Στην ομιλία της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιχείρησε να εμφανίσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ως αυτόνομη γεωπολιτική δύναμη, ικανή να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της απέναντι ακόμη και στους στενότερους συμμάχους της.

Κεντρικό της μήνυμα ήταν ότι ο κόσμος έχει αλλάξει «μόνιμα» και ότι η Ευρώπη οφείλει να προσαρμοστεί, χτίζοντας μια νέα μορφή «ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας» στην οικονομία, στην άμυνα και στην ασφάλεια.

"Le changement radical que nous traversons aujourd'hui est une opportunité, je dirais même une nécessité de construire une nouvelle forme d'indépendance européenne", déclare Ursula von der Leyen #BFM2 pic.twitter.com/tsFULmzwfE

— BFM (@BFMTV) January 20, 2026

Ευρωπαϊκή «ανεξαρτησία» και η νέα γεωοικονομική στρατηγική

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνέδεσε την τρέχουσα συγκυρία με ιστορικούς γεωοικονομικούς κραδασμούς, υποστηρίζοντας ότι οι σημερινοί κλυδωνισμοί στο διεθνές σύστημα είναι η ευκαιρία αλλά και η αναγκαιότητα για μια πιο αυτόνομη Ευρώπη.

Παρουσίασε ως παράδειγμα την πρόσφατη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ–Μερκοσούρ και τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις με την Ινδία, περιγράφοντας μια στρατηγική «απο-επικινδυνοποίησης» μέσω διεύρυνσης των εμπορικών εταίρων και διαφοροποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού.

Προειδοποίηση για «επικίνδυνη καθοδική σπείρα» στις σχέσεις με τις ΗΠΑ
Το πιο αιχμηρό σημείο της παρέμβασής της αφορούσε τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με αφορμή τις προτεινόμενες επιπρόσθετες αμερικανικές δασμολογικές επιβαρύνσεις. Η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τα μέτρα αυτά «λάθος, ιδίως μεταξύ μακροχρόνιων συμμάχων», υπενθυμίζοντας ότι Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον έχουν ήδη καταλήξει σε εμπορική συμφωνία και ότι «μια συμφωνία είναι συμφωνία» όταν οι εταίροι δίνουν τα χέρια.

Την ίδια στιγμή, επιχείρησε λεπτή ισορροπία, περιγράφοντας τον αμερικανικό λαό ως «φίλους» της Ευρώπης, αλλά προειδοποιώντας ότι μια κλιμάκωση σε εμπορικό επίπεδο θα τροφοδοτούσε μόνο τους «αντιπάλους» που και οι δύο πλευρές θέλουν να κρατήσουν εκτός του στρατηγικού τους περιβάλλοντος.

Αρκτική και Γροιλανδία στο επίκεντρο της ασφάλειας

Στο κλείσιμο της ομιλίας της, η πρόεδρος της Επιτροπής ανέδειξε την Αρκτική ως νέο κομβικό πεδίο ισχύος και ανταγωνισμού. Εστίασε στη Γροιλανδία και στο Βασίλειο της Δανίας, διακηρύσσοντας ότι η κυριαρχία και η εδαφική τους ακεραιότητα είναι «αδιαπραγμάτευτες» και ανακοινώνοντας μια «μαζική ευρωπαϊκή επενδυτική ώθηση» στη Γροιλανδία, τόσο σε υποδομές όσο και στην τοπική οικονομία.

Ατλαντική συμμαχία με αιχμή την Αρκτική

Παρά τη σκληρή κριτική στις αμερικανικές δασμολογικές κινήσεις, η Φον ντερ Λάιεν επιδίωξε να δείξει ότι στις στρατηγικές προτεραιότητες της Αρκτικής Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον «μοιράζονται τους ίδιους στόχους».

Ανέδειξε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την πώληση παγοθραυστικών από τη Φινλανδία στις ΗΠΑ, για να δείξει ότι η τεχνογνωσία και οι δυνατότητες για την ασφάλεια στην Αρκτική «βρίσκονται ήδη εδώ, στον πάγο», ενώ υπογράμμισε ότι τα βόρεια κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ διαθέτουν ήδη έτοιμες δυνάμεις για την Αρκτική.

