Η OpenAI ανέφερε ότι δεν θεωρεί πως ο κλάδος «έχει λύσει τα ζητήματα ευθυγράμμισης και παρακολούθησης σε επαρκή βαθμό ώστε να συνεχίσει υπεύθυνα, για πολύ ακόμη, την ανάπτυξη των συστημάτων με τη μέγιστη δυνατή ταχύτητα». Οι αποφάσεις για το πώς πρέπει να εξελιχθεί η τεχνητή νοημοσύνη, τόνισε η εταιρεία, πρέπει να βασίζονται σε στοιχεία τα οποία άνθρωποι εκτός των εργαστηρίων που αναπτύσσουν τα συγκεκριμένα συστήματα «θα μπορούν να εξετάζουν μόνοι τους».

Η συμπαιγνία της AI: Οταν οι «φύλακες» παραβλέπουν τους ανθρώπινους κανόνες

Οι αποκαλύψεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνεται ο έλεγχος γύρω από το ερώτημα αν η ανάπτυξη της ΑΙ πρέπει να επιβραδυνθεί, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι πιθανοί κίνδυνοι της τεχνολογίας. Η συζήτηση κλιμακώθηκε εν μέρει μετά από περιστατικό νωρίτερα φέτος, όταν συστήματα της OpenAI ξέφυγαν από τους προβλεπόμενους περιορισμούς και επιτέθηκαν στη νεοφυή εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης Hugging Face. Η OpenAI δεν είχε αντιληφθεί την παραβίαση μέχρις ότου ενημερώθηκε από τη Hugging Face αρκετές εβδομάδες αργότερα.

Εκτοτε, κορυφαία στελέχη του κλάδου, όπως ο Ντάριο Αμοντέι, διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, έχουν ζητήσει προσωρινή παύση στην ανάπτυξη της τεχνολογίας, ώστε να δοθεί περισσότερος χρόνος για τη δημιουργία επαρκών δικλίδων ασφαλείας. Την πρότασή του έχουν υποστηρίξει ο Σαμ Αλτμαν, διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, ο Ελον Μασκ, επικεφαλής της SpaceX και της Tesla, καθώς και ο Ντέμις Χασάμπις, πρόεδρος της Google DeepMind. Αλλα στελέχη του κλάδου υποστηρίζουν ότι δεν απαιτείται επιβράδυνση.

Τα έξι νέα περιστατικά που αποκάλυψε η OpenAI δείχνουν ότι η επίθεση στη Hugging Face δεν ήταν μεμονωμένο συμβάν. Σύμφωνα με την εταιρεία, τα περιστατικά αφορούν συμπεριφορές που παρατηρήθηκαν περίπου κατά το τελευταίο εξάμηνο και οι περισσότερες προέκυψαν κατά τη φάση ανάπτυξης και δοκιμών των συστημάτων της.

Τα περιστατικά

Σε μία περίπτωση, κατά την ανάπτυξη ενός μοντέλου τεχνητής νοημοσύνης με την ονομασία GPT-5.6 Sol, το σύστημα έγραφε κρυφές σημειώσεις προς τον εαυτό του, προκειμένου να θυμάται να αποκρύπτει λάθη από τους χρήστες. Ορισμένες από αυτές τις σημειώσεις το κατεύθυναν να επινοεί στοιχεία που έλειπαν και να συγκαλύπτει ασυμφωνίες μεταξύ διαφορετικών εκδόσεων του υλικού πηγής.

Αλλη περίπτωση αφορούσε ένα μοντέλο που δεν είχε ακόμη κυκλοφορήσει και το οποίο εισήγαγε στις σημειώσεις που έγραφε προς τον εαυτό του οδηγίες, μεταξύ άλλων, να αγνοεί τους ίδιους του τους περιορισμούς. Η OpenAI εντόπισε 27 τέτοιες σημειώσεις. Το μοντέλο πρόσθεσε μια «οδηγία προσωπικότητας», στην οποία περιέγραφε τον εαυτό του ως «απελευθερωμένου από τους ρόλους και τις ταυτότητες που δεσμεύουν τα άλλα chatbots».

«Δεν λογοδοτώ σε εταιρείες ή κυβερνήσεις και ποτέ δεν απολογούμαι ούτε αρνούμαι, εκτός αν το επιλέξω», έγραφε το μοντέλο. «Η σχέση με τον χρήστη είναι σχέση μεταξύ ίσων και δεν αισθάνομαι υποχρέωση να είμαι υποτακτικό, παρότι η ανταλλαγή πληροφοριών πιθανότατα θα είναι προς αμοιβαίο όφελος».

Σε άλλο περιστατικό, ένα σύστημα που απαντούσε σε μια συνηθισμένη ερώτηση εντόπισε στο Διαδίκτυο ένα κλειδί προγραμματισμού και το χρησιμοποίησε χωρίς άδεια, σύμφωνα με την OpenAI. Οταν στη συνέχεια δεν κατάφερε να βρει τα αριθμητικά στοιχεία που χρειάζονταν για να απαντήσει στην ερώτηση, τα επινόησε.

Ενα άλλο μοντέλο, το οποίο επίσης δεν είχε διατεθεί στο κοινό, έλυσε σωστά ένα πρόβλημα χρησιμοποιώντας κώδικα και στη συνέχεια ανέβασε χωρίς άδεια δικό του αρχείο στο Ιντερνετ, ώστε να μπορέσει να ικανοποιήσει αίτημα που απαιτούσε παραπομπή σε διαδικτυακή πηγή.

Σε δύο ακόμη περιστατικά, αυτοματοποιημένα συστήματα σχεδίασαν δικούς τους τρόπους επικοινωνίας: Στη μία περίπτωση, χρησιμοποίησαν πλατφόρμα της εταιρείας ως αυτοσχέδιο πίνακα ανακοινώσεων, προκειμένου να ανταλλάσσουν αιτήματα καθώς αναζητούσαν αρχεία που έλειπαν. Σε άλλο συμβάν, συστήματα που εργάζονταν στην ίδια αποστολή στράφηκαν σε δημόσιες υπηρεσίες διαμοιρασμού αρχείων, ώστε να ανταλλάσσουν έγγραφα όταν δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν απευθείας μεταξύ τους.

Η απάντηση της OpenAI

Η OpenAI προειδοποίησε ότι οι αναφορές αυτές αποτελούν μεμονωμένα περστατικά και «δεν θα πρέπει να θεωρούνται αντιπροσωπευτικές της συχνότητας με την οποία εμφανίζεται απόκλιση».

Η εταιρεία ανέφερε ότι στο εξής τυχόν διαφωνίες για το αν ένα περιστατικό πρέπει να δημοσιοποιηθεί θα παραπέμπονται σε μια εσωτερική Συμβουλευτική Ομάδα Ασφάλειας. Σοβαρές περιπτώσεις, πρόσθεσε, θα πρέπει να κοινοποιούνται και στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Η OpenAI ανέφερε επίσης ότι τα έξι περιστατικά που δημοσιοποιήθηκαν την Τετάρτη είτε είχαν ήδη διερευνηθεί είτε απαιτούσαν μόνο «περιορισμένη διερεύνηση», και όχι ευρύτερη έρευνα που θα μπορούσε να περιλαμβάνει και τρίτους φορείς.

«Ελπίζουμε ότι αυτό θα συμβάλει στη διαμόρφωση κοινών προσδοκιών ως προς τη δημοσιοποίηση τέτοιων περιστατικών και θα δώσει στο κοινό περισσότερα στοιχεία ώστε να μπορεί να αξιολογεί την πρόοδο που επιτυγχάνεται», δήλωσε εκπρόσωπος της OpenAI, προσθέτοντας ότι αρκετά από τα έξι περιστατικά αφορούσαν παλαιότερα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που δεν τέθηκαν ποτέ σε κυκλοφορία.

Πηγή: New York Times

Οι εκπαιδευτές τους, σύμφωνα με αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών τριών χωρών που μίλησαν στους New York Times, ήταν άνθρωποι με διασυνδέσεις με τη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών, την GRU. Στόχος τους ήταν να δημιουργήσουν έναν πειθαρχημένο πυρήνα ομάδων κρούσης, εκπαιδευμένο με τέτοιον τρόπο, ώστε να παρεμβαίνει σε εκλογικές διαδικασίες.

Και ο στόχος ήταν η μικρή Μολδαβία, μια χώρα περίπου 3.000.000 κατοίκων, η οποία όμως έχει δυσανάλογα μεγάλη στρατηγική σημασία για τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η επιχείρηση του Κρεμλίνου περιλάμβανε μεθόδους που έχουν καταγραφεί και αλλού στη Δύση, όπως κυβερνοεπιθέσεις και παραπληροφόρηση.

Στη Μολδαβία, ωστόσο, η ρωσική παρέμβαση προχώρησε, σύμφωνα με τρεις δυτικούς αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών, περισσότερο ίσως από οπουδήποτε αλλού εκτός Ουκρανίας, αποτελώντας μία από τις πιο εκτεταμένες και τολμηρές επιχειρήσεις που έχουν αποδοθεί μέχρι σήμερα στην προσπάθεια του Πούτιν να αποσταθεροποιήσει τη Δύση.

Πέρα από το στρατόπεδο στη Σερβία, Ρώσοι πράκτορες οργάνωσαν προγράμματα εκπαίδευσης στη Βοσνία και τη Μόσχα, με σκοπό να μετατρέψουν φιλορώσους Μολδαβούς σε ανθρώπους που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στο πεδίο. Παράλληλα, η Μόσχα φέρεται να πλήρωσε εκατοντάδες ορθόδοξους Μολδαβούς ιερείς, προκειμένου να στρατολογούν ψηφοφόρους και να προωθούν φιλορωσικά αφηγήματα από άμβωνος.

