Νίκος Γιαννόπουλος

Για τους μη γνωρίζοντας έχει δοθεί εντολή έξωσης από τις δομές τόσο των αναγνωρισμένων προσφύγων όσο και αυτών των οποίων το αίτημά τους για παροχή ασύλου έχει απορριφθεί δεύτερη φορά. Ο αριθμός των ανθρώπων (και των οικογενειών) είναι τεράστιος.

• Το κυριότερο; Φαίνεται να μην υπάρχει η παραμικρή κρατική μέριμνα για το που θα πάνε και πως θα επιβιώσουν αυτοί οι άνθρωποι.

“Σε ότι αφορά τη δική μας δομή, είναι αναγκασμένοι να φύγουν περίπου 500 ανθρωποι, 40 εκ των οποίων είναι παιδιά.Οσο περνάει από το χέρι μας αυτό δεν είναι δυνατόν να το επιτρέψουμε ακόμα και αν το Υπουργείο καλέσει την αστυνομία” αναφέρει με αγανάκτηση στο Libre άνθρωπος που εργάζεται σε μεταναστευτική δομή και δεν επιθυμεί να αναφερθεί το όνομά του.

Η μοναδική, μάλλον αόριστη, υπόσχεση που έχει δώσει το Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής σε ότι αφορά τα παιδιά είναι ότι οι εξώσεις θα γίνουν όταν ολοκληρωθεί το σχετικό έτος, δηλαδή σε περίπου 40 ημέρες και από σήμερα. Κανείς όμως δεν απαντά στο λογικό ερώτημα “και μετά;”.

• Το πρόβλημα έχει πολλές πτυχές πέρα από την καθαρά ανθρωπιστική η οποία είναι και η δεσπόζουσα. Πολλοί από τους πρόσφυγες που θα αναγκαστούν να αποχωρήσουν από τις δομές, ήδη εργάζονται. Χωρίς σταθερό σημείο διαμονής, κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους.

Ακόμα και αν θέλουν να νοικιάσουν σπίτι, όλοι γνωρίζουμε ότι τα ενοίκια είναι πανάκριβα και ότι οι περισσότεροι ιδιοκτήτες δεν νοικιάζουν τα ακίνητά τους σε μετανάστες χωρίς ξεκάθαρο στάτους.

Την ίδια ώρα όλα τα προγράμματα παροχής στέγασης σε πρόσφυγες που “έτρεχαν” Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις” αποτελούν εδώ και καιρό παρελθόν. “Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καμία πολιτική ένταξης γι’ αυτούς τους ανθρώπους τα τελευταία χρόνια. Αντιμετωπίζονται μόνο ως αριθμοί” αναφέρει η ίδια, με παραπάνω, πηγή.

Οπως συνήθως συμβαίνει σ’ αυτές τις περιπτώσεις, υπάρχουν και οικογενειακά δράματα (που σπανίως, είναι η αλήθεια, έρχονται στο φως της δημοσιότητας). Πρόσφατα σε δομή κοντά στην Αθήνα, που άδειασε, πετάχθηκε στο δρόμο οικογένεια με τέσσερα παιδιά. Ο πατέρας των παιδιών δεν άντεξε την πίεση, υπέστη ανακοπή καρδιάς και πέθανε αφήνοντας πίσω του γυναίκα και τέσσερα ορφανά παιδιά.

• Αν δεν παρθούν μέτρα έτσι ώστε οι άνθρωποι αυτοί να φιλοξενηθούν κάπου, έστω προσωρινά, οι τοπικές κοινωνίες θα δουν πολύ σύντομα περιπλανώμενα πλήθη έξω από πόλεις και χωριά να αναζητούν, μάλλον μάταια, καταλύματα. Μιλάμε, το τονίζουμε για ακόμη μία φορά, για χιλιάδες ανθρώπους, πολλοί εκ των οποίων είναι παιδιά.

Δομές στις οποίες έχουν δοθεί εντολές έξωσης υπάρχουν σε πολλά μέρη της χώρας: Ενδεικτικά αναφέρουμε το Σχιστό, τη Ριτσώνα, τη Φιλιππιάδα, τη Δράμα. Το πρόβλημα, δηλαδή, αφορά σχεδόν όλο τον ελλαδικό χώρο, στην ηπειρωτική χώρα.

• Εν τω μεταξύ, η δικαιολογία που επικαλείται το Υπουργείο για να προχωρήσει στις εξώσεις είναι το γεγονός ότι μετανάστες στοιβάζονται στα νησιά, κάτι που δημιουργεί την ανάγκη να μεταφερθούν στην ενδοχώρα.

“Το πρόβλημα, χωρις στοχειώδη πολιτική ένταξης, θα ανακυκλώνεται” τονίζουν πηγές με βαθιά γνώση του ζητήματος στο Libre. “Οι πολιτικές της “μηδαμινής ανοχής” μπορεί να φέρνουν ψήφους από την ακροδεξιά αλλά συνήθως δημιουργούν δυσεπίλυτα προβλήματα, κυρίως στις τοπικές κοινωνίες. Συνεπώς χρειαζόμαστε αλλαγή δόγματος στη μεταναστευτική πολιτική” καταλήγουν.

Τις επόμενες ημέρες εργαζόμενοι στις δομές (όλων των ειδικοτήτων) θα συντονίσουν τη δράση τους έτσι ώστε η υπόθεση να γνωστοποιηθεί στο πανελλήνιο και να υπάρξει λύση, ακόμα και την τελευταία στιγμή.

“Κυρίως για τους μαθητές” όπως χαρακτηριστικά τονίζεται οι οποίοι όλη τη σεζόν καταβάλλουν πολύ μεγάλη προσπάθεια να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις και να συνεχίσουν ομαλά τη σχολική τους ζωή.

Νίκος Γιαννόπουλος

Το αντίθετο συμβαίνει, οι νεκροί πολλαπλασιάζονται. Ζητήσαμε από τον Σπύρο Απέργη, δικηγόρο και ειδικό στο προσφυγικό δίκαιο να εξηγήσει για λογαριασμό των αναγνωστών του Libre την κατάσταση.

Ο Ελληνας νομικός περιέγραψε έτσι σε αδρές γραμμές και με εξαιρετική ακρίβεια τα δεδομένα ως έχουν.

–Πόσο “επαρκώς αιτιολογημένη” είναι η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση η οποία έρχεται μάλιστα μόλις μερικές ημέρες μετά από ακύρωση  απόφασης από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία είχε κρίνει ότι ο χαρακτηρισμός της Τουρκίας δεν ήταν επαρκώς αιτιολογημένος;

Δεν μπορούμε, προς το παρόν, να αποφανθούμε για το αιτιολογημένο της νέας υπουργικής απόφασης για τον χαρακτηρισμό της Τουρκίας ως ασφαλούς τρίτης χώρας. Στην υπουργική απόφαση αναφέρεται ότι η απόφαση βασίστηκε στην υπ’ αριθμ. 60337/3-4-2025 σχετική εισήγηση του διοικητή της Υπηρεσίας Ασύλου που δεν είναι δημόσια γνωστή και αποτελεί, στην ουσία, την αιτιολογική βάση της υπουργικής απόφασης.

Θυμίζω ότι σύμφωνα με την Ολομέλεια του Συμβούλιου της Επικράτειας «δεν αξιολογούνται ειδικώς οι πληροφορίες που περιέχονται στις πηγές σε σχέση με τα τασσόμενα στο νόμο κριτήρια, ώστε να τεκμηριώνεται η συνδρομή των νομίμων προϋποθέσεων για το χαρακτηρισμό» ενώ, κατά την ίδια απόφαση, “οι αρμόδιες ελληνικές αρχές, όπως έγινε δεκτό με την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 4.10.2024, δεν μπορούν να απορρίπτουν αίτηση διεθνούς προστασίας ως απαράδεκτη με την αιτιολογία ότι η Τουρκία είναι ασφαλής τρίτη χώρα» επειδή προκύπτει ότι η Τουρκία έχει στην πράξη αναστείλει γενικώς την επανεισδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία στο έδαφος της από το Μάρτιο του 2020 μέχρι σήμερα.