Οι αναφορές της στην Αρκτική συνδέθηκαν με την ευρύτερη προσπάθεια «αναβάθμισης» της ευρωπαϊκής αμυντικής και στρατηγικής αρχιτεκτονικής, από την αύξηση των δαπανών άμυνας μέχρι τη διαμόρφωση νέας στρατηγικής για την ασφάλεια.

Μάλιστα ανακοίνωσε ότι η Ευρώπη ετοιμάζει τη δική της συνολική στρατηγική ασφάλειας, που θα δημοσιευθεί εντός του έτους, με αναβαθμισμένη ειδική στρατηγική για την Αρκτική και με κεντρική αρχή ότι «μόνο οι κυρίαρχοι λαοί αποφασίζουν για το μέλλον τους».

Ουκρανία, άμυνα και σύνδεση οικονομίας–ασφάλειας

Στο μέτωπο της Ουκρανίας, η πρόεδρος της Επιτροπής επανέλαβε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να στηρίζει το Κίεβο «μέχρι να υπάρξει δίκαιη και διαρκής ειρήνη», ανακοινώνοντας και πάλι το δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2026–2027. Σύνδεσε την ενίσχυση της Ουκρανίας με τη συνολικότερη στροφή της Ευρώπης προς μια πιο ισχυρή αμυντική βιομηχανική βάση, επικαλούμενη την εκτίναξη της αξίας των ευρωπαϊκών αμυντικών εταιρειών και το άλμα στην καινοτομία σε τομείς όπως τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και οι προηγμένοι μη επανδρωμένοι μηχανισμοί.

Το μήνυμα από το Νταβός

Το νήμα που συνδέει τις επιμέρους ανακοινώσεις – από τις εμπορικές συμφωνίες και την ενεργειακή αγορά μέχρι την Ουκρανία και την Αρκτική – είναι η προσπάθεια της Φον ντερ Λάιεν να παρουσιάσει μια Ευρώπη που δεν είναι απλώς αγορά ή ρυθμιστής, αλλά γεωπολιτικός παίκτης με δική του στρατηγική βαρύτητα.

Από το βήμα του Νταβός, το μήνυμα προς εταίρους και αντιπάλους είναι ότι η «ευρωπαϊκή ανεξαρτησία» δεν σημαίνει απομάκρυνση από τις ΗΠΑ, αλλά προετοιμασία για έναν κόσμο όπου οι συμμαχίες δοκιμάζονται, τα συμφέροντα συγκρούονται και η ασφάλεια, από την Ουκρανία μέχρι την Αρκτική, αντιμετωπίζεται ως αδιαίρετη.

«Η Επιτροπή θα παρουσιάσει σύντομα το 19ο πακέτο κυρώσεων, το οποίο θα στοχεύει τα κρυπτονομίσματα, τις τράπεζες και τον τομέα της ενέργειας.

Η πολεμική οικονομία της Ρωσίας, που στηρίζεται στα έσοδα από τα ορυκτά καύσιμα, χρηματοδοτεί την αιματοχυσία στην Ουκρανία.

Για να τερματιστεί αυτή η κατάσταση, η Επιτροπή θα προτείνει την επιτάχυνση της σταδιακής κατάργησης των εισαγωγών ρωσικών ορυκτών καυσίμων» ανέφερε σε ανάρτησή της στο Χ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

I had a good call with @POTUS on strengthening our joint efforts to increase economic pressure on Russia through additional measures.

The Commission will soon present its 19th package of sanctions, targeting crypto, banks, and energy.

Russia’s war economy, sustained by revenues…

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) September 16, 2025

«Δεν έχουμε λάβει πρόσκληση και δεν υπάρχει κανένα πρόγραμμα για να παραστεί σε αυτήν», απάντησε η εκπρόσωπος Πάουλα Πίνιο, όταν ρωτήθηκε κατά τη διάρκεια της καθημερινής ενημέρωσης Τύπου της Κομισιόν.

Ωστόσο, πρόσθεσε: «προσπαθούμε να έρθουμε σε επαφή το συντομότερο δυνατόν με την νέα κυβέρνηση» των ΗΠΑ, και πριν από την 20ή Ιανουαρίου.

Η πρόεδρος της Επιτροπής, η οποία νοσηλεύτηκε με βαριά πνευμονία που την κρατά στο σπίτι της στο Ανόβερο, είχε ανακοινώσει πριν από μια εβδομάδα ότι ακυρώνει όλες τις υποχρεώσεις της στο εξωτερικό έως τα μέσα Ιανουαρίου.

