Ενθουσιάστηκε -και δικαίως- το πανελλήνιο, ακόμα περισσότερο διότι πρόκειται για τη νεαρότερη σε ηλικία εθνική ομάδα εδώ και δεκαετίες. Οι νεότεροι ταυτίστηκαν με το κατόρθωμα των συνομιλήκων τους, οι μεγαλύτεροι είδαν στα βλέμματα των ποδοσφαιριστών μας τα δικά τους παιδιά.

Πρόκειται για ένα ύπουλο παιχνίδι προβολής όσων κουβαλάμε σαν χώρα και λαός σε εκείνους (εν προκειμένω ποδοσφαιριστές) που πετυχαίνουν κάτι σπουδαίο σε μία στιγμή που εμείς χρειαζόμαστε κάτι σπουδαιότερο. Είναι ένας μηχανισμός αφύπνισης και εκμαίευσης συναισθημάτων (όπως περηφάνεια) όταν αυτά μας λείπουν, ένα αντίδοτο στην κατατονία.

Τα “τρομερά μωρά” είναι πρωτίστως παιδιά των γονιών τους, παιδιά του εαυτού τους, παιδιά του Γιοβάνοβιτς που τα μετέτρεψε σε αξιόμαχο σύνολο. Γίνονται, βεβαίως, και “μωρά” μιας ολόκληρης χώρας, αφενός γιατί την εκπροσωπούν φορώντας το εθνόσημο, αφετέρου επειδή σπάνε την σιωπή που μας κυκλώνει. Εάν, ωστόσο, δεν κατορθώσουν να την σπάσουν, μάλλον θα μείνουν μωρά και καθόλου τρομερά. Κάπως έτσι αποκτά ακόμα μεγαλύτερη αξία αυτό που είπε ο καταπληκτικός Μίλτος Τεντόγλου, όταν δεν κατάφερε να ανέβει στο βάθρο όπου τον έχουμε συνηθίσει: “Μην σταματάτε να πιστεύετε σε εμένα…”. Μήπως επειδή αυτός γνωρίζει πόσο εύκολα και γρήγορα μπορούν οι πολλοί να σταματήσουν να πιστεύουν σε κάτι που δεν τους προσφέρει αυτή την ρωγμή στη σιωπή;

Το 2018, οι μαθητές και μαθήτριες της χώρας μας σημείωσαν αρνητικό ρεκόρ ως προς τις επιδόσεις τους στον διεθνή διαγωνισμό PISA (Programme for International Student Assessment). Το 2024, είχαμε ένα νέο ακόμα πιό αρνητικό ρεκόρ μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. Πάνω κάτω τα παιδιά αυτά είχαν την ηλικία του Καρέτσα. Δεν θα χαθούν στη ζωή τους, πολλά θα προκόψουν παρά τις αρνητικές επιδόσεις, σε κάθε περίπτωση θα βρούν το δρόμο τους.

Την περίοδο της οικονομικής κρίσης, εκατοντάδες χιλιάδες νέοι άνθρωποι, στα 18, στα 22, στα 24 χρόνια τους, έφυγαν στο εξωτερικό. Άλλοι για να σπουδάσουν, οι περισσότεροι για να βρουν δουλειά, αφήνοντας πίσω μια ρημαγμένη χώρα. Το φαινόμενο το καταγράψαμε ως “brain drain”, το εκλογικεύσαμε και το κατατάξαμε στις συνέπειες μιας εποχής, χωρίς ποτέ ουσιαστικά και με ανάληψη ευθύνης να συζητήσουμε και να συμφωνήσουμε ποιοί, πώς, και γιατί εκδηλώθηκαν αυτές οι συνέπειες.

Τελευταία, αρχίσαμε να μιλάμε για την αναστροφή του φαινομένου, για το “brain gain”. Κάποια από τα “μωρά” (όχι …τρομερά, αλλά φυγάδες από τον τρόμο της χώρας) που έφυγαν τότε άρχισαν να επιστρέφουν, άλλα γιατί κουράστηκαν, άλλα γιατί νοστάλγησαν, άλλα γιατί απλώς έπρεπε.