–Τι πραγματικότητα παράγει στο πεδίο η συγκεκριμένη απόφαση. Έχει τη δυνατότητα και πάλι το ΣτΕ να αντιδράσει αν το κρίνει σκόπιμο;

Με τη νέα υπουργική απόφαση θα συνεχίσουν να απορρίπτονται ως απαράδεκτες οι αιτήσεις διεθνούς προστασίας των πολιτών του Μπανγκλαντές, του Πακιστάν, της Σομαλίας, της Συρίας και του Αφγανιστάν με αποτέλεσμα χιλιάδες αιτήσεις να σωρεύονται σταδιακά στην ελληνική υπηρεσία Ασύλου αφού η Τουρκία θα συνεχίζει κατά τα φαινόμενα, να αναστέλλει την επανεισδοχή τους στην Τουρκία για εξέταση των αιτημάτων τους εκεί.

Οι αιτούντες θα παραμένουν σε καθεστώς νομικής “μαύρης τρύπας” χωρίς κανένα δικαίωμα, ούτε καν τον προσωρινό τίτλο διαμονής του αιτούντος διεθνή προστασία με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την αδυναμία πρόσβασή τους σε υπηρεσίες εργασίας, υγείας, συναλλαγών με διοικητικές υπηρεσίες κλπ και με κίνδυνο σύλληψής τους από την αστυνομία.

Εφόσον η νέα υπουργική απόφαση προσβληθεί με νέα αίτηση ακύρωσης (κάτι που θεωρείται, αν όχι βέβαιο, εξαιρετικά πιθανό), το ΣτΕ μπορεί να επιληφθεί εκ νέου του ζητήματος.

–Αυτού του είδους οι αποφάσεις λειτουργούν πράγματι αποτρεπτικά για τους πρόσφυγες κ. Απέργη ή απλα αυξάνουν το ρίσκο της μεταφοράς των ανθρώπων που ψάχνουν μία καλύτερη τύχη;

Από το 2021 που χαρακτηρίστηκε η Τουρκία ως ασφαλής τρίτη χώρα οι αφίξεις στην Ελλάδα των παράτυπων αλλοδαπών πολλαπλασιάστηκαν: από 9.157 το 2021 σε 62.119 το 2024, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΄Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, ενώ, την ίδια περίοδο, 1382 άτομα πέθαναν ή αγνοούνται στις προσπάθειές τους να εισέλθουν στην Ελλάδα.

Συνεπώς, όχι μόνο είναι μηδενική η επίδραση τέτοιων υπουργικών αποφάσεων στην αποτροπή εισόδων προσφύγων και μεταναστών στην Ελλάδα αλλά αυξάνονται σημαντικά και οι νεκροί αλλοδαποί αφού επιχειρούν παράτυπες εισόδους και δεν καθιερώνονται ασφαλείς και νόμιμες δίοδοί τους στην Ελλάδα, όπως επιβάλλεται από τη νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων για όσους ζητούν διεθνή προστασία.

Σύμφωνα με πληροφορίες η γερμανική πλευρά εκπέμπει το μήνυμα ότι δεν πρόκειται για «ξήλωμα» της ζώνης Σένγκεν, αλλά για ένα μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να είναι πλέον προορισμός. Μάλιστα, για πρώτη φορά φάνηκε η Γερμανία να ανάγει το ζήτημα εξ ορισμού σε πολιτικό, με συνέπειες που παραπέμπουν σε ντόμινο, αν δεν ελεγχθεί.

Η ελληνική πλευρά ανέφερε ότι δεν νοούνται ad hoc λογικές στη διαχείριση του μεταναστευτικού και προέχει η εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο που «κλείδωσε» μόλις προ ολίγων μηνών, με τον συμβιβασμό της Γερμανίας με την Ιταλία.

Την ανάγκη να υπάρξει δίκαιος καταμερισμός των βαρών στο μεταναστευτικό, στο πλαίσιο του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης σε κοινές δηλώσεις του με το Γάλλο ομόλογο του.

Η Ιταλία κινείται στη λογική της σκλήρυνσης της στάσης της, με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Μελόνι να εξηγεί κατά τις κοινές δηλώσεις της με τον Βρετανό πρωθυπουργό Στάρμερ ότι ποντάρει πολλά στην επεξεργασία αιτημάτων ασύλου σε δομή της Αλβανίας, εκτός ιταλικής επικράτειας. Σημειωτέον, η κυρία Μελόνι και ο κ. Μητσοτάκης θα συμπέσουν την άλλη εβδομάδα, σε εκδήλωση του Atlantic Council στη Νέα Υόρκη.

Το μήνυμα που εκπέμπει η Αθήνα είναι πως δεν είναι δυνατόν να φορτωθεί βάρη που δεν της αναλογούν, την ώρα μάλιστα που η ίδια ανταποκρίνεται και με το παραπάνω στο καθήκον της για τη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε. Και αυτό που υπογραμμίζεται είναι πως πρέπει να αντιμετωπιστεί η εξωτερική διάσταση του μεταναστευτικού και να συντονιστούν οι ενέργειες για την καταπολέμηση των δικτύων διακινητών.

Από την κυβέρνηση δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη φύλαξη των συνόρων και αυτό φαίνεται από μια σειρά κινήσεων που έχουν δρομολογηθεί. Ο Έβρος είναι θωρακισμένος υπογράμμισε χθες ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, από τις Καστανιές και ειδικότερα από το Στρατιωτικό Φυλάκιο «ΕΦ 1», ενώ μεταξύ άλλων ανάφερε πως θα προσληφθούν 150 συνοριακοί φύλακες σε Καβάλα και Ροδόπη (ώστε να ελέγχονται στη «δεύτερη γραμμή», όπως είπε, όποιες τυχόν ροές υπάρχουν).

Όσον αφορά στον φράχτη στον Έβρο πρόσφατα ο πρωθυπουργός επεσήμανε ότι «αυτό το εμπόδιο δεν προστατεύει μόνο τα ελληνικά σύνορα, προστατεύει τα ευρωπαϊκά σύνορα και πρέπει να τύχει ευρωπαϊκής χρηματοδότησης». Τόνισε ακόμα πως «σε κάθε περίπτωση, εμείς θα το κατασκευάσουμε είτε με ευρωπαϊκούς είτε με εθνικούς πόρους, αλλά είναι δίκαιο το βάρος της φύλαξης των συνόρων να επιμερίζεται δίκαια».

Παράλληλα αρμόδιες πηγές αναφέρουν ότι το Λιμενικό κάνει ενεργητική αποτροπή, με έμφαση στις νέες ρότες, ενώ αξιοποιούνται όλες οι πληροφορίες από τα δίκτυα της ΕΥΠ, σε συνεργασία με τους Τούρκους.

Βέβαια μένει να φανεί και πώς θα κινηθεί ο Τούρκος πρόεδρος, που παραμένει ένας απρόβλεπτος παίκτης. Από τη μία πλευρά δείχνει πως θέλει να παραμείνει στο τραπέζι του διαλόγου αλλά από την άλλη δεν εγκαταλείπει το αναθεωρητικό του αφήγημα. Ενδεικτικό των διπλών μηνυμάτων που εκπέμπονται από την γείτονα είναι και το ό,τι χθες ο εκπρόσωπος του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης Ομέρ Τσελίκ ανέβασε εκ νέου τους τόνους, εξαπολύοντας επίθεση στον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια.

Το προσφυγικό πρόκειται να συζητηθεί στην συνάντηση που θα έχουν την επόμενη εβδομάδα ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Από την Αθήνα θέλουν να μείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Άγκυρα προκειμένου οι όποιες διαφορές να μην παράγουν αυτόματα εντάσεις.

