περιβάλλον. Η Ελλάδα έχει ήδη παρουσιάσει συγκεκριμένες τεχνικές λύσεις, όπως το Kids Wallet και η ευρωπαϊκή κοινή λύση επιβεβαίωσης ηλικίας, και συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση μιας κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης. Βρισκόμαστε πλέον στο στάδιο της θεσμικής αποτύπωσης. Οι σχετικές διατάξεις για την απαγόρευση πρόσβασης ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα social media περιλαμβάνονται στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να έρθει πολύ σύντομα στη Βουλή για ψήφιση. Ο περιορισμός θα τεθεί σε ισχύ την 1^η Ιανουαρίου, όπως είναι ο σχεδιασμός.

–Η ψηφιοποίηση προχωρά με ταχείς ρυθμούς, όμως μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού —κυρίως ηλικιωμένοι, άνθρωποι σε απομακρυσμένες περιοχές ή πολίτες χωρίς ψηφιακές δεξιότητες— αισθάνεται «ψηφιακά αποκλεισμένη». Όταν σχεδόν τα πάντα (από το επίδομα θέρμανσης μέχρι τις βεβαιώσεις της ΑΑΔΕ) γίνονται αποκλειστικά online, μήπως μετατρέπουμε τους λογιστές και τα ΚΕΠ σε αναγκαστικούς μεσάζοντες, επιβαρύνοντας οικονομικά και ψυχολογικά τον πολίτη;

Είναι μια απολύτως εύλογη ανησυχία και γι’ αυτό λέμε από την πρώτη στιγμή ότι, η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να αφορά όλους τους πολίτες. Δεν πιστεύω ότι η λύση είναι να πούμε σε έναν συμπολίτη μας 75 ή 80 ετών «μάθε υποχρεωτικά να χρησιμοποιείς εφαρμογές». Η τεχνολογία πρέπει να προσαρμόζεται στον πολίτη κι όχι ο πολίτης στην τεχνολογία.

Γι’ αυτό και τα ΚΕΠ όχι μόνο δεν χάνουν τον ρόλο τους, αλλά αποκτούν ακόμη πιο αναβαθμισμένη αξία σε όλες τις περιοχές, ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες. Είναι το σημείο, όπου ο πολίτης μπορεί να έχει ανθρώπινη υποστήριξη, όταν τη χρειάζεται. Έχουμε προβλέψει υπηρεσίες όπως το myKEPlive που εξυπηρετεί ακόμη και τους πολίτες χωρίς ψηφιακές δεξιότητες που δυσκολεύονται να μετακινηθούν. Παράλληλα, υλοποιούνται προγράμματα εκπαίδευσης στις ψηφιακές δεξιότητες, ώστε ολοένα και περισσότεροι πολίτες, ιδιαίτερα μεγαλύτερης ηλικίας, να μπορούν να χρησιμοποιούν μόνοι τους απλές υπηρεσίες, όπως η άυλη συνταγογράφηση ή μια υπεύθυνη δήλωση. Δεν θέλουμε κανένας να πληρώνει μεσάζοντες, αλλά να ενισχύουμε καθημερινά ένα κράτος που δίνει επιλογές και εξυπηρετεί.

–Με τη συγκέντρωση τόσων κρίσιμων προσωπικών δεδομένων σε ψηφιακές βάσεις – Υγεία, Δικαιοσύνη, Κτηματολόγιο – και την αυξανόμενη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, πώς θωρακίζεται η ασφάλεια των δεδομένων των πολιτών απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις ή διαρροές, που κατά καιρούς έχουν απασχολήσει τη δημοσιότητα;

Η ασφάλεια των δεδομένων είναι πράγματι, πολύ σημαντική συζήτηση και η ψηφιακή μετάβαση δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς εμπιστοσύνη. Αν ο πολίτης δεν αισθάνεται ότι τα δεδομένα του είναι ασφαλή, τότε όλη η προσπάθεια του ψηφιακού μετασχηματισμού χάνει την αξία της. Γι’ αυτό η κυβερνοασφάλεια και η προστασία των προσωπικών δεδομένων δεν είναι απλά μια παράλληλη στρατηγική που αναπτύσσουμε, είναι προϋπόθεση για όλα όσα κάνουμε.

Το ίδιο ισχύει και για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Θέλουμε να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητές της για καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες, αλλά με σαφείς κανόνες. Στο πλαίσιο αυτό ψηφίστηκε προχθές το νομοσχέδιο για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού AI Act, δηλαδή του πρώτου ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού πλαισίου κανόνων για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ορθή χρήση της. Καθορίζει ποιες εφαρμογές επιτρέπονται, ποιες θεωρούνται υψηλού κινδύνου και ποιες υποχρεώσεις έχουν όσοι αναπτύσσουν ή χρησιμοποιούν συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, ιδιαίτερα όταν αυτά επηρεάζουν δικαιώματα των πολιτών. Η εθνική νομοθεσία έρχεται να εξειδικεύσει αυτούς τους ευρωπαϊκούς κανόνες, να ορίσει τις αρμόδιες εποπτικές αρχές, τις διαδικασίες ελέγχου και το πλαίσιο εφαρμογής τους στη χώρα μας. Με απλά λόγια, θέλουμε η Τεχνητή Νοημοσύνη να λειτουργεί προς όφελος του πολίτη, χωρίς εκπτώσεις στην ασφάλεια, τη διαφάνεια και την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Αυτή είναι η ισορροπία που οφείλει να πετύχει κάθε σύγχρονο ψηφιακό κράτος.