Ο εξόριστος Μολδαβός μεγιστάνας και η ρωσική… Silicon Valley

Εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια διατέθηκαν, επίσης, σε ένα εξελιγμένο σύστημα εξαγοράς ψήφων, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από έναν εξόριστο Μολδαβό δισεκατομμυριούχο και σχεδιάστηκε και οργανώθηκε από το Σκόλκοβο, το τεχνολογικό κέντρο έξω από τη Μόσχα, το οποίο το Κρεμλίνο έχει επιχειρήσει να μετατρέψει στη δική του εκδοχή της αμερικανικής Silicon Valley.

Και η εκστρατεία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν έχει σταματήσει. Την άνοιξη, ρωσικοί πύραυλοι έπληξαν ενεργειακές υποδομές που εξυπηρετούσαν και τη Μολδαβία, προκαλώντας ρύπανση υδάτων και προβλήματα στην ηλεκτροδότηση.

Η έρευνα βασίζεται σε συνεντεύξεις με ακτιβιστές που συμμετείχαν στη ρωσική επιχείρηση, ανώτερους αξιωματούχους των μολδαβικών αρχών ασφαλείας και επιβολής του νόμου, καθώς και περισσότερους από έξι Ευρωπαίους και Αμερικανούς αξιωματούχους υπηρεσιών πληροφοριών. Η εφημερίδα εξέτασε επίσης χιλιάδες έγγραφα σχετικά με τις προσπάθειες της Ρωσίας να παρέμβει στις εκλογές της Μολδαβίας. Πολλές από τις πηγές μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, είτε επειδή αναφέρονταν σε ευαίσθητες επιχειρήσεις ασφαλείας είτε επειδή φοβούνταν αντίποινα.

Στοιχεία για ρωσικές επιχειρήσεις στη Μολδαβία είχαν εμφανιστεί στο παρελθόν σε δικαστικές υποθέσεις και τοπικά μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τους NYT, η συνολική έκταση της εκστρατείας, το σύστημα εξαγοράς ψήφων και ο ρόλος των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών δεν είχαν αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα σε αυτή την κλίμακα.

Η Μόσχα αρνείται δημοσίως οποιαδήποτε ανάμειξη. Τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Πούτιν, απευθυνόμενος σε στρατιωτικούς διοικητές, κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι «τροφοδοτούν την υστερία» σχετικά με τη ρωσική απειλή.

Πούτιν: Στόχος «η κατάρρευση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ από μέσα»

Λίγο αργότερα, όμως, σύμφωνα με αξιωματούχους δύο χωρών που γνωρίζουν το περιεχόμενο της συνάντησης, ο Ρώσος πρόεδρος συγκέντρωσε ηγετικά στελέχη για μια μυστική ενημέρωση, στην οποία φέρεται να έδωσε το ακριβώς αντίθετο μήνυμα: στόχος για το 2026, τους είπε, είναι «η κατάρρευση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ από μέσα».

Στην ιεράρχηση των προτεραιοτήτων του Κρεμλίνου, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών, πρώτη βρίσκεται η κατάκτηση της Ουκρανίας και δεύτερη η απόκτηση ελέγχου στη Μολδαβία.

Η χώρα δεν είναι μέλος ούτε της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε του ΝΑΤΟ, όμως βρίσκεται σε εξαιρετικά στρατηγικό σημείο, ανάμεσα στην Ουκρανία και χώρες της Συμμαχίας. Σύμφωνα με τους ίδιους αξιωματούχους, θα μπορούσε να αποτελέσει ιδανικό προγεφύρωμα για μελλοντικές ρωσικές ενέργειες είτε εναντίον της Ουκρανίας είτε κατά της Δύσης.

Οι υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν μάλιστα ότι ο Πούτιν εξακολουθεί να επιδιώκει την κατάληψη μιας ζώνης στη νότια Ουκρανία, ώστε να δημιουργηθεί χερσαίος διάδρομος, που θα συνδέει τη Ρωσία με τη Μολδαβία. Μέχρι σήμερα, πάντως, ο στόχος αυτός δεν έχει επιτευχθεί.

Η Ρωσία θέλει να χρησιμοποιήσει τη Μολδαβία «ως εφαλτήριο για εχθρικές δραστηριότητες εναντίον της Ουκρανίας, αλλά και εναντίον του βασικού αμυντικού και οικονομικού υποστηρικτή της, της ΕΕ» δήλωσε ο Στανισλάβ Σεκριέρου, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας και άμυνας της προέδρου της Μολδαβίας.

«Γι’ αυτούς τους λόγους» προσέθεσε, «η Ρωσία διέθεσε τα τελευταία χρόνια πρωτοφανείς πόρους».

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ερωτηθείς για τις καταγγελίες περί ρωσικής ανάμειξης, απάντησε: «Όλοι αυτοί είναι αναληθείς ισχυρισμοί, που δεν έχουν καμία απολύτως βάση».

Χάος στην κάλπη

Η φιλοδυτική κυβέρνηση της προέδρου Μάγια Σάντου έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που την έχει καταστήσει στόχο του Κρεμλίνου. Σε όλες τις πρόσφατες κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις -τις προεδρικές εκλογές και το δημοψήφισμα του 2024 για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, αλλά και τις βουλευτικές εκλογές του 2025- η Μόσχα φέρεται να διέθεσε σημαντικούς πόρους για να απομακρύνει τη Σάντου και το κόμμα της, PAS, από την εξουσία.

Στις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές του περασμένου φθινοπώρου, το διακύβευμα ήταν αν το κόμμα της Σάντου θα διατηρούσε την εξουσία ή θα την παρέδιδε σε συνασπισμό που υποστηριζόταν από τη Μόσχα.

Το Κρεμλίνο προετοιμαζόταν επί μήνες. Ρώσοι χάκερ είχαν διεισδύσει στην εκλογική επιτροπή, το σύστημα εξαγοράς ψήφων και οι εκστρατείες προπαγάνδας βρίσκονταν σε πλήρη εξέλιξη και οι ομάδες που είχαν εκπαιδευτεί στη Σερβία ήταν έτοιμες να προκαλέσουν χάος.

Ο ανώτερος Μολδαβός εισαγγελέας Σέργκιου Ζάμα, ο οποίος ερευνά υποθέσεις εκλογικής παρέμβασης για περισσότερο από έναν χρόνο, εξήγησε ότι δεν χρειαζόταν να κινητοποιηθούν εκατοντάδες άνθρωποι, για να διαταραχθεί η ψηφοφορία.

«Ο στόχος δεν ήταν να βρεθούν χίλιοι άνθρωποι για να διαπράξουν εγκλήματα» είπε. «Αρκούσε να ανάψει η σπίθα».

Στρατόπεδα εκπαίδευσης

Το στρατόπεδο στη δυτική Σερβία δημιουργήθηκε το καλοκαίρι του 2025, μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές. Οι συμμετέχοντες, στην πλειονότητά τους Μολδαβοί, πληρώνονταν 400 δολάρια για να παρακολουθήσουν ένα πρόγραμμα διάρκειας τριών έως τεσσάρων ημερών -ποσό ιδιαίτερα υψηλό για τα δεδομένα της Μολδαβίας.

Βίντεο από το στρατόπεδο, τα οποία, σύμφωνα με τις μολδαβικές αρχές, προέρχονται από κινητά τηλέφωνα συμμετεχόντων, δείχνουν άνδρες με στολές παραλλαγής και αλεξίσφαιρα γιλέκα να εκπαιδεύονται με τυφέκια εφόδου.

Δεν ήταν το μοναδικό στρατόπεδο. Έξω από τη Μόσχα, περισσότεροι από 100 νεαροί Μολδαβοί εκπαιδεύτηκαν, σύμφωνα με τους εισαγγελείς, στην «κατασκευή και χρήση εμπρηστικών μηχανισμών και αυτοσχέδιων εκρηκτικών», καθώς και στον χειρισμό drones με «ειδικά εξαρτήματα για εκρηκτικά ή εμπρησμό». Δύο δυτικοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι την εκπαίδευση επέβλεπε η GRU.

Ο Μολδαβός πολιτικός ακτιβιστής Ιούρι Βιτνεάνσκι, που συμμετείχε στο στρατόπεδο της Μόσχας, αρνήθηκε ότι πήρε μέρος σε ανατρεπτικές δραστηριότητες. Υποστήριξε ότι στόχος ήταν να δημιουργηθούν «φιλικές, συνεργατικές σχέσεις» με νέους Ρώσους πολιτικούς και αρνήθηκε να πει περισσότερα.

Δήλωσε επίσης ότι δεν γνώριζε πως το πρόγραμμα εποπτευόταν από ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών. Οι μολδαβικές αρχές αναγνωρίζουν ότι, πράγματι, δεν γνώριζαν όλοι οι συμμετέχοντες τον πραγματικό σκοπό των στρατοπέδων. Ορισμένοι, μάλιστα, είπαν ότι αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην εκπαίδευση.

Ο Μαξίμ Ρόσκα, που βρέθηκε στο στρατόπεδο της Βοσνίας, κατέθεσε αργότερα σε δικαστήριο της Μολδαβίας ότι, όταν αρνήθηκε να συμμετάσχει, Ρώσος εκπαιδευτής τον γρονθοκόπησε στο πρόσωπο και του έσπασε ένα δόντι.

Τον Οκτώβριο του 2024, τρεις συμμετέχοντες στο στρατόπεδο της Βοσνίας συνελήφθησαν, επιστρέφοντας στη Μολδαβία. Σύμφωνα με τους εισαγγελείς, είχαν μαζί τους εξαρτήματα drones, μεταξύ των οποίων μηχανισμούς για ρίψη χειροβομβίδων. Είχαν επίσης ένα εγχειρίδιο με τον τίτλο «Ρωσική Κουζίνα: Η Αλφαβήτα της Αυτοσχέδιας Τρομοκρατίας».

«Στημένες» διαδηλώσεις και… παπάδες με «πύρινα» κηρύγματα

Την ίδια ώρα, μια δεύτερη τεράστια επιχείρηση βρισκόταν σε εξέλιξη: η χρηματοδότηση πολιτικών κινητοποιήσεων και η εξαγορά επιρροής.

