«Αυτό δεν θα το σκεφτόμασταν ποτέ επειδή, αν υπάρχει κάτι που έχουμε εμείς, οι Βενεζουελάνες και οι Βενεζουελάνοι, είναι ότι αγαπάμε την ανεξαρτησία μας, τους ήρωες και της ηρωίδες της ανεξαρτησίας μας», απάντησε η Ροδρίγκες όταν τη ρώτησε ένας δημοσιογράφος.

Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, ο Τραμπ αποκάλυψε στο Fox News ότι σκέφτεται «σοβαρά» να κάνει τη Βενεζουέλα την 51η Πολιτεία των ΗΠΑ. Τον Μάρτιο είχε αναρτήσει στην πλατφόρμα Truth Social ένα χιουμοριστικό μήνυμα που αναφερόταν σε αυτήν την πιθανότητα: «Καλά πράγματα συμβαίνουν στη Βενεζουέλα τον τελευταίο καιρό (…) Μήπως βλέπει κανείς μια 51η Πολιτεία;».

Η αναζήτηση εργασίας στις ΗΠΑ έχει μετατραπεί σε εφιάλτη. Παρά το χαμηλό ποσοστό ανεργίας (4,3%), οι προσλήψεις έχουν παγώσει για τέσσερις συνεχόμενους μήνες, καταγράφοντας τον χειρότερο ρυθμό από την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης.

Οι υποψήφιοι καταθέτουν εκατοντάδες αιτήσεις χωρίς απάντηση, χρησιμοποιώντας εργαλεία όπως το ChatGPT για τη σύνταξη βιογραφικών. Από την άλλη, οι ίδιες οι εταιρείες αξιοποιούν chatbots και αλγορίθμους που μετρούν λέξεις-κλειδιά και τόνους φωνής, αντικαθιστώντας την ανθρώπινη επαφή με μια κρύα ψηφιακή διαδικασία.

Ο μέσος χρόνος εύρεσης εργασίας έχει φτάσει στις 10 εβδομάδες, ενώ οι νεότεροι κάτω των 24 ετών βιώνουν ανεργία πάνω από 10%. Οι Αφροαμερικανοί πλήττονται ιδιαίτερα από τις απολύσεις στο δημόσιο που έχει επιβάλει η κυβέρνηση Τραμπ. Όλα δείχνουν πως η οικονομία βαδίζει προς ύφεση.

Την ίδια στιγμή, οι υπερπλούσιοι αυξάνουν τα περιουσιακά τους στοιχεία με ταχείς ρυθμούς. Το πακέτο αποδοχών της Tesla προς τον Elon Musk αναμένεται να τον φέρει στο κατώφλι του πρώτου τρισεκατομμυρίου.

Το παράδοξο είναι προφανές: ενώ εκατομμύρια Αμερικανοί εγκλωβίζονται σε έναν φαύλο κύκλο ανεργίας και ψηφιακής αποξένωσης, η κορυφή της οικονομικής πυραμίδας φτάνει σε αδιανόητα επίπεδα πλούτου. Η αντίθεση θυμίζει την πλατωνική προειδοποίηση: η ακραία ανισότητα απειλεί την ίδια την έννοια της κοινότητας.

Η συζήτηση του CNN με τον Zohran Mamdani

Πριν λίγες ημέρες, η δημοσιογράφος του CNN Abby Phillip φιλοξένησε σε συνέντευξη τον υποψήφιο των Δημοκρατικών για τη δημαρχία της Νέας Υόρκης, Zohran Mamdani. Ο Mamdani παρέμεινε πιστός στο βασικό του μήνυμα: να γίνει η πόλη πιο προσιτή για τους απλούς Νεοϋορκέζους μέσω πρωτοβουλιών όπως η δωρεάν παιδική φροντίδα, το πάγωμα ενοικίων στα ήδη ρυθμισμένα διαμερίσματα και η κατάργηση των κομίστρων στα λεωφορεία.

