Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας απαιτεί επενδύσεις τεράστιας κλίμακας. Υπολογίζεται ότι έως το 2030 θα χρειάζονται περίπου 660 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ την επόμενη δεκαετία το ποσό αυτό θα φτάσει τα 695 δισ. ευρώ τον χρόνο.

Παρότι η δημόσια χρηματοδότηση θεωρείται κρίσιμη για την εκκίνηση των έργων, οι Βρυξέλλες επισημαίνουν ότι δεν επαρκεί από μόνη της για την κάλυψη των αναγκών. Έτσι, η στρατηγική βασίζεται και στη σημαντική κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, καθώς οι θεσμικοί επενδυτές διαχειρίζονται στην Ευρώπη περιουσιακά στοιχεία που ξεπερνούν τα 12 τρισεκατομμύρια ευρώ.

Στο πλαίσιο αυτό, σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσει και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η οποία σχεδιάζει να διαθέσει πάνω από 75 δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη τριετία, αξιοποιώντας χρηματοδοτικά εργαλεία και συμβουλευτικές υπηρεσίες για ενεργειακά έργα.

Οι μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες στο επίκεντρο της στρατηγικής

Κομβικό στοιχείο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα αποτελεί η ανάπτυξη των Μικρών Αρθρωτών Πυρηνικών Αντιδραστήρων (SMR), μια τεχνολογία στην οποία αναφέρθηκε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Σύνοδο για την πυρηνική ενέργεια.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Κομισιόν, η ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας θα μπορούσε μέχρι το 2050 να εξοικονομήσει ποσότητες ενέργειας που αντιστοιχούν σε 60 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, ποσότητα που ισοδυναμεί με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας χωρών όπως η Ιρλανδία, η Ολλανδία, η Πολωνία και η Ελλάδα.

Οι SMR είναι μικρότεροι σε μέγεθος από τους συμβατικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες και μπορούν είτε να κατασκευαστούν εξ ολοκλήρου σε εργοστάσια είτε να συναρμολογηθούν στο σημείο εγκατάστασης. Χωρίζονται σε τρεις βασικές κατηγορίες:

• Αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος, που βασίζονται σε υπάρχουσα πυρηνική τεχνολογία.
• Προηγμένοι αρθρωτοί αντιδραστήρες (AMR), που αξιοποιούν τεχνολογίες επόμενης γενιάς.
• Μικροαντιδραστήρες, οι οποίοι παράγουν συνήθως λιγότερο από 10 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας.

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της τεχνολογίας είναι ότι οι αρχικές επενδύσεις είναι χαμηλότερες σε σχέση με τους μεγάλους πυρηνικούς σταθμούς, ενώ οι μονάδες μπορούν να επεκτείνονται σταδιακά ανάλογα με τη ζήτηση.

Πώς θα συμβάλουν στην ενεργειακή μετάβαση

Οι μικροί αντιδραστήρες μπορούν να αποτελέσουν σταθερή πηγή καθαρής ενέργειας, συμπληρώνοντας τις ανανεώσιμες πηγές όπως η αιολική και η ηλιακή. Παράλληλα, μπορούν να παρέχουν θερμότητα χαμηλών εκπομπών άνθρακα για βιομηχανίες υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης, όπως:

• οι χημικές βιομηχανίες
• η παραγωγή χάλυβα
• τα διυλιστήρια
• οι θαλάσσιες μεταφορές
• τα δίκτυα τηλεθέρμανσης

Επιπλέον, μπορούν να στηρίξουν τη παραγωγή υδρογόνου χαμηλών εκπομπών άνθρακα και να καλύψουν αυξημένες ανάγκες ηλεκτρικής ενέργειας, όπως αυτές των κέντρων δεδομένων.

Τα πρώτα έργα SMR στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται ήδη σε προπαρασκευαστικό στάδιο και εκτιμάται ότι οι πρώτοι αντιδραστήρες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν στις αρχές της δεκαετίας του 2030.

Χρηματοδότηση και ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει πρόσθετη χρηματοδότηση 200 εκατ. ευρώ μέσω του InvestEU έως το 2028, προκειμένου να στηριχθεί η ανάπτυξη των πρώτων εμπορικών μονάδων SMR.

Παράλληλα, μέσω του προγράμματος Ευρατόμ, έχουν ήδη δρομολογηθεί ερευνητικά έργα για την ασφάλεια των αντιδραστήρων, συνολικού ύψους 30 εκατ. ευρώ, ενώ νέα κονδύλια αναμένεται να διατεθούν την περίοδο 2026–2027.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιούργησε επίσης την Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Συμμαχία για τους SMR, στην οποία συμμετέχουν περίπου 400 οργανισμοί, με στόχο την ανάπτυξη έργων και τη δημιουργία μιας ισχυρής ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού.