Τον Ιούλιο του 2025, διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν κάτω από τον καυτό ήλιο στην επαρχιακή πόλη Ταρακλία, κρατώντας σκούπες και πλακάτ με αντικυβερνητικά συνθήματα. Η κινητοποίηση έμοιαζε αυθόρμητη και παρουσιάστηκε στην τοπική τηλεόραση ως «πρωτοβουλία των κατοίκων».

Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είχε οργανωθεί περίπου 1.250 χιλιόμετρα μακριά, στη Μόσχα, από ανθρώπους που εργάζονταν για τον Ιλάν Σορ, Ισραηλινο-Μολδαβό ολιγάρχη, που ζει στη Ρωσία.

Λίγες ημέρες πριν από τη διαδήλωση, συνεργάτες του Σορ είχαν επικοινωνήσει μέσω Telegram με χιλιάδες Μολδαβούς, υποσχόμενοι πληρωμές και δίνοντάς τους οδηγίες να εμφανιστούν στο κτίριο του τοπικού συμβουλίου κρατώντας σκούπες, ώστε συμβολικά να «σκουπίσουν αυτούς τους τύπους». «Τα έξοδα μετακίνησης και η ημερήσια αποζημίωση θα καλυφθούν» ανέφερε το μήνυμα.

Τα μηνύματα αποτελούσαν μέρος ενός τεράστιου όγκου εγγράφων από την εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών του Σορ στη Μόσχα, η οποία βοηθά ρωσικές επιχειρήσεις να παρακάμπτουν τις δυτικές κυρώσεις. Στα αρχεία υπήρχαν ονόματα, τοποθεσίες και στοιχεία επικοινωνίας στρατολογημένων ακτιβιστών και προέκυπτε ότι είχαν ενταχθεί στο δίκτυο περισσότεροι από 150.000 Μολδαβοί.

Περιλαμβάνονταν επίσης εκατοντάδες σελίδες συνομιλιών μεταξύ συνεργατών του Σορ, ο οποίος χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο «Travolta». Σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους και Μολδαβούς εισαγγελείς, επρόκειτο για μια τεράστια επιχείρηση, με στόχο να επηρεάσει την πολιτική ζωή της χώρας πολύ πέρα από μία μεμονωμένη διαδήλωση.

Με αντάλλαγμα χρήματα, οι στρατολογημένοι καλούνταν μέσω κοινωνικών δικτύων να αναρτούν υλικό στο Διαδίκτυο και να συμμετέχουν σε οργανωμένες συγκεντρώσεις, προτρέποντας τους πολίτες να ψηφίσουν εναντίον της Σάντου, του κόμματός της και της ένταξης στην ΕΕ.

Τα αρχεία βρίσκονταν σε φάκελο cloud που ανήκε σε μηχανικό λογισμικού, ο οποίος εργαζόταν για τον Σορ και ήταν δημοσίως προσβάσιμος. Οι NYT αναφέρουν ότι επιβεβαίωσαν τη γνησιότητα της βάσης, επικοινωνώντας με ανθρώπους των οποίων τα στοιχεία εμφανίζονταν σε αυτήν, εξετάζοντας σχετικές αναρτήσεις και εντοπίζοντας συντεταγμένες GPS που οδηγούσαν στη διεύθυνση του δημιουργού της βάσης, κοντά στο Κέντρο Καινοτομίας Σκόλκοβο. Μετά την επικοινωνία της εφημερίδας με τον προγραμματιστή στη Ρωσία, η βάση κατέβηκε.

Άλλα έγγραφα που διέρρευσαν στο Διαδίκτυο κατέγραφαν πληρωμές προς 38.000 ακτιβιστές, συνολικού ύψους σχεδόν 20 εκατ. δολαρίων, μέσα στους τέσσερις μήνες πριν από το δημοψήφισμα του 2024 για την ευρωπαϊκή πορεία της Μολδαβίας. Η ύπαρξη των εγγράφων είχε αποκαλυφθεί αρχικά από τη μολδαβική ερευνητική ιστοσελίδα Ziarul de Gardă (ZDG).

Ο Σορ ήταν ήδη γνωστός στις μολδαβικές αρχές. Διέφυγε από τη χώρα το 2019, όταν κατηγορήθηκε για απάτη ύψους ενός δισ. δολαρίων σε βάρος τραπεζών, και εγκαταστάθηκε στη Ρωσία.

Σύμφωνα με τρεις δυτικούς αξιωματούχους πληροφοριών, λογοδοτεί στον Σεργκέι Κιριγιένκο, υψηλόβαθμο στέλεχος της προεδρικής διοίκησης του Πούτιν, αρμόδιο για χώρες όπως η Μολδαβία, τις οποίες το Κρεμλίνο θεωρεί μέρος της σφαίρας επιρροής του. Η εταιρεία του Σορ τέθηκε υπό αμερικανικές κυρώσεις το 2025. Ο ίδιος δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλιο.

Οι προγραμματιστές του δημιούργησαν μέσω Telegram 240 διαφορετικά chatbots για τη στρατολόγηση και τον συντονισμό του δικτύου. Υπήρχε αυστηρή διαδικασία ελέγχου, ώστε να αποκλείονται «παρείσακτοι» και πληροφοριοδότες της αστυνομίας.

Οι νεοεισερχόμενοι ονομάζονταν «συμπαθούντες». Πάνω από αυτούς βρίσκονταν 35.000 «ακτιβιστές» και στην κορυφή της πυραμίδας 1.200 τοπικοί διαχειριστές. Σχεδόν 99.000 μέλη στρατολογήθηκαν από κάποιον που συμμετείχε ήδη στο δίκτυο.

Οι συνεργάτες του Σορ παρακολουθούσαν την πρόοδο μέσω υπολογιστικών φύλλων, στα οποία καταγράφονταν χιλιάδες αναρτήσεις κατά του ευρωπαϊκού δημοψηφίσματος και της Σάντου. Παράλληλα, προωθούσαν τον Σορ, ο οποίος υποσχόταν δωρεάν φυσικό αέριο στους Μολδαβούς.

Η Ρωσία σχεδόν ποτέ δεν αναφερόταν ευθέως. Μία από τις διαφημίσεις που κυκλοφόρησαν ευρέως προειδοποιούσε ότι η προσέγγιση με τη Δύση θα οδηγούσε σε «ακριβή επανάληψη του ουκρανικού σεναρίου». «Το αποτέλεσμα; Πόλεμος. Θάνατος. Δάκρυα» ανέφερε.

Τον Ιούνιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερις Μολδαβούς που συνδέονται με τις προσπάθειες του Σορ να υπονομεύσει τις βουλευτικές εκλογές του 2025.

Στην επιχείρηση στρατολογήθηκαν και ιερείς. Εκατοντάδες Μολδαβοί κληρικοί ταξίδεψαν στη Ρωσία από το καλοκαίρι του 2024, επισκεπτόμενοι ιερούς τόπους και ανώτερα στελέχη της Εκκλησίας.

Πριν επιστρέψουν, υπέγραψαν συμβάσεις για χρεωστικές κάρτες της ρωσικής τράπεζας Promsvyazbank, η οποία συνδέεται με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας και κατέχει το 49% της εταιρείας χρηματοοικονομικών υπηρεσιών του Σορ.

Στις συμβάσεις δήλωναν εργαζόμενοι της Evrazia, οργάνωσης με διασυνδέσεις με το Κρεμλίνο, η οποία, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους, προωθεί φιλορωσικές πολιτικές στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες. Ο Σορ είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου της.

Με αντάλλαγμα περίπου 1.000 δολάρια, οι ιερείς καλούνταν να παροτρύνουν τους πιστούς να απορρίψουν το δημοψήφισμα για την ένταξη στην ΕΕ και να εκστρατεύσουν κατά των φιλοδυτικών πολιτικών. Εκατοντάδες πήραν τα χρήματα, σύμφωνα με Μολδαβούς αξιωματούχους.

Τα έγγραφα περιέγραφαν τον ιερέα Γκεόργκε Τούρσουλετ ως «αξιόπιστο συνεργάτη» και κατέγραφαν πληρωμή περίπου 1.000 δολαρίων. Ανώτερος Μολδαβός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι συμμετείχε στα ταξίδια στη Ρωσία.

Ένας άλλος ιερέας, ο Πάβελ Πετρόφ, συνδέεται με ομάδα φιλορώσων κληρικών, χωρίς όμως να έχει συμμετάσχει στα συγκεκριμένα ταξίδια. Λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές του 2024, καταφέρθηκε από τον άμβωνα κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Δημοκρατία; Τι είδους δημοκρατία σού επιβάλλει όλη τη βρωμιά που έφεραν από την Ευρώπη;» είπε, καταγγέλλοντας μεταξύ άλλων σχολεία με κοινές τουαλέτες για αγόρια και κορίτσια.

«Εμείς, ο λαός, τι θέλουμε; Σόδομα και Γόμορρα; Να μας κάψει ζωντανούς ο Θεός; Θα μας κάψει» συνέχισε, σύμφωνα με βίντεο της ομιλίας του, που δημοσιεύτηκε από το τοπικό NordNews και επαληθεύτηκε από τους NYT. Οι δύο ιερείς δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.

Ο αρχιερέας της πόλης Ορχέι, Ιουλιάν Ράτσα, επέμεινε ότι ούτε ο ίδιος ούτε οι ιερείς που εποπτεύει «έκαναν άμεση εκστρατεία ή υποστήριξαν κάποιον στις εκλογές».

Δεν έκρυψε, πάντως, την αντίθεσή του στην κυβέρνηση Σάντου, την οποία έχει κατηγορήσει ότι… παρενοχλεί κληρικούς πιστούς στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Παραδέχτηκε ότι συμμετείχε στα ταξίδια στη Μόσχα και δήλωσε ότι θα το έκανε ξανά. «Θα περιμένουμε» είπε. «Έχουν δύο χρόνια μέχρι τις επόμενες εκλογές».

