Ειδικότερα, τα 4 στα 10 στελέχη ελληνικών επιχειρήσεων θεωρούν ότι ο τομέας της Ψηφιακής Ασφάλειας, θα είναι ο πρώτος και βασικός πυλώνας για τις προκλήσεις που πρέπει ν΄ αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις.

Κυβερνοσφάλεια, ανθεκτικότητα, ικανό ανθρώπινο δυναμικό με κατάλληλες δεξιότητες, και συμμόρφωση με το κανονιστικό πλαίσιο είναι οι τέσσερις βασικοί πυλώνες των προκλήσεων, που θ΄ αντιμετωπίσουν οι ελληνικές επιχειρήσεις, τα επόμενα χρόνια, καθώς οι τεχνολογίες Πληροφορικής (ΙΤ) αποκτούν ολοένα και περισσότερο στρατηγικό ρόλο.

Αυτό δείχνει τουλάχιστον η έρευνα που έγινε από τη «Global Link», για λογαριασμό της εταιρείας «Boussias Εvents» και παρουσιάστηκε στο Φόρουμ για Διευθυντές Πληροφορικής. Η έρευνα επιβεβαίωσε τα προβλήματα και τις προοπτικές των επιχειρήσεων τον καιρό της τεχνητής νοημοσύνης και το γεγονός ότι οι εφαρμογές είναι ακόμη σε εμβρυϊκό στάδιο. Καθώς έχουν φανεί οι παιδικές ασθένειες των Ψηφιακών Συστημάτων, οι επενδύσεις στην Κυβερνοασφάλεια αποτελούν μονόδρομο.   

Το γεγονός αυτό βέβαια δεν είναι ξένο προς τη συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική με ορίζοντα το 2030. Η ΕΕ στοχεύει τα επόμενα 5 χρόνια να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο υψηλής ταχύτητας πάνω από το 90% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, το 75% των εταιρειών να χρησιμοποιούν υπολογιστικό νέφος, μεγάλα δεδομένα ή Τεχνητή Νοημοσύνη και να υπάρχει βελτίωση στις προηγμένες ψηφιακές δεξιότητες.

Το προφίλ των ανθρώπων που απάντησε στα ερωτηματολόγια ήταν κατά 91% άνδρες και μόλις κατά 9% γυναίκες. Επομένως, η έρευνα δεν διατυπώνει διαφοροποιήσεις σε επίπεδο φύλου. Ούτως ή άλλως δυστυχώς το γυναικείο φύλο είναι μειωμένο σε υψηλόβαθμες διοικητικές θέσεις.

Τα στελέχη των επιχειρήσεων, που απάντησαν στην έρευνα ηλικιακά ήταν:  35-44, 15%, στο 45-54, 47% και στο 55+, 39%, γεγονός που επιβεβαιώνει πως έχει κατέβει ο μέσος όρος ηλικίας υψηλόβαθμων στελεχών και στη χώρα μας.

Η εκπαίδευσή των ερωτώμενων στελεχών αφορούσε: 13% μεταλυκειακές ιδιωτικές σχολές – ΤΕΙ, 16% ΑΕΙ, 60% με μεταπτυχιακό τίτλο (μάστερ) και με διδακτορικό τίτλο 11%. Το προφίλ των στελεχών εργαζόταν σε διαφορετικούς κλάδους αλλά υπερτερούσαν στην πρώτη τριάδα τα στελέχη που προέρχονταν από τους τομείς: Τεχνολογίας, Μεταφορών κι Ενέργειας.