Όσοι αποθεώνουμε (πρώτοι οι πολιτικοί μας με τα ενθουσιώδη μηνύματα νίκης και αναφοράς στην “ψυχή” του Έλληνα…) τα “τρομερά μωρά” του Γιοβάνοβιτς και προβάλλουμε σε αυτά την έξαρση που μας λείπει, τι ακριβώς κάνουμε (καθένας και καθεμιά μας, και ως κράτος συνολικά) για τα “μωρά” που δεν θα δοξαστούν στη Γλασκώβη;

Τι κάνουμε ως κράτος για να μπορούν τα παιδιά μας να μην φύγουν, ή να επιστρέψουν με την μισή από την στιγμιαία περηφάνεια που νοιώσαμε στα γκολ του Καρέτσα, του Κωνσταντέλια, του Τζόλη; Τι λέμε στα παιδιά που κατά εκατοντάδες χιλιάδες κατέβηκαν στα συλλαλητήρια για να φωνάξουν για Δικαιοσύνη, Αλήθεια και Ασφάλεια;

Ποιά περηφάνεια μπορούμε να τους δώσουμε, εκτός από αυτή που κλέψαμε από το ταλέντο και την υπερπροσπάθεια των παιδιών της εθνικής, τι πραγματικά έχουμε να τους πούμε για το μέλλον τους;

Αυτή την συζήτηση δεν θα την κάνουμε. Όπως δεν την κάναμε και στο παρελθόν. Διότι, για να πεις κάτι στα παιδιά, πρέπει να μάθεις τη γλώσσα τους και τις ανάγκες τους. Πρέπει να βγεις από τον ρόλο του θεατή που απλώς περιμένει το κατόρθωμα των άλλων για να το εγκωμιάσει, δήθεν πατρικά, εν τέλει πατερναλιστικά και υποκριτικά…

Το πρώτο νομοθέτημα που θα φέρει η Βουλή τον νέο χρόνο αφορά μια σειρά δράσεων. Μεταξύ άλλων, 140 εκατ. ευρώ θα «προικίσουν» 60 στοχευμένες δομές τύπου campus. Τα ΙΕΚ θα ονομαστούν σχολές ανώτερης επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Μιλώντας για τα αποτελέσματα της PISA, ο υπουργός Παιδείας παραδέχθηκε, ότι προβληματίζουν τα αποτελέσματα. Για αυτό και ο επόμενος στόχος είναι το «ανοιχτό σχολείο» και πρόσθεσε πως «η εποχή της αυταρέσκειας τελείωσε, πρέπει να ξεκινήσει η εποχή της περιέργειας».

Να σημειωθεί, ότι το Πρόγραμμα για τη Διεθνή Αξιολόγηση των Μαθητών (PISA) είναι μια παγκόσμια μελέτη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) που αποσκοπεί στην αξιολόγηση των εκπαιδευτικών συστημάτων μέσω της μέτρησης των επιδόσεων των 15χρονων μαθητών στα μαθηματικά, στις φυσικές επιστήμες και στην ανάγνωση και διεξάγεται κάθε τρία έτη.

Οι αξιολογήσεις της PISA περιλαμβάνουν ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, αλλά και ερωτήσεις που απαιτούν ανάλυση και εφαρμογή γνώσεων σε πρακτικά προβλήματα, προκειμένου να αξιολογήσουν την ικανότητα των μαθητών να εφαρμόζουν τις γνώσεις τους σε πραγματικές καταστάσεις.

Οι πρόσφατες τάσεις έχουν δείξει σημαντική πτώση των επιδόσεων των Ελλήνων μαθητών σε αυτές τις αξιολογήσεις, προκαλώντας ανησυχίες για την κατάσταση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες χώρες του ΟΟΣΑ. 

Όπως είπε ο Κυρ. Πιερρακάκης, «σε βάθος χρόνου θα υπάρχουν στοχευμένες αλλαγές, όπως για παράδειγμα στο μάθημα της λογοτεχνίας με ολόκληρα συγγράμματα αλλά και την πληροφορική όπου θα δίνουν διεθνείς πιστοποιήσεις, ώστε να γίνει το σχολείο «γεννήτρια κοινωνικού κεφαλαίου».

Μιλώντας για την ανώτατη εκπαίδευση, σημείωσε ότι «είναι σημαντικό να αποδεσμευτεί από τα δεσμά της κρατικής γραφειοκρατίας και του κρατικού μονοπωλίου» και πρόσθεσε ότι «η διεθνοποίηση του δημόσιου πανεπιστημίου θα συνεχιστεί με ένταση».

Όπως εξήγησε, «είναι 40.000 Έλληνες φοιτητές να βρουν το εκπαιδευτικό πεπρωμένο τους στην Ελλάδα αλλά να γίνει και η χώρα μας τόπος προσέλκυσης για ξένους φοιτητές. Η χώρα μας είναι ήδη 8η στην προτίμηση των Αμερικανών φοιτητών».

Η αναφορά του υπουργού Παιδείας για τα δημόσια πανεπιστήμια κατά τη διάρκεια της συζήτησης στη Βουλή για τον Προϋπολογισμό, προκάλεσε ήπια αντιπαράθεση.