Ο Mamdani έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο εύστοχους εκπροσώπους της σοσιαλιστικής ατζέντας στις ΗΠΑ, συνδυάζοντας χαρισματική παρουσία με αυστηρή πειθαρχία στο μήνυμά του. Η εμφάνισή του στη συνέντευξη ξεχώρισε για ακόμη μία φορά.

Αντίθετα, οι ερωτήσεις της Phillip ανέδειξαν τους περιορισμούς της κυρίαρχης πολιτικής σκέψης στους κόλπους του CNN. Φάνηκε να υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε ουσιαστική αναδιανομή πλούτου από τους πλουσίους προς τους υπόλοιπους πρέπει να θεωρείται απαγορευμένη.

Σε ένα σημείο, η Phillip έφερε στη συζήτηση το προτεινόμενο πακέτο αποδοχών της Tesla προς τον Elon Musk, που ενδέχεται να τον καταστήσει τον πρώτο τρισεκατομμυριούχο. Αναζητώντας μια αιχμηρή δήλωση, ρώτησε τον Mamdani: «Πιστεύετε ότι θα έπρεπε να υπάρχουν τρισεκατομμυριούχοι;»

Η ανισότητα και το παράδειγμα των τρισεκατομμυριούχων

Ο Mamdani έχει ήδη δηλώσει δημόσια ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν δισεκατομμυριούχοι· λογικά, το ίδιο ισχύει και για τους τρισεκατομμυριούχους. Στην απάντησή του όμως επέλεξε να διευρύνει το θέμα, υπογραμμίζοντας την άλλη όψη του νομίσματος. Η Νέα Υόρκη, είπε, είναι γεμάτη εργαζόμενους που «κρατούν την πόλη ζωντανή», αλλά αναγκάζονται πλέον να μετακινούνται από άλλες πολιτείες λόγω του υψηλού κόστους διαβίωσης. Πώς γίνεται μια κοινωνία να συνδυάζει τέτοια ακραία συσσώρευση πλούτου με την αδυναμία των εργαζομένων να ζουν στην ίδια την πόλη που υπηρετούν;

Ο Mamdani τόνισε πως αυτά τα φαινόμενα δεν είναι άσχετα μεταξύ τους. Επικαλέστηκε τις πρόσφατες περικοπές στο Medicaid και τα επιδόματα SNAP, που συνέπεσαν με φοροαπαλλαγές για τους πλουσίους, περιγράφοντας μια τεράστια μεταφορά πλούτου προς τη λάθος κατεύθυνση.

Η αντίδραση της Phillip ήταν αποκαλυπτική. Παραδέχτηκε πως οι ανισότητες έχουν οξυνθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά σημείωσε ότι η πόλη «κινείται από τις επιχειρήσεις που έρχονται εδώ και προσλαμβάνουν κόσμο». Αναφέρθηκε σε νέα στοιχεία που δείχνουν επιβράδυνση στις προσλήψεις σε εθνικό επίπεδο και ρώτησε: «Είναι τώρα η κατάλληλη στιγμή για αύξηση φόρων στις εταιρείες και περαιτέρω όξυνση των εντάσεων μεταξύ πλουσίων και φτωχών; Ή χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον για να λειτουργήσει η οικονομία;»

Ο Mamdani αντέτεινε ότι οι ίδιες οι ανισότητες δημιουργούν εντάσεις και ότι είναι δύσκολο να βρεθούν εργαζόμενοι όταν δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τη διαβίωση στη Νέα Υόρκη. Υπογράμμισε πως οι φορολογικές του προτάσεις είναι σχετικά ήπιες: ζητά εξίσωση του ανώτατου εταιρικού φόρου με αυτόν του New Jersey, ενώ η μικρή αύξηση στον φόρο εισοδήματος θα επηρεάσει μόνο όσους κερδίζουν πάνω από 1 εκατ. δολάρια ετησίως.