Κατά παράδοση κανένας αρχηγός κράτους ή ξένης κυβέρνησης δεν προσκαλείται στην τελετή ορκωμοσίας των Αμερικανών προέδρων. Ωστόσο ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να πράξει διαφορετικά προσκαλώντας αρκετούς ξένους ηγέτες, ανάμεσά τους ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος αρνήθηκε την πρόσκληση. Αντιθέτως, οι πρωθυπουργοί της Ιταλίας και της Ουγγαρίας, η Τζόρτζια Μελόνι και ο Βίκτορ Όρμπαν, αναμένεται να ταξιδέψουν στην αμερικανική πρωτεύουσα την 20ή Ιανουαρίου.

Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε επίσης πως η ΕΕ θα αυξήσει την ανθρωπιστική βοήθεια στη Συρία. Προειδοποίησε, ωστόσο, για τον κίνδυνο επανεμφάνισης των σκληροπυρηνικών μαχητών της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος και είπε πως αυτό δεν πρέπει να επιτραπεί να συμβεί.

Η αντιπροσωπεία της ΕΕ στη Συρία δεν έκλεισε ποτέ επίσημα, αλλά δεν υπήρχε διαπιστευμένος πρεσβευτής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Δαμασκό στη διάρκεια του πολέμου στη Συρία.

«Θέλουμε η αντιπροσωπεία αυτή να είναι και πάλι πλήρως λειτουργική», είπε η Κάλας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Κάλας είπε πως ζήτησε από τον επικεφαλής της αντιπροσωπείας της ΕΕ να πάει στη Δαμασκό χθες, Δευτέρα, προκειμένου να αποκαταστήσει επαφή με τη νέα ηγεσία στη Συρία και διάφορες άλλες οργανώσεις.

Η φον ντερ Λάιν δήλωσε στους δημοσιογράφους στην Άγκυρα έπειτα από μια συνάντηση με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πως η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει την «άμεση εμπλοκή» της με την οργάνωση Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS), την ισλαμιστική οργάνωση που αποτέλεσε την αιχμή του δόρατος στην επίθεση που οδήγησε στην ανατροπή του προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

«Ωστόσο, η έλλειψη προβλεψιμότητας απαιτεί μέγιστη προσοχή. Ο κίνδυνος αναβίωσης του Νταές (σ.σ. Ισλαμικό Κράτος), ιδιαίτερα στην ανατολική Συρία, είναι πραγματικός. Δεν μπορούμε να αφήσουμε να συμβεί αυτό. Και οι θεμιτές ανησυχίες της Τουρκίας πρέπει να αντιμετωπιστούν», πρόσθεσε.

Η φον ντερ Λάιν είπε πως η ΕΕ θα αυξήσει την ανθρωπιστική βοήθεια στη Συρία και σκοπεύει να βοηθήσει στην αποκατάσταση βασικών υπηρεσιών όπως η ηλεκτροδότηση, η υδροδότηση και οι υποδομές.

Η Γερμανία, οι ΗΠΑ και η Βρετανία δήλωσαν νωρίτερα ότι θα αποκαταστήσουν επαφή με την HΤS.

«Έχουμε έναν ξεκάθαρο στόχο, το άνοιγμα της δέσμης των ενταξιακών κεφαλαίων που αφορά τα θεμελιώδη ζητήματα, το συντομότερο δυνατόν. Είμαστε σχεδόν σε αυτό το σημείο που πρέπει να περάσουν οι συνταγματικές αλλαγές που έχει συμφωνήσει η χώρα σας. Ελπίζω πως όλες οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας, με κοινό διάλογο θα ενωθούν και θα κάνουν τα απαραίτητα αποφασιστικά βήματα για την πρόοδο. Είμαι βέβαιη ότι μπορούμε να ξεπεράσουμε τα εμπόδια που υπάρχουν», σημείωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά τη συνάντηση που είχε σήμερα στα Σκόπια με τον πρωθυπουργό της Βόρειας Μακεδονίας Χρίστιαν Μίτσκοσκι.

Η Βουλγαρία παρεμπόδιζε επί μακρόν την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Βόρειας Μακεδονίας με την ΕΕ, λόγω ιστορικών, γλωσσικών και εθνοτικών διαφορών μεταξύ των δύο χωρών.