Μητσοτάκης: «Η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει»

Στη Σύνοδο για την Πυρηνική Ενέργεια στο Παρίσι, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η Ευρώπη έκανε στρατηγικό λάθος απομακρυνόμενη από την πυρηνική ενέργεια τα προηγούμενα χρόνια.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «η Ευρώπη, δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια απομακρύνθηκε από την πυρηνική ενέργεια. Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά μας λάθη».

Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα εξετάζει πλέον την πιθανότητα αξιοποίησης μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων, τονίζοντας ότι θα συσταθεί υπουργική επιτροπή υψηλού επιπέδου για να καταθέσει προτάσεις σχετικά με τον ρόλο της πυρηνικής ενέργειας στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα.

«Ήρθε η ώρα να διερευνήσουμε αν η πυρηνική ενέργεια, και συγκεκριμένα οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, μπορούν να έχουν έναν ρόλο στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα», σημείωσε.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας θα συνεχίσει να αυξάνεται, επισημαίνοντας πως καμία άλλη τεχνολογία δεν προσφέρει τόσο σταθερή παραγωγή βασικού φορτίου όσο η πυρηνική ενέργεια.

Τόνισε, ωστόσο, ότι το ζήτημα απαιτεί ανοιχτό δημόσιο διάλογο, καθώς η κοινή γνώμη παραμένει διχασμένη, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Toυ Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Η ΡΑΑΕΥ έχει προκηρύξει τρεις διαγωνισμούς για αυτόνομα αποθηκευτικά συστήματα. Ο τρίτος ακυρώθηκε, με επίσημη αιτιολογία ότι οι συμμετέχοντες δεν κατάλαβαν ομοιόμορφα τον περιορισμό ισχύος ανά εταιρεία. Παράλληλα, έργα των δύο πρώτων γύρων δεν έχουν ακόμη εξασφαλίσει όρους σύνδεσης, ενώ πολλοί επενδυτές ζητούν παρατάσεις λόγω γραφειοκρατίας, καθυστερήσεων στον ΑΔΜΗΕ/ΔΕΔΔΗΕ και ελλείψεων εξοπλισμού. Η εικόνα που αναδύεται είναι μια αλληλουχία αναβολών και αναθεωρήσεων που καθιστούν το επενδυτικό τοπίο ασταθές.

Αναφορές σχετικές επισημαίνουν ως βασικά εμπόδια, την αργή έκδοση αδειών, την ασάφεια του ρυθμιστικού πλαισίου για τον τρόπο λειτουργίας των αποθηκεύσεων στην αγορά, αλλά και τις παγκόσμιες ελλείψεις σε μπαταρίες και μετασχηματιστές. Σίγουρα, όλα αυτά αποτελούν υπαρκτές προκλήσεις. Ωστόσο, όταν επαναλαμβάνονται διαρκώς και χωρίς ορατό σχέδιο επίλυσης, γεννούν εύλογες υποψίες.

Η αποθήκευση ενέργειας μπορεί να αλλάξει ριζικά τον μηχανισμό της DAM. Σήμερα, οι θερμικές μονάδες επωφελούνται από τις διακυμάνσεις των τιμών, ειδικά σε ώρες αιχμής. Με την αποθήκευση, η ενέργεια των ΑΠΕ μπορεί να «κρατηθεί» και να διοχετευθεί ακριβώς σε αυτές τις ώρες, μειώνοντας τις τιμές και περιορίζοντας τα υπερκέρδη των μονάδων φυσικού αερίου ή πετρελαίου.

Επιπλέον, οι συνεχείς καθυστερήσεις λειτουργούν σαν «χρονική ασπίδα» για τους μεγάλους παίκτες των ορυκτών καυσίμων. Όσο η αποθήκευση μένει στάσιμη, αυτοί διατηρούν την κυριαρχία τους στην αγορά και έχουν χρόνο να επηρεάζουν το θεσμικό πλαίσιο προς όφελός τους. Η αβεβαιότητα επίσης αποθαρρύνει μικρούς και μεσαίους επενδυτές, αφήνοντας χώρο μόνο σε μεγάλες εταιρείες με οικονομική αντοχή, διαιωνίζοντας τη συγκέντρωση ισχύος.

Δεν είναι απαραίτητο να φανταστούμε μια συνωμοσία πίσω από κάθε αναβολή. Αλλά η σύμπτωση των καθυστερήσεων με τα συμφέροντα της λεγόμενης «ενεργειακής ελίτ» — όσων ελέγχουν μονάδες ορυκτών καυσίμων και αποκομίζουν κέρδη από την αστάθεια της αγοράς — είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Όταν το ρυθμιστικό πλαίσιο μένει ασαφές, οι διαγωνισμοί ακυρώνονται και οι όροι αλλάζουν συνεχώς, το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο: παράταση του status quo.

Για να προχωρήσει η αποθήκευση, απαιτείται άμεση δράση σε τέσσερα επίπεδα:

1. Διαφάνεια και σταθερότητα: Καμία αλλαγή όρων χωρίς δημόσια αιτιολόγηση και κοινοποίηση. Δημιουργία ανοικτού μητρώου για όλες τις καθυστερήσεις.

