Τον Μάιο, μετά από 19 μήνες πολέμου, ισραηλινοί αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών εκτίμησαν ότι 8.900 μαχητές της Χαμάς και της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ ήταν νεκροί ή «πιθανώς νεκροί», σύμφωνα με κοινή έρευνα της The Guardian, της ισραηλινοπαλαιστινιακής έκδοσης +972 Magazine και της εβραϊκής έκδοσης Local Call.

A classified Israeli military database shows 83% of Palestinians killed in Gaza are civilians, one of the highest civilian tolls in modern wars https://t.co/ZuLerVlbm5 pic.twitter.com/uY8z4kBK44

— Al Jazeera English (@AJEnglish) August 22, 2025

Μέχρι τον Μάιο, 53.000 Παλαιστίνιοι είχαν σκοτωθεί σε ισραηλινές επιθέσεις, σύμφωνα με τις αρχές της Γάζας, ένας αριθμός που περιελάμβανε τόσο μαχητές όσο και αμάχους. Οι μαχητές που εντοπίστηκαν στη βάση δεδομένων των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών αντιπροσώπευαν επομένως μόνο το 17% του συνόλου, υποδεικνύοντας ότι το 83% των νεκρών ήταν άμαχοι.

Αυτή η εκτιμώμενη αναλογία αμάχων προς μαχητές μεταξύ των νεκρών είναι εξαιρετικά υψηλή για τους σύγχρονους πολέμους, ακόμη και σε σύγκριση με τις συγκρούσεις που είναι γνωστές για αδιάκριτες δολοφονίες, συμπεριλαμβανομένων των εμφυλίων πολέμων στη Συρία και το Σουδάν.

«Το ποσοστό των αμάχων που σκοτώθηκαν θα ήταν ασυνήθιστα υψηλό, ειδικά επειδή αυτή η κατάσταση συνεχίζεται για τόσο καιρό», δήλωσε η Therése Pettersson του Προγράμματος Δεδομένων Συγκρούσεων (UCDP), ενός οργανισμού με έδρα την Ουψάλα που παρακολουθεί τα θύματα αμάχων παγκοσμίως.

Bombs struck just 30m from the Academy of Hope I support. Our red door location shelters 600 children. No child, woman, civilian, or humanitarian should be harmed. We demand a ceasefire, the release of hostages, and safe, uninterrupted aid for Gaza. Humanity must prevail….. pic.twitter.com/JHPQhXOMXW

— Chef José Andrés (@chefjoseandres) August 21, 2025

«Αν επιλέξετε μια συγκεκριμένη πόλη ή μια συγκεκριμένη μάχη σε μια άλλη σύγκρουση, μπορείτε να βρείτε παρόμοια ποσοστά, αλλά πολύ σπάνια όταν πρόκειται για τον μέσο όρο, το συνολικό ποσοστό», είπε.

Τι λέει ο ισραηλινός στρατός

Στις παγκόσμιες συγκρούσεις που παρακολουθούνται από το UCDP από το 1989, οι άμαχοι αντιπροσώπευαν μεγαλύτερο ποσοστό των συνολικών θανάτων μόνο στη Σρεμπρένιτσα – αν και όχι στον πόλεμο της Βοσνίας στο σύνολό του – στη γενοκτονία της Ρουάντα και κατά τη διάρκεια της ρωσικής πολιορκίας της Μαριούπολης το 2022, δήλωσε η Pettersson.

Πολλοί μελετητές γενοκτονίας, δικηγόροι και ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων Ισραηλινών ακαδημαϊκών και οργανώσεων εκστρατείας, ισχυρίζονται ότι το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα, επικαλούμενοι μαζικές δολοφονίες αμάχων και την επιβολή λιμού.

Ο ισραηλινός στρατός δεν αμφισβήτησε την ύπαρξη της βάσης δεδομένων ή τα στοιχεία για τους θανάτους της Χαμάς και της PIJ όταν επικοινώνησαν μαζί του για σχόλια από το Local Call και το +972 Magazine.

Όταν η Guardian ζήτησε σχόλια για τα ίδια στοιχεία, ένας εκπρόσωπος δήλωσε ότι αποφάσισε να «αναδιατυπώσει» την απάντησή του.

""Data from an internal Israeli intelligence database indicates that at least 83 percent of Palestinians killed in Israel’s onslaught on Gaza were civilians, an investigation by +972 Magazine, Local Call, and the Guardian can reveal.""https://t.co/ZgzPCCXpeX

— George Khoury (@makhoury1946) August 22, 2025

Μια σύντομη δήλωση που στάλθηκε στη βρετανική εφημερίδα δεν απάντησε άμεσα σε ερωτήσεις σχετικά με τη βάση δεδομένων στρατιωτικών πληροφοριών.