“Μπλόκο” στα δεξιά

Παράλληλα και ενώ το πεδίο του προσφυγικού προσφέρεται για συσπείρωση στο δεξιό ακροατήριο, η κυβέρνηση διαβάζοντας προσεκτικά τις δημοσκοπήσεις επιχειρεί να διαφυλάξει τη φυγή ψηφοφόρων προς τα μικρότερα κόμματα που κινούνται δεξιά της ΝΔ.

Στο Μαξίμου σύμφωνα με πληροφορίες έγιναν εισηγήσεις για στενό πρέσινγκ στα δεξιότερα κόμματα αλλά αποκλειστικά σε προγραμματικό επίπεδο, ώστε να καταδεικνύεται στους ψηφοφόρους, όπως επισημαίνεται, ότι αυτά δεν έχουν «πατριωτική» ατζέντα αλλά επιχειρούν ψάρεμα σε θολά νερά. Επιπλέον καταγράφεται κινητικότητα των επιτελών σε Μαξίμου και ΝΔ για στενότερο συντονισμό κυβέρνησης – βουλευτών – κόμματος.

Παρά τα περί του αντιθέτου το Μαξίμου ακούει πια με προσοχή τις ανησυχίες της δεξιάς πτέρυγας. Μάλιστα ο γραμματέας της γαλάζιας Κοινοβουλευτικής Ομάδας Σταύρος Καλαφάτης άνοιξε κύκλο συζητήσεων με βουλευτές, προκειμένου οι τελευταίοι να μεταφέρουν αιτήματα από τις περιφέρειές τους – και να νιώσουν ότι η φωνή τους μεταφέρεται στο πρωθυπουργικό γραφείο.

Επιχειρείται δραστηριοποίηση των τοπικών οργανώσεων και στενότερος δίαυλος με τα «κεντρικά». Οι εσωκομματικές διαδικασίες στη ΝΔ μεταφέρθηκαν στην ερχόμενη άνοιξη και ήδη ο γραμματέας Οργανωτικού Στέλιος Κονταδάκης ζήτησε από τους επικεφαλής ανά την επικράτεια προστάσεις έως τις 10 Οκτωβρίου για καλύτερη λειτουργία των κομματικών οργάνων.

Επίσης σχεδιάζονται ραντεβού μεταξύ υπουργών και βουλευτών ανά ομάδες για ζύμωση σχετικά με κυβερνητικούς σχεδιασμούς και με όλες τις θέσεις στο τραπέζι. Η κομματική έδρα έχει εισηγηθεί να έχουν μεγαλύτερη συμμετοχή στην τελική διαμόρφωση των νομοσχεδίων οι βουλευτές ή και κομματικά στελέχη ανάλογα με την εξειδίκευσή τους. Η γραμματέας της ΝΔ Μαρία Συρεγγέλα συμμετέχει στον πρωινό καφέ του Μαξίμου έως και δύο φορές την εβδομάδα για διά ζώσης συνεννοήσεις ενώ συντονίζει με τους επιτελείς του Μαξίμου τις κομματικές περιοδείες, που αναμένονται από τα μέσα της εβδομάδας με – όχι τυχαία – αφετηρία την Κεντρική Μακεδονία.

Ο κ. Μητσοτάκης κατά τη χθεσινή του επίσκεψη στη Βιέννη και τη συνάντησή του με τον καγκελάριο της Αυστρίας, Κάρλ Νεχάμερ, έστειλε μηνύματα τόσο στους εταίρους της ΕΕ -και ιδίως στο Βερολίνο- όσο και στο εσωτερικό της ΝΔ και στη δεξιά της πτέρυγα.

Ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε το ελληνικό αίτημα για ευρωπαϊκή χρηματοδότηση στον φράχτη, αν και ξεκαθάρισε ότι θα ολοκληρωθεί είτε με ευρωπαϊκούς είτε με εθνικούς πόρους. Και παράλληλα ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να φυλά τα ελληνικά-που είναι και ευρωπαϊκά-σύνορα.

Από την άλλη, επεφύλαξε «καρφιά» για τη στάση της Γερμανίας έναντι της Ελλάδας.

Ο κ. Μητσοτάκης απέρριψε κατρηγορηματικά τους γερμανικούς σχεδιασμούς για απελάσεις μεταναστών που είτε έχουν πάρει είτε δεν έχουν πάρει άσυλο προς χώρες πρώτης υποδοχής, όπως η Ελλάδα. Ο λόγος για πολλούς μετανάστες που βρίσκονται στη Γερμανία, η οποία από την άλλη εφαρμόζει μια γενναία επιδοματική πολιτική που λειτουργεί ως πόλος έλξης για όσους μπαίνουν στην Ευρώπη. «Αυτό το οποίο σίγουρα μία χώρα σαν την Ελλάδα δεν μπορεί να δεχθεί είναι να επωμισθεί ένα δυσανάλογα μεγάλο βάρος λόγω απλά της γεωγραφικής της ιδιαιτερότητας, λόγω του γεγονότος ότι βρίσκεται, δηλαδή, στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης», υπογράμμισε με νόημα ο κ. Μητσοτάκης.

«Δεν μπορεί κανείς να έχει την απαίτηση από την Ελλάδα να έχει ένα πιο ευνοϊκό πλαίσιο κοινωνικής προστασίας για τους πρόσφυγες από ό,τι έχει για τους ίδιους τους Έλληνες πολίτες», προσέθεσε ο πρωθυπουργός, απαντώντας και στη σκέψη ότι θα μπορούσε η Γερμανία να πληρώνει χώρες όπως η Ελλάδα για να τους δίνει ενισχυμένα επιδόματα. Θέμα για τις επιστροφές έβαλε, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, και ο Πράσινος αντικαγκελάριος Χάμπεκ που είδε τον κ. Μητσοτάκη στη Θεσσαλονίκη το Σάββατο, αν και πιο ήπια.

Ο πρωθυπουργός διαμήνυσε, επίσης, ότι η εφαρμογή του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για την ΕΕ. Και δήλωσε πως δεν θα δεχθεί η Ελλάδα να επωμιστεί δυσανάλογα μεγάλο βάρος, λόγω της θέσης της στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης

Ο κ. Μητσοτάκης ταυτόχρονα, επέμεινε σε συμφωνίες με τρίτες χώρες, όπως η Αίγυπτος, για επίσημους διαύλους μετανάστευσης.

Ζήτησε να συνεχιστεί η στήριξη της ΕΕ στη χώρα μας για τη φύλαξη των συνόρων και τη λειτουργία των Κέντρων Υποδοχής. “Οι χρηματοδοτικοί πόροι οι οποίοι αυτή τη στιγμή είναι διαθέσιμοι στο υφιστάμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο δεν είναι βέβαιο ότι επαρκούν και θα επαρκούν και στο μέλλον για να μπορούμε να επιτελούμε αυτή την αποστολή”, σημείωσε μάλιστα ο κ. Μητσοτάκης.

• Η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα επεκτείνει τους προσωρινούς ελέγχους σε όλα τα χερσαία σύνορα της από τις 16 Σεπτεμβρίου και για έξι μήνες. Καθώς και ότι θα απορρίπτει περισσότερες αιτήσεις ασύλου, επιστρέφοντας τους αιτούντες στις χώρες πρώτης εισόδου στην ΕΕ- στοιχείο που προκαλεί και την ανησυχία της Αθήνας. Σημειωτέον ότι μέχρι σήμερα, απόρριψη μετανάστη στα γερμανικά χερσαία σύνορα γίνεται μόνο εάν σε κάποιον έχει επιβληθεί απαγόρευση εισόδου ή εάν δεν υποβάλει αίτημα ασύλου.