Κατά την άποψή τους στην πρώτη πεντάδα των μεγαλύτερων ψηφιακών προκλήσεων των επιχειρήσεων σήμερα ήταν:

• 40% Κυβερνοασφάλεια και ανθεκτικότητα
• 33% Έλλειψη εξειδικευμένων δεξιοτήτων (Τεχνητή Νοημοσύνη, Υπολογιστικό Νέφος, Δεδομένα)
• 28% Προσαρμογή στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης
• 28% Συμμόρφωση με νομοθετικό – κανονιστικό πλαίσιο
• 27% Εσωτερική πολιτισμική αντίσταση στην αλλαγή

Οι 6 στους 10 γενικούς διευθυντές Πληροφορικής θεωρούν πως πλέον ο ρόλος τους είναι πιο στρατηγικός και καθοριστικός για τη λήψη αποφάσεων σε σχέση με το παρελθόν. Διαπιστώνουν πως ο τωρινός Γενικός Διευθυντής Πληροφορικής μετατρέπεται σε αρμόδιο υπεύθυνο του Ψηφιακού Μετασχηματισμού (40%) και στρατηγικό εταίρο της διοίκησης (36%). Ο τωρινός επικεφαλής της Διεύθυνσης Πληροφορικής (38%) μετατρέπεται σταδιακά σε υπεύθυνο για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων. Αυτός ο ψηφιακός μετασχηματισμός συμβαίνει μέσω:

• Τεχνητών εφαρμογών
• Επιτελικών διαδικασιών
• Συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων και στο αμιγώς Εταιρικό Κομμάτι

Τα στελέχη παραδέχονται πως οι τεχνολογίες Πληροφορικής που επηρέασαν περισσότερο τον χώρο των επιχειρήσεων είναι η Κυβερνοασφάλεια (56%), το Υπολογιστικό Νέφος (55%), το Ψηφιακό Περιβάλλον, τα ψηφιακά εργαλεία για τη Συνεργασία/Σύμπραξη (39%) καθώς και τα Μεγάλα Δεδομένα και  η Εταιρική Νοημοσύνη (36%), που θέτουν τον πυρήνα για το επόμενο κύμα καινοτομίας.

Επενδύσεις: Η κατεύθυνση των επενδύσεων στον τομέα της Πληροφορικής, σύμφωνα με την έρευνα και οι προτεραιότητες στα τμήματα ΙΤ επικεντρώνονται σε:

•            Ασφάλεια και Ρίσκο Διοίκησης (77%),

•            Τεχνητή Νοημοσύνη και Γενιά Τεχνητής Νοημοσύνης (69%),

•            Εταιρική Νοημοσύνη και Αναλυτικά Δεδομένα (41%).

Κυβερνοασφάλεια: Οι βασικοί παράγοντες που διαμορφώνουν το νέο περιβάλλον αλλά αφορούν και στον προϋπολογισμό των επιχειρήσεων για το επόμενο έτος είναι η κυβερνοασφάλεια (49%) υποδεικνύοντας την ανάγκη για βελτιωμένη Τεχνική Υποστήριξη.

Τεχνητή Νοημοσύνη: Παρά την αυξανόμενη σημασία της Τεχνητής Νοημοσύνης μόλις το 18% των επιχειρήσεων έχει εφαρμόσει τεχνητή νοημοσύνη σε βασικές λειτουργίες. Το 71% βρίσκεται σε στάδιο διερεύνησης ή πιλοτικής εφαρμογής. Στη χώρα μας επομένως η ψηφιακή ωριμότητα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, με κύριο εμπόδιο την έλλειψη ικανοτήτων και τεχνογνωσίας.

Παρόλο, που η Ελλάδα είναι πιο πίσω σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρώπης, η διαφορά συνδέεται με το γεγονός ότι δεν έχει μεγάλες σε προσωπικό, επιχειρήσεις, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες του Βορρά ή της Δυτικής Ευρώπης. Το 2024, το 34,08% των επιχειρήσεων στον ευρωπαϊκό χώρο που χρησιμοποιούσαν τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης έκαναν χρήση λογισμικών, συστημάτων μάρκετινγκ ή πωλήσεων και το 27,51% για την οργάνωση διαδικασιών ή διαχείρισης επιχειρηματικής διοίκησης. Το λογισμικό ή τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για την εφοδιαστική αλυσίδα χρησιμοποιήθηκαν λιγότερο.

