Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο τεύχος Φεβρουαρίου του Journal of Archaeological Science, προσφέρουν, όπως λένε οι ερευνητές, ένα “παράθυρο” στην κινητικότητα, την αστική ζωή και την ευαλωτότητα των πολιτών που επλήγησαν από την πανδημία.

DNA που λήφθηκε από σώματα σε χώρο ομαδικής ταφής στην αρχαία Γέρασα, στη σημερινή Ιορδανία, δείχνει ότι ο τάφος αντιπροσώπευε «ένα και μόνο ταφικό γεγονός», και όχι τη φυσιολογική, σταδιακή αύξηση ενός παραδοσιακού νεκροταφείου με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με την ομάδα που πέρυσι ταυτοποίησε το Yersinia pestis ως το μικρόβιο που προκάλεσε την πανώλη.

Η νέα έρευνα επικεντρώθηκε στα θύματα. Στο πώς ζούσαν, στην ευαισθησία τους στη νόσο και στους λόγους που βρίσκονταν στη Γέρασα, έναν περιφερειακό εμπορικό κόμβο και επίκεντρο της πανδημίας που μαινόταν από το 541 έως το 750 μ.Χ.

«Οι παλαιότερες αφηγήσεις ταυτοποίησαν τον οργανισμό της πανώλης. Ο χώρος της Γέρασας μετατρέπει αυτό το γενετικό σήμα σε μια ανθρώπινη ιστορία για το ποιοι πέθαναν και πώς μια πόλη βίωσε την κρίση», δήλωσε η Ρέις Τζιανγκ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Παγκόσμιας, Περιβαλλοντικής και Γονιδιωματικής Επιστήμης της Υγείας του Πανεπιστημίου της Νότιας Φλόριντα.

«Οι πανδημίες δεν είναι μόνο βιολογικά γεγονότα, είναι κοινωνικά γεγονότα. Συνδέοντας τα βιολογικά στοιχεία από τα σώματα με το αρχαιολογικό πλαίσιο, μπορούμε να δούμε πώς η ασθένεια επηρέασε τους ανθρώπους μέσα στο κοινωνικό και περιβαλλοντικό τους περιβάλλον. Αυτό μας βοηθά να κατανοήσουμε τις πανδημίες στην ιστορία ως βιωμένα ανθρώπινα γεγονότα», είπε.

Μια διεπιστημονική ομάδα αρχαιολόγων, ιστορικών και ειδικών στη γενετική από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, το Florida Atlantic University και το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ παρήγαγε τη μελέτη, με την Τζιανγκ και τους συνεργάτες της να αναλύουν DNA που εξήχθη από δόντια.

Διαπίστωσαν ότι υπήρχε μεγάλη ποικιλία θυμάτων από διαφορετικές δημογραφικές ομάδες, κάτι που, όπως είπε, έδειχνε ότι ένας, σε μεγάλο βαθμό, μετακινούμενος πληθυσμός βρισκόταν μαζί και ουσιαστικά είχε εγκλωβιστεί στον ίδιο τόπο λόγω της νόσου, παρόμοια με την κατάσταση που επικράτησε κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid, όταν τα ταξίδια είχαν σταματήσει.

Οι ανασκαφές αποκάλυψαν ότι περισσότερα από 200 άτομα είχαν ταφεί στον τάφο στο ιπποδρόμιο της Γέρασας, γνωστής ως «Πομπηία της Μέσης Ανατολής» λόγω των καλοδιατηρημένων ελληνορωμαϊκών ερειπίων της.

Η Τζιανγκ είπε ότι επρόκειτο για μείγμα ανδρών και γυναικών, ηλικιωμένων και νέων, «ανθρώπων στην ακμή τους και εφήβων».

«Εκείνη την εποχή υπήρχαν δούλοι, μισθοφόροι, κάθε λογής άνθρωποι, και τα δεδομένα μας συνάδουν με το ότι πρόκειται για έναν παροδικό πληθυσμό. Αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο», συνέχισε. Η Τζιανγκ ανέφερε ότι η έρευνα ανέδειξε και άλλους παραλληλισμούς με τις πιο σύγχρονες πανδημίες, ιδίως την Covid, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ είχε απορρίψει αρχικά ως «απάτη».