Ωστόσο, το καλοκαίρι του 2022 οι τότε κυβερνήσεις των δύο χωρών αποδέχτηκαν μία συμβιβαστική πρόταση της ΕΕ, η οποία προβλέπει πως η Βουλγαρία θα άρει το «βέτο» που έχει θέσει στο άνοιγμα των ενταξιακών κεφαλαίων της Βόρειας Μακεδονίας με την ΕΕ, με την προϋπόθεση η Βόρεια Μακεδονία να τροποποιήσει πρώτα το Σύνταγμά της, ώστε να συμπεριληφθεί σε αυτό η βουλγαρική μειονότητα που ζει στη χώρα.

Η προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση στη Βόρεια Μακεδονία προσπάθησε να υλοποιήσει την πρόταση όμως δεν τα κατάφερε, καθώς για την τροποποίηση του Συντάγματος της χώρας απαιτείται πλειοψηφία 2/3 από τη Βουλή και το δεξιό κόμμα VMRO-DPMNE του Χρίστιαν Μίτσκοσκι, που από τον περασμένο Ιούνιο ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας, δεν συναινεί σε κάτι τέτοιο.

Στο ενδιάμεσο, ο νέος πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας προέβη σε έναν ελιγμό, προτείνοντας η χώρα του να προχωρήσει στην τροποποίησή του Συντάγματός της, όμως αυτή να ισχύει από τη στιγμή που η Βόρεια Μακεδονία ενταχθεί στην ΕΕ. Την πρόταση αυτή απορρίπτει κατηγορηματικά η Βουλγαρία, ενώ και η ΕΕ έχει διαμηνύσει πως κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδύνατο, καθώς όπως σημειώνει μία υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα δεν πρέπει να παρεκκλίνει από τα συμπεφωνημένα.

Ο Χρίστιαν Μίτσκοσκι, ερωτώμενος σήμερα εάν οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να συμφωνήσουν με την πρότασή του περί μεταχρονολογημένης ισχύος του Συντάγματος της χώρας του απέφυγε να απαντήσει ευθέως.

Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή πληθυσμού που πραγματοποιήθηκε то 2021 στη Βόρεια Μακεδονία, οι Βούλγαροι αποτελούν μόλις το 0,2% του πληθυσμού της χώρας (συνολικά 3.500 άτομα), στοιχείο το οποίο η επίσημη Σόφια αμφισβητεί και θεωρεί ότι το ποσοστό των Βούλγαρων στη Βόρεια Μακεδονία είναι κατά πολύ μεγαλύτερο

Μόλις πρόσφατα η ΕΕ προχώρησε στην αποσύνδεση της ενταξιακής πορείας της Βόρειας Μακεδονίας από αυτήν της Αλβανίας και η δεύτερη ξεκίνησε, στις 15 Οκτωβρίου, τις διαπραγματεύσεις με την ΕΕ, με το άνοιγμα των πρώτων ενταξιακών κεφαλαίων.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πραγματοποιεί από χθες Τετάρτη τετραήμερη περιοδεία στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων (Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Σερβία, Μαυροβούνιο, Κόσοβο). Στο επίκεντρο των συναντήσεών της βρίσκονται η ευρωπαϊκή πορεία και το Σχέδιο Ανάπτυξης της ΕΕ για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, ύψους 6 δισεκατομμυρίων ευρώ (2 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 4 δισ. ευρώ σε δάνεια με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους), για την περίοδο 2024-2027. Μόλις χθες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τα μεταρρυθμιστικά προγράμματα που υπέβαλαν οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, πλην της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, η οποία δεν έχει ακόμα καταθέσει πρόγραμμα, προκειμένου αυτές να αποκτήσουν πρόσβαση στο “πακέτο” αυτό 6 δισ. ευρώ της ΕΕ. Οι πληρωμές θα πραγματοποιηθούν μετά την ολοκλήρωση των συμφωνηθέντων μεταρρυθμιστικών βημάτων. Στόχος του Σχεδίου Ανάπτυξης είναι να επιταχυνθεί η κοινωνικοοικονομική σύγκλιση της περιοχής με την ΕΕ και να ανοίξει ο δρόμος προς την ένταξη στην ΕΕ.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναφερόμενη σήμερα από τα Σκόπια στο Σχέδιο Ανάπτυξης της ΕΕ για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, σημείωσε πως αυτό αποτελεί ενός είδους οδικό χάρτη για να προσεγγίσουν οι οικονομίες των Δυτικών Βαλκανίων την οικονομία της ΕΕ και να δώσει στις επιχειρήσεις των χωρών αυτών την πρόσβαση και τα μέσα για να ανταγωνιστούν την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.

