Σπύρος Σιδέρης

Το ερώτημα, πλέον, δεν είναι μόνο ποιος αντέχει περισσότερο στρατιωτικά. Είναι ποιος πληρώνει τον λογαριασμό και ποιος μετατρέπει την κρίση σε ευκαιρία.

Το Ορμούζ ως παγκόσμιος διακόπτης

Το Στενό του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα θαλάσσιο πέρασμα. Είναι ο διακόπτης ενός μεγάλου μέρους της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας. Από εκεί περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, σημαντικό μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου και κρίσιμες ποσότητες λιπασμάτων και πρώτων υλών.

Η διακοπή της κανονικής ναυσιπλοΐας προκάλεσε αλυσιδωτή αντίδραση. Οι αγορές κινήθηκαν νευρικά, τα ασφάλιστρα κινδύνου αυξήθηκαν, οι ναυτιλιακές εταιρείες αναζήτησαν εναλλακτικές διαδρομές και οι κυβερνήσεις άρχισαν να μετρούν αποθέματα, κόστη και πολιτικές αντοχές.

Το πετρέλαιο Brent έφθασε έως τα 138 δολάρια το βαρέλι, ενώ η πίεση πέρασε γρήγορα στο φυσικό αέριο, στο ντίζελ, στα αεροπορικά καύσιμα, στα λιπάσματα και σε βασικές βιομηχανικές πρώτες ύλες.

Οι παραγωγοί δεν πανηγυρίζουν

Σε μια κλασική ενεργειακή κρίση, οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες θα εμφανίζονταν ως οι αυτονόητοι κερδισμένοι. Αυτή τη φορά, όμως, η εξίσωση ανατράπηκε.

Οι χώρες του Κόλπου είδαν τις τιμές να ανεβαίνουν, αλλά την ικανότητά τους να εξάγουν να περιορίζεται. Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Ιράκ βρέθηκαν μπροστά σε ένα δύσκολο παράδοξο: ακριβότερη ενέργεια, αλλά λιγότερη δυνατότητα αξιοποίησης της συγκυρίας.

Οι εναλλακτικοί αγωγοί δεν επαρκούν για να αντικαταστήσουν τις θαλάσσιες ροές μέσω Ορμούζ. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές αύξησαν το κόστος ασφαλείας και λειτουργίας, ενώ η αβεβαιότητα αποθαρρύνει επενδύσεις και μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς.

Ο μεγαλύτερος χαμένος παραμένει το ίδιο το Ιράν. Η χώρα βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με πόλεμο, κυρώσεις, περιορισμένο εμπόριο, επενδυτική απομόνωση και βαθύτερη οικονομική πίεση.

Η Ασία πληρώνει πρώτη

Ο βαρύτερος λογαριασμός πέφτει στην Ασία. Η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές του Κόλπου. Για τις οικονομίες αυτές, το Ορμούζ δεν είναι γεωπολιτικό πρόβλημα. Είναι βιομηχανικό, μεταφορικό και κοινωνικό πρόβλημα.

Η Κίνα μπορεί να διαθέτει αποθέματα και εναλλακτικές συμφωνίες, αλλά η πίεση στη βιομηχανία και στις μεταφορές είναι εμφανής. Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα αναγκάστηκαν να κινηθούν πιο προσεκτικά, αξιοποιώντας στρατηγικά αποθέματα για να αποφύγουν σοβαρές διαταραχές.

Η Ινδία αντιμετωπίζει διπλή πίεση: από το πετρέλαιο και από τα λιπάσματα. Αυτό σημαίνει ότι η κρίση δεν σταματά στα πρατήρια καυσίμων. Φτάνει στα χωράφια, στα τρόφιμα και τελικά στο κόστος ζωής.

Ακόμη πιο ευάλωτες είναι οικονομίες όπως το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές, όπου η εξάρτηση από εισαγόμενο υγροποιημένο φυσικό αέριο μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε πρόβλημα ηλεκτροδότησης, παραγωγής και κοινωνικής σταθερότητας.

Η Ευρώπη δεν καίγεται, αλλά τσουρουφλίζεται

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εξαρτάται από τον Κόλπο όσο η Ασία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μένει ασφαλής. Σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά ενέργειας, κανείς δεν μένει πραγματικά εκτός κρίσης.

Η αύξηση των διεθνών τιμών περνά στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στη θέρμανση και στα δημόσια οικονομικά. Οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να επανεξετάσουν επιδοτήσεις και δημοσιονομικά περιθώρια, ενώ οι επιχειρήσεις βλέπουν το κόστος παραγωγής να ανεβαίνει.