2. One-stop-shop αδειοδοτήσεων: Συγκέντρωση όλων των διαδικασιών σε ένα πλαίσιο με ανώτατους χρόνους απόκρισης.

3. Σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο: Καθορισμός του ρόλου των αποθηκευτικών συστημάτων στην αγορά και των μηχανισμών αποζημίωσής τους.

4. Ευρωπαϊκή πίεση και χρηματοδότηση: Δέσμευση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης σε ρητούς χρόνους ολοκλήρωσης έργων, ώστε να αποφευχθούν νέες παρατάσεις.

Μήπως τελικά οι αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στους διαγωνισμούς standalone αποθηκευτικών συστημάτων δεν είναι απλές συμπτώσεις;  Αντικειμενικά προβλήματα υπάρχουν, όμως η συχνότητα και η ένταση των εμποδίων καταδεικνύουν μια κατάσταση που ευνοεί όσους θέλουν να παρατείνουν την κυριαρχία των ορυκτών καυσίμων. Η αποθήκευση ενέργειας είναι το κλειδί για μια σταθερή, καθαρή και δίκαιη αγορά. Η κοινωνία και η πολιτεία οφείλουν να απαιτήσουν την άμεση εφαρμογή της — γιατί κάθε καθυστέρηση δεν κοστίζει μόνο σε επενδυτές, αλλά και σε όλους μας.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ – Ενεργειακός Αναλυτής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Οι πιο πιθανές κύριες αιτίες της απότομης πτώσης παραγωγής

Η απότομη πτώση της παραγωγής ενέργειας και η κατάρρευση του δικτύου συνδέονται με διάφορους παράγοντες, οι οποίοι συνδυάστηκαν και οδήγησαν στο blackout:

1. Ανεπαρκής Σταθερότητα από Ανανεώσιμες Πηγές Η Ιβηρική Χερσόνησος στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κυρίως την αιολική και ηλιακή ενέργεια. Ωστόσο, αυτές οι πηγές ενέργειας είναι ευάλωτες σε αλλαγές των καιρικών συνθηκών. Στην περίπτωση της 28ης Απριλίου, μια ξαφνική μείωση της αιολικής ενέργειας λόγω αλλαγής του καιρού, σε συνδυασμό με την περιορισμένη ηλιακή παραγωγή, άφησε το δίκτυο χωρίς την απαραίτητη ισχύ για να καλύψει τη ζήτηση.

2. Ανεπαρκής Υποδομή για Υποστήριξη Αιφνίδιων Διακυμάνσεων Παρά τις προσπάθειες για αναβάθμιση της ενεργειακής υποδομής, το σύστημα της Ιβηρικής Χερσονήσου δεν διαθέτει επαρκή “αδράνεια”, δηλαδή την ικανότητα να αντεπεξέρχεται σε απότομες πτώσεις της παραγωγής ενέργειας. Σε τέτοιες καταστάσεις, οι παραδοσιακές πηγές ενέργειας, όπως τα θερμικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας, μπορούν να παρέχουν σταθερότητα, όμως οι ανανεώσιμες πηγές δεν διαθέτουν αυτήν τη δυνατότητα.

3. Προβλήματα Στη Διασύνδεση με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που ενίσχυσε την κρίση ήταν η αδυναμία του συστήματος να συνδεθεί αποτελεσματικά με το υπόλοιπο ευρωπαϊκό δίκτυο. Οι γραμμές μεταφοράς ενέργειας μεταξύ Ισπανίας και Γαλλίας, οι οποίες συνήθως βοηθούν στην αναπλήρωση της παραγόμενης ενέργειας όταν υπάρχουν διαταραχές, φάνηκε ότι αντιμετώπισαν τεχνικά προβλήματα, ενισχύοντας την έλλειψη ισχύος στην περιοχή.

Αντίκτυπος στην Κοινωνία και την Οικονομία

Η απότομη πτώση της παραγωγής ενέργειας προκάλεσε σοβαρές συνέπειες στην καθημερινή ζωή των πολιτών της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Εκτός από την έλλειψη ηλεκτρικής ενέργειας, που επηρέασε σπίτια, επιχειρήσεις και δημόσιες υπηρεσίες, υπήρξαν απώλειες ανθρώπινων ζωών ,  σοβαρές καθυστερήσεις στις μεταφορές, ενώ όλες οι επιχειρήσεις υπέστησαν οικονομικές ζημίες.

Ποιος θα μπορούσε να σκεφτεί πριν δέκα χρόνια ότι η ενέργεια που παράγεται και εγχέεται στα δίκτυα από τον τσάμπα ήλιο και τον τσάμπα άνεμο θα αποτελούσε μια ορατή απειλή για την ευστάθεια των ηλεκτρικών συστημάτων μιας χώρας.

