Τα στοιχεία νέας έρευνας του BBC φέρνουν στο φως ένα τεράστιο σκάνδαλο, που αφορά κλινικές γονιμότητας στην περιοχή, με καταγγελίες για παραπλάνηση γονέων, ελλιπή εποπτεία και πιθανή συστηματική χρήση μη εγκεκριμένου γενετικού υλικού.

Οι γονείς των παιδιών υποστηρίζουν ότι είχαν επιλέξει προσεκτικά ανώνυμους δότες, λαμβάνοντας υπόψη το ιατρικό ιστορικό τους, την εμφάνιση, την προσωπικότητα, το μορφωτικό επίπεδο και τα ενδιαφέροντά τους. Ωστόσο, μετά τη γέννηση των παιδιών άρχισαν να έχουν υποψίες ότι στις θεραπείες τους χρησιμοποιήθηκε σπέρμα ή ωάρια διαφορετικών δοτών.

Οι γονείς εξηγούν πως οι σχέσεις τους με τα παιδιά τους δεν αλλάζουν, όμως, φόβους εκφράζουν και για τυχόν κληρονομικές ασθένειες, που δεν θα είναι σε θέση να γνωρίζουν αλλά και για το γεγονός μήπως αδέρφια συναντηθούν μεταξύ τους και έχουν τον φόβο της αιμομιξίας.

Η νέα έρευνα του BBC έρχεται να διευρύνει τις αποκαλύψεις που είχαν γίνει νωρίτερα μέσα στη χρονιά, όταν είχαν εντοπιστεί οι πρώτες 7 περιπτώσεις.

Από τις συνολικά 30 υποθέσεις, οι μισές φαίνεται να συνδέονται με την κλινική Dogus IVF Centre. Οι γονείς καταγγέλλουν ότι άνθρωποι που συμμετείχαν στη διαδικασία τούς διαβεβαίωναν πως θα χρησιμοποιούνταν οι δότες που είχαν επιλέξει, ενώ στη συνέχεια δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσουν ότι πράγματι χρησιμοποιήθηκε το συγκεκριμένο γενετικό υλικό.

«Πρόκειται για το απόλυτο σκάνδαλο», δήλωσε στο BBC η Ρέιτσελ, μία από τις μητέρες που ανακάλυψε ότι είχε λάβει σπέρμα διαφορετικού δότη από εκείνον που είχε επιλέξει.

Τα τεστ DNA ανοίγουν τον φάκελο

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της έρευνας είναι τα αποτελέσματα γενετικών εξετάσεων. Έντεκα από τα 30 παιδιά έχουν υποβληθεί σε εμπορικά τεστ DNA, τα οποία έδειξαν ότι έχουν γενετική καταγωγή από την Τουρκία ή γειτονικές περιοχές. Το εύρημα έρχεται σε αντίθεση με τις πληροφορίες που είχαν δοθεί στους γονείς, οι οποίοι είχαν επιλέξει, στις περισσότερες περιπτώσεις, δότες από τη Δυτική Ευρώπη.

Η πλειονότητα των παιδιών που υποβλήθηκαν σε τεστ DNA συνελήφθη μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης στην Dogus μεταξύ 2012 και 2024.

Τα αποτελέσματα έχουν αφήσει τις οικογένειες αντιμέτωπες με κρίσιμα ερωτήματα: Ποιοι είναι στην πραγματικότητα οι βιολογικοί δότες των παιδιών; Ποιο είναι το ιατρικό ιστορικό τους; Και πόσα ακόμη παιδιά μπορεί να έχουν γεννηθεί από τον ίδιο άγνωστο δότη;

«Αυτές οι αναφορές είναι βαθιά ανησυχητικές», δήλωσε η Λόρα Μπρίτζενς, ιδρύτρια της οργάνωσης Donor Conceived UK. Όπως υπογράμμισε, η γνώση της αλήθειας για την καταγωγή του κάθε παιδιού, που γεννιέται με τεχνητή γονιμοποίηση αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα.

Η περίπτωση που αποκάλυψε το πρόβλημα

Η ιστορία της Ρέιτσελ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το 2012, σε ηλικία 39 ετών, επέλεξε την Dogus επειδή το κόστος της θεραπείας ήταν πολύ χαμηλότερο από αντίστοιχες θεραπείες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το πακέτο κόστιζε περίπου 4.000 ευρώ, περίπου 3.200 λίρες εκείνη την εποχή, και περιλάμβανε σπέρμα από την Cryos International στη Δανία, τη μεγαλύτερη τράπεζα σπέρματος στον κόσμο.