Για την Ευρώπη, ο μεγαλύτερος φόβος δεν είναι η άμεση έλλειψη ενέργειας. Είναι η επιστροφή ενός επίμονου πληθωρισμού, σε μια στιγμή που η ευρωζώνη δυσκολεύεται να βρει ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική.

Οι κρυφοί κερδισμένοι

Μέσα στην κρίση υπάρχουν και κερδισμένοι. Δεν βρίσκονται απαραίτητα στο επίκεντρο του πολέμου, αλλά στην περιφέρειά του.

Οι αμερικανικές εταιρείες σχιστολιθικού πετρελαίου, οι παραγωγοί ενέργειας εκτός Κόλπου, η Βόρεια Αμερική, η Νορβηγία και ο Καναδάς επωφελούνται από υψηλότερες τιμές χωρίς να έχουν την ίδια έκθεση στον κίνδυνο του Ορμούζ.

Κερδισμένες είναι επίσης οι αμυντικές βιομηχανίες, οι ασφαλιστικές εταιρείες της ναυτιλίας και όσοι δραστηριοποιούνται σε εναλλακτικές διαδρομές, αποθήκευση ενέργειας και τεχνολογίες ενεργειακής ασφάλειας.

Η κρίση επιταχύνει και κάτι ακόμη: την αναζήτηση ενεργειακών εναλλακτικών. Οι ανανεώσιμες πηγές, η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και η διαφοροποίηση προμηθευτών δεν εμφανίζονται πλέον ως περιβαλλοντική επιλογή, αλλά ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Το νέο δίλημμα της παγκόσμιας οικονομίας

Μετά από 100 ημέρες πολέμου, το συμπέρασμα είναι σαφές: η σύγκρουση Ιράν–ΗΠΑ αποκάλυψε την ευαλωτότητα ενός κόσμου που εξακολουθεί να εξαρτάται από λίγα κρίσιμα περάσματα και από περιοχές υψηλού γεωπολιτικού κινδύνου.

Οι μεγαλύτεροι χαμένοι είναι οι εισαγωγείς ενέργειας, οι βιομηχανίες με υψηλό ενεργειακό κόστος και οι καταναλωτές που πληρώνουν ακριβότερα καύσιμα, τρόφιμα και μεταφορές. Οι παραγωγοί του Κόλπου δεν είναι οι καθαροί νικητές, γιατί η αύξηση των τιμών συνοδεύεται από περιορισμούς στις εξαγωγές και αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο.

Οι πραγματικοί κερδισμένοι είναι όσοι μπορούν να πουλήσουν ενέργεια εκτός ζώνης κρίσης, να ασφαλίσουν τη μεταφορά της, να την αποθηκεύσουν ή να προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις.

Ο πόλεμος στον Κόλπο δεν άλλαξε μόνο την τιμή του πετρελαίου. Άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο κυβερνήσεις και αγορές αντιλαμβάνονται την ενεργειακή ασφάλεια. Και αυτό το κόστος θα μείνει, ακόμη κι αν το Ορμούζ ανοίξει ξανά.

Η Τεχεράνη έχει μπλοκάρει σε μεγάλο βαθμό τη ναυσιπλοΐα από αυτόν τον στρατηγικής σημασίας δίαυλο, αφού ξεκίνησε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με τις ισραηλινοαμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου. Μολονότι από τις 8 Απριλίου έχει τεθεί σε εφαρμογή κατάπαυση του πυρός, το Ιράν απαιτεί από τα πλοία που θέλουν να περάσουν από το Ορμούζ να λάβουν έγκριση από τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις.

«Τις τελευταίες 24 ώρες, 26 πλοία –δεξαμενόπλοια, πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και άλλα εμπορικά– διέπλευσαν το Ορμούζ» ανέφεραν οι Φρουροί στην πλατφόρμα Χ. Σύμφωνα το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης, τα πλοία πέρασαν αφού «συνεργάστηκαν» μαζί του.

Η Νότια Κορέα ανακοίνωσε νωρίτερα ότι ένα δικό της δεξαμενόπλοιο πέρασε από το Ορμούζ «σε συντονισμό με το Ιράν». Είναι το πρώτο νοτιοκορεατικό πλοίο που περνάει, από την έναρξη του πολέμου.

Το Ιράν έχει συγκροτήσει έναν νέο οργανισμό, την Αρχή του Στενού του Περσικού Κόλπου, που διαχειρίζεται το Ορμούζ. Από την περασμένη εβδομάδα έχει αυξηθεί ο αριθμός των πλοίων που περνούν από τα Στενά.