Το blackout δεν συμβαίνει μόνο όταν παρουσιαστεί έλλειψη παραγωγής ενέργειας σε συνδυασμό με μια υψηλή ζήτηση, αλλά και το αντίθετο, δηλ. όταν υπάρχει υπερπαραγωγή π.χ. πράσινης ενέργειας, η οποία εγχέεται σε ένα πεπερασμένο δίκτυο, όπου την ίδια χρονική στιγμή η ζήτηση είναι πολύ χαμηλή, τότε αυτή η ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης προκαλεί επίσης μια ηλεκτρική αστάθεια, η οποία μπορεί όπως είπαμε να οδηγήσει σε black out.

Τεχνικά, αυτό συμβαίνει όταν δεν επέμβει αυτόματα κάποιος μηχανισμός αποσύνδεσης της περίσσειας πράσινης ενέργειας από τα δίκτυα (green out) ή όταν αυτή η περίσσεια πράσινης ενέργειας δεν αποθηκεύεται. Όταν εννοούμε αστάθεια, εννοούμε ότι το δίκτυο σε περίπτωση υπερφόρτωσης δεν μπορεί να κρατήσει σταθερή την συχνότητα του ρεύματος, εν προκειμένω τα 50Hz. Οι πράσινες μονάδες δεν μπορούν να λειτουργήσουν σταθερά σε συγχρονισμένη συχνότητα, λόγω της στοχαστικότητας τους και της απουσίας αδρανειακών συστημάτων.

Ορισμένες φορές, όταν στο ηλεκτρικό δίκτυο συμβεί απότομη διακύμανση του φορτίου, δηλαδή μια ξαφνική αύξηση ή μείωση της κατανάλωσης, οι μονάδες Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), όπως τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά πάρκα, αποσυνδέονται αυτόματα.  Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή οι μονάδες αυτές είναι συνδεδεμένες στο δίκτυο μέσω μετατροπέων ισχύος (inverters), οι οποίοι λειτουργούν με προκαθορισμένα όρια σταθερότητας. Όταν η συχνότητα του ρεύματος πέσει ή ανέβει απότομα εκτός αυτών των ορίων, οι inverters θεωρούν ότι υπάρχει σοβαρή αστάθεια και αποσυνδέουν το σύστημα για λόγους προστασίας.

Επιπλέον, σε αντίθεση με τις συμβατικές μονάδες που διαθέτουν περιστρεφόμενα μέρη και προσφέρουν φυσική “αδράνεια” (δηλαδή μια καθυστέρηση στις μεταβολές), οι περισσότερες ΑΠΕ δεν έχουν αυτή την ικανότητα και δεν μπορούν να αντιδράσουν άμεσα για να σταθεροποιήσουν τη συχνότητα. Ως αποτέλεσμα, η μαζική αποσύνδεσή τους μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα, κάτι που καθιστά αναγκαία τη χρήση πιο “έξυπνων” τεχνολογιών και στρατηγικών ελέγχου στις ΑΠΕ.

Η υψηλή διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, χωρίς την απαραίτητη αναβάθμιση των υποδομών και την ενσωμάτωση τεχνολογιών σταθεροποίησης, όπως συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και εξελιγμένοι μετατροπείς ισχύος, κατέδειξε την ανάγκη για περαιτέρω επενδύσεις και σχεδιασμό. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, αν και οι ΑΠΕ δεν ευθύνονται άμεσα για το blackout, αλλά έμμεσα αφού η έλλειψη προσαρμογής του δικτύου στις νέες ενεργειακές συνθήκες αποτέλεσε κρίσιμο παράγοντα.

Συμπεράσματα και μαθήματα για το μέλλον

Η εν λόγω κρίση αναδεικνύει την ανάγκη για αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η σταθερότητα του δικτύου και η προστασία από αιφνίδιες διαταραχές. Παρά τις θετικές εξελίξεις στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, είναι επιτακτική η ανάγκη για τη δημιουργία αποθηκευτικών συστημάτων ενέργειας και την ενίσχυση των παραδοσιακών εργοστασίων παραγωγής, ώστε το δίκτυο να μπορεί να ανταπεξέλθει σε κρίσιμες καταστάσεις.

Τελικά το black out δεν ήταν απλά ένα τεχνικό πρόβλημα που βύθισε στο σκοτάδι την Ιβηρική, αλλά από ότι αποδείχθηκε μια λανθασμένη ιδεοληπτική ενεργειακή πολιτική των Βρυξελλών.

Κοινώς ήταν το πρώτο μαζικό ‘’κρασάρισμα’’ της Ευρώπης του net zero. Δυστυχώς η υπερανάπτυξη της πράσινης ενέργειας, έδειξε ότι τα δίκτυα δεν ελέγχονται και δεν ρυθμίζονται από στοχαστικά συστήματα και ούτε μπορούν να εξισορροπήσουν την προσφορά με την ζήτηση αυτόματα, όπως μπορούν τα συμβατικά συστήματα που είναι ευέλικτα και προσαρμοστικά.

