Η λίστα που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα από τη Διεθνή Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) περιλαμβάνει 239 εγγραφές (λογαριασμούς και offshore εταιρείες) Ελλήνων, με 78 διευθύνσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Κάποιοι εμφανίζονται να ελέγχουν δεκάδες εξωχώριες εταιρείες, ενώ σε άλλες περιπτώσεις offshore, λογαριασμοί και καταπιστεύματα μοιράζονται στα μέλη οικογενειών.

 Η πιό εντυπωσιακή παρουσία που προκαλεί εύλογα ερωτηματικά είναι του Γιώργου Δημαθά (αναφέρεται ως Georgios Demathas), που εμφανίζεται 44(!) φορές στη λίστα, ως κάτοχος offshore εταιρειών και λογαριασμών στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους (British  Virgin Islands).
 Παντελώς άγνωστος στην Ελλάδα και στους ελληνικούς επιχειρηματικούς κύκλους, ο 46χρονος απόφοιτος του Hamilton College της Νέας Υόρκης και του Πανεπιστημίου Columbia ηγείται της εταιρείας Stroigasitera Inc, που χρηματοδοτεί και υλοποιεί έργα υποδομών για εξόρυξη και μεταφορά φυσικού αερίου. Δραστηριοποιείται στην κεντρική Ασία (Τουρκμενιστάν, Καζακστάν κλπ), σε στενή συνεργασία με τη ρωσική Lukoil. Ο ίδιος διαμένει στη Μόσχα, αν και στα Pandora Papers εμφανίζεται ως κάτοικος Λονδίνου. Τι χρήμα αντιπροσωπεύουν οι 44 εγγραφές του στη λίστα, ουδείς γνωρίζει…

Ανάλογη περίπτωση είναι ο Γιώργος Καντάς, ο οποίος εμφανίζεται με 27(!) εγγραφές στη λίστα των Ελλήνων που έχουν “κρύψει” χρήμα σε φορολογικούς παραδείσους.

Επίσης άγνωστος στους ελληνικούς επιχειρηματικούς κύκλους, ο 57χρονος επιχειρηματίας είναι βασικός μέτοχος (75%) της εταιρείας Berkeley Energy Servises. Δηλώνει έδρα διαμονής το Μόντε Κάρλο στο πριγκιπάτο του Μονακό και προτιμά τα British Virgin Islands για “παρκάρισμα” της προσωπικής περιουσίας του.

 Οι γνώριμοι της χρηματιστηριακής αγοράς

Σε αντίθεση με την πληθώρα επιχειρηματιών και “διασημοτήτων” που υπήρχαν στα Panama Papers, τα γνωστά ονόματα στα Pandora είναι λίγα.
 Από το χώρο των εισηγμένων εταιρειών και της χρηματιστηριακής αγοράς ξεχωρίζουν τρεις:

• Ηλίας Λιανός, πρώην μεγαλομέτοχος της Proton Bank (που κατέρρευσε όταν περιήλθε στον Λ. Λαυρεντιάδη) και νυν Διευθύνων Σύμβουλος της κατασκευαστικής “Αρχιρόδον”, που έχει μεταφέρει την έδρα της στην Ολλανδία.
• Ευριπιδης Δοντάς, μεγαλομέτοχος της κλωστοϋφαντουργίας “Επίλεκτος”, που έχει επεκταθεί την τελευταία 10ετία με επιτυχία  στον ενεργειακό τομέα.επενδύοντας σε ΑΠΕ
• Ευάγγελος Χαρατσής, συνιδιοκτήτης και Διευθύνων Σύμβουλος της χρηματιστηριακής Beta ΑΧΕΠΕΥ.

Ενα άλλο γνωστό πρόσωπο από τον χώρο των επιχειρήσεων και του χρηματιστηρίου είναι ο Κωστας Πηλαδάκης, πρώην ιδιοκτήτης εισηγμένων επιχειρήσεων (Vivere κλπ), των καζίνων Ρίου και Ξάνθης και της ΠΑΕ Λάρισα.
  Αντιπροσωπευτική παρουσία από τον χώρο της ναυτιλίας ο εφοπλιστής Κώστας Μαρτίνος, ενώ από τον χώρο της βιομηχανίας εμφανίζονται ονόματα που δεν μπορούν να ταυτοποιηθούν μετά βεβαιότητας.