«Υπάρχει ολόκληρη σχολή σκέψης που λέει ότι η πρώτη πανδημία δεν συνέβη», είπε. «Οι αρνητές λένε ότι, αν κοιτάξει κανείς τα στοιχεία των απογραφών, ο πληθυσμός δεν μειώθηκε δραματικά όπως στον Μαύρο Θάνατο. Επίσης, στα οικονομικά δεδομένα και στους χάρτες πυκνότητας κατοίκησης δεν φαίνεται κάποια μεγάλη αναστάτωση. Και επιπλέον, μέχρι πρόσφατα δεν είχε βρεθεί κανένας ομαδικός τάφος.

Όμως η πρώτη πανώλη είναι στην πραγματικότητα πιο εύκολο να αποδειχθεί από την Covid. Γνωρίζουμε ποιο μικρόβιο την προκάλεσε, το Yersinia pestis, και έχουμε πλέον έναν ομαδικό τάφο και ανθρώπινα λείψανα, δηλαδή απτά αποδεικτικά στοιχεία ότι η πανδημία συνέβη. Το αν κατέρρευσαν η κοινωνία ή οι θεσμοί είναι άλλο ζήτημα. Μια ασθένεια μπορεί να προκαλέσει τεράστια καταστροφή χωρίς να οδηγήσει απαραίτητα σε επανάσταση, εξέγερση ή αλλαγή καθεστώτος”.

Η εισαγγελία του Μεξικού ανακοίνωσε ότι η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και απέφυγε να δώσει εκτίμηση για τον αριθμό των θυμάτων. Όπως δήλωσε η εισαγγελική λειτουργός Μπλάνκα Τρουχίγιο, απαιτείται λεπτομερής ιατροδικαστική εξέταση ώστε να διαπιστωθεί πόσα άτομα περιέχονται στις σακούλες.

Η περιοχή όπου βρέθηκε ο μαζικός τάφος θεωρείται εστία δράσης εγκληματικών καρτέλ, και στο παρελθόν έχουν εντοπιστεί εκεί αρκετοί παρόμοιοι χώροι ταφής, αποτέλεσμα των συνεχιζόμενων συγκρούσεων μεταξύ συμμοριών.

«Χρειάζεται να προχωρήσουμε από ιατροδικαστική σκοπιά για να είμαστε σε θέση να σας πούμε πόσα θύματα περιέχουν οι σακούλες», εξήγησε η Μπλάνκα Τρουχίγιο, πολιτειακή εισαγγελική λειτουργός, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Ο μυστικός τάφος εντοπίστηκε πριν από τέσσερις εβδομάδες από συλλογικότητα η οποία αναζητεί εξαφανισθέντες σε άδειο οικόπεδο στη Σαπόπαν, προάστιο της μητροπολιτικής περιοχής της Γουαδαλαχάρας.

Μετά το μακάβριο εύρημα, οι αρχές άρχισαν τη διαδικασία ανάκτησης και ταυτοποίησης των λειψάνων σε συνεργασία με μέλη αυτής της συλλογικότητας, που είναι γνωστή με το όνομα Guerreros Buscadores («μαχήτριες ερευνήτριες»).

Η υπόθεση προστέθηκε σε δεκάδες παρόμοιες στην πολιτεία Χαλίσκο, την οποία λυμαίνεται το καρτέλ Νέα Γενιά της Χαλίσκο (ΚΝΓΧ), που χαρακτηρίστηκε στις αρχές της χρονιάς «ξένη τρομοκρατική οργάνωση» από την κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, η συμμορία αυτή, μαζί με το καρτέλ Σιναλόα, συγκαταλέγεται στους κυριότερους διακινητές φαιντανύλης, συνθετικού οπιοειδούς το οποίο έχε προκαλέσει δεκάδες χιλιάδες θανάτους από υπερβολική δόση στην αμερικανική επικράτεια.