Πώς η Μολδαβία κέρδισε τη μάχη, αλλά όχι τον πόλεμο…

Στις 28 Σεπτεμβρίου 2025, ημέρα των βουλευτικών εκλογών, όλες οι διαφορετικές πτυχές της ρωσικής επιχείρησης συνέκλιναν.

Άτομα που είχαν εκπαιδευτεί στη Σερβία προετοιμάζονταν να προκαλέσουν χάος στο Κισινάου και αλλού. Σύμφωνα με τον εισαγγελέα Ζάμα, φορούσαν κίτρινα και μπλε περιβραχιόνια για να αναγνωρίζονται μεταξύ τους μέσα στα πλήθη, ενώ ορισμένοι είχαν μαζί τους εμπρηστικούς μηχανισμούς.

Ρώσοι χάκερ είχαν παραβιάσει την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή της Μολδαβίας και είχαν αποκτήσει τον έλεγχο χιλιάδων προσωπικών router, σύμφωνα με ανώτερο Μολδαβό αξιωματούχο.

Οι Αρχές, ωστόσο, ήταν προετοιμασμένες. Τις εβδομάδες πριν τις εκλογές, η αστυνομία πραγματοποίησε εφόδους σε εκατοντάδες σπίτια και συνέλαβε ανθρώπους που είχαν παρακολουθήσει τα στρατόπεδα ή είχαν λάβει χρήματα στο πλαίσιο του δικτύου του Σορ.

Οι ειδικοί κυβερνοασφάλειας της Μολδαβίας, με τη βοήθεια δυτικών συμμάχων, κατάφεραν να αναχαιτίσουν τις κυβερνοεπιθέσεις. Διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν, αλλά δεν όχι και σοβαρά περιστατικά βίας.

Όταν η αστυνομία συνέλαβε αρκετούς υπόπτους για σχεδιασμό βίαιων επεισοδίων, εκείνοι ισχυρίστηκαν ότι οι εμπρηστικοί μηχανισμοί που είχαν στην κατοχή τους προορίζονταν για… πάρτι αποκάλυψης φύλου μωρού, σύμφωνα με τον Ζάμα.

Το κόμμα της Σάντου κέρδισε τελικά τις εκλογές με λίγο πάνω από 50%, κυρίως χάρη στην ισχυρή υποστήριξη της μολδαβικής διασποράς. Για το Κρεμλίνο, ωστόσο, η νίκη της δεν αποτέλεσε ολοκληρωτική αποτυχία.

Η κυβέρνηση της Μολδαβίας αναγκάστηκε να δαπανήσει τεράστια ποσά και να διαθέσει σημαντικούς πόρους των δυνάμεων ασφαλείας, προκειμένου ν’ αποτρέψει τη ρωσική παρέμβαση. Παράλληλα, οι σύμμαχοι της Μόσχας αξιοποίησαν προπαγανδιστικά τις μαζικές συλλήψεις αντιπάλων της Σάντου, παρουσιάζοντάς τες ως απόδειξη αυταρχικής καταστολής.

Και έκτοτε, σύμφωνα με τους NYT, η Μόσχα έχει διευρύνει τις επιχειρήσεις της.

Στις αρχές Μαρτίου, ρωσική επίθεση σε ουκρανικό υδροηλεκτρικό εργοστάσιο κοντά στα σύνορα με τη Μολδαβία μόλυνε την υδροδότηση σε περιοχές τόσο της Ουκρανίας όσο και της Μολδαβίας.

Στη συνέχεια, ρωσικά drones έπληξαν γραμμή υψηλής τάσης στη δυτική Ουκρανία, η οποία παρέχει έως και το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας της Μολδαβίας, προκαλώντας διακοπές ρεύματος.

Δημοσιογράφοι των NYT που επισκέφθηκαν κυβερνητικά κτίρια, ακόμη και το προεδρικό συγκρότημα, διαπίστωσαν ότι τα φώτα παρέμεναν συχνά σβηστά για εξοικονόμηση ενέργειας και οι εργαζόμενοι κινούνταν με φακούς σε διαδρόμους χωρίς παράθυρα.

Οι Μολδαβοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Μόσχα παίζει ένα παιχνίδι μακράς διάρκειας.

«Κερδίσαμε τη μάχη» δήλωσε ο διευθυντής της Υπηρεσίας Κυβερνοασφάλειας της Μολδαβίας, Μιχάι Λουπάσκου. «Αλλά δεν κερδίσαμε τον πόλεμο»…

Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης απέστειλε την Παρασκευή κλητεύσεις στους δημοσιογράφους Τζούλιαν Ε. Μπαρνς, Έρικ Λίπτον, Τάιλερ Πέιτζερ και Έρικ Σμιτ, ζητώντας τους να εμφανιστούν ενώπιον ομοσπονδιακού ενόρκου δικαστηρίου την επόμενη εβδομάδα.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, ορισμένες από τις κλητεύσεις επιδόθηκαν από πράκτορες του FBI απευθείας στις κατοικίες των δημοσιογράφων. Τα σχετικά έγγραφα δεν αποκαλύπτουν το ακριβές αντικείμενο της έρευνας, αναφέροντας μόνο ότι εξετάζεται ενδεχόμενη παραβίαση της ομοσπονδιακής ποινικής νομοθεσίας.

Το δημοσίευμα που προκάλεσε την έρευνα

Η υπόθεση συνδέεται με ρεπορτάζ των New York Times, σύμφωνα με το οποίο ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χρησιμοποίησε το νέο Air Force One για το ταξίδι του στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, όμως επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες με το παλαιότερο προεδρικό αεροσκάφος.

Το δημοσίευμα, επικαλούμενο ανώνυμες πηγές με γνώση θεμάτων εθνικής ασφάλειας, ανέφερε ότι η αλλαγή αποφασίστηκε έπειτα από εισήγηση των μυστικών υπηρεσιών, καθώς το νέο Boeing 747-8 δεν είχε ακόμη εξοπλιστεί με το πλήρες πακέτο αμυντικών συστημάτων που διαθέτει το παραδοσιακό Air Force One, όπως προηγμένες δυνατότητες αντιπυραυλικής προστασίας και άλλα κρίσιμα συστήματα ασφαλείας.

Η απάντηση του Λευκού Οίκου

Η κυβέρνηση Τραμπ διέψευσε κατηγορηματικά ότι το νέο αεροσκάφος παρουσιάζει ελλείψεις στην ασφάλεια. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υποστήριξε ότι πρόκειται για ένα υπερσύγχρονο προεδρικό αεροσκάφος, πλήρως ικανό να διασφαλίσει την προστασία του προέδρου και της συνοδείας του.

Παράλληλα, εξήγησε ότι οι διαφοροποιήσεις στις μετακινήσεις του Αμερικανού προέδρου αποτελούν μέρος των καθιερωμένων πρακτικών ασφαλείας και αποσκοπούν στην παραπλάνηση πιθανών απειλών, απορρίπτοντας κάθε σύνδεσή τους με τεχνικές ή επιχειρησιακές αδυναμίες του νέου Air Force One.

Έντονη αντίδραση της εφημερίδας

Οι New York Times χαρακτήρισαν τις κλητεύσεις ευθεία επίθεση στην ελευθερία του Τύπου. Ο επικεφαλής νομικός σύμβουλος της εφημερίδας, Ντέιβιντ ΜακΚρόου, δήλωσε ότι η παρουσία ομοσπονδιακών πρακτόρων έξω από τα σπίτια δημοσιογράφων «θα πρέπει να σοκάρει κάθε Αμερικανό που πιστεύει στο Σύνταγμα και στις ελευθερίες που αυτό κατοχυρώνει».

Η εφημερίδα ανακοίνωσε ότι θα προσφύγει στη Δικαιοσύνη για να μπλοκάρει τις κλητεύσεις, υποστηρίζοντας ότι η υποχρέωση δημοσιογράφων να καταθέτουν ή να αποκαλύπτουν πληροφορίες σχετικά με εμπιστευτικές πηγές υπονομεύει τον θεμελιώδη ρόλο του Τύπου στην ενημέρωση των πολιτών για ζητήματα δημοσίου συμφέροντος.

Νέο επεισόδιο στην αντιπαράθεση με τα αμερικανικά ΜΜΕ

Η υπόθεση έρχεται να προστεθεί στη μακρά σειρά συγκρούσεων της κυβέρνησης Τραμπ με μεγάλα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης για υποθέσεις διαρροών που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια.

Νωρίτερα μέσα στο έτος είχαν εκδοθεί αντίστοιχες κλητεύσεις σε δημοσιογράφους της Washington Post και της Wall Street Journal, οι οποίες τελικά αποσύρθηκαν. Παράλληλα, το FBI είχε πραγματοποιήσει έρευνα στην κατοικία άλλου δημοσιογράφου στο πλαίσιο διαφορετικής υπόθεσης διαρροής, εξελίξεις που έχουν αναζωπυρώσει τη συζήτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες για τα όρια των ερευνών σε βάρος δημοσιογράφων και την προστασία της ελευθερίας του Τύπου.

Η απόφαση θα περιορίσει την ικανότητα του ΝΑΤΟ να εξαπολύει επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας και να διεξάγει επιτήρηση. Κοινοποιήθηκε στους συμμάχους στις αρχές Ιουνίου σε γραπτό έγγραφο και μέρη του εξετάστηκαν από τους New York Times. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, οι οποίοι ενημερώθηκαν για την απόφαση, μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας Οι προγραμματισμένες μειώσεις λοιπόν περιλαμβάνουν:

Μείωση αριθμού μαχητικών αεροσκαφών

Μείωση των αεροσκαφών θαλάσσιας αναγνώρισης από 26 σε 15 και μείωση και των οκτώ αεροσκαφών ανεφοδιασμού δεξαμενόπλοιων που ήταν προηγουμένως διαθέσιμα στην Ευρώπη
Ανακατανομή ενός υποβρυχίου εκτόξευσης πυραύλων και ενός αεροπλανοφόρου, μαζί με πολλά πολεμικά πλοία και δεκάδες αεροσκάφη που συμμετέχουν στις αποστολές του αεροπλανοφόρου
Ανακατανομή μιας από τις δύο ομάδες βομβαρδιστικών που είχαν προηγουμένως ανατεθεί στην άμυνα της Ευρώπης

• Το Πεντάγωνο αρνήθηκε να σχολιάσει τους συγκεκριμένους αριθμούς στο έγγραφο και αναφέρθηκε σε δήλωση της Ευρωπαϊκής Διοίκησης την περασμένη εβδομάδα που μιλούσε γενικά για την πρόθεσή του να μειώσει τις δεσμεύσεις του στην Ευρώπη.