Εντυπωσιακή είναι η παρουσία της επιχειρηματικής οικογένειας Σαλτιέλ από τη Θεσσαλονίκη, που εμφανίζεται με 4 εγγραφές στα ονόματα Τόνι, Σολίτα, Ρόζι και Νίκο να συμμετέχουν στην Flegra Investments.

 Νόμιμο “καθαρό” χρήμα

 Η παρουσία όσων προαναφέρθηκαν στα Pandora Papers δεν σημαίνει βέβαια ότι διέπραξαν φοροδιαφυγή, ή ότι διακίνησαν μαύρο χρήμα, ούτε τους καθιστά αυτομάτως “υπόπτους” για  σοβαρές παραβάσεις της φορολογικής νομοθεσίας. Πολλοί κάτοχοι μεγάλου πλούτου “παρακάρουν” χρήματα σε offshore και σε φορολογικούς παραδείσους για λόγους μυστικότητας, για να αποφύγουν (νομίμως) φόρους, προκειμένου να επιτύχουν υψηλότερες αποδόσεις χωρίς φορολογικές επιβαρύνσεις, ή απλώς για να μπορούν να κινούν ευκολότερα και με “διακριτικότητα” τα κεφάλαια τους.

Με αρχικό κεφάλαιο λίγων εκατοντάδων δολαρίων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να συστήσουν μία offshore εταιρεία, η ιδιοκτησία της οποίας παραμένει μυστική. Εναλλακτικά, με 2.000 έως 25.000 δολάρια, μπορούν να δημιουργήσουν ένα ίδρυμα καταπιστευτικής διαχείρισης, το οποίο τους επιτρέπει να κινούν τα χρήματά τους, χωρίς να θεωρούνται νομικά υπεύθυνοι για τις συναλλαγές τους.

Με λίγη «δημιουργική λογιστική», τα περιουσιακά στοιχεία προστατεύονται από πιστωτές, δικαστικούς κλητήρες, φοροελεγκτές ή… πρώην συζύγους.

Ελεγχοι και διασταυρώσεις

Οι ελληνικές φορολογικές αρχές και η Αρχή για την καταπολέμηση του μαύρου χρήματος έχουν ήδη διενεργήσει έναν πρώτο έλεγχο, με διασταυρώσεις οικονομικών στοιχείων και φορολογικών δηλώσεων για τους περιλαμβανόμενους στη λίστα. Σύμφωνα με πληροφορίες, τουλάχιστον για 45 από αυτούς δεν φαίνεται να υπάρχουν ενδείξεις φοροδιαφυγής ή διάπραξης άλλου αδικήματος: Τα χρήματα που εμφανίζονται στους λογαριασμούς των Pandora Papers ήταν νομίμως στο εξωτερικό από πολλά χρόνια και απλώς μετακινήθηκαν, ή η προέλευση τους μπορεί να δικαιολογηθεί με βάση τα δηλωμένα εισοδήματα.

Οι έλεγχοι συνεχίζονται και κάποιοι εμπλεκόμενοι θα κληθούν τους επόμενους μήνες να δώσουν στοιχεία και να προσκομίσουν αποδείξεις, υπό την απειλή  προστίμων και ποινικών διώξεων.

Η πλήρης λίστα

Η λίστα με τους Ελληνες που εμφανίζονται στα Pandora Papers, περιλαμβάνει τα ακόλουθα ονόματα (πατήστε στο όνομα για να δείτε περισσότερες πληροφορίες):

Πηγή: sofokleousin.gr

Συγκεκριμένα το γραφείο τύπου της ΝΔ σχετικά με την ψηφοφορία στο ευρωκοινοβούλιο για τα Pandora Papers αναφέρει:

«Η θέση της Νέας Δημοκρατίας και των ευρωβουλευτών της για τα Pandora Papers είναι να γίνει ενδελεχής έρευνα ώστε να ριχτεί φως παντού και να μη μείνουν σκιές και «γκρίζες ζώνες». Και γι΄αυτό όπως έχει καταγραφεί συμφωνούσαν με το αρχικό κείμενο ψηφίσματος.

»Η στάση της αποχής από την ψηφοφορία υπαγορεύτηκε από το γεγονός ότι στο τελικό κείμενο, κατόπιν αιφνιδιαστικής τροπολογίας, στοχοποιούνταν συγκεκριμένα πρόσωπα, ονομαστικά, μεταξύ αυτών και ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Αναστασιάδης, παραβιάζοντας το τεκμήριο της αθωότητας, που αποτελεί βασικό κανόνα του κράτους δικαίου και βάζοντάς τους στην ίδια μοίρα με πρόσωπα που είχαν δημιουργήσει υπεράκτιες εταιρείες για να μεταφέρουν παράνομα, πλούτο έξω από τη χώρα τους.