Ανέφερε ότι «τα στοιχεία που παρουσιάζονται στο άρθρο είναι λανθασμένα», χωρίς να διευκρινίζει ποια στοιχεία αμφισβητεί ο ισραηλινός στρατός. Ανέφερε επίσης ότι τα στοιχεία «δεν αντικατοπτρίζουν τα δεδομένα που είναι διαθέσιμα στα συστήματα του IDF», χωρίς να διευκρινίζει σε ποια συστήματα αναφέρονταν.

Η βάση δεδομένων απαριθμεί 47.653 Παλαιστίνιους που θεωρούνται ενεργοί στις στρατιωτικές πτέρυγες της Χαμάς και της PIJ. Βασίζεται σε φερόμενα εσωτερικά έγγραφα των δύο οργανώσεων, που κατασχέθηκαν στη Γάζα, τα οποία δεν επαληθεύτηκαν από τον Guardian.

Αρκετές πηγές που είναι εξοικειωμένες με τη βάση δεδομένων ανέφεραν ότι ο στρατός πιστεύει ότι είναι το μόνο εξουσιοδοτημένο αρχείο των θυμάτων των μαχητών.

Ο στρατός πιστεύει επίσης ότι ο απολογισμός του Υπουργείου Υγείας της Γάζας είναι ακριβής, ανέφερε το Local Call, και ο πρώην επικεφαλής των στρατιωτικών πληροφοριών φαίνεται να τον παρέθεσε πρόσφατα, παρόλο που οι Ισραηλινοί πολιτικοί απορρίπτουν τακτικά τα στοιχεία ως προπαγάνδα.

Και οι δύο βάσεις δεδομένων μπορεί να υποτιμούν τον αριθμό των θυμάτων στη Γάζα

Το Υπουργείο Υγείας της Γάζας απαριθμεί μόνο εκείνους των οποίων οι σοροί έχουν ανακτηθεί, όχι τις χιλιάδες που έχουν ταφεί κάτω από τα ερείπια. Η ισραηλινή στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών δεν γνωρίζει όλους τους θανάτους μαχητών ή όλους τους νεοσύλλεκτους. Αλλά οι βάσεις δεδομένων είναι αυτές που χρησιμοποιούν οι Ισραηλινοί αξιωματικοί για να σχεδιάσουν τον πόλεμο.

Οι Ισραηλινοί πολιτικοί και στρατηγοί έχουν υπολογίσει τον αριθμό των μαχητών που σκοτώθηκαν σε 20.000 ή έχουν πει ότι η αναλογία αμάχων προς μαχητές είναι 1:1.

«Οι άνθρωποι προάγονται σε καθεστώς τρομοκρατίας μετά τον θάνατό τους»

Τα υψηλότερα σύνολα που αναφέρουν Ισραηλινοί αξιωματούχοι μπορεί να περιλαμβάνουν πολίτες με δεσμούς με τη Χαμάς, όπως κυβερνητικούς αξιωματούχους και αστυνομικούς, παρόλο που το διεθνές δίκαιο απαγορεύει τη στόχευση ατόμων που δεν εμπλέκονται σε μάχες.

Είναι πιθανό Παλαιστίνιοι χωρίς δεσμούς με τη Χαμάς να ήταν επίσης μεταξύ αυτών. Η Νότια Διοίκηση του Ισραήλ έχει επιτρέψει στους στρατιώτες να αναφέρουν άτομα που σκοτώθηκαν στη Γάζα ως θύματα μαχητών, χωρίς ταυτοποίηση ή επαλήθευση.

«Οι άνθρωποι προάγονται σε καθεστώς τρομοκρατίας μετά τον θάνατό τους», δήλωσε μια πηγή πληροφοριών που συνόδευε τις δυνάμεις επί τόπου. «Αν είχα ακούσει την ταξιαρχία, θα είχα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είχαμε σκοτώσει το 200% των μαχητών της Χαμάς στην περιοχή», ανέφερε η πηγή σύμφωνα με την εφημερίδα The Guardian.

Ο Ιτζάκ Μπρικ, ένας απόστρατος στρατηγός, δήλωσε ότι οι Ισραηλινοί στρατιώτες γνώριζαν ότι οι πολιτικοί υπερέβαλαν τον αριθμό των θυμάτων της Χαμάς.