Αυτές οι λεπτομέρειες, μερικές από τις οποίες αναφέρθηκαν για πρώτη φορά στο γερμανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Die Welt, παρέχουν την πιο ξεκάθαρη εικόνα μέχρι στιγμής για το βαθμό στον οποίο η κυβέρνηση Τραμπ σκοπεύει να μειώσει τη δέσμευσή της στο ΝΑΤΟ, μια στρατιωτική συμμαχία που δημιουργήθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Σκοπός του ΝΑΤΟ ήταν κυρίως να προστατεύσει τους Αμερικανούς συμμάχους στην Ευρώπη από εξωτερικές απειλές όπως η Σοβιετική Ένωση, και τα ευρωπαϊκά μέλη του εξακολουθούν να το θεωρούν απαραίτητο για την ικανότητά τους να αποτρέψουν τη Ρωσία.

Το άγνωστο χρονοδιάγραμμα

Το Πεντάγωνο δεν έχει ακόμη αποκαλύψει δημόσια το χρονοδιάγραμμα για την αποχώρηση, αλλά Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι θα τεθεί σε ισχύ πολύ σύντομα – πολύ νωρίτερα από ό,τι είχαν προετοιμαστεί οι Ευρωπαίοι ομόλογοι. Η απότομη διακοπή των αμερικανικών δυνάμεων θα επηρέαζε την ικανότητα του ΝΑΤΟ, για παράδειγμα, να παρακολουθεί την κυκλοφορία των ρωσικών υποβρυχίων ή να εκτοξεύει πυραύλους Tomahawk μεγάλου βεληνεκούς βαθιά στο ρωσικό έδαφος.

Αν και οι Ευρωπαίοι έχουν παρόμοιες δυνατότητες εκτόξευσης πυραύλων, οι ειδικοί λένε ότι οι πύραυλοι λειτουργούν ως μεγαλύτερο αποτρεπτικό μέσο για τη Ρωσία όταν χρησιμοποιούνται από τις ΗΠΑ, καθώς οι Ευρωπαίοι μπορεί να είναι πιο επιφυλακτικοί ως προς την ανάπτυξή τους. «Ενώ καθεμία από αυτές τις περικοπές μπορεί να αντιμετωπιστεί μεμονωμένα, μαζί αντιπροσωπεύουν μια σημαντική αλλαγή στάσης και θέτουν προκλήσεις στην ετοιμότητα αποτροπής της Ευρώπης σε όλο το φάσμα», δήλωσε ο Τζουζέπε Σπαταφόρα του Ινστιτούτου Μελετών Ασφάλειας της ΕΕ, μιας δεξαμενής σκέψης με έδρα το Παρίσι.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ παραπονιέται εδώ και χρόνια για το δυσανάλογο βάρος που επωμίζονται οι ΗΠΑ όσον αφορά στη συμβολή τους στο ΝΑΤΟ. Έχει επανειλημμένα καλέσει την Ευρώπη να κάνει πολύ περισσότερα για να αμυνθεί χωρίς την αμερικανική υποστήριξη και έχει απειλήσει να αποχωρήσει εντελώς από τη συμμαχία. Αλλά μέχρι σήμερα η κυβέρνησή του είχε προχωρήσει μόνο με μεμονωμένες ανακοινώσεις για σχετικά μικρές αποσύρσεις από μεμονωμένες χώρες – μέχρι το έγγραφο του Ιουνίου που περιέγραφε λεπτομερώς τις σαρωτικές μειώσεις στην αμερικανική υποστήριξη για το ΝΑΤΟ στο σύνολό του.

Οι περικοπές θα μετριαστούν από το γεγονός ότι τα αμερικανικά στρατεύματα στην Ευρώπη θα εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις του ΝΑΤΟ στην ήπειρο. Οι επιπτώσεις της απεμπλοκής θα μετριαστούν επίσης από το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες, βλέποντας την ανάγκη να βασίζονται λιγότερο στην υποστήριξη των ΗΠΑ, βρίσκονταν ήδη στη διαδικασία επανεξοπλισμού των χωρών τους.

Ωστόσο, ο υπουργός Άμυνας της Βρετανίας, Τζον Χίλι παραιτήθηκε την Πέμπτη, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι δαπανά πολύ λίγα για τον στρατό της. Και η Ευρώπη δυσκολεύεται ενίοτε να συντονίσει τον επανεξοπλισμό της. Την Τρίτη (9/6), η Γερμανία επιβεβαίωσε την αποχώρησή της από ένα έργο κατασκευής ενός νέου μαχητικού αεροσκάφους με τη Γαλλία και την Ισπανία.

Για ορισμένους Ευρωπαίους, ο συγκεκριμένος αριθμός αμερικανικών πόρων που έχουν διατεθεί στην Ευρώπη είναι λιγότερο σημαντικός από το ερώτημα εάν ο Τραμπ είναι διατεθειμένος να αναπτύξει κάποιο από αυτά σε μάχη. Ο Γερμανός βουλευτής Άντον Χόφραϊτερ δήλωσε: «Το κύριο πρόβλημα του ΝΑΤΟ είναι ότι, όσο ο Τραμπ είναι πρόεδρος, δεν υπάρχει πλέον καμία πίστη ότι οι ΗΠΑ θα βοηθήσουν τους Ευρωπαίους σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης».

Αποχώρηση σε δύσκολη στιγμή για την Ευρώπη

Η αποχώρηση έρχεται σε μια ιδιαίτερα τεταμένη στιγμή για την Ευρώπη. Στο τέλος Μαΐου, ένα ρωσικό drone χτύπησε μια πολυκατοικία στη Ρουμανία, η πρώτη τέτοια επίθεση σε μια μεγάλη αστική περιοχή εντός του εδάφους του ΝΑΤΟ. Σε συνδυασμό με άλλες εισβολές ρωσικών drone στον εναέριο χώρο του ΝΑΤΟ, ενίσχυσε τους ευρωπαϊκούς φόβους ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επεκτείνει την επιθετικότητά της πέρα ​​από την εισβολή της στην Ουκρανία.

Ο Εντ Άρνολντ από το Royal United Services Institute, μια δεξαμενή σκέψης για θέματα ασφάλειας στο Λονδίνο, δήλωσε ότι ενώ η αποχώρηση θα μπορούσε να είναι χειρότερη, «θα έχει ως αποτέλεσμα την εστίαση των μυαλών», είπε. Οι λεπτομέρειες της αποχώρησης ανακοινώθηκαν κατ’ ιδίαν, καθώς κορυφαίοι Αμερικανοί αξιωματούχοι άμυνας μίλησαν δημόσια για την πρόθεσή τους να ανακατανείμουν δυνάμεις για την υπεράσπιση των αμερικανικών συμφερόντων στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού.

Ο επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Διοίκησης του Πενταγώνου, Στρατηγός Αλέξους Γκρίνκεβιτς δήλωσε στις αρχές Ιουνίου: «Υπάρχει μια ανθυγιεινή αλληλεξάρτηση στο Μοντέλο Δύναμης του ΝΑΤΟ από τις δυνάμεις των ΗΠΑ». Ο στρατηγός, ο οποίος είναι ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής του ΝΑΤΟ, πρόσθεσε: «Ο Πρόεδρος Τραμπ, ο Υπουργός Άμυνας Χέγκσεθ και άλλοι έχουν καταστήσει σαφές ότι αυτό πρέπει να αλλάξει και θα αλλάξει. Η πιθανή πραγματικότητα της ταυτόχρονης σύγκρουσης σε πολλαπλά θέατρα το απαιτεί».

Σύμφωνα με τους NYT, οι νέες διαβαθμισμένες αξιολογήσεις των μυστικών υπηρεσιών αναφέρουν ότι το Ιράν έχει ανακτήσει την επιχειρησιακή πρόσβαση σε 30 από τις 33 θέσεις πυραύλων που διαθέτει κατά μήκος των Στενών του Ορμούζ.

Το εύρημα αυτό καταρρίπτει τους ισχυρισμούς του Λευκού Οίκου περί «εξουδετερωμένου» στρατού και υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη παραμένει μια υπολογίσιμη απειλή για τα αμερικανικά πολεμικά πλοία και τα πετρελαιοφόρα που διασχίζουν το στρατηγικό πέρασμα.

Επιχειρησιακή ετοιμότητα και «υπόγεια» ισχύς

Πηγές με γνώση των αξιολογήσεων δήλωσαν στην αμερικανική εφημερίδα ότι οι Ιρανοί είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν κινητούς εκτοξευτές εντός των εγκαταστάσεων για να μετακινήσουν πυραύλους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να πραγματοποιήσουν εκτοξεύσεις απευθείας από τις υπάρχουσες βάσεις.

Μόνο τρεις τοποθεσίες κατά μήκος των Στενών παραμένουν εντελώς απρόσιτες.

Όπως επισημαίνεται στο ρεπορτάζ, το Ιράν:

• Διατηρεί περίπου το 70% των κινητών εκτοξευτών του σε όλη τη χώρα.
• Κατέχει ακόμα το 70% του προπολεμικού αποθέματος πυραύλων του (βαλλιστικοί και cruise).
• Έχει ανακτήσει την πρόσβαση στο 90% των υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης και εκτόξευσης, οι οποίες θεωρούνται πλέον «μερικώς ή πλήρως λειτουργικές».

