Σπύρος Σιδέρης

Η χρήση του νέου πυραύλου «Ορέσνικ», οι επιτυχίες των υπερηχητικών πυραύλων «Κινζάλ» και «Ζιρκόν», αλλά και η αδυναμία αναχαίτισης μεγάλου μέρους των ρωσικών επιθέσεων, προκαλούν ήδη έντονη ανησυχία σε δυτικές πρωτεύουσες. Για πολλούς αναλυτές, η επίθεση αυτή δεν ήταν μόνο στρατιωτική. Ήταν μια ξεκάθαρη επίδειξη ισχύος με σαφές γεωπολιτικό μήνυμα: η Ρωσία δείχνει ότι μπορεί ακόμη να απειλήσει άμεσα το Κίεβο και να πιέσει τη Δύση σε μια στιγμή που τα αποθέματα όπλων και πυραύλων εξαντλούνται επικίνδυνα.

Το μήνυμα πίσω από τον «Ορέσνικ»

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η χρήση του νέου ρωσικού πυραύλου «Ορέσνικ», ο οποίος έπληξε περιοχή κοντά στη Λευκή Εκκλησία, νότια του Κιέβου. Παρότι υπάρχουν αντικρουόμενες πληροφορίες για τον ακριβή στόχο, το βασικό μήνυμα της Μόσχας φαίνεται πως ήταν πολύ βαθύτερο από ένα απλό στρατιωτικό πλήγμα.

Ρωσικές πηγές επιχείρησαν να παρουσιάσουν το χτύπημα ως σημαντική στρατιωτική επιτυχία, ενώ ουκρανικές πλευρές το υποβάθμισαν κάνοντας λόγο για επίθεση χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Ωστόσο, στρατιωτικοί αναλυτές σημειώνουν ότι το πραγματικό νόημα της επίθεσης ήταν η επίδειξη των δυνατοτήτων του πυραύλου και η ψυχολογική πίεση προς τη Δύση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ο «Ορέσνικ» μπορεί να διαπεράσει σχεδόν κάθε υπάρχον σύστημα αεράμυνας, ενώ σε ενδεχόμενη πυρηνική έκδοσή του θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστια καταστροφή. Για αυτό και η χρήση του εκλαμβάνεται από πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ως σαφής προειδοποίηση της Ρωσίας προς το ΝΑΤΟ και τη Δύση ότι η Μόσχα εξακολουθεί να διαθέτει στρατηγικά όπλα υψηλής αποτρεπτικής ισχύος.

Το Κίεβο δεν είναι πλέον απρόσβλητο

Το δεύτερο και ίσως πιο σοβαρό στοιχείο της επίθεσης αφορά την ίδια την άμυνα του Κιέβου. Μέχρι πρόσφατα, η ουκρανική πρωτεύουσα θεωρούνταν από τις πιο καλά προστατευμένες πόλεις της χώρας χάρη στα δυτικά συστήματα αεράμυνας και ιδιαίτερα στα αμερικανικά συστήματα Patriot.

Όμως αυτή τη φορά η εικόνα ήταν τελείως διαφορετική.

Ουκρανικές στρατιωτικές πηγές παραδέχθηκαν ότι μεγάλος αριθμός ρωσικών πυραύλων κατάφερε να περάσει την αεράμυνα. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της ουκρανικής Πολεμικής Αεροπορίας, δεν καταρρίφθηκε κανένας πύραυλος «Κινζάλ» ή «Ζιρκόν», ενώ από τους βαλλιστικούς «Ισκαντέρ» αναχαιτίστηκε μόλις ένα μέρος.

Αυτό θεωρείται πλέον σοβαρό καμπανάκι κινδύνου όχι μόνο για την Ουκρανία, αλλά και για τους δυτικούς συμμάχους της, οι οποίοι βλέπουν ότι η ρωσική πυραυλική πίεση γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να αναχαιτιστεί.

Η σκιά της Μέσης Ανατολής πάνω από την Ουκρανία

Πίσω από τα προβλήματα της ουκρανικής αεράμυνας βρίσκεται, σύμφωνα με ουκρανικές και δυτικές πηγές, η έλλειψη πυραύλων για τα αμερικανικά συστήματα Patriot και άλλα δυτικά μέσα προστασίας.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή και η σύγκρουση με το Ιράν έχουν επιβαρύνει σημαντικά τα αμερικανικά αποθέματα όπλων. Το αποτέλεσμα είναι ότι η Ουάσιγκτον δυσκολεύεται πλέον να καλύψει ταυτόχρονα τις ανάγκες πολλών διαφορετικών μετώπων.