Ο Κυρ. Πιερρακάκης, τόνισε ότι «επενδύοντας μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης στο δημόσιο πανεπιστήμιο απελευθερώνουμε το χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από το κρατικό μονοπώλιο με κανόνες και αυστηρά ποιοτικά κριτήρια».

Τέλος, απευθυνόμενος προς τους βουλευτές της αντιπολίτευσης, ζήτησε τη συναίνεση των κομμάτων πάνω σε αυτό το θέμα.

Σχετικά με επιδόσεις των μαθητών των ιδιωτικών σχολείων, είναι πολύ καλύτερες, όχι μόνο σε σύγκριση με τους μαθητές των δημοσίων σχολείων στην Ελλάδα, αλλά και σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Οι μαθητές των ελληνικών ιδιωτικών σχολείων πέτυχαν σε όλα υψηλότερες βαθμολογίες από τον μέσο όρο των ιδιωτικών σχολείων του ΟΟΣΑ.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Ιδιωτικών Σχολείων Χαράλαμπο Κυραϊλίδη, οι διαχρονικά υψηλότερες επιδόσεις των μαθητών των ιδιωτικών σχολείων στο πρόγραμμα PISA δεν είναι συμπτωματικές. «Τα ιδιωτικά σχολεία, εξαιτίας του πολύπλευρου εκπαιδευτικού προγράμματος, της καινοτομίας, του πειραματισμού, της παιδαγωγικής αυτονομίας, μπορούν να αμβλύνουν μεγάλο μέρος από τις παθογένειες του εκπαιδευτικού συστήματος», αναφέρει σε ανακοίνωσή του.

Οι επιδόσεις των μαθητών των ελληνικών ιδιωτικών σχολείων (ακόμα και μετά την αφαίρεση της επίδρασης του κοινωνικο-οικονομικού υποβάθρου) είναι για ακόμα μια φορά πολύ καλύτερες από του μέσου όρου.

Στα τρία βασικά πεδία (γλωσσικές, μαθηματικές και επιστημονικές δεξιότητες), ενώ ο μέσος όρος τόσο του γενικού πληθυσμού των Ελλήνων μαθητών όσο και των μαθητών δημοσίων σχολείων είναι χαμηλότερος από τους αντίστοιχους μέσους όρους του ΟΟΣΑ, οι μαθητές των ελληνικών ιδιωτικών σχολείων πέτυχαν σε όλα υψηλότερες βαθμολογίες από το μέσο όρο των ιδιωτικών σχολείων του ΟΟΣΑ. 

Συγκεκριμένα:

Μάλιστα, οι διαφορές στις επιδόσεις των μαθητών ιδιωτικών και δημόσιων σχολείων είναι από τις μεγαλύτερες στις χώρες-μέλη του οργανισμού (3η θέση στις διαφορές στις γλωσσικές δεξιότητες, 1η μαθηματικές δεξιότητες και 3η στις Επιστήμες).

Σύμφωνα με την Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεματικής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών και Εθνική Συντονίστρια του διεθνούς εκπαιδευτικού διαγωνισμού PISA, Χρύσα Σοφιανοπούλου, «τα αποτελέσματα ήταν αναμενόμενα. Ειδικά στον συγκεκριμένο κύκλο του διαγωνισμού PISA, η πτώση, που σημείωσαν σχεδόν όλες οι χώρες, αποδίδεται στην πανδημία. Ωστόσο, η χώρα μας βρίσκεται διαχρονικά σε χαμηλές θέσεις, από τότε που ξεκίνησε ο διαγωνισμός, το 2000. Απ’την άλλη, διαφωνώ με τίτλους, που διαβάζω σε δημοσιεύματα, του τύπου ‘Εθνική Ήττα’ – τα αποτελέσματα του PISA δεν είναι ούτε για κλάματα, ούτε για πανηγυρισμούς. Πρόκειται για μία έρευνα, από την οποία αντλούμε κάποια στοιχεία για μελέτη και προβληματισμό».