Η Ρέιτσελ επέλεξε έναν ανώνυμο Δανό δότη, ο οποίος στο προφίλ του στην Cryos εμφανιζόταν με το όνομα «Ditto». Ο ίδιος είχε δηλώσει ότι θα ήταν διατεθειμένος να αποκαλύψει την ταυτότητά του στα παιδιά του όταν αυτά θα συμπλήρωναν τα 18 χρόνια τους. Η επιλογή αυτή ήταν ιδιαίτερα σημαντική για τη Ρέιτσελ, καθώς ήθελε ο γιος της να έχει στο μέλλον τη δυνατότητα να αναζητήσει τον βιολογικό του πατέρα.

Ωστόσο, οι αμφιβολίες άρχισαν όταν οι συντονιστές ασθενών της κλινικής, μεταξύ των οποίων η Τζούλι Χόντσον, αρνήθηκαν επανειλημμένα να της χορηγήσουν την ιατρική έκθεση που βεβαιώνει ότι χρησιμοποιήθηκε το σπέρμα του συγκεκριμένου δότη.

Όταν γεννήθηκε ο γιος της, Τζόνα, η εμφάνισή του ενίσχυσε τις υποψίες της. Το παιδί διέφερε σημαντικά τόσο από την ίδια όσο και από τα χαρακτηριστικά που αναφέρονταν στο προφίλ του επιλεγμένου δότη. Δεκατρία χρόνια αργότερα, η Ρέιτσελ και ο πλέον 13χρονος Τζόνα υποβλήθηκαν σε τεστ DNA. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο Τζόνα είναι πράγματι βιολογικός γιος της Ρέιτσελ αλλά ο επιλεγμένος Δανός δότης δεν είναι ο βιολογικός του πατέρας.

Η Cryos δεν είχε παραδώσει σπέρμα στην Dogus

Η έρευνα του BBC αποκάλυψε ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο. Μετά την εξέταση των αποτελεσμάτων DNA, το BBC επικοινώνησε με την Cryos International. Η τράπεζα σπέρματος ανέφερε ότι δεν διαθέτει κανένα αρχείο που να δείχνει ότι είχε παραδώσει σπέρμα στην κλινική Dogus.

Αυτό προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση, καθώς η Dogus διαφήμιζε επί χρόνια τη συνεργασία της με την Cryos ως σημαντικό πλεονέκτημα για τους πελάτες της.

Η αποκάλυψη ενισχύει τις υποψίες των οικογενειών ότι είχαν παραπλανηθεί σχετικά με την ταυτότητα των δοτών που χρησιμοποιήθηκαν στις θεραπείες τους.

Και δημιουργεί ένα ακόμη πιο ανησυχητικό ερώτημα: εάν ο πραγματικός δότης του Τζόνα χρησιμοποιήθηκε και σε άλλες θεραπείες, ενδέχεται να υπάρχουν άλλα παιδιά που έχουν τον ίδιο βιολογικό πατέρα χωρίς να το γνωρίζουν.

Αμέλεια ή εξαπάτηση;

Οι αποκαλύψεις, σύμφωνα με την εφημερίδα Ντοκουμέντο, προκαλούν έντονη ανησυχία στους ειδικούς στον τομέα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Όπως ανέφεραν στο BBC, η τυχαία χρήση λανθασμένου δότη σε διαδικασία εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι εξαιρετικά σπάνια.

Το γεγονός ότι έχουν εντοπιστεί τόσες πολλές παρόμοιες περιπτώσεις, σύμφωνα με τους ειδικούς, υποδηλώνει είτε «αμέλεια» είτε «εξαπάτηση». Η British Fertility Society έκανε λόγο για ένα «συστημικό πρόβλημα», το οποίο υπερβαίνει την περίπτωση ενός μεμονωμένου γιατρού ή μιας μεμονωμένης κλινικής.

Από τις 15 περιπτώσεις που συνδέονται με την Dogus, τρία πρόσωπα εμφανίζονται επανειλημμένα στο ιστορικό των ασθενών.

Ο γιατρός Σεβκέτ Αλπτούρκ είναι ιδιοκτήτης και «υπεύθυνος διευθυντής» της κλινικής. Σύμφωνα με τις «αρχές» των Κατεχομένων, ο ρόλος του περιλαμβάνει την έγκριση όλων των διαδικασιών και δραστηριοτήτων της κλινικής.

Ο Αλπτούρκ είχε αναλάβει τη θεραπεία των γονέων έξι παιδιών, οι οποίοι σήμερα υποψιάζονται ότι χρησιμοποιήθηκαν λανθασμένοι δότες. Το BBC του έθεσε τις σχετικές καταγγελίες, όμως δεν απάντησε.