–Αν έπρεπε να θέσετε έναν μοναδικό, μεγάλο στόχο για τα επόμενα χρόνια, αυτός θα ήταν η προσθήκη περισσότερων ψηφιακών υπηρεσιών ή η βελτίωση και η απλοποίηση αυτών που ήδη υπάρχουν, ώστε να γίνουν πιο φιλικές προς τον μέσο, μη εξοικειωμένο πολίτη;

Το μεγάλο στοίχημα της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη για την Ελλάδα του 2030 δεν είναι απλώς να προσθέσουμε περισσότερες ψηφιακές υπηρεσίες. Είναι να περάσουμε από το ψηφιακό κράτος στο πραγματικά έξυπνο κράτος, στο οποίο να μπορούμε να έχουμε, όπως λέω σχηματικά, από το κινητό μας. Όταν ξεκίνησε το gov.gr, οι πολίτες ένιωσαν ευχάριστη έκπληξη. Σήμερα, όμως, δεν αρκούνται σε μια νέα εφαρμογή ή μια νέα πλατφόρμα. Δικαιολογημένα απαιτούν ένα Δημόσιο που να λειτουργεί πιο έξυπνα, να μην τους ζητά συνεχώς τα ίδια στοιχεία. Όμως, όλοι αναγνωρίζουμε, επίσης, πόσο γραφειοκρατική χώρα υπήρξε για δεκαετίες η Ελλάδα, και από το 2019 διαρκώς απλουστεύουμε διαδικασίες και καταργούμε πιστοποιητικά, όπως το γέννησης και οικογενειακής κατάστασης.

Παράλληλα, συνεχίζουμε να επενδύουμε στις μεγάλες ψηφιακές υποδομές της χώρας. Στο Κτηματολόγιο, για παράδειγμα, φτάσαμε πλέον στο 99% της κτηματογράφησης, όταν το 2019 ήταν μόλις στο 38%. Στη Δικαιοσύνη έχουμε ήδη ψηφιοποιήσει περισσότερες από 300 εκατ. σελίδες δικαστικού υλικού, ενώ με τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Δικογραφίας και την αυτόματη έκδοση Ποινικού Μητρώου, περίπου το 50% των αιτήσεων ολοκληρώνεται πλέον μέσα σε λίγα λεπτά. Αντίστοιχες μεγάλες αλλαγές γίνονται στην Υγεία, με τον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας και τη διασύνδεση των νοσοκομείων. Ταυτόχρονα, δημιουργούμε τις υποδομές που θα στηρίξουν την επόμενη ημέρα της Τεχνητής Νοημοσύνης, με τον υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟ» και το AI Factory «Pharos» στο Λαύριο.

Βασική στρατηγική μας είναι ένα κράτος που εξυπηρετεί πιο γρήγορα, πιο απλά και πιο αποτελεσματικά τον πολίτη, αξιοποιώντας την τεχνολογία με τρόπο που κάνει πραγματικά καλύτερη την καθημερινότητά του.

–Βρισκόμαστε σε μια παρατεταμένη προεκλογική περίοδο. Όπως φαίνεται, η αυτοδυναμία δεν είναι εφικτή. Με ποια κόμματα θα μπορούσατε να συνεργαστείτε μετεκλογικά;

Η πείρα δείχνει ότι η Ελλάδα χρειάζεται αυτοδύναμες κυβερνήσεις, ώστε να υπάρχει αποτελεσματική διακυβέρνηση και πολιτική σταθερότητα. Ο στόχος μας, ο στόχος όλων μας και φυσικά του Πρωθυπουργού είναι η αυτοδυναμία για την Νέα Δημοκρατία. Αυτή είναι η μόνη πολιτική δύναμη με όραμα για μια Ελλάδα του 2030. Μια χώρα δυνατή, με αυτοπεποίθηση, που να πρωτοπορεί και να καινοτομεί διεθνώς. Έχουμε πρόγραμμα για την επόμενη τετραετία χωρίς κάλπικες υποσχέσεις και λαϊκίστικη παροχολογία, και αυτό είναι που θα αξιολογήσουν οι πολίτες. Αυτοδύναμη Νέα Δημοκρατία σημαίνει ισχυρή Ελλάδα. Για να μην χαθούν όσα κερδίσαμε, όσα κέρδισαν οι πολίτες τα τελευταία χρόνια, με θυσίες και πολλή δουλειά.