Το δεξαμενόπλοιο Karolos, τύπου suezmax και με σημαία Λιβερίας, το οποίο μπορεί να μεταφέρει έως και 1 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, έπλεε την Παρασκευή προς το λιμάνι Σίκα της δυτικής Ινδίας, αφού διέσχισε το Ορμούζ στις 14 Μαΐου, σύμφωνα με ανάλυση της Kpler. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το πλοίο είχε φορτωθεί πλήρως μετά τον ελλιμενισμό του στον πετρελαϊκό τερματικό σταθμό της Βασόρας στις 10 Μαΐου.

Ανάλυση δορυφορικών δεδομένων από τη SynMax κατέγραψε επίσης αύξηση του βυθίσματος του πλοίου στις 14 Μαΐου, ένδειξη ότι είχε παραλάβει φορτίο. Η διαχειρίστρια εταιρεία Dynacom, με έδρα την Ελλάδα, συγκαταλέγεται στις ελληνικές ναυτιλιακές που συνεχίζουν να μεταφέρουν πετρέλαιο μέσω του Στενού μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, χωρίς ωστόσο να σχολιάσει επισήμως την πορεία του πλοίου.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με στοιχεία της LSEG, και δεξαμενόπλοιο με σημαία Παναμά, το οποίο διαχειρίζεται ο ιαπωνικός ενεργειακός όμιλος Eneos, πέρασε επίσης από το Ορμούζ.

Λίγες οι διελεύσεις μέσω του Ορμούζ

Πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, από το Στενό του Ορμούζ διέρχονταν περίπου το 20% της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας, με 125 έως 140 διελεύσεις πλοίων ημερησίως. Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία της SynMax, μόλις εννέα πλοία διέσχισαν το τελευταίο 24ωρο το Στενό προς τον Κόλπο του Ομάν, κυρίως μικρά φορτηγά ή πλοία ξηρού φορτίου με προορισμό το Ιράν.

Άλλα επτά πλοία, μεταξύ αυτών δύο δεξαμενόπλοια μεταφοράς πετρελαϊκών προϊόντων από λιμάνια του Κόλπου, εξήλθαν από το Στενό, κυρίως προς περιοχές γύρω από το Ομάν. Η συνολική ναυτιλιακή κίνηση στην περιοχή παρέμεινε εξαιρετικά περιορισμένη, με περίπου δέκα διελεύσεις την Πέμπτη.

Η ιρανική κρατική τηλεόραση υποστήριξε πάντως την Παρασκευή ότι 30 πλοία πέρασαν από το Στενό και προς τις δύο κατευθύνσεις την Πέμπτη και ότι ο αριθμός αυτός «αναμένεται να αυξηθεί».

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι «η υπομονή του με το Ιράν εξαντλείται», προσθέτοντας ότι ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ συμφώνησε, κατά τη συνάντησή τους στο Πεκίνο, πως η Τεχεράνη πρέπει να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ.

Αυξάνεται παράλληλα η ανησυχία για τα πλοία και τα πληρώματα που παραμένουν εγκλωβισμένα στην περιοχή. Το ναυτιλιακό νηολόγιο των Νήσων Μάρσαλ, ένα από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως, προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα ότι το επίπεδο απειλής για τα εμπορικά πλοία παραμένει στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο.

«Περισσότεροι από 20.000 ναυτικοί παραμένουν παγιδευμένοι στο Στενό του Ορμούζ, αντιμέτωποι με φόβο και αβεβαιότητα, αποκομμένοι από τις οικογένειές τους και σε πολλές περιπτώσεις αντιμέτωποι με ελλείψεις τροφίμων, νερού και καυσίμων», ανέφερε η Διεθνής Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές (ITF).

Στο πλαίσιο του διαδικτυακού πολέμου προπαγάνδας, η ιρανική πρεσβεία στη Νότια Αφρική δημοσίευσε ένα βίντεο, στο οποίο εμφανίζεται ένας οξυγονοκολλητής να επισκευάζει κάγκελα, αλλά τελικά να παγιδεύεται μέσα σε αυτά.

Το βίντεο λειτουργεί ως συμβολισμός, υπονοώντας ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει αυτοπαγιδευτεί στην κρίση της Μέσης Ανατολής.