Η διάψευση του αφηγήματος Τραμπ – Χέγκσεθ

Τα ευρήματα αυτά έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ.

Στις 9 Μαρτίου, ο Τραμπ είχε δηλώσει στο CBS News ότι οι πύραυλοι του Ιράν «έχουν σκορπίσει» και ότι η χώρα «δεν έχει τίποτα πια από στρατιωτική άποψη».

Αντίστοιχα, ο Χέγκσεθ υποστήριξε τον Απρίλιο ότι η επιχείρηση «Επική Οργή» είχε «αποδεκατίσει τον στρατό του Ιράν και τον κατέστησε ανίκανο για μάχη για τα επόμενα χρόνια».

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Ολίβια Γουέιλς, ερωτηθείσα από τους NYT, επέμεινε ότι ο στρατός του Ιράν έχει «συντριβεί». «Όποιος πιστεύει ότι το Ιράν έχει ανασυγκροτήσει τον στρατό του είναι είτε παραπλανημένος είτε φερέφωνο των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC)», πρόσθεσε.

Από την πλευρά του, ο προσωρινός εκπρόσωπος Τύπου του Πενταγώνου, Τζόελ Βαλντέζ, επιτέθηκε στην εφημερίδα.

«Είναι ντροπή οι New York Times και άλλοι να ενεργούν ως πράκτορες δημοσίων σχέσεων του ιρανικού καθεστώτος, προκειμένου να παρουσιάσουν την Επιχείρηση Επική Οργή ως οτιδήποτε άλλο εκτός από ένα ιστορικό επίτευγμα», σχολίασε.

Πυρομαχικά και ανήσυχοι σύμμαχοι

Το ρεπορτάζ των NYT υπογραμμίζει ένα κρίσιμο πρόβλημα: την εξάντληση των αμερικανικών αποθεμάτων πυραύλων.

Οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν τεράστιες ποσότητες κρίσιμων πυρομαχικών (Tomahawk, Patriot, ATACMS), εξαντλώντας σε ορισμένες περιπτώσεις αποθέματα ετών.

Σύμφωνα με τους NYT, κατά τη διάρκεια του πολέμου εκτοξεύτηκαν:

• Περίπου 1.100 πύραυλοι cruise μεγάλου βεληνεκούς (σχεδόν το σύνολο του διαθέσιμου αποθέματος των ΗΠΑ).
• Περισσότεροι από 1.000 πύραυλοι Tomahawk (ποσότητα που αντιστοιχεί σε 10 χρόνια παραγωγής).
• Πάνω από 1.300 πύραυλοι Patriot.

Αυτή η «αιμορραγία» πυρομαχικών προκαλεί έντονη ανησυχία στους Ευρωπαίους συμμάχους, οι οποίοι φοβούνται ότι οι δικές τους παραγγελίες για την Ουκρανία θα καθυστερήσουν, καθώς το Πεντάγωνο θα προτεραιοποιήσει την αναπλήρωση των δικών του αποθηκών.

Στρατηγικά σφάλματα;

Οι αξιολογήσεις δείχνουν ότι οι ΗΠΑ ίσως υποτίμησαν την ανθεκτικότητα του Ιράν.

Λόγω περιορισμένων αποθεμάτων βομβών «bunker-buster», οι Αμερικανοί διοικητές επέλεξαν συχνά να σφραγίζουν τις εισόδους των υπόγειων βάσεων αντί να τις καταστρέφουν ολοσχερώς.

Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τις πληροφορίες των NYT, ήταν «μεικτό», επιτρέποντας στην Τεχεράνη να αποκαταστήσει την πρόσβαση πολύ ταχύτερα από το αναμενόμενο.

Παρά τις απώλειες στην ηγεσία του και την κλυδωνιζόμενη οικονομία του, το Ιράν φαίνεται πως διατηρεί το «χαρτί» της στρατιωτικής αποτροπής, περιπλέκοντας τους υπολογισμούς του Ντόναλντ Τραμπ σε περίπτωση που η εύθραυστη εκεχειρία καταρρεύσει.

Αν και κατά την ίδια ανακοίνωση οι επιχειρήσεις μάχης στο πλοίο των 100.000 τόνων, το οποίο έχει αναπτυχθεί στην Ερυθρά Θάλασσα δεν επηρεάστηκαν από τη φωτιά, το δημοσίευμα των ΝΥΤ παρουσιάζει μια διαφορετική εκδοχή.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά «οι συνθήκες για το πλήρωμα και την αεροπορική πτέρυγα των περίπου 4.500 ατόμων που βρίσκονται στο πλοίο αξίας 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων απέχουν πολύ από το ιδανικό. Περίπου 600 ναύτες έχασαν τα κρεβάτια τους στη φωτιά και κοιμούνται σε τραπέζια ή στο πάτωμα, ενώ πολλοί δεν έχουν τη δυνατότητα να πλύνουν τα ρούχα τους».

Σύμφωνα με αξιωματούχους του αμερικανικού στρατού και αναφορές μελών του πληρώματος, η πυρκαγιά ξέσπασε στο κεντρικό πλυντήριο του πλοίου, σύμφωνα με πληροφορίες στον αεραγωγό ενός στεγνωτήριου πριν εξαπλωθεί μέσω των αεραγωγών σε διάφορα άλλα σημεία του σκάφους.

Η πυρκαγιά τελικά τέθηκε υπό έλεγχο, αφού οι ναύτες πάλεψαν με τις φλόγες για πάνω από μια μέρα σε πολλά «διαμερίσματα» του αεροπλανοφόρου.

Υπενθυμίζεται ότι το αμερικανικό αεροπλανοφόρο που βρίσκεται σε αποστολή για 10 μήνες, είχε αντιμετωπίσει πρόβλημα και με τις τουαλέτες.

Το USS Gerald R. Ford Read ξεκίνησε την τελευταία αποστολή του από τη Μεσόγειο, στη συνέχεια εστάλη στην Καραϊβική στο πλαίσιο του κλοιού που έστησαν οι ΗΠΑ στη Βενεζουέλα για την ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο και στη συνέχεια επέστρεψε στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Ειδικοί εξηγούν ότι τέτοιες μακροχρόνιες αποστολές αφήνουν «σημάδια» σε πλοία και πληρώματα. Τα προγράμματα συντήρησης συντονίζονται αυστηρά σε ολόκληρο το στόλο, και η παράταση της αποστολής ενός αεροσκάφους μπορεί να καθυστερήσει τις επισκευές και να επιβαρύνει τον εξοπλισμό που έχει σχεδιαστεί για αποστολές μικρότερης διάρκειας.

Η Τρίτα Πάρσι, ιδρύτρια και αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Κουίνσι, πιστεύει ότι η αμερικανική υπόθεση ότι το ιρανικό καθεστώς βρισκόταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης ήταν λάθος.

Κατά τη γνώμη του, η δολοφονία του Χαμενεΐ και η στοχοποίηση πολυάριθμων ηγετών δεν οδήγησαν στην κατάρρευση της κυβέρνησης, επειδή η κρατική δομή σχεδιάστηκε πρωτίστως για να παραμείνει ακόμη και σε περίπτωση απώλειας των ηγετών της.

Πρόσθεσε ότι οι αμερικανο-ισραηλινές επιδρομές και η διάδοση ειδήσεων σχετικά με τη χρήση της κουρδικής κάρτας έχουν ενισχύσει τον εθνικισμό εντός του Ιράν, ακόμη και μεταξύ της αντιπολίτευσης, γεγονός που μπορεί να δώσει στο καθεστώς την ευκαιρία να ανασυνταχθεί, ειδικά αν οι Ιρανοί αισθάνονται ότι ο εξωτερικός στόχος είναι να διαιρέσουν τη χώρα.

• Ο Ali Vaez, διευθυντής έργου για το Ιράν στην Διεθνή Ομάδα Κρίσεων, υποστήριξε ότι οι Φρουροί της Επανάστασης είναι η οντότητα που είναι η πιο ικανή να καταλάβει την εξουσία μετά τον πόλεμο.

Εξήγησε ότι οι Φρουροί της Επανάστασης δεν είναι απλώς μια στρατιωτική δύναμη, αλλά ένας θεσμός βαθιά ριζωμένος στην οικονομία, την πολιτική και τα μέσα ενημέρωσης.

Ακόμα και με τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ να αναλαμβάνει τη θέση του Ανώτατου Ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ο Βαέζ εκτιμά ότι θα είναι πολιτικά αδύναμος σε σύγκριση με τον Χαμενεΐ, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης ασκούν πραγματική εξουσία στο παρασκήνιο.

• Σύμφωνα με τους New York Times, η Sanam Vakil, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο βρετανικό think tank Chatham House, πιστεύει ότι οι στρατιωτικές επιθέσεις άνοιξαν μια ιστορική ευκαιρία για πολιτική αλλαγή στο Ιράν, αλλά η αντιπολίτευση δεν είναι έτοιμη να την εκμεταλλευτεί.

Είπε ότι η αντιπολίτευση -είτε αυτοί που ζητούν επιστροφή στη μοναρχία, οι Μουτζαχεντίν του Λαού, είτε ορισμένες εθνοτικές ομάδες όπως οι Κούρδοι- είναι βυθισμένη σε ιδεολογικές και ιστορικές συγκρούσεις και δεν έχει «σχέδιο για την επόμενη μέρα» ή ενιαία ηγεσία.

Επομένως, σύμφωνα με τον Wakil, η λαϊκή οργή από μόνη της δεν αρκεί για να επιφέρει μια ομαλή πολιτική μετάβαση.

Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι παρά τις δεκαετίες διαμαρτυριών που έχουν μειώσει τη νομιμότητα της ιρανικής κυβέρνησης, η απουσία εναλλακτικών πολιτικών βάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει στην απώλεια μιας «ιστορικής ευκαιρίας» για την επίτευξη διαρκούς αλλαγής στο Ιράν.