Προϋπολογισμός επιχειρήσεων: Ο ετήσιος προϋπολογισμός για ζητήματα πληροφορικής, σε ό, τι αφορά στους ερωτώμενους μέχρι στιγμής για το 72% των επιχειρήσεων, παραμένει σε χαμηλό επίπεδο. Καλύπτει το έως 9% του μπάτζετ στο 72% των εταιρειών,  έως 11% για το 10-19% των επιχειρήσεων και μόλις το 7% των επιχειρήσεων δαπανά πάνω από 20%.

Σε κάθε περίπτωση, πέρα από την έρευνα στο κομμάτι των Διευθύνσεων Πληροφορικής, οι επενδύσεις στον τομέα της ψηφιακής αγοράς σπάνε το ένα ρεκόρ πίσω από το άλλο. Όταν άλλοι κρατούν μικρό καλάθι και μιλούν για 2 τρις δολάρια, ο κόμβος Statista εξηγεί πως η αγορά ψηφιακών επενδύσεων προβλέπεται να φτάσει στα 3,1 τρις δολάρια μόνο για τις ΗΠΑ το 2025. Στον χάρτη ψηφιακών επενδύσεων, ως προς τα δεδομένα φιγουράρουν στην πρώτη πεντάδα, οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Ινδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιαπωνία.  Ο τομέας των επενδύσεων στην Ψηφιακή Οικονομία, σύμφωνα με έκθεση των Ηνωμένων Εθνών, δείχνει πως αυξάνονται κατά μέσο όρο 122 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως τα τελευταία χρόνια.

Νομικό Πλαίσιο: Παρόλα αυτά, όπως σωστά εξηγούν και τα στελέχη που πήραν μέρος στην έρευνα το νομοθετικό πλαίσιο είναι θολό. Στην Ευρώπη έχουν δημιουργηθεί το πρώτο κανονιστικό πλαίσιο μόλις το 2008 (Κανονισμός 300/2008). Με τον κανονισμό 1689/2024 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρώπης της 13^ης Ιουνίου αναγνωρίζεται ότι: «Τα συστήματα ΤΝ μπορούν εύκολα να εφαρμοστούν σε ευρύ φάσμα κλάδων της οικονομίας και σε πολλούς τομείς της κοινωνίας, μεταξύ άλλων και σε διασυνοριακό επίπεδο, μπορούν δε να κυκλοφορούν εύκολα σε ολόκληρη την Ένωση», τονίζει η ΕΕ, που ζητά εναρμόνιση των κρατών, με τη θέσπιση κοινών κανόνων εσωτερικής αγοράς ώστε να επιτευχθεί ένα αξιόπιστο πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη με υψηλό επίπεδο προστασίας, για τους πολίτες, τα κράτη και τις επιχειρήσεις.

Πως ορίζεται η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς: Κατά την Ευρωπαϊκή Ένωση «η ΤΝ είναι ένα ταχέως εξελισσόμενο σύνολο τεχνολογιών που συμβάλλει στην επίτευξη πολλών και ποικίλων οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών οφελών σε ολόκληρο το φάσμα των κλάδων της οικονομίας και των κοινωνικών δραστηριοτήτων αλλά επισημαίνονται και οι κίνδυνοι και οι βλάβες που μπορούν να προκληθούν για δημόσια συμφέροντα και θεμελιώδη δικαιώματα και γι΄ αυτό υπογραμμίζει πως η Τεχνητή Νοημοσύνη θα πρέπει να είναι «μία τεχνολογία ανθρωποκεντρική».