Η απότομη πτώση ισχύος και το blackout της 28ης Απριλίου 2025 είναι μια προειδοποίηση για το μέλλον, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περισσότερη ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα στον ενεργειακό τομέα.

*Μιχάλης Χριστοδουλίδης, Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Όταν τα δίκτυα μας έχουν συγκεκριμένη μεταφορική ικανότητα ηλεκτρικής ισχύος, το ίδιο και η ζήτηση και ταυτόχρονα δεν υπάρχει αποθηκευτική ικανότητα, ώστε το περίσσευμα ενέργειας να δοθεί π.χ. τις βραδυνές ώρες, τότε υποχρεωτικά το 15% με 20%  από τα πράσινα πάρκα θα πρέπει να αποσυνδέονται από τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, διότι απειλείται η ευστάθεια του δικτύου,  με ότι αυτό σημαίνει στην εμφάνιση συνεχόμενων blackout.

Όσο θα υπάρχει υπεραδειοδότηση πάρκων και εν συνεχεία ηλέκτριση τους, χωρίς την  επέκταση των δικτύων, αλλά κυρίως χωρίς την αύξηση του εξηλεκτρισμού της χώρας, τα blackout θα αποτελούν καθημερινό φαινόμενο. 

Η Ελλάδα σήμερα δεν αντέχει ανεξέλεγκτη υπερδιείσδυση πράσινων πάρκων, χωρίς νέους ηλεκτρικούς διαδρόμους σύνδεσης με την κεντρική Ευρώπη, χωρίς μπαταρίες, χωρίς εκσυγχρονισμό των υποδομών , ώστε να γίνεται αυτοματοποιημένα  η αποσύζευξη των περιττών MWh. 

Ο εθνικός στόχος για το κλίμα για το 2025  αναφορικά με την εγκατάσταση ΑΠΕ έχει ξεπεραστεί κατά 25% και αναμένεται να ξεπεραστεί κατά 70% το 2030. Οι επενδύσεις σε ΑΠΕ την τελευταία πενταετία έχουν ξεπεράσει τα 10 δισ ευρώ, αλλά το ρεύμα που πληρώνει το νοικοκυριό έχει αυξηθεί κατά 65%.  Τι απαντούν  για αυτό οι αρμόδιοι της κυβέρνησης;

Πράσινες “business” δεν μπορεί  να γίνονται χωρίς σχέδιο, χωρίς κανόνες  κι αν κρεμάσει το σύστημα λίγο να ενδιαφέρει τους αρμόδιους. Αν δεν μπει φρένο τώρα στην αδειοδότηση και νέων πάρκων, οι παραγωγοί θα βάλουν λουκέτο, εξαιτίας των περικοπών, οι επενδύσεις τους θα σταματήσουν να είναι βιώσιμες και η αστάθεια του δικτύου θα αποτελεί μόνιμη κατάσταση.

Ουσιαστικά η επιχείρηση βασίζεται σε ένα τρίπτυχο δράσης τα επόμενα χρόνια που έχει ως “πυλώνες” τη συνεχή προσπάθεια για ισχυρά οικονομικά αποτελέσματα και υγιή ισολογισμό, επιστροφή αξίας στους μετόχους και κατοχύρωση ηγετικής παρουσίας σε δυναμικές αγορές όπως αυτές των ενεργειακών, τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών στην Νοτιοανατολική Ευρώπη.

“Καύσιμο” για την ανάπτυξη αυτή είναι ένα επενδυτικό πρόγραμμα 5,4 δισ. ευρώ. Πέρσι, να σημειωθεί, ότι οι συνολικές επενδύσεις της Επιχείρησης ανήλθαν σε 2,6 δισ. ευρώ, μαζί με την εξαγορά στην Ρουμανία, εντείνοντας τις επενδύσεις στις ΑΠΕ αλλά και στον τομέα της Διανομής.

Με βάση, δε, όσα αναφέρθηκαν οι ανοικτές πιστωτικές γραμμές ανέρχονται σε 2,8 δισ. ευρώ, ενώ στα 2,6 δισ. ευρώ είναι η ρευστότητα της εταιρείας, ποσά που αναμένεται να αξιοποιηθούν διετία 2024-2026.