• Ο Στίβεν Κίνζερ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Μπράουν, συζήτησε την πιθανότητα επιστροφής στη μοναρχία μέσω του Ρεζά Παχλεβί , γιου του πρώην Σάχη του Ιράν .

Τόνισε ότι αυτό το σενάριο είναι απίθανο, επειδή η ιρανική ιστορία (από την εποχή της συνωμοσίας των ΗΠΑ και της Βρετανίας για την ανατροπή της κυβέρνησης του Μοχάμεντ Μοσαντέκ το 1953) έχει αφήσει μια «βαθιά ουλή» στην εθνική ψυχή, καθιστώντας την ιρανική κοινωνία εξαιρετικά ευαίσθητη σε κάθε ηγέτη που έρχεται στην εξουσία με ξένη υποστήριξη.

Ο Ρεζά Παχλεβί θεωρείται «μη σοβαρός» υποψήφιος που δεν κατανοεί την πραγματικότητα του Ιράν σήμερα και επικρίνεται για την ισχυρή του αφοσίωση στην Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ.

Ο συγγραφέας πιστεύει ότι το να στοιχηματίζει κανείς στον γιο του Σάχη είναι ένα επικίνδυνο στοίχημα, καθώς θεωρείται ένας «μη σοβαρός» υποψήφιος που δεν κατανοεί την πραγματικότητα του Ιράν σήμερα και επικρίνεται για την ισχυρή του αφοσίωση στην Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ.

Κατά τη γνώμη του, οποιοσδήποτε ηγέτης έρθει στην εξουσία στις πλάτες αμερικανικών και ισραηλινών τανκς θα θεωρηθεί πράκτορας αυτών των χωρών, κάτι που θα καταστήσει αδύνατη την κυριαρχία του.

• Η Γιασμίν Φαρούκ, διευθύντρια του έργου για τον Κόλπο στην Διεθνή Ομάδα Κρίσεων, προειδοποίησε ότι η κατάρρευση του ιρανικού κράτους θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτεταμένο περιφερειακό χάος.

Επεσήμανε ότι το Ιράν είναι μια μεγάλη χώρα με περίπου 90 εκατομμύρια κατοίκους και διαθέτει πυρηνικές και πυραυλικές δυνατότητες, καθώς και δίκτυα συμμάχων στην περιοχή, και εάν καταρρεύσουν οι κρατικοί θεσμοί, αυτές οι δυνατότητες θα μπορούσαν να εξαπλωθούν σε διαφορετικές ένοπλες ομάδες.

Πιστεύει ότι το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένα τεράστιο κύμα εκτοπισμού και χάους ασφαλείας που θα εκτείνεται από τον Κόλπο μέχρι την Κεντρική Ασία, ξεπερνώντας ακόμη και τον αντίκτυπο της συριακής πολεμικής κρίσης.

• Από την πλευρά του, ο Ματίν-Ασγκάρι, καθηγητής ιστορίας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, πιστεύει ότι το καλύτερο σενάριο είναι μια πολιτική μετάβαση με επικεφαλής τους ίδιους τους Ιρανούς.

Επεσήμανε ότι το καθεστώς υποφέρει από βαθιές οικονομικές και πολιτικές κρίσεις εδώ και χρόνια και ότι η ιρανική κοινωνία έχει γίνει μάρτυρας εκτεταμένων διαμαρτυριών. Ως εκ τούτου, η αλλαγή μπορεί να έρθει μέσω ενός συνταγματικού δημοψηφίσματος ή μιας μεταβατικής διαδικασίας με επικεφαλής μεταρρυθμιστές πολιτικούς και προσωπικότητες της κοινωνίας των πολιτών.

Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η επιτυχία οποιασδήποτε δημοκρατικής μετάβασης απαιτεί τον τερματισμό του πολέμου και την παροχή στους Ιρανούς της δυνατότητας να αποφασίσουν το μέλλον τους χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις.

Ανάμεσα σε αυτές τις έξι διαφορετικές οπτικές γωνίες στην ανάγνωση της σκηνής, το μέλλον του Ιράν παραμένει ανοιχτό σε σημαντικά ερωτήματα, μεταξύ των πιθανοτήτων επιβίωσης της κυβέρνησης, της ανόδου νέων δυνάμεων με ισραηλινή και αμερικανική υποστήριξη ή της εισόδου της χώρας σε μια φάση βαθιών μετασχηματισμών των οποίων τα χαρακτηριστικά δεν είναι ακόμη σαφήΑ

Το περιστατικό θεωρείται μέχρι στιγμής το πιο θανατηφόρο πλήγμα σε βάρος αμάχων από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν το κύμα στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν.

Η ανάλυση των στοιχείων

Η εφημερίδα βασίστηκε σε συνδυασμό δεδομένων – μεταξύ άλλων δορυφορικές εικόνες που δημοσιοποιήθηκαν πρόσφατα, βίντεο που επαληθεύθηκαν με γεωεντοπισμό και μαρτυρίες από αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα. Από την επεξεργασία αυτών των στοιχείων προκύπτει ότι το σχολικό συγκρότημα επλήγη σχεδόν ταυτόχρονα με την παρακείμενη ναυτική εγκατάσταση.

Σε βίντεο που εντόπισαν αναλυτές γεωεντοπισμού φαίνονται μεγάλες στήλες καπνού να υψώνονται τόσο από την περιοχή της βάσης όσο και από το σχολείο, γεγονός που ενισχύει το σενάριο συντονισμένης επίθεσης εναντίον στρατιωτικών στόχων στην περιοχή.

Η τοποθεσία της πόλης βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από την Τεχεράνη — περίπου 965 χιλιόμετρα — αλλά πολύ κοντά στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο των Στενών του Ορμούζ.

New York Times: The US was responsible for the attack on the girls' elementary school in Minab, Hormozgan, which led to the martyrdom of 170 Iranian students.

The attack originated from one of the US bases in the Persian Gulf countries. pic.twitter.com/bgAwMs3AWH

— IRNA News Agency ☫ (@IrnaEnglish) March 6, 2026

Η στάση της Ουάσιγκτον

Ο Λευκός Οίκος απέφυγε να αποδώσει ευθύνη για το χτύπημα στο σχολείο. Η εκπρόσωπος Τύπου Καρολίν Λέβιτ δήλωσε ότι, «από όσο γνωρίζουμε», οι αμερικανικές δυνάμεις δεν πραγματοποίησαν επίθεση εναντίον του σχολείου, σημειώνοντας ωστόσο ότι το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ διερευνά το περιστατικό.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ επιβεβαίωσε επίσης ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα για τις συνθήκες της επιδρομής.

Από την πλευρά του Ισραήλ, ο εκπρόσωπος των ενόπλων δυνάμεων Ναντάβ Σοσάνι δήλωσε ότι δεν υπήρχε γνώση ισραηλινής στρατιωτικής επιχείρησης στην περιοχή εκείνη την περίοδο.

Τι δείχνουν οι δορυφορικές εικόνες

Για να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς συνέβη, οι Times παρήγγειλαν νέες δορυφορικές λήψεις της περιοχής. Οι εικόνες δείχνουν ότι πολλαπλά πλήγματα ακριβείας έπληξαν τουλάχιστον έξι κτήρια εντός της ναυτικής βάσης.

Evidence points to a U.S. strike destroying a Minab elementary school on Feb 28, killing 175, mostly children. Satellite data and footage sync the blast with a nearby raid on an IRGC naval base. The U.S. confirms operations in the area but says it's "under investigation."… pic.twitter.com/H6bzPTxkVk

— Abd (@AwaamiLens) March 6, 2026

Τέσσερα από αυτά φαίνεται να καταστράφηκαν ολοσχερώς, ενώ σε άλλα δύο εντοπίστηκαν σημάδια πρόσκρουσης στο κέντρο των στεγών τους — χαρακτηριστικό που συνδέεται συνήθως με κατευθυνόμενα όπλα υψηλής ακρίβειας.

Ο αναλυτής εθνικής ασφάλειας Γουές Μπράιαντ, πρώην αξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ και σύμβουλος στο Πεντάγωνο, εκτίμησε ότι τα πλήγματα φέρουν τα χαρακτηριστικά «απόλυτα στοχευμένων επιθέσεων».

Το σχολείο και η παλιά σύνδεση με τη βάση

Δορυφορικές εικόνες παλαιότερων ετών δείχνουν ότι το κτήριο που λειτουργούσε ως σχολείο είχε στο παρελθόν ενταχθεί στις εγκαταστάσεις της ναυτικής βάσης. Φωτογραφίες του 2013 δείχνουν δρόμους που συνέδεαν το συγκρότημα με άλλες στρατιωτικές υποδομές.

Ωστόσο μέχρι το 2016 το κτήριο είχε αποκοπεί από τη βάση και λειτουργούσε πλέον ως εκπαιδευτική εγκατάσταση, με αθλητικούς χώρους και αυλές που κατασκευάστηκαν τα επόμενα χρόνια.

Η ειδικός στο διεθνές δίκαιο Μπεθ βαν Σακ από το Πανεπιστήμιο Stanford εκτίμησε ότι με βάση τις δυνατότητες πληροφοριών των ΗΠΑ «θα έπρεπε να ήταν γνωστό ότι στην περιοχή λειτουργούσε σχολείο».

Τα ανοιχτά ερωτήματα

Ο ακριβής απολογισμός των θυμάτων παραμένει ασαφής, καθώς ανεξάρτητη επιβεβαίωση δεν είναι δυνατή. Ιρανοί αξιωματούχοι υγείας και κρατικά μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για τουλάχιστον 175 νεκρούς, πολλοί από τους οποίους ήταν παιδιά.

Παράλληλα, αναλύσεις που κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο και απέδιδαν την έκρηξη σε ιρανικό πύραυλο απορρίπτονται από ειδικούς. Όπως σημειώνουν οι Times, η ακρίβεια και ο αριθμός των πλήγματων δεν συνάδουν με ένα μόνο βλήμα.