Επισήμως ο στόχος των μέτρων είναι η αντιμετώπιση της ισλαμικής τρομοκρατίας, μετά και την επίθεση στο Ζόλινγκεν. Ωστόσο είναι σαφές ότι η κυβέρνηση του Ολαφ Σολτς κάνει στροφή από την πολιτική των “ανοιχτών θυρών” της Μέρκελ, υπό τον φόβο περαιτέρω ανόδου της ακροδεξιάς AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία). Το ξενοφοβικό κόμμα, που είχε έρθει δεύτερο στις ευρωεκλογές, κέρδισε τις εκλογές στο κρατίδιο της Θουριγγίας στις αρχές Σεπτεμβρίου, ήρθε δεύτερο στη Σαξονία και “απειλεί” τους Σοσιαλδημοκράτες στις επικείμενες εκλογές στο κρατίδιο του Βραδεμβούργου.

Στη Γαλλία ο νέος πρωθυπουργός, Μισέλ Μπαρνιέ, τον οποίο όρισε “πραξικοπηματικά” αγνοώντας το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών ο πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν, επίσης προαναγγέλλει αυστηρότερη πολιτική μετανάστευσης και ασύλου. Πριν καλά καλά σχηματίσει την κυβέρνηση του, ο Μπαρνιέ ανακοίνωσε την ίδρυση υπουργείου για τη μετανάστευση, όπως είχε κάνει ο Νικολά Σαρκοζί το 2007.

Και ενώ η μια μετά την άλλη οι ευρωπαϊκές χώρες παίρνουν πλέον πιο αυστηρά μέτρα, αυξημένες ροές στο επτάμηνο καταγράφει και η Ελλάδα, έστω και αν πλέον στα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου.

Ο κύριος στόχος της επίσκεψης στην Ελλάδα τον Νοεμβρίου του 2023 ήταν να εξετάσει τη μεταχείριση των αλλοδαπών που στερούνται την ελευθερία τους βάσει της μεταναστευτικής νομοθεσίας στα προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης, σε αστυνομικά τμήματα και συνοριακούς σταθμούς, καθώς και στα νεόδμητα Κλειστά Κέντρα Ελεγχόμενης Πρόσβασης στα νησιά του Αιγαίου, συγκεκριμένα στη Λέσβο, την Κω και τη Σάμο.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, η CPT έγινε και πάλι αποδέκτης πολλών, αξιόπιστων και χωρίς ανακολουθίες καταγγελιών για εσκεμμένη σωματική κακομεταχείριση κρατουμένων αλλοδαπών από αστυνομικούς σε ορισμένα αστυνομικά τμήματα της Αθήνας και στα προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης της Αμυγδαλέζας, της Κορίνθου και του Ταύρου (Πέτρου Ράλλη). Αρκετά άτομα ισχυρίστηκαν επίσης ότι υπέστησαν κακομεταχείριση από όργανα του λιμενικού όταν συνελήφθησαν στη θάλασσα. Οι καταγγελίες αφορούσαν κυρίως χτυπήματα με κλομπ και το κοντάκι τουφεκιών, κλωτσιές, γροθιές και χαστούκια, καθώς και λεκτική κακοποίηση και ρατσιστικές προσβολές. Οι ελληνικές αρχές πρέπει να λάβουν πιο σθεναρά μέτρα προκειμένου να μπει ένα τέλος στην κακομεταχείριση των αλλοδαπών που στερούνται την ελευθερία τους.

Επιπλέον, οι συνθήκες κράτησης των αλλοδαπών εξακολουθούν να είναι κακές. Αυτό συμβαίνει σε πολλά αστυνομικά τμήματα που είναι ακατάλληλα για παραμονή άνω των 24 ωρών. Ειδικότερα, οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να κλείσουν το Αστυνομικό Τμήμα Δραπετσώνας και να σταματήσουν την κράτηση ανηλίκων στον ειδικό χώρο κράτησης του Αερολιμένα Αθηνών. Οι συνθήκες σε ορισμένα τμήματα αυτών των δύο εγκαταστάσεων θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ισοδυναμούν με απάνθρωπη και ταπεινωτική μεταχείριση. Οι συνθήκες διαβίωσης και η μεταχείριση των αλλοδαπών υπηκόων που κρατούνται σε προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης θα πρέπει να επανεξεταστούν. Για παράδειγμα, στο κέντρο της Κορίνθου, άτομα κρατούνταν σε κατάσταση αναγκαστικής αδράνειας για έως και 18 μήνες, σε πολύ κακές υλικές συνθήκες, με κακοσυντηρημένους χώρους φιλοξενίας χωρίς μέτρα υγιεινής, οι οποίοι ήταν γεμάτοι κατσαρίδες και κοριούς. Συνέπεια της καταστροφικής κατάστασης στον τομέα της υγείας σε αυτό το κέντρο ήταν ότι σε μεγάλα τμήματα του κρατούμενου πληθυσμού άρχισε να εξαπλώνεται ανοιχτή φυματίωση.

Η CPT αποδοκιμάζει επίσης τα νέα Κλειστά Κέντρα Ελεγχόμενης Πρόσβασης που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ στα νησιά του Αιγαίου. Όταν πραγματοποιήθηκε η επίσκεψη, τα κέντρα αυτά δεν κάλυπταν τις βασικές ανάγκες υποδοχής και προστασίας των αιτούντων διεθνή προστασία. Ένας μεγάλος αριθμός ατόμων παρέμενε εκεί, σε κατάσταση στέρησης της ελευθερίας του, ξεπερνώντας κατά πολύ τα χρονικά όρια που προβλέπει η νομοθεσία και χωρίς να επωφελείται από νομικές ασφαλιστικές δικλείδες της κράτηση, όπως η πρόσβαση σε δικηγόρο και διερμηνείς. Μόνο ως απάνθρωπες και ταπεινωτικές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν οι συνθήκες διαβίωσης για πολλά από τα άτομα που συνάντησε η CPT, ειδικά στα κέντρα της Κω και της Σάμου. Για παράδειγμα, σε ορισμένους χώρους φιλοξενίας, έως και οκτώ άτομα διέμεναν σε δωμάτια των 10m2, πολλά από αυτά ήταν αναγκασμένα να κοιμούνται στο πάτωμα χωρίς καν στρώμα.  Αρκετά κοντέινερ ή σκηνές που χρησιμοποιούντο ως κατοικίες ήταν ακατάλληλα για στέγαση ανθρώπων αφού δεν διέθεταν λειτουργικές εγκαταστάσεις υγιεινής, ηλεκτρισμό και θέρμανση. Πολλοί αλλοδαποί υπήκοοι δεν είχαν καν χειμωνιάτικα ρούχα και παπούτσια. Όλα τα άτομα που κρατούνται σε Κλειστό Κέντρο Ελεγχόμενης Πρόσβασης πρέπει να ζουν σε αξιοπρεπείς συνθήκες.

Επίσης, η CPT θεωρεί ότι τα υπερβολικά μέτρα ασφαλείας και η περιττή περίφραξη με αγκαθωτό συρματόπλεγμα καθιστούν αυτά τα κέντρα ακατάλληλα για τη φιλοξενία παιδιών και ευάλωτων ατόμων. Μεγάλος αριθμός ατόμων με ειδικές ανάγκες και ευαλωτότητες κρατούνταν χωρίς κατάλληλη αξιολόγηση ή ιατρικό έλεγχο κατά την άφιξη. Μερικά από αυτά τα άτομα κατήγγειλαν στην αντιπροσωπεία της CPT ακόμα και ότι υπέστησαν σεξουαλική βία ή παρενόχληση από άλλους αλλοδαπούς υπηκόους. Θα πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε τα ευάλωτα άτομα να εντοπίζονται γρήγορα και να βελτιωθεί τόσο η πρόσβασή τους σε υγειονομική περίθαλψη όσο και η ποιότητα αυτής. Κάτι τέτοιο απαιτεί τη σημαντική ενίσχυση των υποστελεχωμένων υγειονομικών ομάδων και την πρόληψη της βίας μεταξύ των ατόμων που φιλοξενούνται στα Κλειστά Κέντρα Ελεγχόμενης Πρόσβασης. Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει επίσης να βάλουν ένα τέλος στην κράτηση ασυνόδευτων παιδιών και παιδιών που έχουν χωριστεί από τις οικογένειές τους σε αυτά τα κέντρα.