Ο Μπρικ ήταν σύμβουλος του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στην αρχή του πολέμου και τώρα είναι ένας από τους πιο ένθερμους επικριτές του. «Δεν υπάρχει απολύτως καμία σύνδεση μεταξύ των αριθμών που ανακοινώνονται και αυτού που συμβαίνει στην πραγματικότητα. Είναι απλώς μια μεγάλη μπλόφα», είπε.

Ο Μπρικ περιέγραψε τη συνάντηση με στρατιώτες από μια μονάδα που αναγνώρισε Παλαιστίνιους που σκοτώθηκαν στη Γάζα, οι οποίοι του είπαν ότι «η πλειοψηφία» ήταν άμαχοι.

Παρόλο που μεγάλο μέρος της Γάζας έχει μετατραπεί σε ερείπια και δεκάδες χιλιάδες έχουν σκοτωθεί, η απόρρητη βάση δεδομένων απαριθμεί σχεδόν 40.000 άτομα που ο στρατός θεωρεί μαχητές και εξακολουθούν να ζουν.

Αυξήθηκαν οι θάνατοι αμάχων τον Μάιο

Το ποσοστό των θυμάτων αμάχων λέγεται ότι έχει αυξηθεί περαιτέρω από τον Μάιο, όταν το Ισραήλ προσπάθησε να αντικαταστήσει τον ΟΗΕ και τις ανθρωπιστικές οργανώσεις που παρείχαν επισιτιστική βοήθεια στους Παλαιστίνιους καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου.

Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν σκοτώσει εκατοντάδες ανθρώπους που προσπαθούσαν να πάρουν τρόφιμα από κέντρα διανομής στις ζώνες απαγόρευσης πτήσεων.

Τώρα, οι λιμοκτονούντες επιζώντες, που έχουν ήδη αναγκαστεί να υποχωρήσουν σε μόλις 20% του εδάφους, έχουν διαταχθεί να εγκαταλείψουν τον βορρά καθώς το Ισραήλ προετοιμάζεται για μια άλλη χερσαία επιχείρηση που θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για τους αμάχους.

Η κλίμακα των δολοφονιών οφειλόταν εν μέρει στη φύση της σύγκρουσης, δήλωσε η Μαίρη Κάλντορ, ομότιμη καθηγήτρια στο LSE, διευθύντρια του Προγράμματος Έρευνας Συγκρούσεων και συγγραφέας του New Wars, ενός επιδραστικού βιβλίου για τον πόλεμο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο αναπτύχθηκε για την προστασία των αμάχων σε συμβατικούς πολέμους, στους οποίους τα κράτη αναπτύσσουν στρατεύματα για να αντιμετωπίσουν το ένα το άλλο στο πεδίο της μάχης. Αυτό είναι σε μεγάλο βαθμό το μοντέλο για τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Στη Γάζα, το Ισραήλ μάχεται εναντίον μαχητών της Χαμάς σε πυκνοκατοικημένες πόλεις και έχει θεσπίσει κανόνες εμπλοκής που επιτρέπουν στις δυνάμεις του να σκοτώνουν μεγάλο αριθμό αμάχων σε επιθέσεις ακόμη και σε χαμηλού επιπέδου μαχητές.

«Στη Γάζα μιλάμε για μια εκστρατεία στοχευμένων δολοφονιών και όχι για μάχες, και αυτές διεξάγονται χωρίς καμία ανησυχία για τους αμάχους», δήλωσε η Κάλντορ.

«Η επικίνδυνη κλιμάκωση στην περιοχή μπορεί να επιφέρει καταστροφικές συνέπειες τόσο σε περιφερειακό όσο και σε διεθνές επίπεδο», ανακοίνωσε το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ, καλώντας «όλα τα μέρη να επιδείξουν σύνεση, αυτοσυγκράτηση και να αποφύγουν κάθε νέα κλιμάκωση».

Εξάλλου στο Κουβέιτ, το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε πως, μετά τα αμερικανικά πλήγματα στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, έστησε καταφύγια στο κτιριακό συγκρότημα στο οποίο στεγάζονται τα υπουργεία της χώρας.

Τα καταφύγια αυτά μπορούν να φιλοξενήσουν περίπου 900 ανθρώπους, σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου στο X.

Οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτική παρουσία σ’ αυτή τη μείζονα πετρελαιοπαραγωγό περιφέρεια, με βάσεις στο Κουβέιτ, καθώς και στο Ιράκ, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Μέσα σε αυτό το ζοφερό κλίμα, όλες οι γιορταστικές εκδηλώσεις, που έδιναν ζωή κάθε χρόνο αυτές τις μέρες σε αυτήν την εμβληματική πόλη, τον τόπο γέννησης του Θεανθρώπου, ακυρώθηκαν. Όπως ακριβώς συνέβη πέρσι, έτσι και φέτος τα ρυθμικά ταμπούρλα και οι ήχοι της παραδοσιακής γκάιντας – απόηχος της εποχής της Βρετανικής Εντολής στην Παλαιστίνη, όταν άρχισε να αναπτύσσεται το προσκοπικό κίνημα κατά τα αγγλικά πρότυπα, δεν θα αντηχήσουν στα σοκάκια της Βηθλεέμ. Οι περίπου 5.500 κλίνες σε ξενώνες και ξενοδοχεία που άλλοτε υποδέχονταν χιλιάδες Χριστιανούς προσκυνητές από όλα τα δόγματα και τις τέσσερεις γωνιές του κόσμου, θα μείνουν και πάλι άδειες. Τα λουκέτα στις πόρτες των γραφικών μαγαζιών του παζαριού δίνουν την εντύπωση ότι έχουν αντικαταστήσει οριστικά τα γιορτινά στολίδια.

Απογοητευμένα παραμένουν τα πρόσωπα των μαθητών σε γυμνάσια και λύκεια της πόλης, ύστερα από πολύμηνες πρόβες για την παραδοσιακή γιορτινή τους παρέλαση, για να καταλήξουν την κεντρική πλατεία της Βηθλεέμ, όπου θα έβρισκαν το τεράστιο στολισμένο δέντρο με λαμπιόνια να τους περιμένει. Εκεί θα βρίσκονταν υπό διαφορετικές συνθήκες και οι συγκινημένοι τους γονείς, οι συγγενείς και οι φίλοι, με χιλιάδες τουρίστες και προσκυνητές να απαθανατίζουν τις σκηνές μίας Βηθλεέμ που γιορτάζει. Εικόνες από μία Βηθλεέμ που, τη σημερινή μέρα τουλάχιστον, φαντάζει δυστυχώς πολύ μακρινή.

Με τα μάτια στραμμένα στη Γάζα

Παρότι η σκιά του συνεχιζόμενου πολέμου φαίνεται να έχει αλλάξει τα πάντα, ο κόσμος της Βηθλεέμ παρακολουθεί καθημερινά τις εξελίξεις στη Γάζα. Η χθεσινή δήλωση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου ενώπιον της Ολομέλειας της Κνέσετ έκανε λόγο για ένα «παράθυρο ευκαιρίας» που θα μπορούσε να οδηγήσει το Ισραήλ και την Χαμάς να καταλήξουν σε μία συμφωνία εκεχειρίας, στο πλαίσιο της οποίας θα απελευθερωθούν, αν όχι όλοι, τουλάχιστον ένας σημαντικός αριθμός ομήρων.

Σε αντίθεση με τις διαρροές που διακινούνταν ενόσω διαρκούσαν οι προγενέστεροι αλλεπάλληλοι κύκλοι διαπραγματεύσεων, το τελευταίο δεκαήμερο οι πληροφορίες που διακινούνται από τα τοπικά και διεθνή μέσα αφορούν πτυχές των διαπραγματεύσεων, που δεν είχαν θιγεί δημοσίως κατά το παρελθόν. Συγκεκριμένα, η Χαμάς φέρεται να υιοθετεί πιο ευέλικτη στάση ως προς τα κριτήρια απελευθέρωσης των Ισραηλινών ομήρων και εμφανίζεται πρόθυμη να απελευθερώσει ομήρους με στρατιωτική ιδιότητα ακόμα και από το πρώτο στάδιο της εκεχειρίας. Από την άλλη, η κρατική ισραηλινή τηλεόραση μετέδωσε προ ημερών ότι τα επιτελεία έχουν καταλήξει από ποια σημεία της Λωρίδας της Γάζας ο στρατός θα αποσυρθεί.