Η γιατρός Φιρντέβς Ουγκούζ Τιπ, γνωστή επαγγελματικά ως Δρ. Φίρντεβς, είχε αναλάβει τη θεραπεία των γονέων των άλλων εννέα παιδιών που συνδέονται με την Dogus. Η ίδια αρνείται ότι παραπλάνησε ασθενείς και υποστηρίζει ότι υπεύθυνος για την έγκριση των διαδικασιών ήταν ο Αλπτούρκ.

Η Φιρντέβς συνδέεται επίσης με ακόμη εννέα παρόμοιες υποθέσεις σε δύο άλλες κλινικές μετά την αποχώρησή της από την Dogus το 2015. Οι περισσότερες αφορούν την Miracle IVF, την οποία σήμερα διευθύνει.

Η ίδια επιμένει ότι η κλινική της συμμορφώνεται με τη νομοθεσία και ότι οι ασθενείς υπογράφουν έντυπα συναίνεσης που εξηγούν τον τρόπο επιλογής των δοτών. Πολλοί από τους γονείς που μίλησαν στο BBC, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι δεν ενημερώθηκαν επαρκώς.

Το τρίτο πρόσωπο που εμφανίζεται σε πολλές από τις υποθέσεις είναι η Τζούλι Χόντσον. Εκείνη αποτελούσε βασικό σημείο επαφής για τους περισσότερους Βρετανούς ασθενείς. Σε emails προς ασθενείς, η Χόντσον φέρεται να έλεγε επανειλημμένα ότι η Δρ. Φίρντεβς θα παρήγγελνε για λογαριασμό τους σπέρμα από την Cryos.

Η Φίρντεβς, ωστόσο, υποστήριξε στο BBC ότι η προμήθεια σπέρματος δεν αποτελούσε μέρος των καθηκόντων της και ότι δεν γνώριζε πως οι ασθενείς ενημερώνονταν διαφορετικά.

Το BBC ρώτησε τη Χόντσον εάν σκόπιμα δεν έκανε τις παραγγελίες στην Cryos ή εάν δεν διαβίβαζε τα σχετικά αιτήματα στους εργαζομένους της Dogus. Δεν απάντησε στις επανειλημμένες προσπάθειες επικοινωνίας. Τόσο η Χόντσον, όσο και η Φίρντεβς έχουν επίσης κατηγορηθεί ότι αγνόησαν ή απέρριψαν ασθενείς όταν εκείνοι επικοινώνησαν μαζί τους εκφράζοντας ανησυχίες ότι είχαν λάβει διαφορετικούς δότες.

Η Cryos είχε ήδη βάλει την Dogus στη «μαύρη λίστα»

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα από το γεγονός ότι η Cryos είχε διακόψει τη συνεργασία της με την Dogus ήδη από το 2016. Ο διευθύνων σύμβουλος της Cryos, Όλε Σου, δήλωσε ότι είναι «σοκαριστικό» το γεγονός ότι μπορεί να έχουν επηρεαστεί τόσο πολλές οικογένειες.

Η τράπεζα σπέρματος αποκάλυψε στο BBC ότι είχε βάλει την Dogus στη «μαύρη λίστα» το 2016, επειδή υπήρχαν ανησυχίες ότι η κλινική δεν είχε παραγγείλει σπέρμα της Cryos για ασθενή, παρά το γεγονός ότι είχε υποστηρίξει πως θα το έκανε.

Παράλληλα, η Cryos έχει πλέον αναστείλει τη συνεργασία της και με τη Φίρντεβς και τη Miracle IVF μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα της κυβέρνησης των Κατεχομένων. Η Φίρντεβς υποστηρίζει ότι έχει πλέον απαλλαγεί από οποιαδήποτε παραβίαση της νομοθεσίας. Το BBC, ωστόσο, δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει τον ισχυρισμό της από το λεγόμενο υπουργείο Υγείας των Κατεχομένων.

Χαλαρό πλαίσιο και «τουρισμός γονιμότητας»

Η υπόθεση φέρνει παράλληλα στο προσκήνιο το ιδιαίτερα χαλαρό κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τις κλινικές γονιμότητας στα Κατεχόμενα αλλά και τον καημό για ένα παιδί, που αναγκάζει πολλές φορές γονείς χωρίς ιδιαίτερες οικονομικές δυνατότητες να στρέφονται σε λύσεις, που αποδεικνύονται προβληματικές.