Για ακόμα μία φορά, η CPT έγινε αποδέκτης αξιόπιστων και χωρίς ανακολουθίες καταγγελιών για άτυπες, συχνά βίαιες, εξαναγκαστικές απομακρύνσεις αλλοδαπών μέσω του Έβρου ή της θάλασσας προς την Τουρκία (pushbacks – επαναπροωθήσεις). Αυτό συνέβη χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ατομικές τους περιστάσεις, οι ευαλωτότητές τους ή οι ανάγκες προστασίας τους, αλλά ούτε και ο κίνδυνος κακομεταχείρισης μετά την επαναπροώθησή τους. Οι καταγγελίες αυτές, μερικές από τις οποίες έγιναν πρόσφατα, στις αρχές Νοεμβρίου του 2023, αφορούσαν φερόμενες επιχειρήσεις επαναπροώθησης αλλοδαπών υπηκόων, συμπεριλαμβανομένων ασυνόδευτων παιδιών και παιδιών που έχουν χωριστεί από τις οικογένειές τους. Η έκθεση περιγράφει λεπτομερώς δύο μοτίβα που προέκυψαν στις φερόμενες επαναπροωθήσεις στη στεριά και στη θάλασσα. Για την Επιτροπή, οι πληροφορίες που υπάρχουν επαρκούν για να οδηγηθεί στο συμπέρασμα ότι εξακολουθούν να πραγματοποιούνται βίαιες επαναπροωθήσεις προς την Τουρκία. Εκεί που πρέπει να δοθεί έμφαση τώρα είναι στο να μπει ένα τέλος στις βίαιες, επικίνδυνες και παράνομες επιχειρήσεις επαναπροώθησης στα χερσαία σύνορα και στη θάλασσα.  Οι ελληνικές αρχές πρέπει επίσης να διεξάγουν αποτελεσματικές έρευνες για όλες τις καταγγελίες που περιέχουν τέτοιους ισχυρισμούς.

Στην απάντησή τους, οι ελληνικές αρχές υπογραμμίζουν ότι οι συνθήκες κράτησης των αλλοδαπών υπηκόων στα αστυνομικά τμήματα και στα προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης της χώρας είναι σύμφωνες με τα διεθνή πρότυπα και ότι σχεδιάζονται εργασίες ανακαίνισης μεγάλης κλίμακας σε τρία κέντρα κράτησης. Δίνουν επίσης πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης των κρατουμένων μεταναστών στα Κλειστά Κέντρα Ελεγχόμενης Πρόσβασης και για τη βελτίωση της δυνατότητας καταγραφής και τη στελέχωση με υγειονομικό προσωπικό. Σύμφωνα με την Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό Σώμα, όλοι ενεργούν σε πλήρη συμμόρφωση με τις διεθνείς τους υποχρεώσεις και ιδιαίτερα με την αρχή της μη επαναπροώθησης (non-refoulement) και την προστασία της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας.

Κάποιες ημέρες εκατοντάδες άνθρωποι εξακολουθούν να φτάνουν στην Λαμπεντούζα, που αποτελεί εδώ και καιρό ένα από τα κεντρικά σημεία μετανάστευσης στη Μεσόγειο. Αλλά ακόμη περισσότεροι άνθρωποι από την Αφρική φτάνουν σήμερα στο Ελ Ιέρρο, το πιο δυτικό από τα Κανάρια Νησιά. Οι ροές αυξάνονται και στην ανατολική Μεσόγειο. Αντίθετα, φαίνεται ότι επιβραδύνεται ο ρυθμός μετακίνησης προσφύγων στην κεντρική Μεσόγειο, με προορισμό την Ιταλία, που ήταν πέρυσι το πιο προσφιλές δρομολόγιο με 157.500 παράτυπες διελεύσεις, σύμφωνα με την Frontex. Αλλά ποια είναι η κατάσταση στην Ελλάδα και την Κύπρο;

Στην ηπειρωτική Ελλάδα μέσω Γαύδου 

Η κατάσταση στους προσφυγικούς καταυλισμούς στα ελληνικά νησιά έχει βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Συνολικά περίπου 10.000 μετανάστες ζουν σήμερα σε καταυλισμούς στο ανατολικό Αιγαίο. Θα υπήρχε χώρος για 13.600 άτομα. Ωστόσο, μια νέα μεταναστευτική οδός προκαλεί πονοκέφαλο στην ελληνική κυβέρνηση, αλλά και στην ΕΕ συνολικά: Οι διακινητές προσπαθούν όλο και περισσότερο να παρακάμψουν την Ελλάδα και να μεταφέρουν μετανάστες από την Τουρκία, τον Λίβανο και την Αίγυπτο περνώντας νότια της Κρήτης με προορισμό την Ιταλία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να διασώζονται επανειλημμένα άνθρωποι από υπερπλήρεις βάρκες στην περιοχή, περίπου 1.000 μόνο από την αρχή του έτους.  Ορισμένες βάρκες φτάνουν στη Γαύδο, μια κουκίδα 20 ναυτικά μίλια νότια της Κρήτης, στην οποία ζουν μόλις 150 μόνιμοι κάτοικοι. Στη Γαύδο δεν υπάρχουν καταλύματα για τους μετανάστες και η κατάσταση εφοδιασμού είναι επίσης κακή. Ως εκ τούτου, μεταφέρονται σε κέντρα υποδοχής στην Κρήτη και από εκεί στην ηπειρωτική Ελλάδα το συντομότερο δυνατό.

Κύπρος: Τεράστιο το προσφυγικό βάρος

Στην Κύπρο ο αριθμός των νέων αφίξεων αυξάνεται δραματικά. Από την αρχή της χρονιάς περίπου 4.000 μετανάστες έχουν φτάσει στο νησί (σε σύγκριση με μόλις 78 που είχαν καταγραφεί το πρώτο τρίμηνο του προηγούμενου έτους). Το βάρος για τη μικρή Κύπρο είναι τεράστιο. Καμία άλλη χώρα της ΕΕ δεν καταγράφει τόσες πολλές αιτήσεις ασύλου σε αναλογία με τον πληθυσμό της, όσο η Κύπρος. Εμπειρογνώμονες δίνουν διάφορες εξηγήσεις για την ξαφνική αυτή εξέλιξη και πρώτα από όλα την αβεβαιότητα που προκαλεί στην περιοχή ο νέος πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας, ο οποίος συνεχίζεται πάνω από έξι μήνες. Οι περισσότεροι από τους νεοαφιχθέντες στην Κύπρο είναι Σύροι πρόσφυγες που προηγουμένως ζούσαν στο Λίβανο.

Η πρεσβευτής του Λιβάνου στην Κύπρο Κλοντ ελ Χαγιάλ έκανε λόγο για για δύο εκατομμύρια Σύρους στη χώρα της, οι περισσότεροι από τους οποίους έχουν μπει παράνομα. Η οικονομική βοήθεια της ΕΕ προς τον Λίβανο ισοδυναμεί με “ψίχουλα”.  Όλα αυτά προκαλούν σημαντικά προβλήματα και στην Κύπρο. Οι δύο προσφυγικοί καταυλισμοί στο νότιο τμήμα του νησιού έχουν χώρο μόνο για περίπου 2.000 άτομα. Όσοι νέοι έρχονται απλώς καταγράφονται και στη συνέχεια αφήνονται να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους. Στη Λευκωσία και σε άλλες πόλεις οι συνθήκες διαβίωσης είναι άθλιες, επειδή η συντριπτική πλειονότητα δεν έχει ούτε στέγη ούτε δουλειά.