Το παράλογο μέγεθος του πλούτου

Οι απαντήσεις αυτές δύσκολα αντικρούονται. Το πιο εντυπωσιακό όμως ήταν η αντίθεση στα διαδοχικά ερωτήματα της Phillip: από τη μία, παραδέχεται πως οι πιο πλούσιοι Αμερικανοί βαδίζουν προς το καθεστώς των τρισεκατομμυριούχων· από την άλλη, διερωτάται αν τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για φορολόγηση των πλουσίων. Αν όχι τώρα που η ανισότητα έχει φτάσει σε γελοία επίπεδα, τότε πότε;

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της ανισότητας, ας πάρουμε ένα παράδειγμα: φανταστείτε έναν βρικόλακα που ήρθε στην Αμερική με τον Χριστόφορο Κολόμβο το 1492. Αν κάθε μέρα έως σήμερα έβαζε στην άκρη 1.000 δολάρια (χωρίς τόκους ή έξοδα), μετά από 531 χρόνια -δηλαδή 139.815 μέρες- δεν θα είχε φτάσει καν τα 140 εκατ. δολάρια.

Αντίθετα, αν αποταμίευε 1 εκατ. δολάρια τη μέρα, θα γινόταν δισεκατομμυριούχος μόλις σε τρία χρόνια (1495), αλλά θα χρειαζόταν σχεδόν 2.740 χρόνια για να συγκεντρώσει ένα τρισεκατομμύριο δολάρια – δηλαδή θα έφτανε στο ποσό αυτό το έτος 4232.

Τι θεωρείται αποδεκτή ανισότητα;

Μπορούμε να διαφωνούμε ως προς τα όρια της ανισότητας ή τα κριτήρια δικαιολόγησής της. Ο Πλάτωνας θεωρούσε πως σε μια ιδανική πόλη κανείς δεν πρέπει να έχει περιουσία μεγαλύτερη από τετραπλάσια κάποιου άλλου πολίτη – γιατί τέτοιες διαφορές καταργούν την έννοια της κοινότητας. Προέβλεπε μάλιστα δικαστική διαδικασία για όποιον ξεπερνούσε αυτό το όριο.

Σε σύγκριση, η πρόταση του Mamdani –να πληρώνουν οι Νεοϋορκέζοι με εισόδημα άνω του 1 εκατ. δολαρίων επιπλέον 20.000 δολάρια σε φόρους, ώστε να χρηματοδοτηθούν κοινωνικά προγράμματα– μοιάζει εξαιρετικά μετριοπαθής.

Ίσως θεωρείτε πως ο Πλάτωνας ήταν υπερβολικός· μπορεί ένα περιθώριο δέκα, είκοσι ή και πενήντα προς ένα να φαίνεται αποδεκτό. Αυτό όμως είναι λεπτομέρεια μπροστά στο βασικό ερώτημα: πώς μπορεί κάποιος –εκτός αν είναι ακραίος φιλελεύθερος– να αντιτίθεται στην αναδιανομή του πλούτου όταν οι πλέον ευνοημένοι πλησιάζουν το καθεστώς των τρισεκατομμυριούχων; Πρέπει να περιμένουμε τετρακις ή πεντακις εκατομμυριούχους; Όταν οι πλούσιοι αποκτήσουν ιδιωτικούς πλανήτες;

Το σημαντικότερο με τον Zohran Mamdani είναι ότι εκφράζει μια ρήξη με τον κυρίαρχο ορισμό της «λογικής» πολιτικής που προστατεύουν μέσα όπως το CNN. Τώρα είναι ακριβώς η κατάλληλη στιγμή για αυτή τη συζήτηση.

Με πληροφορίες από Atlantic και Jacobin

Νίκος Γιαννόπουλος

Ετσι λοιπόν ο (ανυποψίαστος) τηλεθέατης θα μπορούσε να ακούσει πτυχές τις βιαίης καθημερινότητας που βιώναν τα εν λόγω παιδιά, γεγονός αν μην τι άλλο διόλου απαραίτητο για την εξιχνίαση της υπόθεσης. Το αντίθετο. 