»Ας αφήσουν κατά μέρος λοιπόν οι «γνωστοί», τη σπέκουλα».

Στο πλαίσιο συζήτησης στην ολομέλεια με εκπροσώπους του Συμβουλίου και της Επιτροπής, οι ευρωβουλευτές κατήγγειλαν τις κυβερνήσεις της ΕΕ, οι οποίες επιτρέπουν την μαζική φοροαποφυγή λόγω της ανικανότητάς τους να μεταρρυθμίσουν δεόντως την παρωχημένη φορολογική νομοθεσία. Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε λίγες μόλις μέρες μετά τη δημοσίευση των πλέον πρόσφατων εγγράφων που τεκμηριώνουν τη φοροαποφυγή και τη φοροδιαφυγή, στον απόηχο σειράς δημοσιογραφικών ερευνών στο πρόσφατο παρελθόν.

Ακόμα και όσοι ομιλητές επισήμαναν την περιορισμένη πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά τη βελτίωση της νομοθεσίας της ΕΕ, συμφώνησαν με τους υπόλοιπους ευρωβουλευτές, κατηγορώντας τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και την Επιτροπή ότι έχουν κάνει πολύ λίγα πράγματα για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα για να καλύψουν κενά που είναι γνωστά από καιρό.
Ειδικότερα, οι ευρωβουλευτές επισήμαναν την ειρωνεία που χαρακτηρίζει την απόφαση των υπουργών Οικονομικών που επέλεξαν να αφαιρέσουν χώρες από την ήδη μη φιλόδοξη «μαύρη λίστα» φορολογικών παραδείσων της ΕΕ την ίδια εβδομάδα που ήρθαν στο φως τα Pandora papers. Κατά την άποψή τους, αυτό απέδειξε πόσο ακατάλληλη είναι αυτή η λίστα και πόσο επείγουσα είναι η ανάγκη να επικαιροποιηθεί η διαδικασία για την κατάρτισή της.

Τόνισαν επίσης ότι πρέπει να συναφθεί επειγόντως μια διεθνής συμφωνία για τη φορολογία των επιχειρήσεων και να ενσωματωθεί γρήγορα στο δίκαιο της ΕΕ. Τέλος, πολλοί ευρωβουλευτές αναφέρθηκαν στη σύγκρουση συμφερόντων που αντιμετωπίζουν οι προβεβλημένοι πολιτικοί που αναφέρονται στα Pandora papers, όπως υπουργοί της ΕΕ ή αρχηγοί κρατών, οι οποίοι συμμετέχουν επίσης στα φόρουμ που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής.

«Χρειαζόμαστε ένα είδος ευρωπαϊκού FBI, ένα ευρωπαϊκό πεδίο αρμοδιοτήτων για τις ερευνητικές αρχές μας. Πρέπει να αναπτύξουμε περαιτέρω την Europol σε ένα είδος φορολογικής αρχής, η οποία στη συνέχεια να έχει επίσης και ερευνητικές δικαιοδοσίες. Αυτή η Aρχή θα πρέπει να μπορεί να κρίνει ουδέτερα τι συμβαίνει στις χώρες. Μόνο τότε οι νόμοι μας θα αποκτήσουν πραγματική ισχύ και μόνο τότε θα είμαστε σε θέση να καταπολεμήσουμε το ζήτημα μακροπρόθεσμα. Πρέπει να ανεβάσουμε ταχύτητα», δήλωσε στο ZDF.

«Συνολικά, δεν έχει σημειωθεί αρκετή πρόοδος στην ΕΕ στον αγώνα κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής. Το φορολογικό δίκαιο είναι εθνική αρμοδιότητα και τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν είναι αρκούντως διατεθειμένα να συνεργαστούν. Η λεγόμενη μαύρη λίστα, στην οποία η ΕΕ χαρακτηρίζει χώρες και περιοχές ως φορολογικούς παραδείσους, δεν είναι αρκετά ακριβής. Γι αυτό χρειαζόμαστε μια αναθεώρηση αυτού του καταλόγου και επίσης σαφείς κυρώσεις κατά των χωρών στις οποίες χρησιμοποιούνται αυτά τα μοντέλα φορολογικής απάτης. Οι χώρες που δεν συνεργάστηκαν με τις τοπικές φορολογικές αρχές δεν θα πρέπει να έχουν πλέον πρόσβαση στη χρηματοπιστωτική ζώνη του ευρώ ή πρόσβαση στην Ευρώπη δια της χορήγησης βίζας», πρόσθεσε.