The way the United States closed the Strait of Hormuz. pic.twitter.com/70We01bBCk

— Iran Embassy SA (@IraninSA) May 5, 2026

Το Ναυτικό του IRGC δημοσίευσε επίσης έναν νέο χάρτη, στον οποίο ορίζονται περιοχές του Στενού του Ορμούζ που βρίσκονται υπό ιρανικό στρατιωτικό έλεγχο.

Την Κυριακή, ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald trump) δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα προσπαθήσουν να «απελευθερώσουν» τα φορτηγά πλοία που έχουν εγκλωβιστεί λόγω του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν. 

Εν τω μεταξύ, ο ΟΠΕΚ+ συμφώνησε σε μια συμβολική αύξηση των ποσοστώσεων παραγωγής του Ιουνίου, σηματοδοτώντας μι στάση business as usual μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Το συμβόλαιο του Brent (Ιουλίου) κινείται πτωτικά κατά 3,20%, στα 112,20 δολάρια το βαρέλι την Τετάρτη (13:30 ώρα Ελλάδος), ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (συμβόλαιο Ιουνίου) σημειώνει πτώση 2,96%, στα 104,96 δολάρια το βαρέλι.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ξεκαθαρίζει ότι «τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι κλειστά», αποδίδοντας τη στάση της ναυτιλίας στον φόβο των ασφαλιστικών εταιρειών.

Όπως επισημαίνει, τα πλοία διστάζουν να περάσουν εξαιτίας του κινδύνου πολέμου, στρέφοντας τα βέλη του προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, τα οποία κατηγορεί για την ένταση στην περιοχή.

Παράλληλα, προειδοποιεί ότι καμία ασφαλιστική εταιρεία – αλλά και κανένας Ιρανός – δεν πρόκειται να επηρεαστεί από περαιτέρω απειλές, αφήνοντας σαφείς αιχμές για την κλιμάκωση της ρητορικής.

Κλείνοντας, ο Ιρανός ΥΠΕΞ στέλνει μήνυμα με αποδέκτη τη διεθνή κοινότητα, τονίζοντας ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ελευθερία του εμπορίου, προειδοποιώντας πως χωρίς σεβασμό και στα δύο, τελικά δεν θα διασφαλιστεί κανένα.

Σπύρος Σιδέρης

Αφορμή για τη νέα αυτή ρητορική αποτέλεσαν οι δηλώσεις του υποστράτηγου Μοχάμαντ Ακμπάρ Ζαντέχ, πολιτικού συμβούλου του διοικητή των ναυτικών δυνάμεων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ο οποίος υποστήριξε ότι το Ιράν διαθέτει πλέον «πλήρη και έξυπνο έλεγχο» στα Στενά, χωρίς να χρειάζεται τις παραδοσιακές μεθόδους ναρκοθέτησης ή φυσικού αποκλεισμού. Σύμφωνα με τον ίδιο, η στρατιωτική και τεχνολογική εξέλιξη της χώρας επιτρέπει μια πιο ευέλικτη και «νομικά καλυμμένη» παρέμβαση στη ναυσιπλοΐα.

• Η έννοια του έξυπνου ελέγχου δεν είναι εντελώς νέα. Είχε αναφερθεί και στο παρελθόν από τον πρώην αρχηγό των Φρουρών, τον στρατηγό Μοχάμαντ Αλί Τζαφάρι, όμως σήμερα αποκτά μεγαλύτερο βάρος λόγω του περιφερειακού κλίματος αστάθειας και της εμπλοκής των ΗΠΑ σε πολλαπλά μέτωπα. Ο απόστρατος αξιωματικός του ναυτικού των Φρουρών, Μοχάμαντ Ρεζά Μοχαμαντί, εξηγεί ότι η Τεχεράνη διαθέτει δύο βασικές επιλογές: είτε τον φυσικό αποκλεισμό μέσω στρατιωτικής παρουσίας και επιθέσεων σε πλοία, είτε τον «έξυπνο έλεγχο» μέσω επιλεκτικής παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας, με πρόσχημα νομικές παραβάσεις και διεθνείς κανονισμούς.

Στην πράξη, ο «έξυπνος έλεγχος» σημαίνει ότι το Ιράν μπορεί να σταματά, να ελέγχει και να κατάσχει πλοία επικαλούμενο υποτιθέμενες παραβιάσεις, οδηγώντας τα σε ιρανικά λιμάνια για έρευνα και δικαστική διαδικασία. Πρόκειται για ένα εργαλείο πίεσης που επιτρέπει στην Τεχεράνη να δημιουργεί κρίσεις χαμηλής έντασης χωρίς να προκαλεί ευθέως μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση.

