Νίκος Γιαννόπουλος

Σε μία τέτοια κίνηση προχώρησαν μόλις την περασμένη Τρίτη 76, συνολικά, γονείς μαθητών και μαθητριών του 73ου Δημοτικού Σχολείου της Αθήνας που απέστειλαν εξώδικο προς το Υπουργείο Παιδείας. Μ’ αυτήν την επιλογή τους, η οποία έρχεται μετά από μήνες άκαρπων, έγγραφων διαμαρτυριών, οι γονείς επιθυμούν να πιέσουν το Υπουργείο ώστε από του χρόνου τουλάχιστον να καλυφθούν όλα τα κενά εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής γιατί εφέτος πολύ απλά δεν καλύφθηκαν.

• Το θέμα έχει αναδείξει σε διαδοχικά ρεπορτάζ του το Libre από τον Οκτώβριο και μετά αφού έτσι και αλλιώς ταλανίζει την εκπαιδευτική κοινότητα τα τελευταία χρόνια. Το Υπουργείο, κατά κοινή παραδοχή, δεν καλύπτει το σύνολο των κενών στην ειδική αγωγή. Ειδικά κατά την εφετινή χρονιά, αυτή η επιλογή έγινε επίσημη πολιτική με σχετική εγκύκλιο την οποία μάλιστα χαρακτήρισε μη σύννομη η Συνήγορος του Παιδιού στη σχετική έκθεσή της που ήταν κόλαφος για το ΥΠΑΙΘ.

Ομως, παρά τις συστάσεις της Συνηγόρου και παρά τις εν Ελλάδι διαμαρτυρίες η τακτική δεν άλλαξε. Παιδιά, στο ίδιο τμήμα, που έχουν λάβει από τα κατά τόπους ΚΕΔΑΣΥ γνωματεύσεις που τους δίνουν το δικαίωμα να έχουν πλήρη παράλληλη στήριξη σε όλα τα μαθήματα, την μοιράζονται με άλλους συμμαθητές και συμμαθητριές τους που έχουν ανάλογα προβλήματα.

Οσα λένε στην εξώδικη διαμαρτυρία τους οι 76 γονείς είναι αρκούντως χαρακτηριστικά της κατάστασης.

Στο δελτίο τύπου που συνοδεύει τη διαμαρτυρία αναφέρεται, μεταξύ άλλων, και το εξής: “Υπενθυμίζεται ότι ακόμη και τώρα (μετά τη Δ’ φάση προσλήψεων και τοποθετήσεων αναπληρωτών εκπαιδευτικών), που έχουμε διανύσει ήδη περισσότερο από το μισό του εκπαιδευτικού κύκλου, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά εκπαιδευτικών παράλληλης στήριξης τόσο στο σχολείο μας, όσο και σε πολλά άλλα σχολεία σε όλη τη χώρα, με αποκλειστική υπαιτιότητα του υπουργείου και των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που εφαρμόζει”.

Στο κύριο σώμα του εξωδίκου συναντάμε και το ακόλουθο πολύ χαρακτηριστικό χωρίο: “Είναι πάγια γνωστό ότι στα πλαίσια της ερμηνείας του νόμου, ναι μεν δύναται να εκδοθούν εγκύκλιοι, υπουργικές αποφάσεις και διευκρινιστικές οδηγίες ωστόσο σε καμία περίπτωση τούτες δεν μπορούν υποκαταστήσουν ή να τροποποιήσουν το γράμμα του νόμου και την βούληση του νομοθέτη και στην προκείμενη περίπτωση του ν.3699/2008 και του άρθρου 6 αυτού, που δεν είναι άλλη από την παροχή παράλληλης στήριξης σε κάθε μαθήτρια για την οποία έχει ληφθεί Αξιολογική Έκθεση από το ΚΕ.ΔΑ.ΣΥ που εισηγείται την χορήγηση εκπαιδευτικού παράλληλης στήριξης”.