Ανάμεσα στα ονόματα που υπάρχουν είναι αυτά των Πεπ Γκουαρδιόλα, Μαουρίτσιο Ποτσετίνο, Κάρλο Αντσελότι, Άνχελ Ντι Μαρία και Χαβιέρ Μασεράνο.

Ο Πεπ Γκουαρδιόλα φέρεται να απέκρυψε το ποσό των 500 χιλ. ευρώ σε offshore εταιρεία στην Ανδόρρα, ενώ είχε και μόλις 10% φορολόγηση στα χρήματά του.

Mad Clip: Σάλος με φωτογραφία από το νεκροτομείο που κυκλοφορεί στα social media

Μεγάλο ενδιαφέρον δείχνουν οι χρήστες στο Twitter για να μάθουν τους 283 Έλληνες…

Εγώ θέλω να μάθω ποίοι είναι οι 17 που μείναν εκτός λίστας….#PandoraParers 283 Έλληνες

— DAFFY DUCK (@DacDafy) October 5, 2021

Πάντως το περίεργο δεν είναι που υπάρχουν 283 Έλληνες στα #PandoraPapers, αλλά που είναι μόνο τόσοι.

— Christos Roukos (@christosroukos) October 4, 2021

283 Έλληνες ξέπλεναν χρήμα από παράνομες δραστηριότητες που δεν μπορούσαν τα δικαιολογήσουν στα #pandora_papers κ έπερναν σπίτια στα Παρίσια κτλ κ δεν τα εμφάνιζαν στο Πόθεν αίσχος τους….
Εγώ δεν είμαι σίγουρα τσίμα τσίμα βγαίνει ο μήνας, πάει κάπου το μυαλό σας παιδγια πχια?

— Βικη_GREECE (@viki_greece) October 4, 2021

– Τα μάθατε? Ο Πούτιν και η Σακίρα είναι στα #PandoraParers
– Έχει και 283 Έλληνες
– GDPR!!!

— ericos_can (@King7Eric7) October 4, 2021

283 Ελληνες συνιστούν οφσορ ,αυτοι ξερουν

— Kωννα(ν) η Βάρβαρη (@kroellaki) October 4, 2021

Θα στέλνουν το στικάκι με τους 283 Έλληνες οι ξένες υπηρεσίες στους δικούς μας και κάποιος εισαγγελέας θα λέει ότι δεν το παραλαμβάνει γιατί δεν έχουν τηρηθεί οι διαδικασίες. #PandoraPapers

— Billy Butcher (@vpng13) October 4, 2021

283 Έλληνες στα #PandoraPapers

Ανάμεσά τους
η Μαρία που δεν έκοβε αποδείξεις στο Περίπτερο
ο καστανάς απ'την Θεσ/κη
ο βοσκός απ'την Κρήτη
η γιαγιά που πωλούσε τερλίκια χωρίς ΑΦΜ

Ο Μητσοτάκης κατέθεσε σήμερα νομοσχέδιο για κλείσιμο των Μικρομεσαίων γιατί "δεν πληρώνουν ΦΠΑ"⏩

— avgerinosx (@avgerinosx) October 3, 2021

Χαζή απορία: υπάρχει σώφρων άνθρωπος που πιστεύει, πως μέσα στους 283 Έλληνες των #PandoraPapers δεν υπάρχουν "πρωτοκλασάτοι" πολιτικοί;

— Mysterywoman (@Mysterywoman111) October 3, 2021

283 Έλληνες της μεσαίας τάξης αναγκάστηκαν να κρύψουν τα λεφτά τους σε οφσόρ, γιατι ακόμη δεν υπηρχε αφορολόγητο 800Κ και δεν ηξεραν τι να τα κάνουν #PandoraPapers

— ▫️Έφη Βερ. (@Efie_Ver_) October 4, 2021

283 Έλληνες?
Ονοματάκια παρακαλώ.