Η στρατιωτική υποδομή πίσω από αυτή τη στρατηγική είναι εκτεταμένη. Σύμφωνα με Ιρανούς αναλυτές, το Ιράν διαθέτει υπερταχύπλοα επιθετικά σκάφη, επανδρωμένα και μη, εξοπλισμένα με τηλεχειριζόμενα όπλα, υποβρύχια με τορπίλες και πυραύλους, δυνατότητα ναρκοθέτησης, καθώς και πυραυλικά συστήματα κατά πλοίων τόσο κατά μήκος των ακτών όσο και στο εσωτερικό της χώρας. Το πλέγμα αυτό συμπληρώνεται από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και δορυφορικά συστήματα παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας.

• Ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, Μοχάμαντ Σαντέκ Κουσκι, θεωρεί ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό σημείο, αλλά ένα στρατηγικό πεδίο αποτροπής που εκτείνεται από τον Περσικό Κόλπο έως τη Θάλασσα του Ομάν και τον Ινδικό Ωκεανό. Κατά την άποψή του, η Τεχεράνη έχει τόσο τη βούληση όσο και την ικανότητα να παραλύσει τη θαλάσσια κυκλοφορία αν θεωρήσει ότι απειλείται η εθνική ασφάλεια, χαρακτηρίζοντας τον Ορμούζ «νόμιμο όπλο πίεσης» στη φαρέτρα της ιρανικής στρατηγικής.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το «κρυφό» κόστος: ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο του περάσματος, η παραμικρή ένδειξη ότι η Τεχεράνη μπορεί να επιβάλει επιλεκτική παρεμπόδιση αρκεί για να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στις αγορές. Η προοπτική αυξημένου ναυτιλιακού κινδύνου μεταφράζεται σχεδόν άμεσα σε υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου για τα δεξαμενόπλοια, σε ακριβότερους ναύλους και, τελικά, σε ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και των καυσίμων. Με άλλα λόγια, ο έξυπνος έλεγχος λειτουργεί ως μοχλός που μπορεί να «χτυπήσει» την παγκόσμια αγορά ενέργειας ακόμη και με περιορισμένες, στοχευμένες κινήσεις.

Ωστόσο, δεν λείπουν οι πιο επιφυλακτικές φωνές στο εσωτερικό του Ιράν. Πρώην διπλωμάτες και αναλυτές προειδοποιούν ότι ένα πλήρες κλείσιμο των Στενών θα ισοδυναμούσε με οικονομική αυτοχειρία, καθώς θα οδηγούσε σε άμεση διεθνή στρατιωτική αντίδραση και θα έθετε την Τεχεράνη στο επίκεντρο μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης. Όπως σημειώνει Ιρανός διπλωματικός παράγοντας, «η σημασία του Ορμούζ για την παγκόσμια αγορά είναι τέτοια που καμία μεγάλη δύναμη δεν θα δεχόταν παθητικά τον αποκλεισμό του». Σε αυτό το πλαίσιο, οι επικριτές της σκληρής γραμμής επιμένουν ότι ένα βήμα «πέρα από την απειλή» θα μπορούσε να οδηγήσει σε διπλωματική απομόνωση και να μετατρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία σε στόχο μιας ευρύτερης στρατιωτικής επέμβασης.

• Έτσι, ο έξυπνος έλεγχος μοιάζει περισσότερο με εργαλείο αποτροπής παρά με άμεσο πολεμικό σχέδιο. Είναι ένα μέσο διαρκούς υπενθύμισης ότι το Ιράν διαθέτει τη δυνατότητα να προκαλέσει παγκόσμιες αναταράξεις, χωρίς απαραίτητα να «τραβήξει τη σκανδάλη». Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να το κάνει, αλλά αν και πότε θα θεωρήσει ότι το κόστος μιας τέτοιας κίνησης αξίζει το ρίσκο — και αν μπορεί να ελέγξει τη δυναμική μιας κρίσης που, από τη στιγμή που θα ξεκινήσει, δύσκολα «μαζεύεται».

Σε κάθε περίπτωση, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ένα από τα πιο επικίνδυνα γεωπολιτικά σημεία τριβής του πλανήτη. Και όσο η ένταση μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον παραμένει υψηλή, ο «έξυπνος έλεγχος» θα λειτουργεί ως σιωπηλή απειλή – ένα «αόρατο όπλο» που μπορεί να μετατρέψει μια περιφερειακή κρίση σε παγκόσμιο σοκ μέσα σε λίγες ώρες.