Διαχρονικά χαμηλές οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών

Σχετικά με το πού αποδίδονται οι σταθερά χαμηλές επιδόσεις των μαθητών μας, αν και από το 2000 όταν ξεκίνησε ο διαγωνισμός που διοργανώνει κάθε τρία χρόνια ο ΟΟΣΑ (Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξης) έχουν ολοκληρωθεί σχεδόν δύο εκπαιδευτικοί κύκλοι, η κυρία Σοφιανοπούλου υπογραμμίζει: «τα θέματα, που δίνει το PISA στους μαθητές, απαιτούν από αυτούς να είναι σε θέση να αξιοποιήσουν τις γνώσεις και δεξιότητες που έχουν αποκτήσει στο σχολείο για να λύσουν προβλήματα καθημερινής ζωής. Το δεύτερο σκέλος – εκείνο της πρακτικής εφαρμογής – δεν συμπεριλαμβάνεται στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Ουσιαστικά, το PISA εξετάζει δύο πράγματα: να έχεις τις γνώσεις αλλά κυρίως, να ξέρεις να τις χρησιμοποιείς. Για παράδειγμα, δεν αρκεί να γνωρίζεις ένα μαθηματικό τύπο αλλά πρέπει να ξέρεις και πώς αυτός μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Η εικόνα των Ελλήνων μαθητών θα ήταν οπωσδήποτε διαφορετική και θα εμφάνιζαν πολύ μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας, εάν το PISA έδινε ένα θέμα καθαρά θεωρητικό, όπως ένα τύπο στα Μαθηματικά ή στη Φυσική. Ζητώντας, δηλαδή, από ένα μαθητή να βρει “αν ένα σφαιρίδιο βάλλεται από ένα σημείο Α προς ένα σημείο Β με τόση ταχύτητα, ποια είναι η ορμή” μπορεί να τη βρει. Αν του πεις “ο Γιάννης πετάει τη μπάλα στη Μαρία με τόση ταχύτητα”, εκεί δεν μπορεί να τη βρει».

Στο σημείο αυτό, αξίζει να τονιστεί πως τη συνολική εικόνα των μαθητικών επιδόσεων δεν φαίνεται να επηρεάζει η σταδιακή αλλαγή στην πληθυσμιακή σύνθεση μέσα από την εισροή μεταναστών και προσφύγων τα τελευταία χρόνια. «Πάντα παρατηρείται σε όλες τις χώρες μία διαφορά επίδοσης ανάμεσα στους γηγενείς μαθητές και τους μαθητές με μεταναστευτικό υπόβαθρο. Παρά τη διαφορά αυτή, δεν φαίνεται να συμπαρασύρει το μέσο όρο. Το ίδιο προέκυψε και την προηγούμενη φορά, το 2018».

Ένα άλλο στοιχείο διαφοροποίησης σχετικά με τις επιδόσεις των μαθητών, εντοπίζεται μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων. «Ίσως αυτό οφείλεται στο υψηλότερο κοινωνικό-πολιτισμικό και οικονομικό επίπεδο της οικογένειας, γεγονός που αναδεικνύεται συνολικά σε ισχυρό παράγοντα στο PISA», θα πει η ίδια.

Τα «πυρά» κατά του PISA

Ο διαγωνισμός PISA γίνεται συχνά αντικείμενο σκληρής κριτικής, κυρίως σε ό,τι αφορά τα κριτήρια σύγκρισης μεταξύ των παιδιών. Κάθε χώρα, όμως, έχει ενεργό συμμετοχή κατά την προετοιμασία. Όπως σχολιάζει σχετικά η Εθνική Συντονίστρια, «σίγουρα δεν θεωρώ τον PISA … “ευαγγέλιο” αλλά δεν παύει να είναι η μεγαλύτερη διεθνής εκπαιδευτική έρευνα, μας προσφέρει πολλά χρήσιμα στοιχεία. Επιπλέον, υπάρχει κοινή αφετηρία για τους μαθητές. Κάθε συμμετέχουσα χώρα μέλος εισηγείται μία σειρά θεμάτων. Αφού δημιουργηθεί μία “δεξαμενή” με τις προτάσεις, ο ΟΟΣΑ διαμορφώνει τα θέματα και τα θέτει ξανά υπόψη των χωρών μελών, προκειμένου να ελέγξουν κατά πόσο αυτά είναι συμβατά με τα εθνικά προγράμματα σπουδών. Το τελικό εργαλείο για τα γνωστικά αντικείμενα θα βγει, μόνο αφού ολοκληρωθεί και η συγκεκριμένη διαδικασία».

Ούτε στις Εθνικές Διαγνωστικές Εξετάσεις παίρνουν χρυσά μετάλλια τα ελληνόπουλα

Οι αδυναμίες των Ελλήνων μαθητών δεν εντοπίζονται μόνο από τη συμμετοχή τους στο διεθνή εκπαιδευτικό διαγωνισμό. Ήδη, εδώ και δύο χρόνια, έχει ξεκινήσει να τρέχει ο θεσμός των Εθνικών Διαγνωστικών Εξετάσεων, όπου συμμετέχουν μαθητές της έκτης δημοτικού και της τρίτης γυμνασίου. Τα αποτελέσματα κι εκεί, αν όχι εξίσου, είναι πάντως σίγουρα απογοητευτικά. «Στο συγκεκριμένο διαγωνισμό, τα παιδιά ερωτώνται με βάση την ύλη των βιβλίων τους – δεν προκύπτουν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά στοιχεία», σημειώνει η κυρία Σοφιανοπούλου, επισημαίνοντας παράλληλα πως «πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικούς διαγωνισμούς».