Στην περιοχή δεν εφαρμόζεται το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ τα Κατεχόμενα αναγνωρίζονται διεθνώς μόνο από την Τουρκία. Οι κλινικές προσελκύουν ασθενείς από το εξωτερικό υποσχόμενες χαμηλότερες τιμές, υψηλά ποσοστά επιτυχίας και μεγάλη επιλογή δοτών. Τα Κατεχόμενα αποτελούν, σύμφωνα με την έρευνα, έναν από τους δημοφιλέστερους προορισμούς για Βρετανούς που αναζητούν θεραπείες γονιμότητας εκτός Ηνωμένου Βασιλείου.

Το λεγόμενο υπουργείο Υγείας των Κατεχομένων είχε ανακοινώσει, μετά τις πρώτες αποκαλύψεις του BBC τον Μάρτιο, ότι ξεκίνησε επίσημη έρευνα. Ωστόσο, δεν έχει απαντήσει στα επανειλημμένα αιτήματα του BBC για ενημέρωση σχετικά με την πορεία της.

Τις τελευταίες ημέρες, το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών αναθεώρησε επίσης τις ταξιδιωτικές οδηγίες του, προειδοποιώντας ότι οι θεραπείες γονιμότητας στα Κατεχόμενα «ενέχουν κινδύνους» λόγω της έλλειψης ρυθμιστικού πλαισίου και καλώντας όσους εξετάζουν το ενδεχόμενο εξωσωματικής γονιμοποίησης στην περιοχή να πραγματοποιούν προηγουμένως ενδελεχή έρευνα.

«Μπορεί να υπάρχουν γενετικά αδέλφια εκεί έξω»

Για τη Ρέιτσελ, η αποκάλυψη δεν αλλάζει σε τίποτα τη σχέση της με τον γιο της. Αυτό που την ανησυχεί, όμως, είναι ότι ο Τζόνα μπορεί να έχει χάσει τη δυνατότητα να γνωρίσει στο μέλλον τον άνθρωπο που είναι ο πραγματικός βιολογικός του πατέρας.

Για μεγάλο μέρος της ζωής του, ο Τζόνα πίστευε ότι είχε κατά το ήμισυ δανική καταγωγή. Τα τεστ DNA έδειξαν τελικά ότι έχει τουρκική και νοτιοευρωπαϊκή γενετική καταγωγή.

«Ευτυχώς, ο Τζόνα ενθουσιάστηκε, όταν έμαθε για την καταγωγή του», δήλωσε η Ρέιτσελ. «Ακόμη κι έτσι, αυτό που συνέβη δεν είναι σωστό. Είναι κάτι σημαντικό και θα μπορούσε να του έχει προκαλέσει σοβαρό τραύμα».

Για παράδειγμα, η Ιταλία και η Αυστρία έσπευσαν να μειώσουν τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καύσιμα, ενώ η Κύπρος (που προμηθεύεται πετρέλαιο από τα δικά μας διϋλιστήρια) κρατάει χαμηλά τις τιμές επειδή έχει επιλέξει το κατώτατο όριο (36 λεπτά αντί των 70 καθ΄ ημάς).

Αυτά γίνονται αντιληπτά από τον οδηγό που φθάνει μπροστά στην αντλία του πρατηρίου υγρών καυσίμων και ακούει τις προβλέψεις για τιμή 150 έως και 180 δολάρια το βαρέλι και πώς η βενζίνη μπορεί εύκολα να φθάσει τα 2,40 ευρώ το λίτρο όπως συνέβη και μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Και, φυσικά, δεν είναι μόνο ο οδηγός, είναι ολόκληρη η “αρχιτεκτονική” της καθημερινότητας που θα υποστεί συνέπειες: ακόμα μεγαλύτερη ακρίβεια στα ράφια, ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες, αυξήσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, πιθανή αρνητική επίδραση στον τουρισμό, εκτόξευση του κόστους σε βιομηχανία, υπηρεσίες και αλλού.

Η κυβέρνηση προσανατολίζεται σε μέτρα τύπου fuel pass, ελπίζοντας σε μία ευρωπαϊκή συμφωνία για ρήτρα διαφυγής ώστε να βάλει το χέρι στην τσέπη του προϋπολογισμού χωρίς να πειράξει τους δημοσιονομικούς δείκτες. Υπό μία έννοια σώφρον, οι πολίτες,ωστόσο, θα δυσκολευτούν πολύ να κατανοήσουν πώς από τη μία προβάλλεται το μικρό οικονομικό μας θαύμα με τα υπερπλεονάσματα κι από την άλλη δεν ακολουθούμε το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Στις επόμενες εκλογές, όμως, οι κυβερνώντες θα φτάσουν πιθανότατα με την αγωνία του ψηφοφόρου για την ακρίβεια και όχι με το ρίγος που προκαλεί η έπαρση της σημαίας στην πρύμνη του “Κίμωνα”.