Και Τούρκοι ζητούν άσυλο

Μέχρι τώρα η Τουρκία θεωρούνταν κυρίως χώρα διέλευσης προσφύγων από τη Συρία και το Αφγανιστάν. Σε μια συμφωνία με την ΕΕ στο απόγειο της μεταναστευτικής κρίσης, το 2016, η κυβέρνηση της Άγκυρας δεσμεύτηκε να προστατεύσει καλύτερα τα χερσαία και θαλάσσια σύνορα προς την Ευρώπη με αντάλλαγμα βοήθεια δισεκατομμυρίων ευρώ. Φέτος η τουρκική ακτοφυλακή περισυνέλεξε περισσότερους πρόσφυγες στην ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο από ό,τι στις αρχές του 2023, σταματώντας το ταξίδι σε σχεδόν 13.000 ανθρώπους το πρώτο τρίμηνο. Πριν από έναν χρόνο ο αριθμός αυτός ήταν περίπου 7.500. Στοιχεία για τις παράνομες διελεύσεις των συνόρων από τη στεριά δεν υπάρχουν. Συχνά είναι όμως οι ίδιοι οι Τούρκοι που καταφεύγουν στην Ευρώπη.

Στην κατάταξη των χωρών της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Προσφύγων η Τουρκία βρισκόταν στην τρίτη θέση, πίσω από τη Συρία και το Αφγανιστάν, με περίπου 10.000 αιτήσεις ασύλου το πρώτο τρίμηνο. Πιθανοί λόγοι γι’ αυτήν την αξιοπρόσεκτη εξέλιξη είναι η οικονομική κατάσταση και η όλο και πιο αυταρχική πολιτική του προέδρου Ερντογάν. Σύμφωνα με την οργάνωση Pro Asyl, οι περισσότεροι αιτούντες άσυλο από την Τουρκία είναι Κούρδοι.

Δικαιωμένη αισθάνεται η Μελόνι

Στην Ιταλία αντίθετα υπάρχουν σήμερα πολύ λιγότεροι νεοαφιχθέντες από ό,τι πριν από έναν χρόνο. Μέχρι το τέλος της πρώτης εβδομάδας του Απριλίου είχαν καταγραφεί σχεδόν 13.000 νέες αφίξεις μέσω θάλασσας από την Αφρική, ούτε καν οι μισές σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2023. Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι αποδίδει το γεγονός αυτό στη δική της πιο σκληρή προσέγγιση και στις συμφωνίες της ΕΕ με χώρες από την άλλη πλευρά της Μεσογείου, όπως η Τυνησία, η Λιβύη και η Αίγυπτος. Από τον επόμενο μήνα η Ρώμη θέλει επίσης να στέλνει πρόσφυγες με βάρκες- μέχρι και 36.000- απευθείας σε καταυλισμούς στην Αλβανία, η οποία δεν είναι μέλος της ΕΕ.

Η Μελόνι αισθάνεται δικαιωμένη για την πορεία της, ακόμη και αν απέχει ακόμη πολύ από την προεκλογική της υπόσχεση να μειώσει σημαντικά τον αριθμό των προσφύγων. Σε σύγκριση με την εποχή πριν από την ανάληψη των καθηκόντων της τον Οκτώβριο του 2022 ο αριθμός εξακολουθεί να είναι σημαντικά υψηλότερος. Κριτική ασκήθηκε και από ιδιωτικές οργανώσεις βοήθειας που πλέουν στη Μεσόγειο με δικά τους πλοία. Κατηγορούν την κυβέρνηση της Ρώμης ότι παρεμποδίζει μαζικά τη διάσωση ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο στη θάλασσα. Αρκετά πλοία βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο λιμάνι με εντολή των αρχών.

Προς τις Κανάριες Νήσους

Ο αριθμός των παράτυπων μεταναστών στην Ισπανία αυξήθηκε σημαντικά τους πρώτους τρεις μήνες του 2024 και ξεπέρασε τους 16.000. Πρόκειται για τετραπλάσιο νούμερο σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι. Τις μεγαλύτερες πιέσεις δέχθηκαν οι Κανάριοι Νήσοι. Πάνω από 13.000 πρόσφυγες προσέγγισαν τα ανοιχτά της βορειοδυτικής ακτής της Αφρικής μετά από ένα επικίνδυνο ταξίδι εκατοντάδων χιλιομέτρων μέσα από τον Ατλαντικό. Η εξέλιξη φαίνεται να σχετίζεται με τις πολιτικές εξελίξεις και την αστάθεια στη Σενεγάλη. Στις Κανάριες Νήσους, δημοφιλή τουριστικό προορισμό και για πολλούς Γερμανούς, η δυσαρέσκεια διογκώνεται. Ο περιφερειάρχης Φερνάντο Κλαβίγιο χαρακτήρισε την κατάσταση “μη βιώσιμη” κατηγορώντας την κεντρική κυβέρνηση για αδράνεια και αδιαφορία. Ο υπουργός Εσωτερικών της Ισπανίας Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα υποσχέθηκε βοήθεια, αν και ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχουν “μαγικές λύσεις”. Κανείς δεν ξέρει πόσοι πνίγηκαν στον δρόμο από τη δυτική Αφρική στις Κανάριες Νήσους το πρώτο τρίμηνο του 2024, ίσως χιλιάδες.

Επιμέλεια: Ειρήνη Αναστασοπούλου

Πηγή: DW

Ενώ όπως εξηγεί σε άλλο σημείο της συνέντευξής του «η Γερμανία έχει εξελιχθεί σε έναν ισχυρό “μαγνήτη”, πράγμα που δυσκολεύει τη διαχείριση του μεταναστευτικού για όλους μας».

Σ’ ό,τι αφορά τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει ότι «η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να μη στείλει τους καλύτερους στις Βρυξέλλες. Θα είναι κρίμα να σπαταλήσουμε έδρες σε περιθωριακά κόμματα που, εκ των πραγμάτων, δεν παίζουν κανένα ρόλο στο έργο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου».

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε υπουργέ η Γαύδος από πολλά μέσα ενημέρωσης της Ελλάδας εμφανίζεται ως η νέα Λαμπεντούζα. Ως ένα μέρος δηλαδή που συνωστίζονται άνθρωποι από άλλες χώρες. Θα ήθελα να σας ρωτήσω σε ποιο βαθμό ισχύει αυτή η σύγκριση και εάν ήταν αναμενόμενο ένα νέο κύμα προσφύγων; Και μη ξεχνάμε τι γίνεται στα Παλαιστινιακά εδάφη…

Προς το παρόν δεν έχει νόημα αυτή η σύγκριση. Οι αριθμοί είναι μικροί. Μιλάμε για μερικές εκατοντάδες. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να βρισκόμαστε σε διαρκή εγρήγορση με δεδομένη την τεράστια διεθνή αναταραχή.

• Δεν είναι μόνο η Γάζα. Έχουμε πάρα πολλούς πολέμους, εμφυλίους και διακριτικούς, σε όλο τον περίγυρο μας. Μόνο στο Σουδάν τους τελευταίους μήνες, έχουμε 8 εκατομμύρια εκτοπισμένους.

Κλειδί για την αντιμετώπιση του προβλήματος είναι η σταθερότητα και η συνεργασία με την Αίγυπτο και αυτό επιδιώκουμε με τη συμφωνία που υπέγραψε η ΕΕ με την Αίγυπτο την περασμένη Κυριακή, παρουσία του Έλληνα Πρωθυπουργού, στο Κάιρο. 