— Blanche τυπουΑ…. (@BVoulgaraki) October 4, 2021

«Δεν είμαστε σε θέση να κάνουμε σχόλια σχετικά με ονόματα και μεμονωμένες οντότητες που αναφέρονται», δήλωσε η κ. Σπινάντ και προσέθεσε ότι η Κομισιόν «μάχεται έντονα για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής».

Pandora Papers: Συμπεριλαμβάνονται 283 περιπτώσεις ελλήνων – Guardian: Η Anastasiades & Partners μεταξύ των εταιρειών

Παράλληλα, ο εκπρόσωπος Ντάνιελ Φέρι ανέφερε ότι η Επιτροπή έχει δει τις αναφορές για τις έρευνες σχετικά με τα Pandora Papers και επισήμανε ότι «είναι πολύ ενεργή στην αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων».

«Aυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι και θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για περαιτέρω ενδυνάμωση του οπλοστασίου μας εναντίον της φορολογικής κατάχρησης», συμπλήρωσε.

Η συλλογή περισσότερων από 11,9 εκατομμυρίων εμπιστευτικών αρχείων δείχνει πώς οι πρόεδροι, οι πρωθυπουργοί, οι βασιλείς, οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι – και μερικά από τα μέλη της οικογένειάς τους και οι στενότεροι συνεργάτες τους – κρύβουν περιουσιακά στοιχεία σε ένα υπόγειο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

• Στα έγγραφα που διέρρευσαν μεταξύ άλλων εμφανίζονται 35 σημερινοί και πρώην ηγέτες και περισσότεροι από 300 κρατικοί επίσημοι στα αρχεία διαφόρων offshore εταιρειών.

Επιπλέον, σύμφωνα με πληροφορίες, ανάμεσα στους ανθρώπους που έκρυψαν περιουσιακά στοιχεία σε υπεράκτιες εταιρείες συγκαταλέγονται και 283 περιπτώσεις Ελλήνων.

Ανάμεσα στα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο βασιλιάς της Ιορδανίας ο οποίος συγκέντρωσε 70 εκατομμύρια λίρες στερλίνες από περιουσιακά στοιχεία σε Βρετανία και ΗΠΑ.

Επίσης, ο πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Τόνι Μπλερ και η σύζυγός του γλίτωσαν 312.000 λίρες στερλίνες όταν αγόρασαν ένα γραφείο στο Λονδίνο.

Η διαρροή συνδέει επίσης τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν με μυστικά περιουσιακά στοιχεία στο Μονακό και δείχνει ότι ο Τσέχος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις – που είναι υποψήφιος στις εκλογές που διεξάγονται αυτήν την εβδομάδα – δεν δήλωσε μια υπεράκτια επενδυτική εταιρεία που χρησιμοποίησε για να αγοράσει δύο βίλες έναντι 12 εκατομμυρίων λιρών στερλινών στη νότια Γαλλία.

Η εφημερίδα Guardian αναφέρεται και στη νομική εταιρεία Anastasiades & Partners που είχε ιδρύσει ο πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Αναστασιάδης. Συγκεκριμένα, το δικηγορικό γραφείο κατηγορείται ότι απέκρυψε τα περιουσιακά στοιχεία ενός αμφιλεγόμενου Ρώσου μεγιστάνα πίσω από πλασματικούς ιδιοκτήτες.

Σε μια μυστική έκθεση που κατατέθηκε στις οικονομικές ρυθμιστικές αρχές της Καραϊβικής, η παναμαϊκή offshore ασφαλιστική εταιρεία Alcogal ανέφερε ότι είχε παραπλανηθεί από το νομικό γραφείο του Αναστασιάδη, αναδεικνύοντας ως πραγματικό ιδιοκτήτη τον Ρώσο επιχειρηματία Λεονίντ Λεμπέντεφ.

«Δεν έχω καμία γνώση και θα ήταν αδύνατο να γνωρίζω και να είμαι σε θέση να απαντήσω σε οποιεσδήποτε καταγγελίες σχετικά με τον χειρισμό των υποθέσεων της πρώην δικηγορικής μου εταιρείας», δήλωσε ο πρόεδρος της Κύπρου στη βρετανική εφημερίδα.

Ο εμίρης του Κατάρ Χαμάντ Μπιν Καλίφα Αλ Θάνι εμφανίζεται επίσης να διακινεί τα πλούτη του με offshore. Δεν είναι η πρώτη φορά που το όνομά του εμπλέκεται με αυτές, καθώς φιγουράριζε και στα Panama Papers. Τότε είχε αποκαλυφθεί ότι μέσω υπεράκτιας εταιρείας είχε αγοράσει και το γιοτ του, αξίας 300 εκατ. δολαρίων.