Οι ΑΠΕ

Στο φόντο αυτό η ΔΕΗ συνεχίζει τον πράσινο μετασχηματισμό της. Το 2023 η εγκατεστημένη ισχύς της ανήλθε σε 4,6 GW, αυξημένη κατά 32%, με ένα χαρτοφυλάκιο ισχύος 2,8 GW σε διάφορα στάδια “ωρίμανσης”. Τα επίπεδα αυτά ανέρχονται στο 70% της ισχύος που απαιτείται για την επίτευξη του στόχου για το 2026, στόχος που εξυπηρετείται από μια σειρά συμμαχιών, όπως είναι η στρατηγική συμφωνία με την Intrakat για την από κοινού ανάπτυξη χαρτοφυλακίου ΑΠΕ ύψους 2,7 GW. Ο στόχος αυτός εξαρτάται άμεσα και με τα όσα έχουν καταγραφεί ως δεσμεύσεις για την μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Σύμφωνα, δε, με την παρουσίαση που έκανε ο κ. Στάσσης χθες στους αναλυτές και συνδέεται και με την πορεία των σχετικών “πράσινων” ομολόγων, πέρσι η ΔΕΗ μείωσε περαιτέρω τις εκπομπές CO2 Scope 1 κατά 34% από 14,8 εκατ. τόνους το 2022 σε 9,7 εκατ. τόνους το 2023. Αυτές οι προσπάθειες αντικατοπτρίζονται και στη βαθμολογία της ΔΕΗ στο CDP, η οποία αυξήθηκε σε Β- το 2023, καταγράφοντας βελτίωση τεσσάρων βαθμίδων.

Οι τηλεπικοινωνίες

Παράλληλα, η εταιρεία προχωρά το σχέδιό της για μετασχηματισμό σε ένα πάροχο ολιστικών υπηρεσιών με αιχμή τις ανάγκες του καταναλωτή για ψηφιακές υπηρεσίες αλλά και “πράσινες” διαδικασίες σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας, από την κίνηση, την παραγωγή ή το living. Ιδιαίτερη, δε, έμφαση, δίνει η ΔΕΗ στις τηλεπικοινωνίες, όπου αναμένεται, από πολλούς, να “εισβάλει” ως game changer με ένα επενδυτικό πλάνο συνολικού ύψους 680 εκατ. ευρώ έως το 2026.

Ουσιαστικά η ΔΕΗ αναμένεται εντός του 2024 να ξεκινήσει την εμπορική δραστηριότητα τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών στη χονδρική αγορά. Όπως προκύπτει από την παρουσίαση που έκανε  χθες ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ κ. Γιώργος Στάσσης στους αναλυτές  με αφορμή την ανακοίνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων του 2023, στην  ανάπτυξη του Fiber-to-the-home, το πλάνο προχωράει έχοντας φτάσει σε 140.000 σπίτια στην Αττική στο τέλος του 2023 και 185.000 στο τέλος Μαρτίου 2024. Στο τέλος του 2024 προβλέπεται να φτάσει σε 500.000 νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Στόχος για το 2025 είναι 1,7 εκατομμύρια νοικοκυριά ενώ προβλέπεται και η ανάπτυξη ενός εθνικού δικτύου οπτικών ινών, μέσω της υφιστάμενης υποδομής του ΔΕΔΔΗΕ, στον οποίο η ΔΕΗ κατέχει το 51% του μετοχικού κεφαλαίου.

Τα αποτελέσματα 

Σημειώνεται ότι με βάση τα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν χθες η ΔΕΗ εμφάνισε καθαρά κέρδη €485 εκατ. έναντι ζημιών €9 εκατ. το 2022. Αναλυτικά, κατέγραψε αυξημένη λειτουργική κερδοφορία για το 2023 με τα κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων (EBITDA) σε επαναλαμβανόμενη βάση να διαμορφώνονται σε €1,3 δισ., αυξημένα κατά 35%, λόγω της αυξημένης συνεισφοράς των δραστηριοτήτων της Διανομής και της εξαγοράς των δραστηριοτήτων της Enel στη Ρουμανία από 25.10.2023. Σε επίπεδο pro forma, δηλαδή λαμβάνοντας υπόψη τη συνεισφορά των δραστηριοτήτων στη Ρουμανία και για τους 12 μήνες του 2023, το επαναλαμβανόμενο EBITDA διαμορφώθηκε σε €1,5 δισ.

Τα αποτελέσματα του 2023 έχουν επηρεαστεί από εφάπαξ επιπτώσεις συνολικού ύψους €32 εκατ. που σχετίζονται κυρίως με προβλέψεις για αποζημιώσεις προσωπικού ενώ τα αποτελέσματα του 2022 από εφάπαξ επιπτώσεις συνολικού ύψους €302 εκατ., που σχετίζονται κυρίως με το την έκτακτη εισφορά που επιβλήθηκε στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας για την περίοδο 1.10.2021 – 30.6.2022 και προβλέψεις για αποζημιώσεις προσωπικού .

Τα κέρδη προ φόρων ανήλθαν σε €622 εκατ. έναντι ζημιών €26 εκατ. το 2022, κυρίως ως αποτέλεσμα της βελτιωμένης λειτουργικής κερδοφορίας. Τα αποτελέσματα προ φόρων επηρεάστηκαν επίσης θετικά από το όφελος εξαγοράς ύψους €234 εκατ. που καταγράφηκε από την απόκτηση των δραστηριοτήτων της Enel στη Ρουμανία, καταδεικνύοντας την ελκυστική αποτίμηση που πέτυχε η ΔΕΗ στη συναλλαγή. Επιπλέον, στα κέρδη προ φόρων του 2023 περιλαμβάνεται το κέρδος ύψους €124 εκατ. από την πώληση πρώην λιγνιτικών περιοχών στο Ελληνικό Δημόσιο, το οποίο καταγράφηκε στα αποτελέσματα του β’ τριμήνου του 2023. Το 2022, τα αποτελέσματα προ – φόρων επηρεάστηκαν θετικά κατά €198 εκατ., κυρίως λόγω της αντιστροφής της απομείωσης της επένδυσης στη νέα λιγνιτική μονάδα Πτολεμαΐδα V κατά €177 εκατ.