Επιχειρήσεις και ΤΝ: Παρότι η έρευνα δείχνει από τα λεγόμενα των ερωτώμενων στελεχών, πως η Ελλάδα βρίσκεται γύρω στο 18% στην Τεχνητή Νοημοσύνη, αυτό δεν συνάδει με τα στοιχεία της ΕΕ, που τη δείχνουν πιο κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Με μέσον όρο άνοδο γύρω στο 5% ετησίως, το 2024, μόλις το 13,48% των επιχειρήσεων της ΕΕ χρησιμοποίησε τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης:

• Τεχνολογίες ανάλυσης γραπτού λόγου (εξόρυξη κειμένου)
• Τεχνολογίες που μετατρέπουν την προφορική γλώσσα σε μορφή αναγνώσιμη από μηχανές (αναγνώριση ομιλίας)
• Τεχνολογίες που παράγουν γραπτή ή προφορική γλώσσα (παραγωγή φυσικής γλώσσας)
• Τεχνολογίες που αναγνωρίζουν αντικείμενα ή άτομα με βάση εικόνες (αναγνώριση εικόνας, επεξεργασία εικόνας)
• Μηχανική μάθηση (π.χ. βαθιά μάθηση) για ανάλυση δεδομένων
• Τεχνολογίες που αυτοματοποιούν διαφορετικές ροές εργασίας ή βοηθούν στη λήψη αποφάσεων (αυτοματοποίηση ρομποτικών διαδικασιών με βάση το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης)
• Τεχνολογίες που επιτρέπουν στις μηχανές να κινούνται φυσικά παρατηρώντας το περιβάλλον τους και λαμβάνοντας αυτόνομες αποφάσεις.

Την ίδια χρονιά όμως το 41,17% των μεγάλων επιχειρήσεων της ΕΕ χρησιμοποίησαν τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης. Είναι σαφές πως το ψηφιακό χάσμα μεγαλώνει σε χώρες της Ευρώπης, που έχουν κυρίως μικρομεσαίες αντί για μεγάλες επιχειρήσεις. Το 2024, το 11,21% των μικρών επιχειρήσεων, το 20,97% των μεσαίων επιχειρήσεων και το 41,17% των μεγάλων επιχειρήσεων χρησιμοποίησαν την Τεχνητή Νοημοσύνη, γεγονός που εξηγείται από την πολυπλοκότητα της εφαρμογής τεχνολογιών Τεχνητής Νοημοσύνης σε μια επιχείρηση, τις οικονομίες κλίμακας ή το κόστος αγοράς, λειτουργίας κ.ο.κ.

Σκοποί Τεχνητής Νοημοσύνης: Η μεγαλύτερη διαφορά και παρατηρήθηκε στον ευρωπαϊκό χώρο μεταξύ μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων καταγράφηκε για εκείνες που χρησιμοποιούσαν λογισμικό ή συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για την ασφάλεια: 46,44% μεγάλες επιχειρήσεις, 17,19% μικρές επιχειρήσεις, ακολουθούμενες από εκείνες που τα χρησιμοποιούσαν για παραγωγικές διαδικασίες: 34,65% μεγάλες επιχειρήσεις, 21,62% μικρές επιχειρήσεις κι εκείνες που τα χρησιμοποιούσαν για διαχείριση και αποθήκευση υλικού (logistics), 15,85% μεγάλες επιχειρήσεις, 4,48% μικρές επιχειρήσεις.

Δυστυχώς, αυτό που παραδέχονται εμμέσως τα στελέχη, που έλαβαν μέρος στην έρευνα είναι πως οι δυνατότητες των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, για ψηφιακό μετασχηματισμό είναι περιορισμένες, γεγονός που γιγαντώνει το ψηφιακό χάσμα ανάμεσα στις μεγάλες, τις μεσαίες και τις μικρές επιχειρήσεις. Κι αυτό θα πρέπει να προβληματίσει τους διοικούντες στην Ευρώπη. Παρότι θεωρητικά θέλουν να βοηθήσουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ν΄ ανταγωνιστούν ΗΠΑ και Κίνα, στρέφουν αμιγώς μόλις, 1,33 δις ευρώ 226 εκατ. ευρώ — ΜΣΕ Ψηφιακός τομέας κι 1,1 δισεκατ. Ευρώ με το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» και προσβλέπουν στην Πολεμική Οικονομία με ό, τι κινδύνους αυτό συνεπάγεται για τη γενίκευση πολεμικών συγκρούσεων στη γηραιά Ήπειρο.

Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες (CAPEX) το β’ τρίμηνο του 2025 ήταν αυξημένες κατά 72% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024, με την τεχνητή νοημοσύνη να βρίσκεται στην καρδιά αυτών των επενδύσεων, επαναπροσδιορίζοντας τον ρόλο των κέντρων δεδομένων.

Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων Πληροφορικής Ελλάδας και στοιχεία της Synergy Research Group, η αύξηση του CAPEX δεν είναι παροδική. Σε ετήσια βάση, η ανάπτυξη παραμένει σταθερά στο 72%, με τις υποδομές δεδομένων να απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων.

Οι hyperscalers (υπερκλιμακωτές ελληνιστί) δηλαδή οι 20 μεγαλύτεροι παίκτες σε SaaS, IaaS, PaaS, social media, αναζήτηση, e-commerce και gaming ελέγχουν σήμερα 1.244 τα μεγάλα κέντρα δεδομένων παγκοσμίως, ενώ άλλα 527 βρίσκονται υπό κατασκευή δημιουργώντας νέα ολιγοπώλια στη διεθνή αγορά.

Ήδη έχει συμβεί ένα άλμα 72% των επενδύσεων σε έναν χρόνο: η εκρηκτική ζήτηση για AI υποδομές αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού. Παράλληλα, τα συνολικά έσοδα αυτού του είδους των εταιρειών ανήλθαν στα 720 δισ. δολάρια το δεύτερο τρίμηνο, σημειώνοντας μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 10% τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Απ’ αυτά, τα 301 δισ. προήλθαν από τις βασικές ψηφιακές υπηρεσίες (IaaS, PaaS, SaaS, social media και search), ποσό που έχει διπλασιαστεί από το 2021.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι η συμβολή της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης. Η Synergy εκτιμά ότι η GenAI έχει προσθέσει 50 δισ. δολάρια σε τριμηνιαία έσοδα, πέρα από την προϋπάρχουσα ήδη σημαντική αναπτυξιακή τροχιά. Οι σχετικές υπηρεσίες IaaS και PaaS αναπτύσσονται με ρυθμό άνω του 150% ετησίως, δημιουργώντας ένα νέο επενδυτικό «κύμα» που ωθεί τις εταιρείες να επεκτείνουν διαρκώς τις υποδομές τους.

Η ένταση των κεφαλαιουχικών δαπανών φτάνει πλέον το 16% των εσόδων, από μόλις 9% το 2021. Αν και το ποσοστό αυτό φαίνεται υψηλό, δεν είναι ασυνήθιστο για βιομηχανίες με έντονο επενδυτικό χαρακτήρα. Όπως εξηγεί η Synergy, οι τηλεπικοινωνιακοί οργανισμοί επενδύουν διαχρονικά σε επίπεδα 16-18% επί των εσόδων τους, παρότι η ανάπτυξη των εσόδων τους είναι περιορισμένη.
Αντίθετα, οι hyperscalers επενδύουν σε αγορές που συνεχίζουν να διευρύνονται ταχύτατα, με την AI να λειτουργεί ως επιταχυντής.

«Η εκρηκτική αύξηση του CAPEX των hyperscalers αντικατοπτρίζει την κοσμογονία, που συντελείται στην παγκόσμια τεχνολογική σκηνή. Η τεχνητή νοημοσύνη όχι μόνο δικαιολογεί αλλά επιβάλλει τέτοιου είδους υπερ-επενδύσεις, καθώς ανοίγει νέες πηγές εσόδων και επαναπροσδιορίζει τον ανταγωνισμό» αναφέρουν οι αναλυτές. Και καταλήγουν σημειώνοντας πως «αν οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, τα 127 δισ. δολάρια του 2025 μπορεί σύντομα να μοιάζουν με το «νέο φυσιολογικό» σε έναν αγώνα δρόμου για κυριαρχία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης».