Αυτό ακριβώς φαίνεται πως επιχειρεί να εκμεταλλευτεί η Μόσχα. Το Κρεμλίνο αντιλαμβάνεται ότι η δυτική στρατιωτική υποστήριξη δεν είναι ανεξάντλητη και θεωρεί ότι τώρα υπάρχει ένα κρίσιμο παράθυρο ευκαιρίας για πιο σκληρές και πιο αποτελεσματικές επιθέσεις.

Η «εκδίκηση» του Πούτιν και το νέο κύμα φόβου

Η επίθεση συνδέεται άμεσα με τις δηλώσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος είχε προαναγγείλει «απάντηση» μετά το πλήγμα σε κοιτώνα κολεγίου στο Σταρομπέλσκ της περιοχής του Λουγκάνσκ, όπου σύμφωνα με ρωσικές αρχές σκοτώθηκαν άμαχοι και φοιτητές.

Ο Ρώσος πρόεδρος κατηγόρησε ανοιχτά την ουκρανική ηγεσία για «τρομοκρατικές ενέργειες» και έδωσε εντολή στο ρωσικό υπουργείο Άμυνας να προετοιμάσει αντίποινα.

Για τη Μόσχα, η νέα επίθεση παρουσιάζεται ως πράξη εκδίκησης. Για το Κίεβο, όμως, πρόκειται για μια συντονισμένη προσπάθεια τρομοκράτησης του πληθυσμού και στρατηγικής πίεσης πριν από μια πιθανή νέα φάση του πολέμου.

Τι φοβάται τώρα η Ευρώπη

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν αυτή η επίθεση αποτελεί μεμονωμένο γεγονός ή την αρχή μιας νέας, πιο επιθετικής ρωσικής στρατηγικής.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι αν συνεχιστεί η έλλειψη πυραύλων αεράμυνας, η Ρωσία μπορεί να εντείνει δραματικά τα χτυπήματα στο Κίεβο και σε άλλες μεγάλες ουκρανικές πόλεις. Μέχρι σήμερα, οι μαζικές επιθέσεις περιορίζονταν επειδή το κόστος για τη Μόσχα ήταν μεγάλο και τα περισσότερα βλήματα καταρρίπτονταν.

Τώρα όμως η κατάσταση φαίνεται να αλλάζει γρήγορα.

Και αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί τον μεγαλύτερο φόβο στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις: ότι ο πόλεμος εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η ρωσική πυραυλική υπεροχή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την εξέλιξη της σύγκρουσης.

Η σημερινή επίθεση δεν ήταν απλώς ακόμη ένα στρατιωτικό χτύπημα. Ήταν μια ηχηρή προειδοποίηση ότι η ισορροπία στον πόλεμο της Ουκρανίας μπορεί να μεταβληθεί πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο περίμενε η Δύση.

Σπύρος Σιδέρης

«Αβεβαιότητα, εξάντληση, απελπισία. Είναι ένα τοξικό μείγμα που αισθάνομαι στο Κίεβο αυτές τις μέρες, για το οποίο, αν ρωτήσετε ανθρώπους και πολιτικούς, φταίμε [σ.σ. Γερμανία-Δύση] τουλάχιστον εν μέρει. Φυσικά, η κατάσταση ήταν πάντα δύσκολη, άλλοτε με περισσότερες ελπίδες, άλλοτε με λιγότερες. Αλλά εν μέσω της ολοένα και μεγαλύτερης προέλασης του ρωσικού στρατού, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αναρωτιούνται: πόσο καιρό μπορούμε να αντέξουμε;», γράφει στο άρθρο του ο Ροντσχάιμερ.

Η χρήση του νέου πυραύλου από τη Ρωσία προκάλεσε «νέους κραδασμούς» στο Κίεβο, με τον Γερμανό δημοσιογράφο να μοιράζεται με τους αναγνώστες τις παρατηρήσεις του.

«Θα συναντηθώ στο Κίεβο με τον Μιχάιλο Ποντόλιακ, έναν από τους στενότερους συμβούλους του Ουκρανού προέδρου Ζελένσκι, και θέλω να μάθω από αυτόν πώς αξιολογεί το όπλο [σ.σ. «Ορέσνικ»]. Ο Ποντόλιακ βρίσκεται σε μυστική τοποθεσία. Πρέπει και αυτός να περιμένει ανά πάσα στιγμή είτε να σκοτωθεί είτε ένα νέο πυραυλικό χτύπημα», γράφει ο Ροντσχάιμερ.