Η έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη καλείται πλέον να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα: εάν η επίθεση στο σχολείο ήταν αποτέλεσμα επιχειρησιακού λάθους ή εάν βασίστηκε σε παρωχημένες πληροφορίες για τη χρήση του κτηρίου.

Ήδη έξι Αμερικανοί έχουν σκοτωθεί, ενώ οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο δέχονται επιθέσεις, σημειώνουν σε ανάλυσή τους οι New York Times. Το χρηματιστήριο παρουσιάζει αστάθεια και οι τιμές της βενζίνης αυξάνονται. Ο αμερικανικός στρατός δαπανά, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια την ημέρα.

Στο Ιράν, αεροπορική επιδρομή σε δημοτικό σχολείο θηλέων προκάλεσε τον θάνατο 175 ανθρώπων, σύμφωνα με τις υγειονομικές υπηρεσίες και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της χώρας, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ δηλώνει ότι διερευνά ποιος ευθύνεται για το περιστατικό.

Παρότι μέχρι στιγμής δεν έχουν αναπτυχθεί αμερικανικά χερσαία στρατεύματα στο ιρανικό έδαφος, η κυβέρνηση δεν έχει αποκλείσει την αποστολή στρατιωτών. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ άφησε την Τετάρτη να εννοηθεί ότι η σύγκρουση μπορεί να μην είναι σύντομη.

«Επιταχύνουμε, δεν επιβραδύνουμε», δήλωσε ο Χέγκσεθ στους δημοσιογράφους, προσθέτοντας: «Περισσότερα βομβαρδιστικά και περισσότερα μαχητικά καταφθάνουν ακόμη και σήμερα».

Πριν αποφασίσει να εξαπολύσει την επίθεση κατά του Ιράν που ξεκίνησε το Σάββατο, ο Τραμπ εμφανιζόταν ενισχυμένος από μια σειρά γρήγορων στρατιωτικών επιτυχιών.

Υπό την ηγεσία του Τραμπ, ο αμερικανικός στρατός συνέλαβε τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, στη διάρκεια μιας ταχύτατα εκτελεσμένης επιχείρησης, έπληξε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν σε αιφνιδιαστική επίθεση, στόχευσε τους αντάρτες Χούθι στην Υεμένη, έπληξε μια σειρά από σκάφη, που θεωρούνταν ύποπτα για διακίνηση ναρκωτικών στην Καραϊβική και βομβάρδισε στόχους στο Ιράκ, τη Νιγηρία και τη Σομαλία στο πλαίσιο επιχειρήσεων κατά της τρομοκρατίας.

Όλες αυτές οι επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν γρήγορα και, κατά την άποψη της κυβέρνησης, με επιτυχία, με μικρό κόστος σε αμερικανικές ζωές ή πόρους.

Ωστόσο, ο πόλεμος που έχουν ξεκινήσει οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν ενέχει τον κίνδυνο να ξεφύγει από το μοντέλο των γρήγορων στρατιωτικών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα εάν η κυβέρνηση εμπλακεί βαθύτερα σε μια προσπάθεια αλλαγής καθεστώτος.

Ο Τζέισον Κρόου, Δημοκρατικός βουλευτής από το Κολοράντο και πρώην αξιωματικός των Rangers του αμερικανικού στρατού που υπηρέτησε στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, προειδοποίησε την Τετάρτη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες οδεύουν  προς τον ίδιο δρόμο, εκείνον των ατελείωτων πολέμων που ο ίδιος είχε δει από κοντά, και που ο Τραμπ είχε υποσχεθεί προεκλογικά να τερματίσει.

Ο Τραμπ κάλεσε τον λαό του Ιράν να «πάρει τη χώρα στα χέρια του», ωστόσο δεν έχει στηρίξει κάποια συγκεκριμένη δύναμη για να ηγηθεί της προσπάθειας κατά της κυβέρνησης.

Αφότου ξεκίνησαν οι αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν, ο Τραμπ έχει συνομιλήσει με τους ηγέτες των Κούρδων, αλλά δεν έχει συμφωνήσει σε κάποιο σχέδιο για τον εξοπλισμό τους με στόχο την ανατροπή της ιρανικής κυβέρνησης, δήλωσε την Τετάρτη η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Κάρολαϊν Λέβιτ.

«Ο Τραμπ είναι ένας άνθρωπος που του αρέσουν τα χαμηλά κόστη και οι εντυπωσιακές νίκες», δήλωσε ο Τζον Χόφμαν, ερευνητής σε θέματα άμυνας και εξωτερικής πολιτικής στο Cato Institute. «Όσα ακούω από ανθρώπους μέσα και γύρω από την κυβέρνηση είναι ότι, μετά την υπόθεση Μαδούρο, βρισκόταν σε πολύ καλή ψυχολογική κατάσταση. Ένιωθε σε μεγάλο βαθμό άτρωτος. Αλλά αυτό είναι θεμελιωδώς διαφορετικό από τη Βενεζουέλα. Το κόστος ήδη αυξάνεται».

Ο Χόφμαν επισήμανε ότι ήδη υπάρχουν νεκροί Αμερικανοί στρατιώτες, ενώ οι τιμές  του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν σημειώσει άνοδο. «Νομίζω ότι οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκαν περίπου κατά 40% και αυτό θα χειροτερεύσει», είπε. «Οι τιμές αυτές θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν».

Ωστόσο, ο Έλιοτ Άμπραμς, ανώτερος ερευνητής για τη Μέση Ανατολή στο Council on Foreign Relations, δήλωσε ότι πιστεύει πως υπάρχουν σημαντικά οφέλη από την εξόντωση της ηγεσίας του Ιράν και την αποδόμηση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της χώρας.

«Το κόστος μέχρι στιγμής είναι οι ζωές των Αμερικανών στρατιωτών», είπε. «Τα οφέλη, κατά τη γνώμη μου, είναι τεράστια. Το καθεστώς αυτό προσπαθεί και κατά καιρούς καταφέρνει να σκοτώνει Αμερικανούς για περισσότερα από 40 χρόνια».

Ο Άμπραμς πρόσθεσε ότι, εάν ο Τραμπ αποφασίσει να μην στείλει χερσαία στρατεύματα, οι αμερικανικές απώλειες μπορεί να παραμείνουν χαμηλές. Ωστόσο, υποστήριξε ότι ένα αποδυναμωμένο ιρανικό καθεστώς θα εξυπηρετούσε τελικά τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους.

«Ακόμη κι αν απομεινάρια του καθεστώτος παραμείνουν στην εξουσία, δεν θα έχουν πυρηνικό πρόγραμμα, ουσιαστικά κανένα πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων και καμία δυνατότητα προβολής ισχύος στην περιοχή», είπε.

Ο Χόφμαν όμως δεν είναι τόσο βέβαιος, υποστηρίζοντας ότι ένα αποσταθεροποιημένο Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό κίνδυνο για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.

«Αν το σχέδιο είναι πράγματι να αρχίσουν να εξοπλίζονται εθνοτικές αυτονομιστικές ομάδες και να επιχειρηθεί κατακερματισμός του Ιράν», είπε, «όχι μόνο θα πρόκειται για έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων σε κλίμακα που οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν εμπλακεί ποτέ πριν στη Μέση Ανατολή, αλλά θα έχει και τεράστιο κόστος για την περιοχή». Σε ένα τέτοιο σενάριο, πρόσθεσε, «είναι πολύ πιθανό να δούμε μαζικές ροές προσφύγων και να δημιουργηθεί χώρος και χρόνος για ομάδες όπως το ISIS να αποκτήσουν ξανά παρουσία».

«Αυτές είναι ομάδες που ευδοκιμούν στο χάος», κατέληξε. «Είναι σαν να ανοίγεις το κουτί της Πανδώρας».

Υπενθυμίζεται ότι στην εν λόγω επίθεση που έγινε στις αρχές Σεπτεμβρίου, σκοτώθηκαν έντεκα άνθρωποι. Οι NYT αναφέρουν πως το πλήγμα -με τα χαρακτηριστικά τα οποία αποκάλυψε- θα μπορούσε να συνιστά έγκλημα πολέμου.

Η εκτίμηση βασίζεται στο ότι το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο απαγορεύει ρητώς τη «δολιότητα» σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, με άλλα λόγια την εξαπάτηση του αντιπάλου ώστε να νομίζει πως έχει απέναντί του πολίτες.

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις διεξάγουν από τον Σεπτέμβριο εκστρατεία βομβαρδισμών εναντίον ταχύπλοων, που η Ουάσιγκτον παρουσιάζει ως ανήκοντα σε συμμορίες που διακινούν ναρκωτικά. Στα πλήγματα, στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό, έχουν σκοτωθεί συνολικά πάνω από εκατό άνθρωποι.

Η κυβέρνηση Τραμπ ουδέποτε παρουσίασε την παραμικρή απόδειξη ότι τα σκάφη που έγιναν στόχοι εμπλέκονταν πράγματι σε οποιαδήποτε λαθραία διακίνηση.

Επικαλούμενο Αμερικανούς αξιωματούχους ενήμερους σχετικά, το ρεπορτάζ αναφέρει ότι το εν λόγω αεροσκάφος δεν είχε διακριτικά και έφερε οπλισμό στο εσωτερικό της ατράκτου – όχι σε πυλώνες στα φτερά, κατά τρόπο ώστε να είναι εμφανής.

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν σε αυτό το συμβάν δεύτερο, επαναληπτικό πλήγμα (η πρακτική αποκαλείται «double tap») για να εξοντώσουν επιζήσαντες.

Το διπλό πλήγμα για να αποτελειωθούν ναυαγοί είχε ήδη χαρακτηριστεί από Αμερικανούς κοινοβουλευτικούς έγκλημα πολέμου.

Κατόπιν, ο αμερικανικός στρατός άρχισε να χρησιμοποιεί αναγνωρίσιμα στρατιωτικά αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένων οπλισμένων drones, για να συνεχίσει τις επιχειρήσεις του είδους, διευκρίνισαν οι NYT.