Στο Μεξικό καταμετρώνται πάνω από 127.000 εξαφανίσεις, στην πλειονότητά τους μετά το 2006, όταν η τότε ομοσπονδιακή κυβέρνηση εξαπέλυσε τον λεγόμενο «πόλεμο» κατά των καρτέλ των ναρκωτικών, αναπτύσσοντας τον στρατό στο εσωτερικό, προσέγγιση που έχει επικριθεί από πολλούς.

Τον Ιούνιο, ιατροδικαστές ταυτοποίησαν τα λείψανα 34 ανθρώπων που βρέθηκαν σε συνοικία της Σαπόπαν.

Κατά επίσημα δεδομένα, στη Χαλίσκο έχουν εξαφανιστεί και κηρυχτεί αγνοούμενοι πάνω από 15.900 άνθρωποι.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση , η οποία υπογράφεται από την πρόεδρο του Συλλόγου Σοφία Αγγελική Χαμηλοθώρη και τον Γενικό Γραμματέα Αριστείδη Χερουβείμ, με αφορμή την αναζήτηση εγγράφων σχετικά με τον ομαδικό τάφο, που είχε παραχωρήσει ο Δήμος Μαραθώνα στο κοιμητήριο της Νέας Μάκρης, περιήλθε στην κατοχή τους έγγραφο αντιπύραρχου της Πυροσβεστικής με το οποίο ζητούσε από την Εισαγγελία να μεριμνήσει «για την ταφή τμημάτων ανθρωπίνων σορών και βιολογικού υλικού καθώς και ζωϊκών οστών». Στην ανακοίνωση αναφέρεται πως οι αρμόδιοι που προχώρησαν στην ταφή συνέργησαν «στην συγκάλυψη του πραγματικού αριθμού των νεκρών».

Όπως αναφέρουν:

«Πέραν του τεράστιου ηθικού θέματος γεννάται εύλογα το ερώτημα, αν έστω και μετά από 6 χρόνια, θα μάθουμε πόσοι ήταν πραγματικά οι νεκροί της 23ης Ιουλίου 2018;».

Ολόκληρη η ανακοίνωση του Συλλόγου είναι η ακόλουθη:

«Επιβεβαιώνεται, 6 χρόνια μετά τη φονική πυρκαγιά της 23ης Ιουλίου 2018, η τραγική υπόνοια, την οποία κανείς συγγενής θανόντα, δεν τολμούσε να αποδεχθεί, (όσο και αν υποψιαζόταν), ότι, τελικώς, υπάρχουν μη ταυτοποιημένα τμήματα σορών και βιολογικού υλικού.

Μετά από αίτημα του Συλλόγου μας προς το Δήμο Μαραθώνος, προκειμένου να χορηγηθούν πληροφορίες και έγγραφα για το περιεχόμενο του ομαδικού τάφου στο Κοιμητήριο της Νέας Μάκρης, μας απέστειλαν την με αριθμ. 388/23-4-2019 Απόφαση Αντιδημάρχου, με την οποία αποφασίστηκε «η χορήγηση άδειας ταφής, των τμημάτων ανθρωπίνων σορών και βιολογικού υλικού συνεπεία της πυρκαγιάς που εκδηλώθηκε την 23η Ιουλίου 2018 στο νεκροταφείο Νέας Μάκρης Δήμου Μαραθώνα».