Ο Ποντόλιακ λέει ότι με τέτοια όπλα ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν προσπαθεί να «βρει επιχειρήματα με τα οποία θέλει να τρομάξει ακόμη περισσότερο τις δυτικές χώρες».

• Την ίδια στιγμή, οι Ουκρανοί στρατιωτικοί που ερωτήθηκαν από την Bild ανέφεραν μια δύσκολη κατάσταση στο μέτωπο. Τους λείπουν όπλα, πυρομαχικά και προσωπικό.

Ο δημοσιογράφος ανέφερε επίσης ότι ο δήμαρχος του Κιέβου Βιτάλι Κλίτσκο δήλωσε ότι δεν θέλει να διαπραγματευτεί με τον Πούτιν.

Ωστόσο, ο Ροντσχάιμερ υποστηρίζει ότι οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν ακόμη να ξεκινήσουν μετά την ορκωμοσία του νεοεκλεγέντος προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος θέλει να τερματίσει τον πόλεμο στη γραμμή του μετώπου. Ωστόσο, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο, «το ερώτημα θα είναι αν η Ουκρανία θα συμμετάσχει σε αυτό [σ.σ. στις διαπραγματεύσεις]. Και αν ο Τραμπ θα αναγκάσει το Κίεβο να το κάνει, κόβοντας την αμερικανική βοήθεια».

«Ένα πράγμα είναι σαφές: ο Πούτιν φαίνεται πιο δυνατός και πιο σίγουρος από ό,τι ήταν εδώ και πολύ καιρό. Αβέβαιες, ίσως υπαρξιακά σημαντικές εβδομάδες και μήνες βρίσκονται μπροστά μας για την Ουκρανία. Και επομένως και για ολόκληρη την Ευρώπη», συνοψίζει ο Πολ Ροντσχάιμερ.

Το Κίεβο ζητά THAAD από τις ΗΠΑ

Εν τω μεταξύ ο Ζελένσκι νωρίτερα είχε δηλώσει ότι το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας διαπραγματεύεται με τους Αμερικανούς για την παροχή εξοπλισμού αεράμυνας ικανό να καταρρίπτει ρωσικούς πυραύλους. Στο στόχαστρο του Ζελένσκι είναι φυσικά το σύστημα που παραδόθηκε στο Ισραήλ, το γνωστό THAAD.

Σύμφωνα όμως με τον στρατιωτικό εμπειρογνώμονα Ιβάν Στούπακ, σε συνέντευξή του στο περιοδικό Focus δήλωσε ότι η Ουκρανία είναι απίθανο να λάβει από τις ΗΠΑ ένα αντιαεροπορικό πυραυλικό σύστημα THAAD ικανό να καταρρίπτει ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους όπως ο Ορέσνικ.

• Όπως αναφέρει, το αντιαεροπορικό αυτό σύστημα κοστίζει τρία δισεκατομμύρια δολάρια και μία βολή από αυτό κοστίζει 20 εκατομμύρια.

«Οι Ουκρανοί στρατιωτικοί ειδικοί θα πρέπει να υποβληθούν σε εκπαίδευση για τουλάχιστον αρκετούς μήνες ώστε να χρησιμοποιήσουν τον νέο εξοπλισμό. Και τι θα γίνει αν οι Ρώσοι καταστρέψουν ή βλάψουν αυτό το σύστημα, όπως συνέβη περισσότερες από μία φορές με τα Patriot SAM; Παρόλα αυτά, τα 3 δισεκατομμύρια δολάρια δεν είναι ένα μικρό ποσό, τρεις φορές η τιμή του συστήματος Patriot. Νομίζω ότι είναι πιο εύκολο για τους Αμερικανούς να σταματήσουν τον πόλεμο στην Ουκρανία παρά να μας δώσουν το THAAD», δήλωσε ο εμπειρογνώμονας.

Υπενθυμίζουμε ότι τις προάλλες στην Ουκρανία παραδόθηκε το σύστημα NASAMS, το οποίο ο Καναδάς υποσχέθηκε να πληρώσει πριν από σχεδόν δύο χρόνια.