Πηγή: Reporter.gr

Ο κ. Σκυλακάκης υπογράμμισε ότι το ελληνικό δίκτυο φυσικού αερίου μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο για την ολοκλήρωση του κάθετου διαδρόμου εφοδιασμού της Κεντρικής Ευρώπης με φυσικό αέριο ενώ στον τομέα του ηλεκτρισμού στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών πάρκων στη χώρα μας, με πρώτο στόχο τα 2 γιγαβάτ ως το 2030. Η κρίση, τόνισε, απέδειξε την αναγκαιότητα της αύξησης παραγωγής πράσινης ενέργειας όπως και το υψηλό ρίσκο της εξάρτησης από έναν προμηθευτή.

Η Επίτροπος Ενέργειας Κάντρι Σίμσον αναφέρθηκε στις σημαντικές ενεργειακές υποδομές που ολοκληρώθηκαν τα τελευταία χρόνια σημειώνοντας μεταξύ άλλων τον πλωτό σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Αλεξανδρούπολη που θα ενισχύσει όπως είπε περαιτέρω την πρόσβαση των χωρών της περιοχής στις διεθνείς αγορές.

Οι βασικές προτεραιότητες που παρουσίασε η Επίτροπος είναι η επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της κατασκευής νέων δικτύων και της ενοποίησης των αγορών με στόχο τη διαφοροποίηση των πηγών και την αύξηση της ασφάλειας εφοδιασμού.

Η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Αλεξάνδρα Σδούκου, υπογράμμισε τη σημασία της περιφερειακής συνεργασίας καθώς όπως είπε είναι δύσκολο για οποιαδήποτε χώρα να προχωρήσει μόνη της προς την απανθρακοποίηση και την αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας. «Είναι εφικτό να θέσουμε φιλόδοξους στόχους για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και σε συνδυασμό με τη σύζευξη των αγορών και την ανάπτυξη διασυνοριακών διασυνδέσεων να προχωρήσουμε ταχύτερα την ενεργειακή μετάβαση», πρόσθεσε.

Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης, παρουσίασε τις επενδύσεις του Διαχειριστή οι οποίες όπως σημείωσε συμβάλουν στην ενεργειακή μετάβαση όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και ολόκληρης της ΕΕ. Όπως ανέφερε οι διασυνδέσεις των νησιών που ολοκληρώθηκαν και εκείνες που ακολουθούν (Δωδεκάνησα, ΒΑ Αιγαίο) θα οδηγήσουν σε μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 1,8 εκατ. τόνους ετησίως ως το τέλος της δεκαετίας.

Παράλληλα αναπτύσσονται νέες διασυνοριακές διασυνδέσεις με Βουλγαρία (η δεύτερη διασύνδεση τέθηκε σε εμπορική λειτουργία πριν λίγες ημέρες), Β.Μακεδονία, Αλβανία και Ιταλία. Η διασύνδεση με Κύπρο – Ισραήλ πέρασε στο στάδιο της κατασκευής και παράλληλα ωριμάζουν οι διασυνδέσεις με Αίγυπτο και Σαουδική Αραβία ενώ προχωρούν οι διαδικασίες για την απευθείας διασύνδεση με την Κεντρική Ευρώπη (Great Aegean interconnection) με στόχο το έργο να περιληφθεί στην επόμενη λίστα των έργων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. «Χρειαζόμαστε, κατέληξε ο κ. Μανουσάκης, περισσότερες διασυνδέσεις όχι μόνο διασυνοριακές αλλά και διηπειρωτικές προκειμένου να “πρασινίσει” περαιτέρω το ενεργειακό μείγμα και να αυξηθεί η ασφάλεια εφοδιασμού». 

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο θέμα της ενέργειας σημειώνοντας αρχικά ότι «Θέλουμε να είμαστε ενεργειακοί προμηθευτές για τις βαλκανικές χώρες μέσω ισχυρών διασυνδέσεων, αγωγών, μονάδων αποθήκευσης και υγροποίησης και αν είναι δυνατό να γίνουμε εξαγωγείς». Επισήμανε πως η γεωγραφική θέση της Ελλάδας της δίνει αυτή τη δυνατότητα, ενώ δεν απέκλεισε την πιθανότητα να μπορεί η χώρα μας, πιθανώς, να εξάγει φυσικό αέριο μέχρι και την Ουκρανία.