• Ολα τα παραπάνω συνιστούν εύλογες παρατηρήσεις τις οποίες δεν λαμβάνει υπόψιν του το Υπουργείο Παιδείας, το οποίο πάντως έχει απαντήσει στην έκθεση της Συνηγόρου, απάντηση που θα δημοσιευτεί σύντομα.

Από την πλευρά τους οι γονείς, στο τέλος της εξώδικης διαμαρτυρίας τους, προειδοποιούν ότι οι νομικές τους ενέργειες δεν θα σταματήσουν εδώ: “Τέλος, σας δηλώνουμε” τονίζουν “ότι σε περίπτωση μη συμμόρφωσης και ανταπόκρισής σας προς τα ανωτέρω εντός εύλογου χρονικού διαστήματος θα προβούμε σε όλες τις απαραίτητες νομικές ενέργειες”,

Το είδος των νομικών ενεργειών δεν περιγράφεται, ωστόσο, όπως και να έχει, το να αποκομισει το Υπουργείο μετά τα εξώδικα και μερικές αγωγές δεν περιποιεί τιμή για την κυβέρνηση και για τον τρόπο που πολιτεύεται. Είναι δε απολύτως σίγουρο, σύμφωνα με πληροφορίες που έχει στα χέρια του το Libre, ότι παρόμοιες σκέψεις κάνουν οι γονείς σε άλλα δύο, τουλάχιστον, σχολεία της Αττικής, κυρίως για τις συνεχείς συγχωνεύσεις τμημάτων που έλαβαν χώρα στις αρχές της σχολικής χρονιάς.

• Είναι άρα σαφές ότι εφόσον το Υπουργείο εμμείνει στην ίδια τακτική (μη κάλυψη κενών εκπαιδευτικών στην ειδική αγωγή, συγχωνεύσεις τμημάτων και κλείσιμο σχολείων στην περιφέρεια) θα αντιμετωπίσει γονείς που θα είναι διατεθειμένοι να φτάσουν μέχρι το τέλος τον δικαστικό αγώνα τους για να δικαιωθούν.

Αυτό δεν θα είναι εύκολα αντιμετωπίσιμο από την κυβέρνηση ούτε σε νομικό ούτε σε καθαρά πολιτικό επίπεδο υπό το δεδομένο ότι η λαϊκή δυσαρέσκεια για τις κυβερνητικές πολιτικές αυξάνεται μέρα με τη μέρα όπως άλλωστε καταδεικνύουν και οι δημοσκοπήσεις. Στο κάτω-κάτω και μιλώντας νομικά, οι εν λόγω γονείς έχουν έννομο συμφέρον.

• Προσώρας πάντως το Υπουργείο Παιδείας δεν φαίνεται να διαφοροποιεί την τακτική του. Ο Υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης έχει ερωτηθεί για το ζήτημα των εκπαιδευτικών κενών και έχει απαντήσει στο πνεύμα ότι η κάλυψή τους γίνεται στο πλαίσιο των δημοσιονομικών αντοχών του κράτους.

Η αλήθεια είναι ότι οι προσλήψεις εφέτος ήταν περισσότερες από άλλες χρονιές, εξέλιξη όμως που δεν κάλυψε εν τέλει τα κενά αφού οι διαγνώσεις είναι επίσης πολύ περισσότερες, στοιχείο που δεν λαμβάνεται υπόψιν. Προφανώς, και επειδή η πίεση θα συνεχιστεί, το Υπουργείο θα πρέπει να προσπαθήσει πολύ περισσότερο.

Του Νίκου Γιαννόπουλου

Η φετινή σχολική χρονιά, που άρχισε με τα συνήθη εμπόδια, αποδεικνύει του λόγου το αληθές.