Μήπως η Ελλάδα βρίσκεται σε άλλο… μήκος κύματος;

Παίρνοντας απόσταση από τις ασιατικές χώρες, οι οποίες καταλαμβάνουν τις υψηλότερες θέσεις της διεθνούς κατάταξης μαθητικών επιδόσεων, καθώς υπεισέρχονται κι άλλοι παράγοντες όπως η διαφορετική κουλτούρα, τα επίπεδα ανταγωνιστικότητας ή τα διαφορετικά κοινωνικά και εκπαιδευτικά συστήματα συνολικά, τα σημεία, στα οποία «χωλαίνει» το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα συγκεντρώνονται περισσότερο στον «υδροκεφαλισμό» που το χαρακτηρίζει. «Στην Ελλάδα, το εκπαιδευτικό σύστημα είναι πολύ συγκεντρωτικό. Αντίθετα, στις χώρες, που φαίνεται να τα πηγαίνουν καλύτερα, τα σχολεία έχουν μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας, όπως για παράδειγμα, στις αρμοδιότητες των διευθυντών. Επίσης, οι δραστηριότητες εκτός σχολικού προγράμματος – ανεξαρτήτως αντικειμένου – φαίνεται να σχετίζονται θετικά με την επίδοση, όταν διοργανώνονται από το σχολείο», αναφέρει η κ.Σοφιανοπούλου.

Ο Andreas Schleicher, Διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, ο οποίος ηγείται του Προγράμματος Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA), στο πλαίσιο των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων για την Ελλάδα, έχει αναφέρει ως παράδειγμα τη δυνατότητα να επιλέγει το ίδιο το σχολείο τους εκπαιδευτικούς που θα υπηρετήσουν σε αυτό, ορμώμενος από το γεγονός ότι στην Ελλάδα μόλις «το 1% των μαθητών φοιτά σε σχολείο, όπου οι διευθυντές έχουν την κύρια ευθύνη για την πρόσληψη εκπαιδευτικών, έναντι του μέσου όρου του ΟΟΣΑ που είναι 60%» (Capital).

Εσθονία και Πολωνία: Δύο παραδείγματα εκπαίδευσης προς μίμηση

«Από το 2015, η Εσθονία έχει αναδειχθεί σε εκπαιδευτική δύναμη. Μετά την ανεξαρτητοποίησή της και προβάλλοντας μία ταυτότητα περισσότερο “σκανδιναβική”, σημείωσε εντυπωσιακή πρόοδο. Αποφάσισαν να επενδύσουν στην ψηφιακή αναβάθμιση της χώρας και στην εκπαίδευση. Το πέτυχαν σε ένα μεγάλο βαθμό», τονίζει η κυρία Σοφιανοπούλου, δίνοντας άλλο ένα παράδειγμα χώρας μέλους του ΟΟΣΑ, που αποφάσισε να επενδύσει στην εκπαίδευση: «Η Πολωνία, αφού διαπίστωσε πως σημείωναν χαμηλές επιδόσεις οι μαθητές της, άλλαξε όλη την εκπαιδευτική της φιλοσοφία, προσαρμόζοντάς την στο διαγωνισμό PISA – όχι επειδή κυνηγούσαν “την πρωτιά” αλλά επιθυμούσαν να κάνουν στροφή επί τα βελτίω στην εκπαίδευση. Οι αλλαγές φάνηκαν. Ένα αντίστροφο παράδειγμα, είναι το “PISA shock” της Γερμανίας πριν το 2010, όπου οι σχολικές επιδόσεις είχαν μεγάλη πτώση. Οι αρμόδιοι προβληματίστηκαν, προχώρησαν σε διαφορετικές αποφάσεις επάνω στην εκπαιδευτική πολιτική και πλέον έχουν βελτιωθεί». Ωστόσο, όπως διευκρινίζει, «Δεν είναι πανάκεια το PISA. Η γενική ιδέα είναι αν μπορούμε να κρατήσουμε κάτι καλό από το διαγωνισμό, ας το κάνουμε».