Το νομικό μας σύστημα απαγορεύει κατηγορηματικά τη δημοσιοποίηση των καταθέσεων κακοποιημένων ανηλίκων. Ο νομοθέτης δεν εμπνέεται από κάποιου τύπου συντηρητισμό αλλά γνωρίζει καλά, από διεθνείς και εγχώριες έρευνες (η σχετική βιβλιογραφία είναι πολύ πλούσια), ότι αυτή ακριβώς η δημοσιοποίηση συνιστά επαναθυματοποίηση και προκαλεί επιπλέον τραύματα στις έτσι και αλλιώς βασανισμένες ψυχές των κακοποιηθέντων.

• Ο νόμος όμως παραβιάζεται συνεχώς, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Σε μία σειρά από υποθέσεις με “πρωταγωνιστές” κακοποιηθέντες ανήλικες, οι καταθέσεις τους έγιναν γνωστές στο πανελλήνιο και έπαιξαν σε ζώνες prime time με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει για την ψυχική υγεία αυτών των παιδιών.

Και όμως, ο σχετικός νόμος είναι σαφέστατος, το προεδρικό διάταγμα 77/2003 στο άρθρο 10 προβλέπει τα εξής: “Απαγορεύεται η παρουσίαση ανηλίκων μέσω εικόνας, ονόματος ή άλλου τρόπου που να καθιστά σαφή την ταυτότητά τους ή η συμμετοχή τους σε όλες τις εκπομπές που περιλαμβάνονται στον παρόντα κώδικα, όταν αυτοί είναι μάρτυρες ή θύματα εγκληματικών ενεργειών ή δυστυχημάτων ή βρίσκονται σε δύσκολη κατάσταση. Σε καμία από τις ανωτέρω περιπτώσεις, δεν λαμβάνεται συνέντευξη από ανήλικο κάτω των 14 ετών. Kατ εξαίρεση η παρουσίαση αυτή επιτρέπεται εφόσον είναι αναγκαία για την ενημέρωση του κοινού και δεν προκαλεί πόνο ή βλάβη στην προσωπικότητα του ανηλίκου”.

Αντίστοιχες προβλέψεις περιλαμβάνονται και στο άρθρο 9 παρ. 7 του ν.4779/21, όπου ορίζεται ότι “απαγορεύεται η παρουσίαση ή η συμμετοχή ανηλίκων μαρτύρων ή θυμάτων αξιόποινων πράξεων ή δυστυχημάτων, καθώς και ανηλίκων που βρίσκονται σε μειονεκτική ευάλωτη θέση, σε όλα τα προγράμματα», ενώ  επισημαίνεται ότι «Σε κάθε περίπτωση, απαγορεύεται η με οποιονδήποτε τρόπο δημοσιοποίηση περιστατικών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην αποκάλυψη της ταυτότητας του ανηλίκου θύματος πράξης που υπάγεται στα εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής, από την καταγγελία της πράξης έως την έκδοση αμετάκλητης απόφασης”.

Προφανώς ειδικά άρθρα για την προστασία της ιδιωτικότητας των ανηλίκων περιλαμβάνονται και στον GDPR. Τα παιδιά απολαμβάνουν ιδιαίτερης προστασίας ως προς την επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων, σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ) και τον εφαρμοστικό νόμο 4624/2019. Η δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων ανηλίκων (όπως οι καταθέσεις τους σε υποθέσεις κακοποίησης) επιτρέπεται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις και με τη ρητή συγκατάθεση του ίδιου του παιδιού (άνω των 15 ετών) ή του νομίμου εκπροσώπου του (κάτω των 15 ετών).