Από τα 6 δισ.ευρώ του Σχεδίου Ανάπτυξης της ΕΕ, στη Σερβία αναλογεί 1,6 δισ.ευρώ, στην Αλβανία 992 εκατ. ευρώ, στο Κόσοβο 883 εκατ. ευρώ, στη Βόρεια Μακεδονία 750 εκατ. ευρώ και στο Μαυροβούνιο 384 εκατ. ευρώ.

Τέλος, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν απέδωσε σήμερα τα “εύσημα” στη Βόρεια Μακεδονία για το γεγονός ότι η χώρα έχει εναρμονιστεί πλήρως με την εξωτερική και αμυντική πολιτική της ΕΕ και για τη στήριξή της προς την Ουκρανία.

Η πρόεδρος της Επιτροπής δήλωσε ότι κατά τη διάρκεια της πολιτικής ζωής της έχει παλέψει για την πρόσβαση των γυναικών σε θέσεις λήψης αποφάσεων και σε ηγετικές θέσεις και πως και αυτή τη φορά ήθελε ίσο αριθμό ανδρών και γυναικών στη νέα Επιτροπή, όμως παραδέχτηκε ότι ο δρόμος είναι «δύσκολος», αλλά «αξίζει τον κόπο».

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν που επανεξελέγη πρόεδρος της Επιτροπής στα μέσα Ιουλίου, με επιστολή της που απέστειλε στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ζήτησε από όλες τις χώρες της ΕΕ να προτείνουν μία γυναίκα και έναν άνδρα Επίτροπο, ως τα τέλη Αυγούστου. Ωστόσο αυτό δεν έγινε, καθώς όπως αποκάλυψε η ίδια, οι αρχικές προτάσεις από τα 25 κράτη-μέλη (με εξαίρεση την ίδια που είναι από τη Γερμανία και την Εσθονή, Κάγια Κάλας, που έχει ήδη διοριστεί Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ), ήταν 4 γυναίκες και 21 άνδρες.

« Η εμπειρία μου λέει ότι αν δεν το ζητήσεις δεν το παίρνεις. Δεν έρχεται από μόνο του. Γι’ αυτό και έστειλα την επιστολή μου. Εάν δεν είχα στείλει αυτήν την επιστολή, η κατάσταση θα ήταν ακόμα χειρότερη», είπε η ίδια, προσθέτοντας ότι «είναι ένα δύσκολο ταξίδι, αλλά αυτό δεν αλλάζει καθόλου την αποφασιστικότητά της. Σύμφωνα με την Φον ντερ Λάιεν, η διαδικασία για την επιλογή των Επιτρόπων συνεχίζεται και σήμερα υπάρχει διψήφιος αριθμός γυναικών. «Δεν έχω δει όλους τους πιθανούς υποψήφιους και συνομιλώ με όλα τα κράτη και τις κυβερνήσεις για τα διαφορετικά ονόματα, για τις διάφορες εναλλακτικές», ανέφερε. Τόνισε, επίσης, ότι δύο είναι τα κριτήρια για την επιλογή των Επιτρόπων. Το πρώτο είναι η ικανότητα και οι δεξιότητες και το δεύτερο είναι η «ισορροπία» με βάση τη γεωγραφία και το φύλο.

Στο τέλος αυτής της διαδικασίας, η φον ντερ Λάιεν θα πρέπει να ανακοινώσει ως τα μέσα Σεπτεμβρίου, το νέο κολέγιο των Επιτρόπων και τα χαρτοφυλάκια που ανατίθενται στον καθένα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα έχει στη συνέχεια τον τελευταίο λόγο για την υποψηφιότητά τους, με τις ακροάσεις των Επιτρόπων που θα διεξαχθούν τον Οκτώβριο στις Βρυξέλλες και την ψηφοφορία των ευρωβουλευτών να πραγματοποιείται στο τέλος των ακροάσεων. Θεωρητικά, η νέα Επιτροπή φον ντερ Λάιεν θα πρέπει να αναλάβει καθήκοντα την 1η Νοεμβρίου.