Να σημειωθεί ότι στην έρευνα που κράτησε δυο χρόνια συμμετείχαν πάνω από 650 δημοσιογράφοι από 117 χώρες, οι οποίοι ξετίναξαν 6.500.000 φακέλους με 30.000 υπεράκτιες εταιρείες.

Πηγή: avgi.gr

Την ίδια επιλογή έχουν κάνει 330 υψηλόβαθμοι κρατικοί αξιωματούχοι. Δεσμούς με υπεράκτιες εταιρείες έχουν οι υπουργοί Οικονομικών της Ολλανδίας, της Βραζιλίας και του Πακιστάν, καθώς και πρώην υπουργοί Οικονομικών της Γαλλίας και της Μάλτας. Το ίδιο ισχύει για τον πρώην επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) Ντομινίκ Στρος Καν.

Συνήθως στις εταιρείες αυτές διακινούνται μεγάλα ποσά, με αποτέλεσμα ο δικαιούχος να αποκρύπτει την πραγματική του περιουσιακή κατάσταση από τις φορολογικές αρχές της χώρας του. Σε πολλές χώρες η λειτουργία των offshore εταιρειών δεν είναι παράνομη, αλλά οι συναλλαγές αυτές των πλούσιων και ισχυρών ασφαλώς προκαλούν πολλά ερωτήματα γιααα το νόμιμο και το ηθικό αυτής της επιλογής. 

Στην έρευνα, που διενήργησε το διεθνές δίκτυο International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) συμμετείχαν δημοσιογράφοι από 150 μέσα ενημέρωσης ανά τον κόσμο.

Σύμφωνα με το διεθνές δημοσιογραφικό δίκτυο ICIJ τα Pandora Papers δείχνουν ότι είναι πολλοί οι ισχυροί που, αντί να καταπολεμούν το σύστημα των offshore εταιρειών, προσπαθούν και οι ίδιοι να επωφεληθούν από αυτό.

Αποκαλύψεις για την ευρωπαϊκή ελίτ

Για πολλές δεκαετίες ο πρώην πρωθυπουργός της Μ.Βρετανίας Τόνι Μπλερ εμφανιζόταν ως πολέμιος της φοροαποφυγής. Τώρα τα Pandora Papers αποκαλύπτουν ότι ο ίδιος και η σύζυγός του είχαν αγοράσει μία υπεράκτια εταιρεία ακινήτων από την οικογένεια του Ζάγιεντ μπιν Ρασίντ αλ Ζαγιάνι, υπουργού Βιομηχανίας και Τουρισμού του Μπαχρέιν, με αποτέλεσμα να γίνουν ιδιοκτήτες ακινήτου αξίας 8,8 εκατομμυρίων δολαρίων (7,6 εκ. ευρώ), αποφεύγοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο να πληρώσουν φόρους συνολικού ύψους 400.000 δολαρίων. Τόσο η οικογένεια Μπλερ όσο και η οικογένεια Ζαγιάνι λένε ότι ο ένας δεν γνώριζε την εμπλοκή του άλλου. Η Τσέρι Μπλερ δηλώνει ότι ο σύζυγός της δεν είχε αναμειχθεί στη συναλλαγή αυτή σημειώνοντας παράλληλα ότι σήμερα, η εταιρεία έχει κλείσει.

Ένα άλλο όνομα που αναφέρεται στα Pandora Papers είναι ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις, ένας δισεκατομμυριούχος που εξελέγη το 2017 με την υπόσχεση να πατάξει τη διαφθορά. Τα στοιχεία που διέρρευσαν αποδεικνύουν ότι το 2009 ο Μπάμπις διοχέτευσε 22 εκατομμύρια δολάρια σε δίκτυο εταιρειών, προκειμένου να αγοράσει μία έπαυλη κοντά στην Κυανή Ακτή, η οποία μεταξύ άλλων διαθέτει δύο πισίνες και ιδιωτικό κινηματογράφο. Σύμφωνα με την τσεχική ιστοσελίδα Investigace.cz η ιδιοκτησία των εταιρειών αυτών δεν περιλαμβανόταν στη δήλωση περιουσιακών στοιχείων που είχε υποβάλει ο Αντρέι Μπάμπις. Ο ίδιος δεν απάντησε σε σχετικό ερώτημα του δικτύου.