Παρά το γεγονός ότι η νομοθεσία είναι συγκεκριμένη, οι δικαστικές αρχές σπάνια κινούνται προς την εφαρμογή της ακόμα και οταν προκύπτουν ξεκάθαρες παραβιάσεις. Θυμόμαστε, για παράδειγμα, ότι οι καταθέσεις της 12χρονος από τον Κολωνό ή των παιδιών που κατήγγειλαν βιαιοπραγίες στην Κιβωτό του Κόσμου δημοσιοποιήθηκαν χωρίς ιδιαίτερες συνέπειες.

Οταν όμως τα φώτα της δημοσιότητας σβήνουν, ουδείς ασχολείται με την πορεία της ψυχικής υγείας των βασανισθέντων παιδιών που είδαν τις πιο απόκρυφες στιγμές τους, αυτές που τους δημιούργησαν μεγάλα και ανεπούλωτα τραύματα, να γίνονται πρώτο θέμα στα δελτία των 8 και στα μεγάλα ενημερωτικά site.

• Γκουκλάροντας αργότερα τα ίδια τα παιδιά μπορούν να βρουν σχεδόν τα πάντα. Και αυτό, όπως ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί, συνιστά επανάληψη της κακοποίησης, ένα “κακό” διαρκείας που επεκτείνεται και στην ενήλικη ζωή του κακοποιηθέντα. Ετσι το τραύμα δεν κλείνει ουσιαστικά ποτέ, ή κλείνει ιδιαίτερα αργά και με οδυνηρές συνέπειες.

Αλλωστε αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι κακοποιηθέντες ανήλικοι καταθέτουν κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους και σε ανθρώπους οι οποίοι έχουν εκπαιδευτεί πάνω στο συγκεκριμένο αντικείμενο. Και προφανώς η δεύτερη κατάθεση για τα ίδια περιστατικά αποφεύγεται εκτός και αν προκύψει ειδικός λόγος επανάληψής της.

Ανεύθυνες δημοσιογραφικές πρακτικές (εδώ μπορούν να παρέμβουν και οι δημοσιογραφικές ενώσεις) όχι μόνο δεν διασφαλίζουν το δικαίωμα των πολιτών στην ενημέρωση αλλά καταφέρνουν επιπλέον χτυπήματα εναντίον των παιδιών που εν τω μεταξύ πασχίζουν να πετάξουν από πάνω τους την ανάμνηση των στιγμών της κακοποίησής τους. 

Τα παιδικά βάσανα δεν είναι δυνατόν να αποτελούν βάση πάνω στην οποία θα “χτίζονται” αναγνωσιμότητες και νούμερα τηλεθέασεις.  

Όπως αναφέρουν τα μέλη της Συγκλήτου «αναλογιζόμενα τη σιδηροδρομική τραγωδία της 28ης Φεβρουαρίου 2023 στα Τέμπη, που σημάδεψε το νου και την καρδιά ενός ολόκληρου λαού, σεβόμενα την ημέρα μνήμης των 57 αθώων θυμάτων που η αδράνεια της πολιτείας δεν κατάφερε να προστατέψει, θέλοντας να συμμετέχουν στο πένθος των οικογενειών των ανθρώπων που «έφυγαν» αιφνίδια και άδικα και, έναν χρόνο μετά, παλεύουν ακόμα να βρεθούν οι πραγματικοί υπαίτιοι του δυστυχήματος, τιμώντας ιδιαιτέρως τους τρεις φοιτητές του Πανεπιστημίου μας που το νήμα της ζωής τους κόπηκε πριν έναν χρόνο στις ράγες», ομόφωνα αποφάσισαν να μην πραγματοποιηθούν εξετάσεις την Τετάρτη 28 Φεβρουαρίου 2024, και τα εξεταζόμενα μαθήματα της ημέρας αυτής να μετατεθούν ως τα Τμήματα κρίνουν, μέχρι και το Σάββατο 2 Μαρτίου 2024.

Η Σύγκλητος του ΠΑΜΑΚ ζητά από την Πολιτεία «να προστατεύει την ακεραιότητα των πολιτών της, ώστε να αποτραπεί κάθε παρόμοιο γεγονός στο μέλλον και η έννοια της ευθύνης να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο».