Ο κόσμος βιώνει ήδη τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών, σε συνέχεια των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν. Ωστόσο, αν το Ιράν κλείσει και το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ στην Ερυθρά Θάλασσα, πιθανότατα θα εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου στα 150 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με ειδικούς.

Ιρανός στρατιωτικός αξιωματούχος δήλωσε το Σάββατο σε κρατικό Μέσο ότι, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ πλήξουν περισσότερες ενεργειακές υποδομές του Ιράν, η Τεχεράνη θα κλιμακώσει «την ανασφάλεια σε άλλα στενά, συμπεριλαμβανομένου του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και της Ερυθράς Θάλασσας».

Το στενό αυτό, που βρίσκεται εκατοντάδες μίλια μακριά από το στενό του Ορμούζ, στο νοτιοδυτικό άκρο της Υεμένης, αποτελεί πέρασμα για πλοία που μεταφέρουν περίπου το 10% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έχει στο παρελθόν αποτελέσει στόχο των Χούθι, μιας ανταρτικής ομάδας με έδρα στην Υεμένη και στήριξη από το Ιράν, η οποία είχε μπλοκάρει το πέρασμα επιτιθέμενη σε πλοία με τη χρήση drones και πυραύλων.

«Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι τελικά οι Χούθι θα εμπλακούν και θα κάνουν δύο πράγματα – πρώτον, θα μπλοκάρουν το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και, δεύτερον, θα προσπαθήσουν να αποτρέψουν τους Σαουδάραβες από το να χρησιμοποιούν δεξαμενόπλοια στο λιμάνι Γιανμπού για τη μεταφορά πετρελαίου», δήλωσε ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, πρώην επικεφαλής ερευνητής για το Ιράν στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF).

Τον τελευταίο μήνα, το στενό έχει μετατραπεί σε εναλλακτική διαδρομή για τη μεταφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή στις αγορές, καθώς οι απειλές του Ιράν έχουν ουσιαστικά παραλύσει το Ορμούζ. Και ενώ οι Χούθι συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός πέρυσι, ο ηγέτης τους προειδοποίησε αυτόν τον μήνα ότι «τα χέρια μας είναι στη σκανδάλη όταν πρόκειται για στρατιωτική κλιμάκωση».

«Εάν ο πόλεμος κλιμακωθεί, θα πρέπει να αναμένουμε ότι θα εμπλακούν και θα επαναλάβουν τη θαλάσσια εκστρατεία τους», δήλωσε η Νοάμ Ράινταν, ανώτερη ερευνήτρια στο Washington Institute for Near East Policy και ειδική σε θέματα ενέργειας και ναυτιλιακών κινδύνων στη Μέση Ανατολή.

Οι Χούθι επιβράδυναν την παγκόσμια ναυσιπλοΐα μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ από το 2023 έως το 2025. Παρά την κατάπαυση του πυρός, η ομάδα δεν σταμάτησε ποτέ να απειλεί την περιοχή και θα μπορούσε να επιχειρήσει να επαναλάβει την «επιτυχία» του Ιράν στο Ορμούζ, πρόσθεσε η Ράινταν.

«Δεν θα πω ότι “θα ξεκινήσουν μια θαλάσσια εκστρατεία”, γιατί οι Χούθι δεν σταμάτησαν ποτέ. Την ανέστειλαν πέρυσι, αλλά αυτή η απειλή παραμένει», είπε.

Οι δύο μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες στον κόσμο, η ελβετική MSC και η δανέζικη Maersk, ανησυχούν ήδη σε τέτοιο βαθμό για επιθέσεις στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ώστε αποφεύγουν πλέον την περιοχή.

Ο Νέιτ Σουάνσον, ο οποίος διετέλεσε διευθυντής για το Ιράν στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου από το 2022 έως το 2025, δήλωσε, μάλιστα, ότι τον εκπλήσσει το γεγονός ότι το Ιράν δεν έχει ήδη κινηθεί για να κλείσει το στενό.

«Θα μπορούσε να είναι στρατηγική υπομονή, μειωμένες δυνατότητες ή κάποιου είδους παράπλευρης συμφωνίας με τους Σαουδάραβες», είπε ο Σουάνσον, ο οποίος είναι πλέον ανώτερος ερευνητής στο Atlantic Council.

Οι απειλές Τραμπ για κλιμάκωση

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, δήλωσε την Τετάρτη στους δημοσιογράφους ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν συνεχίζονται, καθώς η Τεχεράνη αναζητά διέξοδο από τη σύγκρουση, αλλά προειδοποίησε ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να «εξαπολύσει κόλαση», ξεκινώντας από ενεργειακές υποδομές.

«Εάν το Ιράν δεν αποδεχθεί την πραγματικότητα της παρούσας στιγμής, εάν δεν κατανοήσει ότι έχει ηττηθεί στρατιωτικά και θα συνεχίσει να ηττάται, ο πρόεδρος Τραμπ θα διασφαλίσει ότι θα πληγούν πιο σκληρά από ποτέ στο παρελθόν», δήλωσε η Λέβιτ.

Εάν οι διαπραγματεύσεις βαλτώσουν ή αποτύχουν, το κλείσιμο του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ θα αποτελέσει έναν από τους ισχυρότερους πολιτικούς μοχλούς πίεσης του Ιράν, κάτι που θα μπορούσε να εμπλέξει τους Χούθι στον πόλεμο, σύμφωνα με τον Σιτρινόβιτς.

«Εάν η κατάσταση κλιμακωθεί και ο Τραμπ πλήξει ενεργειακές εγκαταστάσεις, οι Ιρανοί θα βρεθούν σε πολύ δύσκολη θέση», είπε, προσθέτοντας ότι το κλείσιμο του στενού θα μπορούσε να σηματοδοτήσει το επόμενο επίπεδο οικονομικής ζημίας από τη σύγκρουση. Το ιρανικό καθεστώς δεν εμφανίζεται τόσο απελπισμένο για συμφωνία όσο φαίνεται να πιστεύει ο Τραμπ, πρόσθεσε.

Το κλείσιμο του στενού θα αποτελούσε φυσική κλιμάκωση της ασύμμετρης στρατηγικής του Ιράν, που επικεντρώνεται στη μέγιστη δυνατή διαταραχή, καθώς υστερεί απέναντι στην αμερικανική αεροπορική ισχύ. Το στενό συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό και αποτελεί το τέταρτο μεγαλύτερο «σημείο συμφόρησης» της παγκόσμιας ναυτιλίας. Βρίσκεται ανάμεσα στην Υεμένη στα ανατολικά και το Τζιμπουτί και την Ερυθραία στα δυτικά και στο πιο πλατύ του σημείο του έχει πλάτος μόλις 20 μίλια.

Πρόκειται για κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία για πλήθος προϊόντων παγκοσμίως, όπως ηλεκτρονικά είδη, ρούχα, έπιπλα, οικιακά αγαθά και τρόφιμα, όπως σιτάρι, καλαμπόκι και καφές. Συνδέει αγορές στην Αφρική, την Ευρώπη και την Ασία, συμπεριλαμβανομένης της Μέσης Ανατολής.

Οι Χούθι έχουν μέχρι στιγμής αποφύγει να εμπλακούν άμεσα στις εχθροπραξίες, αλλά αυτό θα μπορούσε να αλλάξει εάν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κλιμακώσουν, δήλωσε ο Γκρέγκορι Μπριου, αναλυτής για το Ιράν στην Eurasia Group.

«Εάν οι Χούθι αποφασίσουν να βγουν από το περιθώριο και να μπουν σε αυτόν τον πόλεμο – ακόμη και με σχετικά περιορισμένο τρόπο, εκτοξεύοντας μερικούς πυραύλους ή μερικά drones – τότε η εκφόρτωση δεξαμενόπλοιων γίνεται αδύνατη και η διαταραχή περνά από τα 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στα 15 έως 17 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως», είπε ο Μπριου. Οι τιμές του αργού θα εκτιναχθούν γρήγορα από τα σημερινά επίπεδα των 90-100 δολαρίων το βαρέλι στα 150 δολάρια, πρόσθεσε.

Σημειώνεται ότι η Σαουδική Αραβία έχει αυξήσει τη δυναμικότητα των αγωγών προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, επιτρέποντας στη χώρα να εξάγει από 3 έως 5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, παρακάμπτοντας το Ορμούζ.

Το Ιράν δύσκολα θα υποχωρήσει

Ο Τραμπ δήλωσε τις τελευταίες ημέρες ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με την ιρανική ηγεσία για τον τερματισμό του πολέμου, ωστόσο δεν είναι σαφές εάν αυτές οι συνομιλίες μπορούν να προσφέρουν μια πραγματική διέξοδο.

Αφού ο Τραμπ έγραψε νωρίς τη Δευτέρα στην πλατφόρμα Truth Social ότι καθυστερεί την προαναγγελθείσα επίθεση σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές λόγω των διαπραγματεύσεων, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν κατά 10% κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, πριν ανακάμψουν ξανά πάνω από τα 100.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε «ισχυρή διαπραγματευτική θέση» και ότι το Ιράν είναι «ανυπεράσπιστο».

«Θα έχουμε τον έλεγχο σε οτιδήποτε θέλουμε», είπε ο Τραμπ, αναφερόμενος στο Ορμούζ. «Κοιτάξτε, αν μπορούμε να το τελειώσουμε αυτό χωρίς να χαθούν άλλες ζωές, χωρίς να καταστρέψουμε ηλεκτρικές εγκαταστάσεις αξίας 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων που είναι ολοκαίνουργιες και το καμάρι τους, θα ήθελα να μπορέσουμε να το κάνουμε», πρόσθεσε.

Παρά τη ρητορική του Τραμπ περί τερματισμού του πολέμου μέσω συμφωνίας, χιλιάδες πεζοναύτες κατευθύνονται ήδη προς την περιοχή, με το πρώτο «κύμα» να αναμένεται να φτάσει μέσα στις επόμενες ημέρες, χρονικά κοντά στην προθεσμία για ενδεχόμενη αμερικανική επίθεση σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές.

Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου εξακολουθούν να προσπαθούν να προσεγγίσουν Ιρανούς αξιωματούχους που θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν, παρότι οι τελευταίοι γύροι συνομιλιών πραγματοποιήθηκαν ενώ ΗΠΑ και Ισραήλ οριστικοποιούσαν σχέδιο δολοφονίας του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Δεν είναι σαφές αν το καθεστώς είναι έτοιμο για συμφωνίες.

Τις τελευταίες εβδομάδες, το ιρανικό καθεστώς διαπίστωσε πόση παγκόσμια ισχύ μπορεί να ασκήσει κλείνοντας το Ορμούζ και προκαλώντας διεθνή οικονομική πίεση, δήλωσε ο Σιτρινόβιτς. Εάν ο Τραμπ κλιμακώσει πλήττοντας το νησί Χαργκ -απ’ όπου εξάγεται το 90% του ιρανικού πετρελαίου- ή άλλες ενεργειακές υποδομές στην περιοχή, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ θα αποτελέσει σημαντικό μέσο επίδειξης ισχύος για την Τεχεράνη.

«Δεν βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου οι Ιρανοί υποχωρούν, ενώ ο Τραμπ εμφανίζεται απελπισμένος για διαπραγμάτευση», δήλωσε ο Σιτρινόβιτς. «Τις προάλλες, ήταν εκείνος που έκανε πρώτος πίσω», πρόσθεσε.

Ωστόσο, παρά τις ισχυρές πιέσεις, η παγκόσμια οικονομία επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, σύμφωνα με την ανάλυση του βραχίονα χρηματοοικονομικών συμβούλων, εταιρικής στρατηγικής και υποστήριξης συναλλαγών της EY.

Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, η ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί περαιτέρω το 2026, λόγω συνδυασμού δομικών και κυκλικών προκλήσεων, όπως η γήρανση του πληθυσμού και οι προστατευτικές πολιτικές. Στις αναδυόμενες αγορές, αντίστοιχα, η ανάπτυξη αναμένεται να μειωθεί ελαφρά, με ανομοιογένειες ανάμεσα σε χώρες όπως η Ινδία, η Κίνα και διάφορες οικονομίες της Λατινικής Αμερικής. 

Σύμφωνα με την ανάλυση, παρότι η παγκόσμια ζήτηση παραμένει, σε γενικές γραμμές, ανθεκτική, το επιχειρηματικό τοπίο καθορίζεται από πέντε δυνάμεις που βρίσκονται, σε μεγάλο βαθμό, εκτός του ελέγχου των εταιρειών:

1. Εμπόριο και γεωοικονομικές αναδιατάξεις
Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πλέον τους δασμούς ως διαρθρωτικό κόστος, και όχι ως παροδικό φαινόμενο. Για τα στελέχη των επιχειρήσεων, προτεραιότητες αποτελούν η διαφοροποίηση των προμηθευτών, η ανάπτυξη στρατηγικών αντιμετώπισης πιθανών νέων δασμών και η προετοιμασία για διαταραχές στην πλευρά της προσφοράς, που πιθανότατα θα παραμείνουν και δε θα μειωθούν.

2. Τεχνητή νοημοσύνη: παραγωγικότητα και επενδύσεις
Η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως το ισχυρότερο αντίβαρο στην επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης. Οι επενδύσεις στο AI ενισχύουν την παραγωγικότητα και μετασχηματίζουν την αγορά εργασίας, επιταχύνουν την καινοτομία και στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να επιταχύνουν την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης με τρόπους που αυξάνουν την παραγωγικότητα, και, παράλληλα, να διαχειριστούν τον επαναπροσανατολισμό των δεξιοτήτων και την επέκταση των λειτουργικών υποδομών που απαιτούνται για την υποστήριξη του AI σε κλίμακα. 

3. Αγορές σε διαρκή μεταβλητότητα
Το χρηματοπιστωτικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα, με μεταβαλλόμενα επιτόκια, συναλλαγματικές ισοτιμίες και τιμές εμπορευμάτων. Η απόκλιση μεταξύ βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιτοκίων, αυξάνει το κόστος χρηματοδότησης και περιορίζει τις επενδυτικές αποφάσεις, ενώ η μεταβλητότητα αναμένεται να παραμείνει διαρθρωτικό χαρακτηριστικό της περιόδου. Σε αυτό το περιβάλλον, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διασφαλίζουν ισχυρούς ισολογισμούς, πιο ευέλικτες στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου και πιο πειθαρχημένη προσέγγιση στις επενδύσεις και τη διαχείριση ρευστότητας.

4. Δημοσιονομικοί περιορισμοί και υψηλό χρέος
Τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους και τα αυξημένα κόστη εξυπηρέτησής του, περιορίζουν τη δημοσιονομική ευελιξία πολλών οικονομιών. Οι κυβερνήσεις καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στη στήριξη της ανάπτυξης, τις στρατηγικές επενδύσεις (όπως στην άμυνα και την τεχνολογία) και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των δημοσιονομικών. Για τις επιχειρήσεις, αυτά υποδηλώνουν ένα περιβάλλον στο οποίο η δημοσιονομική πολιτική θα έχει περιορισμένη ικανότητα να απορροφά τα σοκ, ενώ οι αυξημένες φορολογικές υποχρεώσεις, τα πιο στοχευμένακίνητρα και η μεγαλύτερη εξάρτηση από τις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα, αναμένεται να διαμορφώσουν την επόμενη δεκαετία.

5. Δημογραφικές αλλαγές και έλλειψη ταλέντου
Η γήρανση των πληθυσμών και η μείωση του εργατικού δυναμικού, αναδεικνύονται σε κρίσιμες προκλήσεις για την παγκόσμια οικονομία. Η συμμετοχή του πληθυσμού στην αγορά εργασίας μειώνεται στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες. Οι περιορισμοί στη μετανάστευση, που παλαιότερα αντιστάθμιζε αυτές τις τάσεις, επιτείνουν το πρόβλημα. Αυτές οι αλλαγές περιορίζουν την ανάπτυξη του ΑΕΠ και εντείνουν την ανάγκη για βελτίωση της παραγωγικότητας μέσω αυτοματοποίησης και υιοθέτησης του AI. Για τις επιχειρήσεις, οι δημογραφικές τάσεις οδηγούν στην ανάγκη αυτοματοποίησης, επανακατάρτισης και ανασχεδιασμού της αξιοποίησης του ανθρώπινου κεφαλαίου.

Το 2026 σηματοδοτεί την είσοδο σε μια περίοδο διαρκούς προσαρμογής. Σύμφωνα με την ανάλυση της EY-Parthenon, για τις επιχειρήσεις, κύριες προτεραιότητες αυτόν τον χρόνο, θα είναι οι ακόλουθες:
– Ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων, μέσω διαφοροποίησης των προμηθευτών, περιφερειακής κατανομής και σχεδιασμού κινδύνου βάσει σεναρίων.
– Επιτάχυνση της υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης για την αντιμετώπιση ελλείψεων εργατικού δυναμικού, τη μείωση του κόστους και τη βελτίωση της λήψης αποφάσεων.
– Αναθεώρηση της στρατηγικής κεφαλαίου, σε έναν κόσμο με σταθερά υψηλότερα επιτόκια και μεταβλητότητα των ισοτιμιών.
– Ενσωμάτωση της δημοσιονομικής και κανονιστικής αβεβαιότητας στις επενδυτικές και τιμολογιακές αποφάσεις.
– Ανάπτυξη μακροπρόθεσμων στρατηγικών για το ανθρώπινο δυναμικό που συνδυάζουν αυτοματοποίηση, εκπαίδευση και στρατηγικό σχεδιασμό του ανθρώπινου κεφαλαίου.

Σχολιάζοντας την έκθεση, ο Τάσος Ιωσηφίδης, Εταίρος της EY Ελλάδος και Επικεφαλής της EY-Parthenon στην Ελλάδα, δήλωσε: «Το 2026 δεν αναμένεται να οδηγήσει σε μία επιστροφή στη σταθερότητα. Αντίθετα, σηματοδοτεί την ανάγκη διαρκούς προσαρμογής. Σε ένα παγκόσμιο οικονομικό τοπίο που καθοδηγείται ολοένα και περισσότερο από παράγοντες προσφοράς, οι οργανισμοί που θα κινηθούν έγκαιρα, με στρατηγική ευελιξία και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, θα είναι εκείνοι που θα αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στη νέα φάση παγκόσμιας αναδιάρθρωσης. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού, η επένδυση στο AI και τις ανθρώπινες δεξιότητες, και η προσαρμογή της στρατηγικής κεφαλαίων σε ένα περιβάλλον μεταβλητότητας των αγορών και δημοσιονομικών πιέσεων, αποτελούν κορυφαίες προτεραιότητες για τις επιχειρήσεις».  

Η οικονομία των ΗΠΑ και πολλές άλλες άντεξαν, χάρη σε καλύτερες πολιτικές, έναν πιο προσαρμόσιμο ιδιωτικό τομέα, λιγότερο αυστηρούς δασμούς εισαγωγών από ό,τι φοβόντουσαν – τουλάχιστον προς το παρόν – και υποστηρικτικές οικονομικές συνθήκες, σύμφωνα με τα όσα δήλωσε σε εκδήλωση στο Ινστιτούτο Μίλκεν στην Ουάσινγκτον.

«Βλέπουμε την παγκόσμια ανάπτυξη να επιβραδύνεται ελαφρώς μόνο φέτος και του χρόνου. Όλα τα σημάδια δείχνουν μια παγκόσμια οικονομία που έχει γενικά αντέξει τις οξείες πιέσεις από πολλαπλά σοκ», δήλωσε η Γκεοργκίεβα σε μια προεπισκόπηση των επερχόμενων Παγκόσμιων Οικονομικών Προοπτικών του ΔΝΤ.

Τον Ιούλιο, το ΔΝΤ αύξησε την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ανάπτυξη κατά 0,2 της ποσοστιαίας μονάδας στο 3,0% για το 2025 και κατά 0,1 της ποσοστιαίας μονάδας στο 3,1% για το 2026.

Η παγκόσμια οικονομία τα πάει «καλύτερα από ό,τι φοβόταν, αλλά χειρότερα από ό,τι χρειαζόταν», δήλωσε η Γκεοργκίεβα, σημειώνοντας ότι το ΔΝΤ προέβλεπε παγκόσμια ανάπτυξη περίπου 3% μεσοπρόθεσμα, πολύ κάτω από την πρόβλεψη του 3,7% πριν από την πανδημία Covid-19.

Η Γκεοργκίεβα επικαλέστηκε βαθιά υποβόσκοντα ρεύματα περιθωριοποίησης, δυσαρέσκειας και δυσκολιών σε όλο τον κόσμο και είπε ότι η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει μια σειρά από κινδύνους.

Η αβεβαιότητα βρίσκεται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα και συνεχίζει να αυξάνεται, ενώ η ζήτηση για χρυσό – ένα παραδοσιακό ασφαλές καταφύγιο για τους επενδυτές – αυξάνεται, δήλωσε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας ότι τα αποθέματα νομισματικού χρυσού ξεπερνούν πλέον το 20% των επίσημων παγκόσμιων αποθεμάτων.

«Δέστε τις ζώνες σας», είπε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας, «Η αβεβαιότητα είναι η νέα κανονικότητα και ήρθε για να μείνει».

Προειδοποιεί για τα επίπεδα χρέους

Ο επικεφαλής του ΔΝΤ προέτρεψε τις χώρες να ενισχύσουν διαρκώς την ανάπτυξη ενισχύοντας την παραγωγικότητα του ιδιωτικού τομέα, ενοποιώντας τις δημοσιονομικές δαπάνες και αντιμετωπίζοντας τις υπερβολικές ανισορροπίες, επιτρέποντάς τους να ανοικοδομήσουν τα αποθέματά τους για να προετοιμαστούν για την επόμενη κρίση.

Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος αναμένεται να υπερβεί το 100% του ΑΕΠ έως το 2029, δήλωσε η Γκεοργκίεβα.

Στην Ασία, οι χώρες πρέπει να εμβαθύνουν το εμπόριο και να πραγματοποιήσουν μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση του τομέα των υπηρεσιών, δήλωσε η Γκεοργκίεβα. Μια προσπάθεια για τη μείωση των μη δασμολογικών φραγμών και την ενίσχυση της περιφερειακής ολοκλήρωσης θα μπορούσε να αυξήσει το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κατά 1,8% μακροπρόθεσμα.

Στην Υποσαχάρια Αφρική, οι φιλικές προς τις επιχειρήσεις μεταρρυθμίσεις θα μπορούσαν να ενισχύσουν το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ της μέσης αφρικανικής χώρας κατά περισσότερο από 10%. Η Ευρώπη θα πρέπει να προχωρήσει στην οικοδόμηση μιας ενιαίας αγοράς, η οποία θα μπορούσε να τη βοηθήσει να καλύψει τον δυναμισμό του ιδιωτικού τομέα των ΗΠΑ, είπε.

Οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναλάβουν «διαρκή δράση» για να μειώσουν το ομοσπονδιακό χρέος τους, καθώς ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ βρίσκεται σε τροχιά υπέρβασης του ιστορικού υψηλότερου επιπέδου μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, δήλωσε η Γκεοργκίεβα. Θα πρέπει επίσης να εργαστούν για την ενίσχυση της αποταμίευσης των νοικοκυριών, όπως μέσω ευνοϊκής μεταχείρισης των συνταξιοδοτικών αποταμιεύσεων.

Η Κίνα έχει επίσης δουλειά να κάνει, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης των δημοσιονομικών δαπανών για τα δίχτυα κοινωνικής ασφάλειας και την εκκαθάριση του τομέα των ακινήτων, ενώ παράλληλα θα μειώσει τις δαπάνες για πρωτοβουλίες βιομηχανικής πολιτικής, είπε.

Ο Ρούμπιο, μιλώντας στο περιθώριο της συνόδου των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, υπερασπίστηκε τη νέα γραμμή της κυβέρνησης Τραμπ στον τομέα του διεθνούς εμπορίου, παρά τις σοβαρές αναταράξεις και την αστάθεια που έχει ήδη προκαλέσει στις παγκόσμιες χρηματαγορές.

«Οι αγορές καταρρέουν, ναι», υποστήριξε. «Αλλά οι επιχειρήσεις παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που εμπλέκονται στο διεθνές εμπόριο, απλώς χρειάζονται να ξέρουν ποιοι είναι οι κανόνες. Όταν τους μάθουν, θα προσαρμοστούν».

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ επιχείρησε να διαχωρίσει την πτώση των αγορών από τη γενική εικόνα της παγκόσμιας οικονομίας, εστιάζοντας στις μακροπρόθεσμες αλλαγές που επιδιώκει η Ουάσινγκτον: «Δεν είναι σωστό να λέμε ότι οι οικονομίες καταρρέουν. Οι αγορές καταρρέουν επειδή βασίζονται στην αξία μετοχών εταιρειών που σήμερα είναι ενσωματωμένες σε μοντέλα παραγωγής τα οποία είναι επιζήμια για τις ΗΠΑ».

Ο ίδιος μίλησε για την ανάγκη μιας συνολικής επαναδιαπραγμάτευσης του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί το παγκόσμιο εμπόριο: «Πρέπει να επαναρυθμίσουμε την παγκόσμια εμπορική τάξη. Το χειρότερο πράγμα θα ήταν να τη διατηρήσουμε για πάντα όπως είναι σήμερα. Δεν γίνεται να συνεχίσουμε ως χώρα που δεν φτιάχνει τίποτα».

Ο Ρούμπιο δεν παρέλειψε να στοχοποιήσει την Κίνα, χαρακτηρίζοντας τη στάση της «εξοργιστική» και κατηγορώντας την ότι δεν καταναλώνει, αλλά μόνο εξάγει, διαστρεβλώνοντας τις αγορές και προστατεύοντας την εγχώρια παραγωγή της με δασμούς και εμπόδια.

«Το μόνο που κάνουν είναι να εξάγουν, να πλημμυρίζουν και να διαστρεβλώνουν τις αγορές. Και πέρα από αυτό, έχουν ήδη βάλει δασμούς και εμπόδια για να προστατεύσουν τους εαυτούς τους. Είναι εξοργιστικό», τόνισε χαρακτηριστικά.

Κλείνοντας τις δηλώσεις του, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών τάχθηκε υπέρ της επιλογής του προέδρου Τραμπ να κηρύξει εμπορικό πόλεμο για την υπεράσπιση των αμερικανικών συμφερόντων.

«Ο πρόεδρος κατέληξε ορθώς στο συμπέρασμα ότι η παρούσα κατάσταση στο παγκόσμιο εμπόριο είναι κακή για την Αμερική και ευνοεί πολλούς άλλους. Θα την επαναρυθμίσει, και έχει απόλυτο δίκιο που το κάνει», σημείωσε.

Η έρευνα αυτή μεταξύ πάνω από 60 κορυφαίων οικονομολόγων οι οποίοι επιλέγονται απ’ όλο τον κόσμο από τον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα, διεξάγεται κάθε χρόνο πριν από την ετήσια συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) στο ελβετικό χιονοδρομικό κέντρο του Νταβός. Αποτελεί μια απόπειρα να σκιαγραφηθούν προτεραιότητες για τους πολιτικούς και επιχειρηματικούς ηγέτες.

Περίπου 56% των ερωτηθέντων αναμένουν ότι οι συνολικές παγκόσμιες οικονομικές συνθήκες θα εξασθενήσουν φέτος, με υψηλό βαθμό περιφερειακών αποκλίσεων. Ενώ οι πλειοψηφίες βλέπουν μέτρια ή ισχυρότερη ανάπτυξη στην Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτίες, υπάρχει ευρεία συναίνεση ότι η Ευρώπη θα έχει μόνο ασθενική ή πολύ ασθενική ανάπτυξη.

Η εικόνα για τη Νότια Αφρική και την Ανατολική Ασία και Ειρηνικό είναι πιο θετική, με την πολύ μεγάλη πλειονότητα να περιμένει για τις περιφέρειες αυτές τουλάχιστον μέτρια ανάπτυξη για το 2024.

Αντανακλώντας σχόλια από τις κορυφαίες κεντρικές τράπεζες στον κόσμο, σύμφωνα με τα οποία τα επιτόκια έχουν κορυφωθεί, το 70% των ερωτηθέντων αναμένει ότι οι χρηματοδοτικές συνθήκες θα χαλαρώσουν καθώς ο πληθωρισμός υποχωρεί και η σημερινή σύσφιξη στις αγορές εργασίας χαλαρώνει.

Η τεχνητή νοημοσύνη θεωρείται πως αφήνει ένα άνισο σημάδι στην παγκόσμια οικονομία: ενώ 94% περιμένουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα προωθήσει σημαντικά την παραγωγικότητα στις οικονομίες υψηλού εισοδήματος κατά τα επόμενα πέντε χρόνια, μόλις 53% προβλέπουν το ίδιο για τις οικονομίες χαμηλού εισοδήματος.

Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ έδωσε επίσης στη δημοσιότητα μια μελέτη για την «ποιότητα» της οικονομικής ανάπτυξης σε 107 οικονομίες, η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι περισσότερες χώρες αναπτύσσονται με τρόπους που δεν είναι ούτε περιβαλλοντικά βιώσιμοι ούτε κοινωνικά συμπεριληπτικοί.

«Η αναζωπύρωση της παγκόσμιας ανάπτυξης θα είναι ουσιώδης για την αντιμετώπιση σημαντικών προκλήσεων, εντούτοις μόνο η ανάπτυξη δεν είναι αρκετή», λέει η Σαάντια Ζαχίντι, διευθύνουσα σύμβουλος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ.

Το WEF ανακοίνωσε πως αρχίζει μια καμπάνια για να ορίσει μια νέα προσέγγιση στην ανάπτυξη και να βοηθήσει αυτούς που λαμβάνουν τις πολιτικές αποφάσεις να την εξισορροπήσουν με κοινωνικές, περιβαλλοντικές και άλλες προτεραιότητες.