Επίσης είναι προφανές πώς οι κυβερνητικοί χειρισμοί ως προς τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή πρέπει να είναι χειρουργικοί. Προσώρας κάνουμε προβολή σημαίας στην Κύπρο (όπως επιβάλλεται) και χαιρόμαστε που καταρρίψαμε ιρανικούς πυραύλους στη Σαουδική Αραβία, όμως οιαδήποτε παρέκκλιση που θα παραπέμπει σε ενεργό εμπλοκή, ακόμα περισσότερο εάν παρασυρθούμε στην αποστολή φρεγάτας στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να στοιχίσει πολύ ακριβά.

Συνήθως οι ψηφοφόροι παρακολουθούν ενεοί τον πόλεμο από απόσταση, όταν όμως αυτός πλησιάσει πολύ τότε ο φόβος μεταλλάσσεται σε αγανάκτηση. Το επιβεβαιώνουν οι μετρήσεις : επτά στους δέκα προτιμούν την στάση του Σάντσεθ και δεν δικαιολογούν την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.

Επιπλέον, ο πολιτικός χάρτης που αποτυπώνεται στις μετρήσεις είναι λειψός και παραπλανητικός. Τους επόμενους μήνες, κι αν η ακρίβεια φουντώσει κι άλλο λόγω πολέμου, στις ίδιες μετρήσεις θα υπάρχουν δύο νέα κόμματα. Ίσως αυτό να ενισχύσει τον κατακερματισμό στην αντιπολίτευση, ίσως, όμως, να προσφέρει περισσότερες επιλογές στους ψηφοφόρους αλλά και να δημιουργήσει ρεύμα για την ανάγκη ενός μπλοκ δυνάμεων απέναντι στη Ν.Δ. Σε κάθε περίπτωση σχεδόν τίποτε δεν θα είναι ίδιο με τη σημερινή πολιτική κυριαρχία του ενός και με έναν δεύτερο που ασθμαίνει 17 μονάδες πίσω και προσπαθεί να πείσει ότι στο τέλος θα βγει νικητής.

Κακώς υποτιμάται, δε, η διάσταση των φαινομένων διαφθοράς και κράτους δικαίου που μπορεί να μην χτυπούν κόκκινο στις δημοσκοπήσεις, ωστόσο δρουν υποδόρια και σωρρευτικά στα ποιοτικά στοιχεία τους. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ασκός του Αιόλου, ακόμα και οι υποκλοπές ενδέχεται να επιδράσουν εάν στο πάτωμα χυθεί πολύ βενζίνη.

Η χώρα χρειάζεται, όντως, σταθερότητα σε τέτοιους καιρούς και στους πιθανώς ακόμα χειρότερους που έρχονται. Η έννοια της σταθερότητας, βέβαια, έχει αρκετές αναγνώσεις, κυρίως, όμως, οι πολίτες δεν την εκλαμβάνουν ως στασιμότητα στο χαμηλότερο όριο αλλά ως πορεία προς το υψηλότερο δυνατό.

Εν κατακλείδι, η κυβέρνηση πρέπει να πάψει να δημιουργεί την εντύπωση ότι πορεύεται διαβάζοντας μετρήσεις και να δουλέψει πολύ τους επόμενους μήνες χωρίς να υποτιμά το παραμικρό.

Αφορμή αποτέλεσε ανάρτηση παραπλανητικής διαφήμισης που περιλάμβανε ψηφιακά αλλοιωμένο οπτικοακουστικό υλικό μέσω τεχνητής νοημοσύνης (deepfake). Στο εν λόγω υλικό ο υπουργός εμφανιζόταν ψευδώς να προτρέπει πολίτες να επενδύσουν σε δήθεν «προγράμματα υψηλής απόδοσης» – κάτι που ουδεμία σχέση έχει με την πραγματικότητα.