Η χώρα μας, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων Επικοινωνιών και Πληροφορικής Ελλάδας, βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο, καταγράφοντας σημαντική διείσδυση σε τομείς, όπως η «έξυπνη» ψυχαγωγία και οι φορητές συσκευές υγείας, γεγονός που αναδεικνύει τη δυναμική της αγοράς και τη διάθεση των Ελλήνων καταναλωτών να υιοθετούν νέες τεχνολογίες.

Τα στοιχεία δείχνουν μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Η Ολλανδία κατέχει την πρωτιά με εντυπωσιακό ποσοστό 94,8% χρήσης, ακολουθούμενη από την Ιρλανδία (90,6%) και τη Δανία (87%). Στον αντίποδα, χώρες της Ανατολικής Ευρώπης εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά: η Πολωνία μόλις 46,1%, η Βουλγαρία 50,8% και η Ρουμανία 56,6%.

Η Ελλάδα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, κινείται σε επίπεδα κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ, αποτυπώνοντας μια κοινωνία, που σταδιακά υιοθετεί τις «έξυπνες» λύσεις, χωρίς ωστόσο να βρίσκεται ακόμη στην αιχμή της τεχνολογικής καμπύλης.

Οι τηλεοράσεις με σύνδεση στο διαδίκτυο είναι ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της αγοράς του ΙοΤ σε πανευρωπαϊκό επίπεδο: το 57,9% των Ευρωπαίων δήλωσε ότι διαθέτει μία στο σπίτι. Στη δεύτερη θέση βρίσκονται τα φορητά wearables, όπως τα έξυπνα ρολόγια, που μπορούν να «διαβάζουν» και τα βήματα και βασικές λειτουργίες του οργανισμού μας  με ποσοστό 29,9%!

Οι νεαρές κυρίως ηλικίες στρέφονται σε κονσόλες παιχνιδιών (19,5%) και τα συστήματα ήχου για το σπίτι (19,3%). Η χρήση έξυπνων ηχείων με εικονικούς βοηθούς έφτασε το 16%, δείχνοντας ότι οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να ενσωματώνουν την τεχνητή νοημοσύνη και στη φωνητική αλληλεπίδραση με τις συσκευές τους.

Μέσα στα σπίτια των Ευρωπαίων πάντως, μόλις 14,2% των πολιτών χρησιμοποιεί συστήματα διαχείρισης ενέργειας, 12,8% έχει έξυπνες οικιακές συσκευές, ενώ 11,8% αξιοποιεί συστήματα ασφαλείας συνδεδεμένα στο διαδίκτυο.

Στον τομέα της κινητικότητας, 10,5% των Ευρωπαίων δηλώνουν ότι διαθέτουν αυτοκίνητο με ενσωματωμένη ασύρματη σύνδεση. Στην υγεία, η χρήση IoT συσκευών παραμένει χαμηλή (7,9%), ενώ τα έξυπνα παιχνίδια για παιδιά βρίσκονται στο περιθώριο, μόλις στο 2,3%.

Προφανώς, το επόμενο βήμα για το ΙοΤ αφορά την εξάπλωση εφαρμογών σε ενέργεια, υγεία και ασφάλεια, που θα καθορίσουν το πώς η τεχνολογία θα μετασχηματίσει την καθημερινότητα. Η πρόκληση είναι να γεφυρωθεί το ψηφιακό χάσμα και ανάμεσα στις ηλικίες ώστε να μη μείνει κάποιος πίσω από την ψηφιακή μετάβαση αλλά και οι τιμές να γίνουν πιο προσιτές για τους καταναλωτές.