Πώς διαγράφεται το εκπαιδευτικό μέλλον στην Ελλάδα;

Η χαμηλή κατάταξη στο διεθνή διαγωνισμό PISA θεωρείται «αναμενόμενη». Αφενός, επειδή τα θέματα του διαγωνισμού δεν εναρμονίζονται απόλυτα με το πνεύμα του ελληνικού προγράμματος σπουδών. Αφετέρου, «λαμβάνοντας υπόψη ότι έχουν γίνει κάποιες αλλαγές στην εκπαιδευτική διαδικασία τα τελευταία χρόνια, για παράδειγμα έχουν μπει τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων, που είναι προς αυτή την κατεύθυνση και έχουν διαμορφωθεί τα νέα Προγράμματα Σπουδών σε αρκετά – όχι σε όλα – τα γνωστικά αντικείμενα, δεν έχουν ακόμη αρχίσει να αποτυπώνονται. Θα αργήσουμε να έχουμε μετρήσιμα αποτελέσματα, όπως συμβαίνει πάντα με όλες τις αλλαγές στην εκπαίδευση. Δεν θα περίμενα σημαντικές αλλαγές ούτε στον PISA του 2025, μάλλον μετά τον PISA του 2029, δεδομένου ότι τα καινούρια βιβλία θα είναι στα σχολεία το 2025. Προσωπικά, θα πρότεινα – μεταξύ άλλων -να υιοθετήσουμε λιγότερη ακαδημαϊκή γνώση».

Σε κάθε περίπτωση, έχει καταγραφεί η πρόθεση του υπουργού Παιδείας, Κυριάκου Πιερρακάκη, ύστερα από σχετική συνεννόηση με τον ΟΟΣΑ, να δρομολογηθεί ένας «οδικός χάρτης», που θα περιλαμβάνει όλες τις αλλαγές, που απαιτούνται στην ελληνική εκπαίδευση, υιοθετώντας όχι μόνο τις προτάσεις του ΟΟΣΑ αλλά και τις προσδοκίες ελληνικής κοινωνίας «ώστε να δούμε τι έχουμε ήδη κάνει και προς τα πού χρειάζεται να πάμε για να συμπορευτούμε με τον υπόλοιπο κόσμο», όπως δήλωσε ο ίδιος πρόσφατα.

Από την πλευρά της, η υφυπουργός Παιδείας, Δόμνα Μιχαηλίδου ανέφερε στο protothema.gr ότι «στο υπουργείο Παιδείας, λόγω κλίμακας κυρίως, αλλά και λόγω φύσης και αντικειμένου, δεν μπορούμε να φέρουμε τα πάνω κάτω από τη μια μέρα στην άλλη, ούτε να γίνει το μαύρο άσπρο – έχει πάρα πολλές αποχρώσεις το γκρι για να ασπρίσει. Έγιναν αρκετά πράγματα από την προκάτοχό μας, την κ.Κεραμέως, η οποία προσπάθησε πραγματικά να κάνει πιο δημιουργική τη σκέψη. Αυτά δεν μπορούν να έχουν ακόμη αποτύπωμα. Επιπλέον, με την Τράπεζα Θεμάτων, το Πολλαπλό Βιβλίο, το Ψηφιακό Φροντιστήριο, τα καινούρια βιβλία αλλά και τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων, που είναι ο μόνος ευέλικτος τρόπος διδασκαλίας που υπάρχει αυτή τη στιγμή στο ελληνικό σχολείο, η αρχή έχει γίνει. Το θέμα είναι, αυτή η αρχή να ενισχυθεί. Είναι δική μας ευθύνη τώρα να ενισχύουμε την εκπαιδευτική διαδικασία όσο περισσότερο μπορούμε».

Πηγή: protothema.gr

Σύμφωνα με την έρευνα, ο μέσος όρος των αποτελεσμάτων του 2022 στην Ελλάδα μειώθηκε σε σύγκριση με το 2018 στα μαθηματικά, στην κατανόηση κειμένου και στις φυσικές επιστήμες.

Ο πρώην υφυπουργός Παιδείας Γιάννης Πανάρετος, κάνοντας εννέα (9) αναρτήσεις στο Χ (πρώην Twitter) κατέδειξε τις Πανελλαδικές εξετάσεις ως ένα από τα προβλήματα της Ελλάδας που χρήζουν επίλυσης.

Σημειώνεται ότι ο κ. Πανάρετος ήταν ένας από τους εμπνευστές του προγράμματος PISA στον ΟΟΣΑ, στην αρχή της δεκαετίας του ’90.

Ολόκληρη η ανάρτησή του: 

«Ήμουν από τους εμπνευστές του προγράμματος PISA στον ΟΟΣΑ, στην αρχή της δεκαετίας του ´90. (Εκπροσωπούσα τη χώρα στην εκπαιδευτική επιτροπή του ΟΟΣΑ). Πίστευα πολύ στις μετρήσιμες αξιολογήσεις στην εκπαίδευση (κ όχι μόνο).