Τα προβλήματα αυτά γίνονται ακόμη εντονότερα στην ελληνική περιφέρεια και ιδιαίτερα στα νησιά. Με τις αποδοχές των εκπαιδευτικών να παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα και με την ακρίβεια να καλπάζει δεν είναι λίγοι αυτοί οι λειτουργοί της εκπαίδευσης που δεν εκδηλώνουν καν ενδιαφέρον να υπηρετήσουν σε απομακρυσμένες περιοχές, πόσω μάλλον σε νησιά με τα οποία έτσι και αλλιώς η συγκοινωνία είναι δύσκολη και δαπανηρή. Αλλοι-και αυτό είναι φαινόμενο που παρατηρείται συχνά πλέον-ενώ αποδέχονται το διορισμό και αρχίζουν δουλειά, εν συνεχεία απογοητεύονται από τις εν γένει συνθήκες και παραιτούνται πρόωρα.

Ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί ότι φαινόμενα όπως τα παραπάνω αποκτούν μεγαλύτερες διαστάσεις αλλά και μεγαλύτερες συνέπειες αν έχουμε να κάνουμε με εκπαιδευτικό ειδικής αγωγής. Τα σχετικά ΦΕΚ προβλέπουν ότι οι εν λόγω εκπαιδευτικοί, ανάλογα με την ειδικότητά τους, παραμένουν στο πλευρό του παιδιού το οποίο βοηθούν καθ’ όλη τη διάρκεια του μαθήματος, το βοηθούν να αποκωδικοποιεί ύλη από το μάθημα και να συγκεντρώνεται, όσο γίνεται περισσότερο, στις ανάγκες της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Αν αυτός ο εκπαιδευτικός δεν υπάρχει μέσα στην τάξη, το παιχνίδι για τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, μοιάζει χαμένο. Η ύλη δεν αφομοιώνεται, η συγκέντρωση χάνεται, τα κενά που δημιουργούνται είναι πολλά, ο δάσκαλος ή ο καθηγητής της τάξης δεν έχει τη δυνατότητα να μοιράσει το ενδιαφέρον σε 20, 22 ή πολλές φορές 27 παιδιά. Γι’ αυτό και οι εκπαιδευτικοί της ειδικής αγωγής φαντάζουν πλέον υπεραπαραίτητοι, γι’ αυτό και η τυχόν απουσία τους “πονάει” τους μαθητές και τους γονείς τους.

Το παράδειγμα της Λέσβου

Για να κατανοηθεί πλήρως η αξία της παράλληλης στήριξης στην εκπαιδευτική διαδικασία αλλά και να αναδειχθούν τα προβλήματα που εντοπίζονται στη λειτουργία του θεσμού, μπορούμε να επικαλεστούμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. Αυτό της Λέσβου. Σε δημοτικό σχολείο της Μυτιλήνης έχουν διαγνωστεί με μαθησιακές δυσκολίες συνολικά τρεις μαθητές, δύο στην Α’ τάξη και ένας στην ΣΤ’ τάξη. Σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, θα έπρεπε να προσληφθούν τρεις εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής, ένας για κάθε παιδί γιατί η συγκεκριμένη υπηρεσία πρέπει να προσφέρεται απολύτως εξατομικευμένα.

• Στον εν λόγω σχολείο όμως υπάρχει κατά την εφετινή σχολική σεζόν μόλις ένας εκπαιδευτικός ο οποίος μοιράζει το χρόνο του στα τρία παιδιά.

Οταν ένας εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής δεν μπορεί να προσφέρει εξατομικευμένα τις υπηρεσίες του, τότε χαμένοι είναι όλοι. Πρώτα απ’ όλα τα παιδιά δεν λαμβάνουν τις υπηρεσίες που δικαιούνται βάσει του νόμου. Οι εκπαιδευτικοί χάνουν τον προσανατολισμό τους έχοντας να αντιμετωπίσουν μαθητές και μαθήτριες με πολλά και διαφορετικά μεταξύ τους προβλήματα. Οι γονείς, τέλος, διαπιστώνουν απογοητευμένοι ότι τα παιδιά τους μένουν πίσω σε σχέση με τα υπόλοιπα χωρίς οι ίδιοι να μπορούν να βοηθήσουν (εκτός και αν διαθέτουν τα χρήματα για πρόσληψη εκπαιδευτικού παράλληλης στήριξης από τον ιδιωτικό τομέα).