Η συγκεκριμένη απόφαση δεν κόμιζε κάποια ιδιαίτερη, ή , άγνωστη πληροφορία σε εμάς. Όμως, με μια πιο προσεκτική ματιά, εντοπίσαμε μνημονευόμενα έγγραφα και αιτιολογικά στοιχεία, τα οποία και αναζητήσαμε. Σε ένα από αυτά ομολογείται απροκάλυπτα η τραγική αλήθεια! Ο τότε διευθυντής της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, και υπογράφων το έγγραφο, ζητά από την Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών στις 27 Σεπτεμβρίου 2018, «να μεριμνήσει για τις ενέργειες που πρέπει να πραγματοποιηθούν για την ταφή τμημάτων ανθρωπίνων σορών και βιολογικού υλικού καθώς και ζωϊκών οστών, όπως και για την καταστροφή καμένων προσωπικών αντικειμένων, συνεπεία της πυρκαγιάς που εκδηλώθηκε την 23-07-2018 και περί ώρα 16:49 στην περιοχή Νταού Πεντέλης…» Και καταλήγει ο αντιπύραρχος, ότι «για τον ανωτέρω λόγο πραγματοποιήθηκε προφορική επικοινωνία με τον Δήμαρχο Μαραθώνα, ο οποίος διατίθεται στην παραχώρηση συγκεκριμένου χώρου, στο Νεκροταφείο Μαραθώνα για την ταφή των προαναφερόμενων».

Ολοφάνερα, προκύπτει, ότι στον ομαδικό τάφο του Κοιμητηρίου της Νέας Μάκρης, οι αρμόδιοι, κάποιοι εκ των οποίων δικάζονται και πάλι στο Εφετείο, έθαψαν, εκτός από όσα αναφέρει το έγγραφο, τις ανύπαρκτες τύψεις τους και βέβαια τα αισθήματα ντροπής και έλλειψης σεβασμού της μνήμης των θυμάτων, συνεργώντας στη συγκάλυψη του πραγματικού αριθμού των νεκρών.

‘Αλλωστε, εάν ενταφιάστηκαν όλα μαζί, αποτελεί στοιχείο περιύβρισης νεκρών ο ενταφιασμός τμημάτων ανθρώπινων σορών με ζωϊκά οστά, για τα οποία ο νόμος προβλέπει την καύση, ή, την υγειονομική ταφή τους.

Επισημαίνεται και είναι γνωστό τοις πάσι, ότι ο ανωτέρω αναφερόμενος, αντιπύραρχος εκλήθη από τον Εισαγγελέα να καταθέσει στην πρωτόδικη διαδικασία, επειδή αναφέρθηκε από συγγενή θανόντα, ότι της τηλεφώνησε και της ζήτησε να κάνει εκταφή, χωρίς εισαγγελική εντολή, της σορού, που της είχε δοθεί και δεν ήταν του συγγενή της, μυστικά, κατά τη διάρκεια της νύχτας, για να μην γίνει περαιτέρω γνωστό. ‘Αραγε οι ενέργειες του συγκεκριμένου αντιπυράρχου ήταν γνωστές στην τότε υπόλοιπη ηγεσία της Πυροσβεστικής;

Από άλλη μάρτυρα κατατέθηκε, ότι κατά την εκταφή διαπιστώθηκε, πως η σορός που ενταφιάστηκε πριν 6 χρόνια, δεν είχε καμία σχέση με τον πατέρα της, με αποτέλεσμα να προχωρήσει σε εξέταση DNA και επακόλουθες νομικές ενέργειες.

Πέραν του τεράστιου ηθικού θέματος γεννάται εύλογα το ερώτημα, αν έστω και μετά από 6 χρόνια, θα μάθουμε πόσοι ήταν πραγματικά οι νεκροί της 23ης Ιουλίου 2018;

Και ακόμη πώς θα γνωρίζουμε αν βρίσκονται τμήματα των ταυτοποιημένων μας ανθρώπων μέσα στον μαζικό τάφο του Κοιμητηρίου της Ν. Μάκρης;

Προειδοποιούμε και δηλώνουμε απερίφραστα, ότι είναι υποχρέωσή μας να αναδείξουμε, όσα, ανενδοίαστα, προσπάθησαν, κυριολεκτικά και μεταφορικά, να «θάψουν», ώστε να αποδώσουμε στους νεκρούς μας την οφειλόμενη τιμή και την αγαλλίαση ψυχής, με την αποκάλυψη της πλήρους αλήθειας».