Νίκος Γιαννόπουλος

Έχει υπολογιστεί σε σχετικές έρευνες ότι το 10-15% του πληθυσμού χρειάζεται να παρέχει άτυπη φροντίδα σε ηλικιωμένους ή σε ανθρώπους με αναπηρία. Στην Ελλάδα, το ποσοστό είναι ανάλογο, αν όχι και μεγαλύτερο. Και αυτό γιατί οι σχετικές δομές στη χώρα είναι περιορισμένου αριθμού.

Στο συντριπτικό τους ποσοστό (φτάνει περίπου στο 80%) έχουμε να κάνουμε με γυναίκες, κυρίως μέσης ηλικίας (από 45 μέχρι 65) που εργάζονται, άτυπα από 20 μέχρι 40 ώρες την εβδομάδα.

Τα κενά του κράτους και το βάρος στις γυναίκες

Τις περισσότερες φορές αυτές οι γυναίκες καλύπτουν κρατικά κενά. Στη χώρα οι μονάδες που αναλαμβάνουν φροντίδα ηλικιωμένων ή αναπήρων είναι λίγες. Από αυτές τις λίγες, ελάχιστες είναι κρατικές. Αυτό σημαίνει ότι η προοπτική της δομής στοιχίζει, τις πιο πολλές φορές αρκετά ακριβά.

Το βάρος που επωμίζονται αυτές οι γυναίκες, ακόμα και αν πληρώνονται, είναι τεράστιο. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές φορές, σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, εμφανίζουν αυξημένο άγχος και πιθανότητα κατάθλιψης.

Η εικόνα στην ελληνική περιφέρεια

Το φαινόμενο αποτυπώνεται πιο έντονα κυρίως στην ελληνική περιφέρεια. Εκεί οι δομές είναι ακόμα λιγότερες και ως εκ τούτου το πρόβλημα επιδεινώνεται.

Έρευνα σε αγροτική περιοχή της Βόρειας Ελλάδας κατέγραψε ότι οι φροντιστές αφιερώνουν ακόμη και έως 70 ώρες την εβδομάδα στη φροντίδα, ενώ σχεδόν οι μισοί έχουν να διαχειριστούν μέτριο έως σοβαρό φορτίο.

Σε πιο πρόσφατες μελέτες σε δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας, η πλειονότητα των συμμετεχόντων, όπως ήδη είπαμε, εμφάνιζε αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και στρες.

Τα στοιχεία της πανευρωπαϊκής έρευνας

Πανευρωπαϊκή έρευνα (διεξήχθη το 2024) έδειξε ότι γυναίκες είναι το 87% των φροντιστών, ότι το 50% εργάζεται παράλληλα και ότι το 74% ανήκουν σε χαμηλά εισοδήματα.

Ειδικά για την Ελλάδα και αν μιλάμε για φροντιστές επί πληρωμή:

• Οι γυναίκες είναι συντριπτικά περισσότερες.
• Συνήθως προέρχονται από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (Βουλγαρία, Μολδαβία, Γεωργία, Αλβανία).
• Συνήθως παραμένουν ανασφάλιστες ακόμα και για 24ώρη παραμονή στο σπίτι του ανθρώπου που φροντίζουν.

Ο «κρυφός πυλώνας» του συστήματος υγείας

Πρόκειται, όπως τονίζουν συχνά οι ειδικοί, για έναν «κρυφό πυλώνα» του συστήματος υγείας που προσφέρει πολύ σημαντικές υπηρεσίες χωρίς αντίστοιχη κρατική στήριξη.

Η φροντίδα στην Ελλάδα παραμένει, σε μεγάλο βαθμό, μια ιδιωτική υπόθεση που εκτυλίσσεται πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς το κράτος, επισήμως, να γνωρίζει — ή κάνοντας ότι δεν γνωρίζει.

Όσο το σύστημα στηρίζεται σε αυτούς τους ανθρώπους χωρίς να τους αναγνωρίζει ουσιαστικά, η καθημερινότητά τους θα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη — και το βάρος ολοένα και πιο αόρατο.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς αντέχουν οι φροντιστές, αλλά πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει ένα σύστημα που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε αυτούς. Αν, δε, η κάνουλα των εργαζόμενων γυναικών από τις γύρω χώρες κλείσει, το πρόβλημα θα μετατραπεί σε μάστιγα.