Ανέφερε πως επί του παρόντος «εμείς είμαστε ένας καθαρός εισαγωγέας ενέργειας» και σημείωσε πως «όταν η Ελλάδα αποφάσισε πριν από τέσσερα χρόνια να απομακρυνθεί από τον άνθρακα, αποφασίσαμε να χρησιμοποιήσουμε το φυσικό αέριο ως ένα καύσιμο μετάβασης». «Δεν έχουμε πυρηνική ενέργεια», συνέχισε και πρόσθεσε: «οπότε, όπως καταλαβαίνετε, ήταν η μόνη προφανής επιλογή. Ξοδέψαμε 7 δισ. ευρώ το 2022 για να εισάγουμε φυσικό αέριο και κανονικά το ποσό που απαιτείται είναι 1 δισ. ευρώ.».

Στο σημείο αυτό συμπλήρωσε πως «στο βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο ορίζοντα θέλουμε να γίνουμε εξαγωγείς πράσινης ενέργειας, εκμεταλλευόμενοι τα πλεονεκτήματα που έχουμε, κυρίως όσον αφορά την αιολική ενέργεια».

«Αν δείτε τον χάρτη της Μεσογείου, θα δείτε ότι η τοποθεσία όπου παρατηρείται μόνιμος άνεμος και αέρας είναι στην Ελλάδα. Άρα θα μπορούσαμε να εκμεταλλευτούμε την αιολική ενέργεια, αλλά για να το κάνουμε αυτό θα πρέπει να διασφαλίσουμε τις απαιτούμενες διασυνδέσεις» και υπογράμμισε «αν θέλουμε να έχουμε μια ευρωπαϊκή αγορά Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας που στέλνει ενέργεια σε όλη την Ευρώπη πρέπει να εστιάσουμε περισσότερο σε αυτές».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συμπλήρωσε ακόμα ότι «έχουμε υπερπλεονάσματα αιολικής ενέργειας τον χειμώνα στον βορρά και ηλιακής ενέργειας στον νότο το καλοκαίρι αλλά ακόμα δεν έχουμε βρει την ισορροπία».

Ακολούθως αναφέρθηκε και στις συνομιλίες της Ελλάδας με την Αίγυπτο για την ηλεκτρική διασύνδεση των δύο χωρών για την οποία – όπως είπε – πρέπει να τύχει ενδιαφέροντος και από την Ευρώπη, ενώ εξέφρασε την αισιοδοξία του για την πράσινη μετάβαση της χώρας μας λέγοντας ότι είμαστε πρωταγωνιστές στην παραγωγή ενέργειας από τις ΑΠΕ.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στη ρύθμιση της αγοράς ενέργειας στην ΕΕ. Όπως είπε «όταν μας λέτε ότι χρειάζεται δύο χρόνια για να πάρει κανείς τις απαιτούμενες άδειες στις ΗΠΑ έναντι έξι χρόνων στην ΕΕ αυτό θα πρέπει να το λάβουμε υπόψη, διότι ναι μιλάμε πάρα πολύ για την ενιαία αγορά», τονίζοντας ότι «είναι το βασικό μας πλεονέκτημα όσον αφορά την ικανότητα που έχουμε να πείθουμε τις εταιρείες να επενδύουν στην Ευρώπη, αλλά αν έχουμε αυτούς τους γραφειοκρατικούς περιορισμούς τότε δεν θα έχουμε πλεονεκτική θέση».

Αναφέρθηκε στη συνέχεια της συζήτησης και στο γεγονός ότι η ΕΕ πολές φορές ήταν διστακτική να χρησιμοποιήσει το ειδικό βάρος που έχει φέρνοντας ως παράδειγμα την ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου της Ουκρανίας όπου, όπως είπε, μας πήρε μήνες να συμφωνήσουμε και να βάλουμε τελικά πλαφόν ως μεγάλοι αγοραστές απέναντι σε έναν εκβιασμό της αγοράς ενώ την περίοδο του κορονοϊού «ήμασταν εξαιρετικά αποτελεσματικοί»

Παρατήρησε ότι υπάρχουν χώρες που έχουν τη δημοσιονομική ισχύ να στηρίξουν τις επιχειρήσεις τους και άλλες, που δεν την έχουν. «Εάν θέλεις να αποσπάσεις τη στήριξη των πολιτών για την πράσινη ενέργεια, πρέπει να επιστρατεύσεις αμοιβαία επωφελείς λύσεις, όπως αυτό, που κάναμε σε μικρά νησιά της χώρας μας, όπου εξηγήσαμε στους κατοίκους τα πλεονεκτήματα της ηλεκτρικής ενέργειας, πρέπει να ξεκινήσεις με μικρές νίκες», είπε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο πρωθυπουργός εν όψει των ευρωεκλογών υπογράμμισε την ανάγκη να επικεντρωθούμε στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και στην εξάλειψη όλων των γραφειοκρατικών εμποδίων. «Θα πρέπει αυτό να αποτελέσει μία βασική προτεραιότητα στις επερχόμενες εκλογές», συμπλήρωσε.