-Πρόσφατα συναντηθήκατε με τον Γερμανό Υφυπουργό Εσωτερικών, αρμόδιο για θέματα μετανάστευσης, κ. Bernd Krösser. Και παρουσιάσατε και τη μεταναστευτική πολιτική της Ελλάδας και της Γερμανίας αντίστοιχα. Να θυμίσουμε ότι η Γερμανία όταν ξέσπασε ο πόλεμος στη Συρία με συνέπεια τις  τεράστιες ροές προσφύγων επέλεξε να ζητήσει ένα εκατομμύριο πρόσφυγες βάσει  κριτηρίων που αφορούσαν τις ανάγκες σε εργατικό δυναμικό. Δεν το έκανε ούτε από αλληλεγγύη, ούτε από φιλανθρωπία. Τι μπορεί να συνεισφέρει λοιπόν μια χώρα σαν την Γερμανία σ’ ένα πρόβλημα που έχει κατά βάσει ανθρωπιστικές πτυχές;

Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι η Γερμανία έχει κάνει το ανθρωπιστικό της καθήκον. Η συνεργασία μας είναι στενή και εποικοδομητική, προς όφελος και των δύο χωρών. Το πρόβλημα είναι, και αυτό επισημαίνουμε στους Γερμανούς φίλους μας, ότι η Γερμανία έχει εξελιχθεί σε έναν ισχυρό “μαγνήτη”, πράγμα που δυσκολεύει τη διαχείριση του μεταναστευτικού για όλους μας. 

–Κύριε Καιρίδη γνωρίζετε πολύ καλά ότι το τι θα ισχύσει στην Ευρώπη και όχι μόνο, επιβάλλεται από τους ισχυρούς. Το ίδιο προφανώς συμβαίνει και με το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Μήπως τελικά πρέπει να δράσουμε με μια άλλη μέθοδο και έναν άλλο τρόπο απέναντι στους ισχυρούς;

Κάνετε λάθος. Οι ισχυροί θα ήταν ακόμα πιο ισχυροί αν δεν υπήρχαν οι ευρωπαϊκές δεσμεύσεις. Η Ευρώπη μεγεθύνει τη φωνή των μικρότερων κρατών. Προφανώς δεν μπορεί από μόνη της να ανατρέψει τις ισορροπίες ισχύος, αλλά σίγουρα τις “εξομαλύνει”, και γι’ αυτό είναι σήμερα περισσότερο δημοφιλής σε χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας παρά του κέντρου. 

–Πριν λίγους μήνες έγινε μια προσπάθεια αναζήτησης εργατικού δυναμικού σε άλλες χώρες. Απέδωσε αυτή η προσπάθεια; Βρέθηκαν άνθρωποι για να εργαστούν σε τομείς που οι Έλληνες δεν προτιμούν ή δεν επιθυμούν να εργαστούν;

Η προσπάθεια είναι διαρκής, και οι μετακλήσεις εργαζομένων από το εξωτερικό δεν έχουν έκτακτο χαρακτήρα. Στόχος της κυβέρνησης είναι να διευκολύνει τη νόμιμη μετανάστευση, με όρους και κανόνες σύμφωνα με τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας, μέσα από την υπογραφή έξι διμερών διακρατικών συμφωνιών με φίλες χώρες και συγκεκριμένα τις: Αρμενία, Γεωργία, Μολδαβία, Βιετνάμ, Φιλιππίνες και Ινδία.

–Υποστηρίζετε ότι η Ελλάδα διεκδικεί και επιτυγχάνει την ευρωπαϊκή στήριξη της Αιγύπτου. Γιατί όμως θα έπρεπε να το κάνει αυτό η χώρα μας, όταν αυτό σημαίνει ότι στηρίζει επί της ουσίας ένα απολυταρχικό καθεστώς; Ή τελικά δεν (πρέπει να) μας ενδιαφέρει τι συμβαίνει στο εσωτερικό μιας χώρας σχετικά με αυτό που ονομάζουμε «κράτος δικαίου»;

Όλα μας ενδιαφέρουν, αλλά η εξωτερική πολιτική υπηρετεί, και οφείλει να υπηρετεί, το εθνικό συμφέρον, και το ελληνικό εθνικό συμφέρον σήμερα είναι, αναμφίβολα, η σταθερότητα και η συνεργασία με την Αίγυπτο. Η Αίγυπτος είναι η μεγαλύτερη χώρα του αραβικού κόσμου και μέσα σε μια ευρύτερη Μέση Ανατολή που σήμερα φλέγεται αποτελεί έναν πυλώνα σταθερότητας, κρίσιμο για την ασφάλεια και την ειρήνη στην περιοχή.

Με την Ελλάδα, δε, έχει μια στρατηγική σχέση, τόσο στον γεωστρατηγικό όσο και στον οικονομικό τομέα. Ο άξονας Αθήνας – Καΐρου έχει ανασχέσει τον αναθεωρητισμό άλλων δυνάμεων στην περιοχή, και βέβαια σήμερα όλοι οφείλουν να αναγνωρίσουν το γεγονός ότι η Αίγυπτος φιλοξενεί 9 εκατομμύρια πρόσφυγες και έχει λάβει πολύ μικρότερη διεθνή βοήθεια, απ’ ότι άλλες χώρες στην περιοχή, για τη φροντίδα τους.

–Για τις ευρωεκλογές εκτός από την ακροδεξιά στροφή στην Ευρώπη, τι μπορούμε να προσδοκούμε; Ως Έλληνες και συγχρόνως ως Ευρωπαίοι πολίτες;

Το πρώτο, και το πιο βασικό, είναι να επιβεβαιωθεί η πολιτική σταθερότητα που έχει πετύχει τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα και που αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη. Ελπίζω να μη λειτουργήσει το θυμικό και η όποια χαλαρότητα της ψήφου. Οι εκλογές είναι εθνικές και δεν μπορεί παρά να παράγουν πολιτικά αποτελέσματα και γι’ αυτό είναι σημαντικό οι ψηφοφόροι να τις πάρουν στα σοβαρά. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να μη στείλει τους καλύτερους στις Βρυξέλλες. Θα είναι κρίμα να σπαταλήσουμε έδρες σε περιθωριακά κόμματα που, εκ των πραγμάτων, δεν παίζουν κανένα ρόλο στο έργο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Θα είναι μια χαμένη ευκαιρία για τη χώρα μας που οφείλει να είναι όσο το δυνατόν πιο παρούσα και πιο διεκδικητική στα ευρωπαϊκά κέντρα λήψης αποφάσεων.

«Με τη Συμφωνία, τα κράτη-μέλη που δεν θέλουν αιτούντες άσυλου θα μπορούν, ειδικά σε περιόδους κρίσης, να γίνονται χορηγοί των χωρών που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ – όπως είναι η Ελλάδα – για να τους φιλοξενούν εκεί. Παράλληλα, παρά τα μεγάλα λόγια, δεν υπήρξε πρόβλεψη να στηριχθούν νόμιμες και ασφαλείς οδοί μετανάστευσης σύμφωνα με το Παγκόσμιο Σύμφωνο του ΟΗΕ που υπεγράφη στο Μαρακές ούτε ένας ισχυρός ευρωπαϊκός μηχανισμός επιστροφών για όσους δεν δικαιούνται άσυλο» σημειώνει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, τονίζοντας ότι «τόσο η ευρωπαϊκή όσο και η ελληνική ηγεσία φαίνεται να θεωρούν αποδεκτό 600 άνθρωποι να πνίγονται εντός της περιοχής έρευνας και διάσωσης ενός κράτους-μέλους στην οποία βρίσκονταν για 13 ώρες, και έξι μήνες μετά ούτε ευθύνες να έχουν αποδοθεί ούτε συμπεράσματα να αναζητούνται για το τι πρέπει να γίνει ώστε να μην επαναληφθεί αυτή η τραγωδία».

«Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ θα συνεχίζει να αγωνίζεται για μια ευρωπαϊκή πολιτική που θα κατανέμει με δίκαιο και αλληλέγγυο τρόπο μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ τις ευθύνες διαχείρισης του προσφυγικού και θα βασίζεται στην προστασία συνόρων με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο. Δεν πρόκειται να επικυρώσουμε τον ρόλο που πρωτοβούλως πια η Ελλάδα αποδέχεται, του φύλακα που αναλαμβάνει όλες τις ευθύνες – νομικές, επιχειρησιακές, φιλοξενίας – των υπόλοιπων κρατών-μελών, με σοβαρότατες συνέπειες για τα συμφέροντα και τις αξίες της χώρας» καταλήγει η ανακοίνωση.

Ο κ. Φάμελλος, σύμφωνα με το σχετικό δελτίο Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, αναφέρθηκε στην περίοδο 2015-2016, «όταν η Ελλάδα και η Ευρώπη βρέθηκαν αντιμέτωπες με τη χειρότερη προσφυγική κρίση μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο»: «Χωρίς υποδομές, με μια νεοσύστατη Υπηρεσία Ασύλου, και με το Λιμενικό και την Αστυνομία σημαντικά αποδυναμωμένα από πόρους, λόγω της οικονομικής κρίσης, η τότε κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε να ανταποκριθεί στην προσφυγική κρίση, όταν μάλιστα Ευρωπαϊκές χώρες έκλεισαν τα σύνορά τους με τη χώρα μας για να αποφύγουν την εισροή προσφύγων στο έδαφός τους».

Τόνισε ότι σήμερα η αστάθεια εντείνεται καθώς οι συγκρούσεις κλιμακώνονται, με αποτέλεσμα χιλιάδες άνθρωποι να εκτοπίζονται και να αναγκάζονται να αναζητήσουν καταφύγιο αλλού, αναφερόμενος τόσο στον εκτοπισμό Αρμενίων από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, όσο και στους Ουκρανούς πρόσφυγες αλλά και στον εκτοπισμό των Παλαιστινίων στη Λωρίδα της Γάζας. «Οφείλουμε να ανταποκριθούμε στις νέες απαιτήσεις με βάση τις αρχές του διεθνούς δικαίου, και με σεβασμό απέναντι στους ανθρώπους που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν είναι μόνο οι συγκρούσεις και η αδυναμία των διεθνών οργανισμών και των παγκόσμιων ηγετών να τις αποτρέψουν ή να τις σταματήσουν.

Η φτώχεια, αλλά και η κλιματική κρίση αναγκάζουν επιπλέον πολλούς ανθρώπους να εγκαταλείψουν τον τόπο τους, αναζητώντας αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης. Και εδώ ως παγκόσμια κοινότητα επίσης δεν έχουμε ανταποκριθεί και οφείλουμε να κάνουμε πολύ περισσότερα, στο πλαίσιο των Παγκόσμιων Στόχων για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη», υπογράμμισε.

Ο κ. Φάμελλος τόνισε ότι ο μόνος τρόπος να αντιμετωπίσουμε την πρόκληση είναι να στραφούμε ενάντια στις εύκολες εθνικιστικές λύσεις. «Οφείλουμε», είπε, «να προστατεύουμε τα σύνορά μας, αλλά με απόλυτο σεβασμό στο διεθνές δίκαιο». Ανέφερε ότι τραγωδίες όπως αυτές στη Λαμπεντούσα ή όπως αυτή του ναυαγίου της Πύλου δεν μπορεί και δεν πρέπει να επαναληφθούν.

Σημείωσε ότι «οι πολιτικές για τη μετανάστευση και το άσυλο οφείλουν να συμπεριλάβουν νέες συμφωνίες με τις χώρες προέλευσης και τις χώρες διέλευσης, όπως η Τουρκία, και να αντιμετωπίσουν τόσο τους διακινητές όσο και τις αιτίες που αναγκάζουν τους ανθρώπους να αφήνουν τις εστίες τους». Πρόσθεσε ότι στο πλαίσιο αυτό, η Αριστερά συνδιαμόρφωσε τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου της ΕΈ.

Επισήμανε ότι «υποστηρίζουμε την υποχρεωτική και αναλογική μετεγκατάσταση των αιτούντων άσυλο σε όλα τα κράτη μέλη σε καταστάσεις κρίσης, και την αναγνώριση προσφύγων με την διαδικασία εκ πρώτης όψεως – prima facie-, όπως έγινε στην περίπτωση των Ουκρανών προσφύγων. Επιμένουμε επίσης στην υποχρεωτική και ισότιμη μετεγκατάσταση των προσφύγων και αιτούντων άσυλο σε όλα τα κράτη – μέλη και σε έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό επιστροφών. Μόνο έτσι μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι πρώτον δεν θα σηκώνουν δυσανάλογο βάρος οι χώρες πρώτης υποδοχής και δεύτερον ότι οι πρόσφυγες που αναζητούν ένα καλύτερο αύριο θα έχουν προοπτική ένταξης και καλύτερης ζωής».

Σε ό,τι αφορά την ευρωπαϊκή ατζέντα και τη συζήτηση για τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι αυτή πρέπει να αφορά κατ’ ελάχιστον την εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από τον υπολογισμό των ελλειμμάτων των κρατών-μελών της ΕΕ.

Ο πρωθυπουργός και η Ιταλίδα ομόλογός του συμφώνησαν στη σύγκληση Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Ιταλίας το πρώτο εξάμηνο του 2024 στην Ιταλία.

• Την ίδια ώρα διαδηλωτές έξω από τη Βουλή εξέφρασαν την αντίθεσή τους στη συνεργασία των δύο χωρών ζητώντας παράλληλα ανοιχτά σύνορα αλλά και να μπει ένα τέλος στις ιδιωτικοποιήσεις.

Οι συγκεντρωμένοι φώναξαν αντικυβερνητικά και αντιρατσιστικά συνθήματα, όπως «Μητσοτάκη καλύπτεις τους ναζί, πάρε τη Μελόνι και φύγετε μαζί» και «Πύλος, Εβρος και Δαδιά, ρίξτε τους φράχτες, σύνορα ανοιχτά», κατήγγειλαν τις παράνομες επαναπροωθήσεις και ευρύτερα την αντιμεταναστευτική πολιτική σε Ελλάδα και Ιταλία θυμίζοντας βέβαια τα πολύνεκρα ναυάγια προσφύγων στην περιοχή και ειδικά τα εκατοντάδες θύματα, που πνίγηκαν στην Πύλο.

• Στην κινητοποίηση μίλησε ο Χρήστος Αργύρης από το Γ.Σ. της ΑΔΕΔΥ, η Κατερίνα Θωίδου, δημοτική σύμβουλος Νίκαιας-Ρέντη, ο Κώστας Παπαδάκης, πολιτική αγωγή στη δίκη της Χρυσής Αυγής και υποψήφιος δήμαρχος Αθήνας με την Ανατρεπτική Συμμαχία για την Αθήνα, ο Θωμάς Κατσαρός, εργαζόμενος στο Βυζαντινό Μουσείο και ο Πέτρος Κωνσταντίνου, δημοτικός σύμβουλος Αθήνας, συντονιστής της ΚΕΕΡΦΑ.

Η Κίνηση Ενωμένοι Ενάντια στο Ρατσισμό και τη Φασιστική Απειλή στο κάλεσμά της για την διαδήλωση σημείωνε, μεταξύ άλλων, πως «επιβεβαιώνεται, για άλλη μια φορά, ότι η κυβέρνηση καλύπτει τους φασίστες και τους ανοίγει τον δρόμο, ενισχύοντας τη δολοφονική ρατσιστική της πολιτική κατά των προσφύγων με το κλείσιμο των συνόρων, τις επαναπροωθήσεις και τους κεφαλοκυνηγούς ναζί στον Έβρο».