Η πρωτοκαθεδρία τους στην ορκωμοσία του Τραμπ, το ενθουσιώδες παραλήρημα του Μάσκ που έκλεισε με τον ναζιστικού τύπου χαιρετισμό που παραπέμπει στις γκρίζες μέρες του μεσοπολέμου, αλλά και οι προεδρικές ανακοινώσεις της επόμενης ημέρας, για το πρόγραμμα Stargate που στοχεύει στην πλανητική κυριαρχία μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, ενίσχυσαν τους φόβους πολλών για την εμφάνιση ενός νέου τεχνο-πολιτικο-στρατιωτικού συμπλέγματος που ενέχει σοβαρούς κινδύνους για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Το πρόγραμμα «Stargate», αποτελεί μια κοινοπραξία μεταξύ της OpenAI, της SoftBank, της Oracle και του επενδυτικού φορέα MGX από το Άμπου Ντάμπι. Μέσω αυτού θα επενδυθούν 500 δισεκ. δολάρια σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης (AI), μέσα στην επόμενη τετραετία. Η πρωτοβουλία αυτή έχει προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με την πιθανή επιδίωξη πλανητικής κυριαρχίας μέσω της AI και την εμφάνιση ενός νέου τεχνο-πολιτικο-στρατιωτικού συμπλέγματος.

Αυτές οι ανησυχίες αντηχούν την προειδοποίηση του απερχόμενου, τότε, προέδρου Ντουάϊτ Αϊζενχάουερ το 1961, ο οποίος είχε επισημάνει τους κινδύνους του «στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος» και την πιθανή επιρροή του στη δημοκρατική διαδικασία. Παρόμοιες ανησυχίες εξέφρασε και ο απερχόμενος πρόεδρος Τζο Μπάιντεν, στην αποχαιρετιστήρια ομιλία του, προειδοποιώντας για την άνοδο μιας ολιγαρχίας ακραίου πλούτου που απειλεί τη δημοκρατία.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ακόμη και ο Έλον Μασκ έσπευσε να επικρίνει το πρόγραμμα, αμφισβητώντας τη βιωσιμότητά του και εκφράζοντας ανησυχίες για την υπερβολική συγκέντρωση ισχύος στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Αρκετοί βέβαια διακρίνουν στην αντίδρασή του τη προσωπική δυσαρέσκεια, καθώς η σύμπραξη για το Stargate περιλαμβάνει τους κύριους ανταγωνιστές του, με ορισμένους απο τους οποίους βρίσκεται σε δικαστική διαμάχη, και ταυτόχρονα σημαίνει την απώλεια της τεχνολογικής πρωτοκαθεδρίας του στην «αυλή» του Ντ. Τραμπ, ο οποίος και με αυτό τον τρόπο φαίνεται να εξισορροπεί τη σχέση του με τους πρωταγωνιστές της τεχνολογίας, μοιράζοντας ρόλους για την επόμενη φάση της ψηφιακής του επέλασης.

Εκτός όμως από τους πρωταγωνιστές της ψηφιακής τεχνολογίας, η κυβερνητική ομάδα του Τραμπ περιλαμβάνει επίσης 13 δισεκατομμυριούχους που αναμένεται να καθορίσουν το ύφος και το περιεχόμενο της νέας διακυβέρνησης.

Η συνολική εικόνα μοιάζει να αναδύεται από το βιβλίο της Χάννα Άρεντ «Οι Απαρχές του Ολοκληρωτισμού»: «Οι επιχειρηματίες έγιναν πολιτικοί και αναγνωρίστηκαν ως πολιτικοί άνδρες, ενώ οι πολιτικοί άνδρες λαμβάνονταν σοβαρά υπόψη μόνο αν μιλούσαν τη γλώσσα των επιτυχημένων επιχειρηματιών».

Δεν είναι μόνο το μέγεθος και η αξία των επιχειρήσεων που διαχειρίζονται και μετριέται πλέον στα πολλά τρισεκατομμύρια, αλλά η πλανητική τους ισχύς – που είναι ανυπολόγιστη- καθώς απλώνονται, επηρεάζουν ή και ελέγχουν κάθε παραγωγική, οικονομική και επικοινωνιακή δραστηριότητα σε ολόκληρο σχεδόν τον πλανήτη και επιδιώκουν κυριαρχικό ρόλο στην Τεχνητή Νοημοσύνη.