Η χώρα μας διαχρονικά έχει απογοητευτικές επιδόσεις στο πρόγραμμα. Χειροτέρεψε όμως μετά το 2010, παρά τις μεταρρυθμίσεις που επιχειρήθηκαν. Έχουν διατυπωθεί πολλές βάσιμες ερμηνείες. (Ύλη, μέθοδοι διδασκαλίας, ποιότητα καθηγητών, συμπεριφορά γονέων κλπ).

Ποτέ όμως δεν έγινε εμπεριστατωμένη μελέτη εντοπισμού των βασικών προβλημάτων. Η ΟΛΜΕ υποστήριζε ότι το PISA αξιολογεί διαφορετικά από το δικό μας σύστημα (σωστό σε ένα βαθμό).

Η γνώμη μου ήταν (κ είναι) ότι το μεγάλο πρόβλημα είναι οι πανελλήνιες. (Κυρίως ο ακριβής προσδιορισμός της εξεταστέας ύλης). Γύρω τους έχει οικοδομηθεί όλο το σύστημα. Ο κορσές της ύλης οδηγεί στην ακραία απομνημόνευση εις βάρος της κριτικής σκέψης (ουσία του PISA).

Στον βωμό της ισότητας (μικρή κ ακραία προσδιορισμένη εξεταστέα ύλη) έχουμε θυσιάσει τη δημιουργική σκέψη των νέων.

Mελέτες που είχα κάνει πριν 20 περίπου χρόνια (αποτελέσματα στη σελίδα μου) είχαν δείξει ότι οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνθηκαν αντί να μειωθούν (στις πανελλήνιες αποδίδουν καλύτερα οι μαθητές των ιδιωτικών με γονείς γιατρούς, καθηγητές μηχανικούς κλπ).

Όταν ο βασικός στόχος μιας πολιτικής αποτυγχάνει, η πολιτική θέλει αλλαγή. Εδώ η αλλαγή δεν είναι εύκολη. Έχει διαμορφωθεί μια ολόκληρη οικονομία κ μια νοοτροπία βολέματος γύρω από τις πανελλήνιες κ τη μορφή που έχουν.

Από την εμπειρία δεκαετιών στην εκπαίδευση (κ στην πολιτική της) έχω καταλήξει ότι έφθασε η ώρα της ριζικής επανεξέτασης της πρακτικής των πανελληνίων. Πέρασαν 40 περίπου χρόνια με αυτές και στο όνομα του αδιάβλητου θυσιάζουμε τη δημιουργική σκέψη γενεών.

Δύσκολο το εγχείρημα, κυρίως πολιτικά κ ψυχολογικά. Όμως, πρέπει να το αποτολμήσουμε. Αντί να ασχολούμαστε με ιδιωτικά πανεπιστήμια (επίσης πρόβλημα, αλλά στο τέλος και όχι στην ρίζα του προβλήματος) ας ξεκινήσουμε από την ρίζα. Εδώ να σας δω Κυριάκο 1 κ Κυριάκο 2.»

Η PISA εξετάζει από το 2000 τις επιδόσεις των εκπαιδευτικών συστημάτων, μέσω των δεξιοτήτων στις φυσικές επιστήμες, στα μαθηματικά και στην κατανόηση κειμένου, των μαθητών ηλικίας 15 ετών. Κάθε φορά ένα από αυτά τα τρία πεδία αναπτύσσεται διεξοδικά, τα μαθηματικά αυτή τη φορά. Στις ασκήσεις υποβλήθηκαν το 2022 690.000 νέοι σε 81 χώρες και περιοχές.

Σύμφωνα με την έρευνα, ο μέσος όρος των αποτελεσμάτων του 2022 στην Ελλάδα μειώθηκε σε σύγκριση με το 2018 στα μαθηματικά, στην κατανόηση κειμένου και στις φυσικές επιστήμες.

Και στα τρία πεδία, η μέση επίδοση ήταν χαμηλότερη το 2022 απ’ ό,τι σε οποιαδήποτε προηγούμενη εκτίμηση: σύμφωνα με την έρευνα, η απότομη πτώση ανάμεσα στο 2018 και το 2022 επιβεβαίωσε και ενίσχυσε μια μείωση η οποία είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα.

Οι μαθητές στην Ελλάδα είχαν χαμηλότερες επιδόσεις από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στα μαθηματικά, στην κατανόηση κειμένου και στις φυσικές επιστήμες.