Για τα ανωτέρω, εκτός από τις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές ενημερώθηκε και η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Η επιλογή του προσώπου έγινε σε δεύτερο χρόνο, και μόνο αφού ο Κυριάκος Μητσοτάκης αξιολόγησε και αποφάσισε τι συμφέρει περισσότερο την χώρα και την παράταξή του στην σημερινή (εσωτερική) πολιτική και γεωπολιτική σφαίρα. Αφ’ ης στιγμής ο κύβος ερρίφθη και αποφασίστηκε να διαρραγεί η τριακονταετής παράδοση που ήθελε τις κυβερνητικές πλειοψηφίες να προτείνουν Πρόεδρο της άλλης πλευράς, ο πρωθυπουργός είχε να επιλέξει μεταξύ μιας μικρής λίστας υποψηφίων. Ο Αντώνης Σαμαράς έχει διαγραφεί από τη Ν.Δ, οι Κώστας Καραμανλής και Νίκος Δένδιας είχαν δηλώσει πως δεν ενδιαφέρονται για τον συνταγματικά “απογυμνωμένο” ρόλο, ο Κώστας Τασούλας, ως εκ τούτου, ήταν μία λογική (και καλή στη συγκυρία) επιλογή- ίσως και η μοναδική.

Ως προς το δίδυμο που προβαλλόταν ως “φαβορί” το προηγούμενο διάστημα, η πραγματικότητα είναι πως ο κ. Μητσοτάκης ουδέποτε σκέφτηκε σοβαρά την πιθανότητα να προτείνει τον Ευάγγελο Βενιζέλο. Όσες εγγυήσεις θεσμικής ευλάβειας κι’ αν έδινε, η πολιτική πληθωρικότητά του θα τον οδηγούσε σε συχνές παρεμβάσεις επί παντός επιστητού και θα μετέβαλλε την προεδρία της Δημοκρατίας σε έναν επικοινωνιακά (και πολιτικά;) παρεμβατικό μηχανισμό. Εάν υπάρχει, άλλωστε, κάποιος που, επιστημονικά και πολιτικά, γνωρίζει καλύτερα να ακροβατεί μεταξύ τύπου και πνεύματος του Συντάγματος αυτός είναι ο κ. Βενιζέλος.

Το όνομά του, ωστόσο, έπαιζε δυνατά, κάτι που αφέθηκε από το Μέγαρο Μαξίμου, στο πλαίσιο της παραπλάνησης, αλλά και υποκινήθηκε από κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ (με επιρροή στον πρόεδρό του) και από παράγοντες που στέκονται διαχρονικά στο πλάϊ του κ. Βενιζέλου. Κάπως έτσι στην Χαριλάου Τρικούπη έκαναν την επιθυμία τους σενάριο, δίχως να υπολογίζουν ότι το “Τασούλας ή Βενιζέλος” περιέγραφε δύο εκ διαμέτρου αντίθετες επιλογές του πρωθυπουργού που εκ των πραγμάτων δεν μπορούσαν να συμβαδίζουν. Ασφαλής πολιτικά επιλογή από τη μία, περιπετειώδης και παρακινδυνευμένη από την άλλη.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιθυμεί έναν όσο το δυνατόν πιο καθαρό πολιτικό διάδρομο μέχρι τις επόμενες εκλογές, τις οποίες, προφανώς, σκοπεύει να κερδίσει. Η πολιτική υστεροφημία (τρίτη νίκη στη σειρά…) που θα αποκομίσει είναι τουλάχιστον δελεαστική, ενώ πιθανώς θα δημιουργήσει στέρεες προϋποθέσεις και για όποιον άλλο σχεδιασμό με ευρωπαϊκή διάσταση μπορεί να κάνει.

Αυτός ο στόχος περνάει μέσα από την μεγαλύτερη δυνατή συσπείρωση της εκλογικής βάσης της Ν.Δ: αφενός, να επιστρέψουν όσοι, δυσφορώντας για τις κυβερνητικές πολιτικές, δεν ψήφισαν στις ευρωεκλογές, και, αφετέρου, να επαναπατρισθούν όσοι επέλεξαν κόμματα στα δεξιά της. Στις τελευταίες μετρήσεις διαπιστώνεται επίμονα ότι το άθροισμα αυτών των κομμάτων ενισχύεται και φθάνει περίπου στο 20%, με την Ελληνική Λύση και τη Φωνή Λογικής να αναπτύσσουν και έναν εσωτερικό ανταγωνισμό που μπορεί να επιτείνει τις μετακινήσεις ψηφοφόρων. Η δε διαγραφή Σαμαρά μπορεί να έχει δυσαρεστήσει ένα τμήμα της εκλογικής βάσης του κυβερνώντος κόμματος.

Τούτων δοθέντων, η επιλογή του Κωνσταντίνου Τασούλα θεωρείται ικανή και ως πολιτικό ανάχωμα- μένει, βεβαίως, να κριθεί κάτι τέτοιο.