Την παραίτησή της υπέβαλε η Ρουσανάρα Άλι από τη θέση της υφυπουργού αρμόδιας για τα θέματα αστέγων, μετά τις σφοδρές αντιδράσεις, που προκάλεσε ο τρόπος που χειρίστηκε την ιδιωτική της περιουσία.

Η υπόθεση ήρθε στη δημοσιότητα μέσω της εφημερίδας The i Paper. Σύμφωνα με το έντυπο, τέσσερις ενοικιαστές σε κατοικία της Άλι στο ανατολικό Λονδίνο έλαβαν ειδοποίηση τον Νοέμβριο ότι η μίσθωσή τους δεν θ’ ανανεωθεί και μάλιστα τους έδωσε περιθώριο τεσσάρων μηνών να αποχωρήσουν. Ωστόσο, λίγο μετά την αποχώρησή τους, το ακίνητο επανατοποθετήθηκε στην αγορά ακινήτων με μηνιαίο ενοίκιο αυξημένο κατά 700 λίρες.

Όπως τονίζει το BBC, το περιστατικό προκάλεσε αντιδράσεις τόσο από φιλανθρωπικές οργανώσεις όσο και από την αντιπολίτευση, κι αρκετοί ζήτησαν την παραίτησή της. Ο πρόεδρος του Συντηρητικού Κόμματος, Κέβιν Χόλινρεϊκ, κατηγόρησε την Άλι για «καταφανή υποκρισία». Η ίδια δήλωσε δια του εκπροσώπου της, πως «λαμβάνει σοβαρά τις ευθύνες της και συμμορφώθηκε με όλες τις σχετικές νομικές υποχρεώσεις».

Σε επιστολή της προς τον Βρετανό πρωθυπουργό, η Άλι ανέφερε: «Με βαριά καρδιά υποβάλλω την παραίτησή μου από τη θέση της υπουργού», επισημαίνοντας πως τήρησε πάντα το νομικό πλαίσιο. «Πιστεύω ότι αντιμετώπισα με υπευθυνότητα τα καθήκοντά μου και τα γεγονότα το αποδεικνύουν. Ωστόσο, είναι προφανές πως η παραμονή μου στη θέση θα αποτελούσε αντιπερισπασμό για το φιλόδοξο έργο της κυβέρνησης».

Ο πρωθυπουργός Σερ Κιρ Στάρμερ έκανε δεκτή την παραίτηση μετά τον σάλο που ξέσπασε με το άτομο της, ευχαριστώντας την για το έργο της.

Σύμφωνα με πληροφορίες του sinidisi.gr ο άνδρας, ηλικίας 47 χρόνων, μπήκε στη Διεύθυνση Κοινωνικής Προστασίας και Δημόσιας Υγείας του Δήμου Αγρινίου και ζήτησε να μιλήσει με συγκεκριμένη κοινωνική λειτουργό η οποία όμως απουσίαζε. Η κατάσταση άρχισε να βγαίνει εκτός ελέγχου όταν τον ενημέρωσαν ότι θα πρέπει να επισκεφθεί την υπηρεσία την ερχόμενη Δευτέρα που θα έχει επιστρέψει στην εργασία της.

Η υπάλληλος με την οποία συνομίλησε του πρότεινε να απευθυνθεί στη διευθύντρια όταν παρατήρησε ότι η συμπεριφορά του άλλαζε και η ένταση του εντεινόταν. Ωστόσο ο ίδιος, έβγαλε έναν χαρτοκόπτη μου φέρεται να είχε περασμένο στη ζώνη του και τότε προκλήθηκε αναταραχή. Είναι χαρακτηριστικό ότι υπάλληλοι στη θέα του αιχμηρού αντικειμένου έτρεξαν και κλειδώθηκαν στα γραφεία τους.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι στη συνέχεια ο 47χρονος βγήκε στη σκάλα του κτιρίου και εκεί έκοψε τις φλέβες του χεριού του. Κλήθηκε ΕΚΑΒ και Αστυνομία και μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Νοσοκομείο Αγρινίου. Η ζωή του δεν διατρέχει κίνδυνο.