Αναλυτικότερα:

1. Στα μαθηματικά, η Ελλάδα συγκέντρωσε 430, σημειώνοντας πτώση 21 μονάδων σε σχέση με το 451 που είχε συγκεντρώσει το 2018 (στον πίνακα κατατάσσεται στη 44η θέση από 80 χώρες/περιοχές -μέλη και μη του ΟΟΣΑ- που συμμετείχαν στον διαγωνισμό). Ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ στα μαθηματικά ήταν 472 (489 το 2018).
2. Στην κατανόηση κειμένου, οι Έλληνες συγκέντρωσαν 438 (41η θέση). Η βαθμολογία αυτή ήταν κατά 19 μονάδες χαμηλότερη από το 457 του 2018. Ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ στην κατανόηση κειμένου ήταν 476 (487 βαθμοί το 2018).
3. Στις φυσικές επιστήμες η Ελλάδα συγκέντρωσε βαθμολογία 441, σημειώνοντας μείωση 11 μονάδων από το 452 που είχε πετύχει το 2018 (44η θέση). Ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ στις επιστήμες ήταν 485 (489 το 2018).

Για το σχολικό έτος 2021-22 στις διαγνωστικές εξετάσεις θα συμμετάσχουν 6.000 μαθητές από 600 σχολεία της χώρας, 300 Δημοτικά και 300 Γυμνάσια. Τα σχολεία που επελέγησαν αποτελούν αντιπροσωπευτικό δείγμα από το σύνολο των σχολείων της χώρας, ανά βαθμίδα εκπαίδευσης, και επελέγησαν από Επιστημονική Επιτροπή.

Οι διαγνωστικές εξετάσεις θα αφορούν στα γνωστικά αντικείμενα της Νεοελληνικής Γλώσσας και των Μαθηματικών, και στοχεύουν στην έγκυρη και αξιόπιστη διάγνωση των γνώσεων, ικανοτήτων και δεξιοτήτων των μαθητών και μαθητριών μας, σύμφωνα με τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα. Θα καταστεί, έτσι, δυνατή, για πρώτη φορά στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, η διαμόρφωση βελτιωτικών παρεμβάσεων στη βάση μετρήσιμων, αξιόπιστων και αντιπροσωπευτικών δεδομένων.

Η «ελληνική PISA» συμπληρώνει τη δέσμη μεταρρυθμίσεων του ΥΠΑΙΘ των τελευταίων σχεδόν 3 ετών ως προς τη συνεχή και ολοκληρωμένη ανατροφοδότηση και αξιολόγηση του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας σε όλες του τις πτυχές, ως επιστέγασμα της φιλοσοφίας ότι κανένα σύστημα δεν μπορεί να βελτιωθεί χωρίς πρώτα να αξιολογηθεί. Για το σχολικό έτος 2021-22 στις διαγνωστικές εξετάσεις θα συμμετάσχουν 6.000 μαθητές από 600 σχολεία της χώρας, 300 Δημοτικά και 300 Γυμνάσια.

Τα σχολεία που επελέγησαν αποτελούν αντιπροσωπευτικό δείγμα από το σύνολο των σχολείων της χώρας, ανά βαθμίδα εκπαίδευσης, και επελέγησαν από Επιστημονική Επιτροπή. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων είναι ανώνυμα και δεν συνεκτιμώνται από τους εκπαιδευτικούς κατά την αξιολόγηση της επίδοσης των μαθητών στα συγκεκριμένα μαθήματα.

Οι διαγνωστικές εξετάσεις θα διεξαχθούν σύμφωνα με τα οριζόμενα στην υπ’ αριθμ. πρωτ. 16469/ΓΔ4 (ΦΕΚ Β’ 877/25-2-2022) Υπουργική Απόφαση της Υφυπουργού Ζέττας Μακρή, καθώς και με διευκρινιστικές οδηγίες οι οποίες θα αποσταλούν στους Διευθυντές των σχολικών μονάδων που θα συμμετάσχουν στις διαγνωστικές εξετάσεις. Η Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων, Νίκη Κεραμέως, δήλωσε:

«Ξεκινούμε ένα νέο θεσμό, αποσκοπώντας στην εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με την πορεία υλοποίησης των προγραμμάτων σπουδών και το βαθμό που επιτυγχάνονται τα προσδοκόμενα μαθησιακά αποτελέσματα. Μέσα από σύγχρονα εκπαιδευτικά εργαλεία, θα μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε τα πορίσματα της πανελλαδικής αυτής διαδικασίας, ώστε να βελτιώσουμε τα προγράμματα σπουδών, τη διδακτική μεθοδολογία, το εκπαιδευτικό υλικό, αλλά και να προβούμε σε στοχευμένες επιμορφωτικές δράσεις για τους εκπαιδευτικούς μας.

Γνωρίζοντας τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες του εκπαιδευτικού μας συστήματος, μπορούμε να σχεδιάσουμε πληρέστερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια την πολιτική μας και να επιτύχουμε περισσότερα, προς όφελος των παιδιών μας και ολόκληρης της εκπαιδευτικής κοινότητας».

Πηγή: ethnos.gr