Φαίνεται πως ο νέος «εθνικό-καπιταλισμός» που ευαγγελίζεται ο Ντ. Τραμπ, είναι εξαιρετικά ελκυστικός για τους επιχειρηματίες που επιδιώκουν την πλανητική ηγεμονία, και βρίσκουν στο πρόσωπο του τον ιδανικό καθοδηγητή, που με το σύνθημα MAGA, μπορεί να συνενώσει τα επι-μέρους συμφέροντα σε ένα συλλογικό, γενικό και μεγάλο. Μέσα απο τις ενέργειες και τις δηλώσεις των τελευταίων εβδομάδων, διαφαίνεται ένας «άξονας» που συνδέει τον Λευκό Οικο και το Πεντάγωνο, με τα τεχνολογικά μεγαθήρια, αλλά και με συνοδοιπόρους σε ομογάλακτα καθεστώτα άλλων χωρών.

Χάρη σε αυτό, πολλοί πρώην επικριτές του Τραμπ, φαίνεται να αποδέχονται τον «καπιταλισμό χωρίς όρια» που ευαγγελιζόταν ως πρωταγωνιστής της τηλεοπτικής σειράς «Ο μαθητευόμενος» (The apprentice) και τη μετάλλαξη του κρατικού μηχανισμού, την αφαίρεση κάθε λόγου κοινωνικής ευαισθησίας και ευθύνης, από τους αλαζόνες της νέας εποχής.

Αυτή τη νέα πραγματικότητα είχε περιγράψει πολύ παραστατικά στο -λογοκριμένο στη WSJ- σκίτσο της, η βραβευμένη με Πούλιτζερ Ανν Τελνας. Δείχνει τους ηγέτες της Amazon, της Google και της Meta να προσεγγίζουν τον επερχόμενο πρόεδρο (ο οποίος τους είχε κατακεραυνώσει σε δημόσια σχόλια) σε μια προφανή προσπάθεια να κερδίσουν την εύνοια του, αποκαλύπτοντας την πραγματικότητα πίσω από τη χαρωπή εικόνα που μετέδωσαν τα τηλεοπτικά δίκτυα από την παρουσία τους στην ορκωμοσία,

Τραγική ειρωνεία αποτελεί το γεγονός ότι η γελοιογραφία βασίστηκε σε προηγούμενο, δημοσιευμένο, άρθρο της Washington Post, που αναφέρεται στις σχετικές συναντήσεις δήλωσης υποταγής των μεγιστάνων, στην έπαυλη Μαρ-α-Λάγκο. Όμως, η εφημερίδα ιδιοκτησίας πλέον του Τζεφ Μπέζος της Άμαζον, τη λογοκρίνει, οδηγώντας σε παραίτηση την σκιτσογράφο!

Η εμφάνιση αυτής της νέας εικόνας σημαίνει και το τέλος μιας ελπίδας αλλά και μιας αυταπάτης: Ότι η μαζικοποίηση του ίντερνετ, των επιτευγμάτων της πληροφορικής και της ψηφιακής τεχνολογίας μπορούν -από μόνα τους- να οδηγήσουν σε διεύρυνση της δημοκρατίας σε περισσότερη ισοκατανομή, διαφάνεια και δικαιοσύνη. Αντίθετα αποδεικνύεται για μια ακόμη φορά στην ανθρώπινη ιστορία ότι τα επιτεύγματα της επιστήμης και της τεχνικής προϋποθέτουν το πρόσφορο πολιτικο-κοινωνικο πλαίσιο για να είναι ωφέλιμα για όλους.

Αυτό θα είναι το διακύβευμα των επόμενων χρόνων και προς αυτό πρέπει να συνταχθούν οι πολίτες και οι φορείς τους, αλλά και η Ευρώπη ολόκληρη, καθώς απειλούνται όλα όσα αποτελούν τον συνεκτικό της ιστό.

(*) Ο Γιάννης Κωτσής-Γιανναράκης είναι Συντονιστής του κόμβου Ψηφιακής Καινοτομίας GR digiGOV-innoHUB, Έχει διατελέσει Γενικός Διευθυντής της Ιντερνετικής Πύλης in.gr

Πηγή: KREPORT