• Ο Περικλής Αντωνίου, στενός συγγενή μαθητή με μαθησιακές δυσκολίες στη Λέσβο και ενεργός πολίτης ασχολείται με το ζήτημα την τελευταία τριετία.

“Είναι γεγονός ότι μας αναφέρουν πως εκπαιδευτικοί δεν επιθυμούν να έρθουν στο νησί για μία σειρά από λόγους (απόσταση, κόστος κτλ). Δεν αντιλέγω ότι υπάρχουν δυσκολίες. Ομως σίγουρα μπορούν να υπάρξουν και λύσεις. Εμείς είχαμε καταθέσει στο Υπουργείο Παιδείας ήδη από το 2021, την πρόταση να δοθεί voucher μετακίνησης και κατοικίας σε όσους εκπαιδευτικούς επιθυμούσαν να υπηρετήσουν στο νησί μας. Η πρόταση είναι ακόμη πάνω στο τραπέζι αλλά απάντηση δεν υπάρχει” τονίζει χαρακτηριστικά στο Libre.

Συμπληρώνει δε ότι “ξέρουμε καλά τι δικαιούμαστε και ποιες ευκαιρίες πρέπει να δοθούν στα παιδιά μας. Ενας μαθητής ή μία μαθήτρια με μαθησιακές δυσκολίες πιθανώς να είναι πιο ευφυής από μένα και από σας. Αυτό που χρειάζεται είναι η κατάλληλη στήριξη στο σχολείο και η ανάδειξη των πλούσιων ικανοτήτων τους. Δεν είναι κρίμα αυτό να μην γίνεται για πρακτικά προβλήματα τα οποία με καλή διάθεση μπορούν να ξεπεραστούν;”.

Η απορία είναι προφανώς ρητορική. Οι λύσεις μπορούν να δοθούν και μάλιστα χωρίς μεγάλο κόστος. Και αυτό δεν αφορά μόνο τα νησιά της μεθορίου αλλά και άλλες περιοχές, εγγύτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα αλλά και την ίδια την πρωτεύουσα της χώρας. Ξεκάθαρα επίσης δεν μιλάμε για πολυτέλεια αλλά για εκπαιδευτική διαδικασία απολύτως απαραίτητη για την πρόοδο χιλιάδων παιδιών ανά τη χώρα.

• Αναρωτιούνται, τέλος, πολλοί, ίσως αφελώς: Γιατί τα ΚΕΔΑΣΥ βγάζουν τα τελευταία χρόνια τόσες πολλές διαγνώσεις για μαθησιακές δυσκολίες “αυξάνοντας” έτσι την ανάγκη για προσλήψεις εκπαιδευτικών παράλληλης στήριξης;

Η απάντηση που δίνεται από τους αρμόδιους επιστημονικούς φορείς είναι πολύ απλή. Διότι πλέον πολύ περισσότερα παιδιά εξετάζονται και το know how που έχουν οι επιστήμονες στα χέρια τους είναι πολύ πιο πλούσιο από το αντίστοιχο που υπήρχε 20 χρόνια πριν. Ο κόσμος αλλάζει, η επιστήμη προοδεύει, ο εντοπισμός μαθησιακών δυσκολιών στα παιδιά γίνεται πιο απλή υπόθεση. Η πολιτεία, από εκεί και πέρα, έχει χρέος να εντάξει αυτά τα παιδιά ισότιμα στην εκπαιδευτική διαδικασία με όρους συμπερίληψης και απόλυτης κατανόησης στις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Βασικά πράγματα για το 21ο αιώνα δηλαδή.