Μερίδιο σε εταιρεία με έδρα τις βρετανικές Παρθένες Νήσους κατείχε και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολόντιμιρ Ζελένσκι. Έναν μήνα πριν από τη νίκη του στις προεδρικές εκλογές του 2019 ο πρώην ηθοποιός που έγινε πολιτικός είχε πωλήσει το μερίδιό του στην εταιρεία Maltex στον Σεργκέι Σεφίρ, στενό φίλο και συνεργάτη του.

Σε υπεράκτιες γιοτ 300 εκατομμυρίων!

Οι υπεράκτιες εταιρείες ωστόσ, δεν είναι δημοφιλείς μόνο στην Ευρώπη. 

Για παράδειγμα ο πρόεδρος της Κένυας Ουχούρου Κενιάτα, γόνος πολιτικής δυναστείας που εξελέγη με «σημαία» την καταπολέμηση της διαφθοράς επίσης, φέρεται ως ιδιοκτήτης – μαζί με τη μητέρα του – κρυφής εταιρείας στον Παναμά. Στη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης, όταν οι Ιορδανοί έβγαιναν στους δρόμους για να διαδηλώσουν την αγανάκτησή τους για τη διαφθορά και την ανεργία – ο μονάρχης Αμπντάλα είχε αγοράσει μέσω offshore εταιρειών τρεις παραλιακές κατοικίες στο Μαλιμπού των ΗΠΑ. Αλλά και η πριγκίπισσα Λάλλα Χάσνα του Μαρόκου βρέθηκε να κατέχει – μέσω δικτύου υπεράκτιων εταιρειών – εταιρεία που είχε αγοράσει ιδιωτική κατοικία αξίας 11 εκ, ευρώ στο Λονδίνο, κοντά στο Kensington Palace. Ο εμίρης του Κατάρ, Χαμάντ Μπιν Καλίφα Αλ Θανί, αξιοποιεί offshore εταιρείες για να πραγματοποιεί επενδύσεις και να διαχειρίζεται τον πλούτο του. 

Τα Panama Papers είχαν ήδη αποκαλύψει πριν μερικά χρόνια, ότι και το υπερ-γιοτ του εμίρη, αξίας 300 εκατομμυρίων δολαρίων, ελέγχεται από offshore εταιρείες.

Σε υπεράκτιες εταιρείες καταφεύγουν και πολλοί αστέρες του θεάματος. Ένα παράδειγμα είναι η δημοφιλής τραγουδίστρια Σακίρα. Ο δικηγόρος της δηλώνει πάντως ότι όλοι οι λογαριασμοί της Σακίρα έχουν δηλωθεί και επιπλέον δεν της προσφέρουν κάποια προνομιακή φορολογική μεταχείριση. Άλλο παράδειγμα είναι ο Ινδός πρώην άσος του κρίκετ Σαχίν Τεντουλκάρ. Οι δικηγόροι του δεν απάντησαν σε παράκληση της DW για κάποιο σχόλιο. Πολλοί από τους ενδιαφερόμενους για offshore εταιρείες είναι βέβαια επιχειρηματίες και πολυεκατομμυριούχοι. Όπως ο Τούρκος μεγαλοεργολάβος Ερμάν Ιλιτσάκ, που διατηρεί δεσμούς με δύο υπεράκτιες εταιρείες, οι οποίες όμως είχαν καταχωρηθεί στο όνομα της μητέρας του το 2014. Μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης ο κ.Ιλιτσάκ δεν είχε προβεί σε κάποιο σχόλιο. Ο όμιλος Ronesans, ιδιοκτησίας Ιλιτσάκ, είχε αναλάβει να κατασκευάσει μεταξύ άλλων το περίφημο προεδρικό ανάκτορο του Ταγίπ Ερντογάν, με 1.500 δωμάτια.