Παράλληλα, οι Ισραηλινοί φέρονται να έχουν προτείνει, οι Παλαιστίνιοι καταδικασθέντες για τρομοκρατικές ενέργειες που κρατούνται στις φυλακές ασφαλείας, αντί να αφεθούν να επιστρέψουν στην Δυτική Όχθη, να εξορισθούν με εγγυήσεις για την προσωπική τους ασφάλεια σε χώρες του εξωτερικού. Ειδικά αυτή η πληροφορία δεν αποκλείεται να αποτελεί ένδειξη για όσα πιθανώς θα προβλεφθούν για το μέλλον των ηγετικών στελεχών της Χαμάς, που βρίσκονται ακόμα στη Γάζα. Ειδικότερα, και με δεδομένη την άρνηση της ισραηλινής πλευράς να αποδεχθεί την διατήρηση της παραμονής της Χαμάς στην μεταπολεμική Γάζα, δεν αποκλείεται να συζητείται πίσω από κλειστές πόρτες η πιθανότητα να προβλεφθεί η «ασφαλής εξορία» των ηγετικών της στελεχών σε μία ή περισσότερες χώρες. Κατά το ιστορικό προηγούμενο που ίσχυσε στην περίπτωση του Γιασέρ Αραφάτ, όταν συμφωνήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 να μετεγκατασταθεί από τον Λίβανο στην Τυνησία μεγάλος αριθμός ηγετικών στελεχών της PLO. Μάλιστα, ως πιθανές χώρες φιλοξενίας φέρεται να συγκαταλέγονται η Τουρκία, το Ιράν ή ακόμα και η Μαλαισία. Ειδικότερα, ως προς την τελευταία, ο τότε εν ζωή Ισμαήλ Χανίγια φερόταν να είχε εξετάσει, αλλά εν τέλει απέρριψε λόγω της μακρινής γεωγραφικής της θέσης.

Φουντώνουν και πάλι τα εμφύλια πάθη 

Ωστόσο, υπάρχει και ένας πρόσθετος λόγος που βαραίνει ακόμα περισσότερο το κλίμα τα φετινά Χριστούγεννα των Αγίων Τόπων. Εδώ και μια εβδομάδα, οι δυνάμεις ασφαλείας της Παλαιστινιακής Αρχής αναμετρώνται με ένοπλους πυρήνες της Χαμάς και της Ισλαμικής Τζιχάντ, με επίκεντρο των επιχειρήσεων το στρατόπεδο προσφύγων της Τζενίν, στο βόρειο τμήμα της Δυτικής Όχθης.

Οι αιματηρές συγκρούσεις που στοίχισαν τη ζωή και τον τραυματισμό αρκετών διαδηλωτών έρχονται να υπενθυμίσουν στην παλαιστινιακή κοινωνία ότι τα παραταξιακά πάθη υπάρχουν ακόμα. Αναλυτές εκτιμούν ότι, με αυτόν τον τρόπο, η Παλαιστινιακή Αρχή επιδιώκει να αποδείξει προς πάσα κατεύθυνση – και κυρίως προς τον νέο ένοικο του Λευκού Οίκου, Ντόναλντ Τραμπ, και το περιβάλλον του – ότι οι δυνάμεις ασφαλείας της θα είναι σε θέση να επιβάλουν την δημόσια τάξη, όταν θα φτάσει η στιγμή, η κυβέρνηση της Ραμάλας, να ανακτήσει τον έλεγχο της μεταπολεμικής Γάζας. Η χθεσινή απόφαση της παράταξης Φατάχ να εμποδίσει τους δημοσιογράφους του τηλεοπτικού δίκτυο Al Jazeera να καλύπτουν τις δραματικές εξελίξεις στην Τζενίν και στα περίχωρά της, καταδεικνύει το βαρύ ενδοπαλαιστινιακό κλίμα που αρχίζει να διαμορφώνεται.

Υπάρχει ελπίδα;

Παρ’ όλα αυτά, στην Βηθλεέμ υπάρχουν ακόμα αισιόδοξοι άνθρωποι, που τολμούν να εκφράσουν την ελπίδα τους ότι, ίσως, μέχρι τις 7 Ιανουαρίου – οπότε τα Χριστούγεννα θα .. ξαναγιορταστούν από τα Ορθόδοξα Πατριαρχεία της Αγίας Γης – ίσως κάτι να έχει αλλάξει προς το καλύτερο. Μέχρι τότε, τις σωστές απαντήσεις θα δώσουν μόνο οι πολιτικές εξελίξεις και ο χρόνος, που σε αυτήν την γωνιά του κόσμου, από τον Οκτώβριο του 2023 και μέχρι σήμερα, κυλάει πολύ γρήγορα.

Πηγή: Deutsche Welle

Το τελευταίο 24ωρο τουλάχιστον 42 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, με αποτέλεσμα ο απολογισμός των νεκρών να αυξηθεί στους 34.012, σύμφωνα με μια ανακοίνωση του υπουργείου, που έκανε επίσης λόγο για 76.833 τραυματίες σε έξι και πλέον μήνες πολέμου.

Το τελευταίο 24ωρο καταμετρήθηκαν 46 νεκροί, σύμφωνα με μια ανακοίνωση του υπουργείου, το οποίο κάνει λόγο για 75.815 τραυματίες σε σχεδόν έξι μήνες πολέμου.