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός απέδειξε με αυτή την επιλογή πως αισθάνεται αρκετά ασφαλής ως προς την επιρροή του στον χώρο του κέντρου, το οποίο αποτελεί την “δεξαμενή” που τον στηρίζει από το 2016. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι η απήχηση του ΠΑΣΟΚ μένει στάσιμη, ίσως και να μειώνεται, την ώρα που η Ν.Δ ανακάμπτει και “πιάνει” το 30%, ο δε Νίκος Ανδρουλάκης δεν μπορεί να πλησιάσει τον κ. Μητσοτάκη στην “κυβερνησιμότητα”.

Παρά την σημαντική κοινοβουλευτική τους δραστηριότητα, το νέο προφίλ με ισχυρότερη ηγετική ομάδα, και με τον ΣΥΡΙΖΑ να αγκομαχά, στη Χαριλάου Τρικούπη αντιλαμβάνονται (;) πως ο στόχος να νικήσουν τη Ν.Δ περνάει στην περιοχή του φαντασιακού.

Ο χειρισμός της τελικής επιλογής του κ. Μητσοτάκη φαίνεται πως αποπροσανατόλισε ή και παραπλάνησε το ΠΑΣΟΚ. Ως εκ τούτου ο πρωθυπουργός κατάφερε και ένα επικοινωνιακό και πολιτικό πλήγμα στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ο κ. Ανδρουλάκης επένδυσε πολιτικά σε μία κεντροαριστερή επιλογή Μητσοτάκη (Βενιζέλος), επέλεξε να αναμένει μέχρι τέλους την πρόταση του πρωθυπουργού, κι όταν άκουσε το όνομα Τασούλας περιέπεσε σε αμηχανία, οικτίροντας το Μαξίμου γιατί έσπασε την πολιτική παράδοση και γιατί στις ψηφοφορίες της Βουλής θα πουν “ναι” και οι Σπαρτιάτες. Ελάχιστοι παρακολουθούν αυτά τα επιχειρήματα και ακόμα λιγότεροι τα κατανοούν. Βρίσκεται, δε, στην ακόμα δυσκολότερη θέση να εξηγεί γιατί προτείνει δικό του υποψήφιο, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ έχει προτείνει μία σημαντική πολιτική προσωπικότητα (Λούκα Κατσέλη) που προέρχεται από τα βάθη του ανδρεϊκού ΠΑΣΟΚ και υπήρξε εμβληματική υπουργός της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου.

Οι πολιτικές εξελίξεις είναι βέβαιο πως δεν θα κριθούν από την προεδρική εκλογή. Οι πολίτες, δικαίως, ανησυχούν για την προσωπική οικονομική τους κατάσταση (ακρίβεια), την Υγεία, τα εθνικά θέματα κ.ά. Γνωρίζουν πως τα προβλήματά τους, εάν μετριαστούν αυτό θα συμβεί από τις αποφάσεις της κυβέρνησης και όχι από το νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Έχουν απόλυτη συναίσθηση του πραγματικού μεγέθους και της επιρροής του εκάστοτε Προέδρου.

Όμως, το κλίμα που παράγεται από την άγονη αντιπαράθεση για την προεδρική εκλογή δείχνει πως ο πρωθυπουργός παραμένει κυρίαρχος του πολιτικού παιχνιδιού και ότι το ΠΑΣΟΚ σπατάλησε πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο να “βάλει δικό του άνθρωπο” στο προεδρικό μέγαρο και όχι το πώς θα δημιουργήσει προϋποθέσεις -πολιτικές σήμερα, εκλογικές αύριο- για να μπει το ίδιο στο απέναντι κτίριο (Μαξίμου).

Αυτό διαπίστωσαν 17 Ευρωπαϊκές Ενώσεις Καταναλωτών- μέλη της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Καταναλωτών (BEUC)- μεταξύ των οποίων και η ΕΚΠΟΙΖΩ, οι οποίες κατέθεσαν σήμερα καταγγελίες στις αρμόδιες εθνικές εποπτικές Αρχές, κατά της ταχέως αναπτυσσόμενης στην Ευρώπη κινεζικής διαδικτυακής αγοράς Temu.

Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της Ένωσης Καταναλωτών Ποιότητα Ζωής (ΕΚΠΟΙΖΩ) η πλατφόρμα δεν προστατεύει τους καταναλωτές ως προς τους κανόνες ασφαλείας της Ε.Ε. Επιπρόσθετα, χρησιμοποιεί πρακτικές χειραγώγησης που παραβιάζουν τη νομοθεσία, με αποτέλεσμα να εμποδίζει τους καταναλωτές να λάβουν μια τεκμηριωμένη απόφαση στα πλαίσια της διαφάνειας. Η BEUC διαβίβασε σχετική καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Οι καταγγελίες

Αναλυτικά στις καταγγελίες υπογραμμίζονται τα εξής: Είναι κρίσιμο τα προϊόντα που πωλούνται σε αγορές εκτός ή εντός διαδικτύου, είτε είναι Ευρωπαϊκά, Αμερικανικά ή Κινέζικα, να είναι ασφαλή και να συμμορφώνονται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, όταν απευθύνονται σε Ευρωπαίους καταναλωτές. Ειδικότερα, η Temu, η οποία έχει πάνω από 75 εκατομμύρια μηνιαίους χρήστες στην ΕΕ, συχνά δεν ενημερώνει στους καταναλωτές για τον έμπορο που πωλεί τα προϊόντα του μέσω της εν λόγω πλατφόρμας, με αποτέλεσμα να μην τηρεί τους κανόνες για τα πρότυπα ασφάλειας των προϊόντων της Ε.Ε. Επίσης, παρέχει ανεπαρκείς πληροφορίες σχετικά με τα προτεινόμενα συστήματα και τον τρόπο χρήσης των διαφορετικών κριτηρίων ως προς τα συγκεκριμένα προϊόντα που προτείνει μέσω της πλατφόρμας της. Τέλος, η διαδικτυακή αγορά βρίθει από τεχνικές χειραγώγησης, όπως είναι τα σκοτεινά μοτίβα, προκειμένου να κατευθύνει τους καταναλωτές να ξοδεύουν περισσότερα από όσα αρχικά θα ήθελαν και με αθέμιτο και παραπλανητικό τρόπο καθιστά ιδιαίτερα πολύπλοκη τη διαδικασία διαγραφής του λογαριασμού τους.

Ως εκ τούτου, η εφαρμογή διαδικτυακών αγορών Temu δεν προστατεύει τους καταναλωτές και παραβιάζει τη νομοθεσία της Ε.Ε. για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA).

Συγκεκριμένα:
• Δεν παρέχει επαρκή ταυτοποίηση των εμπόρων που πωλούν τα προϊόντα τους στην πλατφόρμα της.
• Χρησιμοποιεί πρακτικές χειραγώγησης μέσω της χρήσης διαφόρων τεχνασμάτων («σκοτεινά πρότυπα»/»dark patterns»), ενώ ο τρόπος που προτείνει τα προϊόντα της είναι αδιαφανής.

Οι ως άνω παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το περιεχόμενο στο διαδίκτυο προστίθενται στις ανησυχίες που έχουν ήδη εκφραστεί από Ενώσεις Καταναλωτών σχετικά με την ασφάλεια των προϊόντων που πωλούνται.

Ειδικότερα, οι Ενώσεις έχουν θέσει πρόσφατα ερωτήματα προς τη διαδικτυακή πλατφόρμα Temu αναφορικά με τη συμμόρφωση και ασφάλεια των προϊόντων που πωλά στους καταναλωτές.

Για παράδειγμα, η Ιταλική Οργάνωση καταναλωτών «Altroconsumo», η οποία είναι μέλος της BEUC, διαπίστωσε τον Οκτώβριο του 2023 ότι, 9 από τα 13 καλλυντικά που δοκιμάστηκαν και αγοράστηκαν στην πλατφόρμα της, είτε δεν περιελάμβαναν τη λίστα των συστατικών που ανέφεραν στη συσκευασία τους, είτε περιείχαν μόνο ένα μέρος αυτών.

Επίσης, η Γερμανική Οργάνωση Καταναλωτών «vzbv», μέλος της BEUC θεωρεί ότι, η Temu παραβιάζει τη νομοθεσία για τους καταναλωτές μέσω του παραπλανητικού τρόπου που παρουσιάζει τις κριτικές προϊόντων της και τις εκπτώσεις τιμών.

Εν κατακλείδι, οι Ενώσεις Καταναλωτών καλούν τις αρμόδιες εθνικές εποπτικές Αρχές να αναλάβουν δράση και να ερευνήσουν άμεσα τη μη τήρηση της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το διαδικτυακό περιεχόμενο και τις ψηφιακές υπηρεσίες από τη διαδικτυακή πλατφόρμα TEMU, προκειμένου να διασφαλιστούν τα δικαιώματα των καταναλωτών με γνώμονα ένα ασφαλέστερο και πιο ανοικτό ψηφιακό χώρο, παρέχοντας προστασία των θεμελιωδών τους δικαιωμάτων και πρόσβαση σε ποιοτικές ψηφιακές υπηρεσίες.