Το πρόβλημα με τις offshore εταιρείες

Με αρχικό κεφάλαιο λίγων εκατοντάδων δολαρίων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να συστήσουν μία offshore εταιρεία, η ιδιοκτησία της οποίας παραμένει μυστική. Εναλλακτικά, με ένα κεφάλαιο από 2.000 έως 25.000 δολάρια, μπορούν να δημιουργήσουν ένα ίδρυμα καταπιστευτικής διαχείρισης, το οποίο τους επιτρέπει να ελέγχουν τα χρήματά τους, χωρίς ωστόσο να θεωρούνται νομικά υπεύθυνοι για τις συναλλαγές τους. Με λίγη «δημιουργική λογιστική» τα περιουσιακά στοιχεία προστατεύονται από πιστωτές, δικαστικούς κλητήρες, φοροελεγκτές ή πρώην συζύγους. Σε πολλές χώρες η ίδρυση offshore εταιρειών και η διενέργεια συναλλαγών μέσω φορολογικών παραδείσων είναι απολύτως νόμιμη. Ωστόσο, είναι μία πρακτική που προκαλεί έντονη κριτική.

Σύμφωνα με τον Γκάμπριελ Τσούκμαν, επίκουρο καθηγητή Οικονομικών στο πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, το 10% του παγκοσμίως παραγόμενου πλούτου βρίσκεται σήμερα «κρυμμένο» σε φορολογικούς παραδείσους. Το ακριβές ποσό παραμένει άγνωστο. Έρευνα του ΟΟΣΑ το 2020 κάνει λόγο για τουλάχιστον 11,3 τρισεκατομμύρια δολάρια. Συνήθως η κοινή γνώμη συνδέει τους φορολογικούς παραδείσους με εξωτικούς προορισμούς στην Καραϊβική, αλλά τα Pandora Papers αποδεικνύουυν ότι το ίδιο σύστημα λειτουργεί με επιτυχία και αλλού, για παράδειγμα στη Σιγκαπούρη, στην Ολλανδία, στην Ιρλανδία, στο Χονγκ Κονγκ, ακόμη και σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ. Ο Λάξμι Κουμάρ, στέλεχος του ιδρύματος Global Financial Integrity με έδρα την Ουάσιγκτον, επισημαίνει ότι η απόκρυψη κεφαλαίων σε φορολογικούς παραδείσους έχει άμεσες συνέπειες για τις ζωές όλων μας. «Επηρεάζει την πρόσβαση στο σύστημα υγείας, την πρόσβαση του παιδιού σου στην εκπαίδευση, τις δυνατότητές σου να αποκτήσεις στέγη», λέει χαρακτηριστικά.

Η μεθοδολογία της έρευνας

To δημοσιογραφικό δίκτυο International Consortium of Investigative Journalists έχει ερευνήσει συνολικά 11,9 εκατομμύρια εμπιστευτικά έγγραφα τα προηγούμενα δύο χρόνια. Τη δημοσιογραφική ομάδα αποτελούν 600 άτομα από 150 διαφορετικά μέσα ενημέρωσης ανά τον κόσμο. Τα έγγραφα που διέρρευσαν προέρχονται από 14 παρόχους υπηρεσιών για offshore εταιρείες. Τα Pandora Papers έρχονται στο φως της δημοσιότητας μόλις πέντε χρόνια μετά τα Panama Papers, που αποκαλύφθηκαν το 2016, προκαλώντας αίσθηση σε όλον τον κόσμο, προκαλώντας ακόμη και την κατάρρευση κυβερνήσεων, για παράδειγμα στην Ισλανδία και στο Πακιστάν.

Η Διεθνής Κοινοπραξία Ερευνητικών Δημοσιογράφων

Γενικός Συντονιστής: Gerard Ryle

Διεύθυνση Σύνταξης: Fergus Shiel

Αρχισυντάκτες: Ben Hallman, Michael Hudson, Dean Starkman

Συντάκτες: Mia Zuckerkandel, Tom Stites

Επεξεργασία δεδομένων: Emilia Díaz-Struck

Δημοσιογράφοι: Scilla Alecci, Jelena Cosic, Will Fitzgibbon, Sydney P. Freedberg, Margot Gibbs, Kathryn Kranhold, Brenda Medina, Maggie Michael, Malia Politzer και Spencer Woodman

Δημοσιογράφοι δεδομένων: Denise Hassanzade Ajiri, Agustin Armendariz, Jelena Cosic, Jesús Escudero, Miguel Fiandor, Marcos García Rey, John Keefe, Karrie Kehoe, Delphine Reuter, Mago Torres και Margot Willams

Συνεργάτες συντάκτες και ελεγκτές γεγονότων: Richard H.P. Sia, Kathleen Cahill και Laura Bullard

Με πληροφορίες: in.gr, DW, Investigace.cz,ICIJ, BBC