Ο Πάβελ Ντούροφ συνελήφθη το βράδυ του Σαββάτου από τη γαλλική αστυνομία στο αεροδρόμιο Λε Μπουρζέ του Παρισιού, αφού οι συνοριοφύλακες προειδοποίησαν τις δικαστικές αρχές ότι έφθανε με το ιδιωτικό του τζετ από το Αζερμπαϊτζάν.

Η σύλληψή του προκάλεσε διπλωματική θύελλα για τη γαλλική κυβέρνηση, καθώς και παγκόσμια κατακραυγή για την ελευθερία του λόγου και την ευθύνη των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης για το υλικό που μοιράζονται οι χρήστες τους.

Τα εντάλματα σύλληψης εκδόθηκαν αφού η πλατφόρμα ανταλλαγής μηνυμάτων δεν έδωσε «καμία απάντηση» σε προηγούμενο δικαστικό αίτημα για την ταυτοποίηση ενός χρήστη του Telegram, σύμφωνα με το έγγραφο, το οποίο κοινοποιήθηκε στο POLITICO από άτομο που εμπλέκεται άμεσα στην υπόθεση.

Στο έγγραφο τονίζεται επίσης η «σχεδόν ανύπαρκτη συνεργασία του Telegram» τόσο με τις γαλλικές όσο και με τις ευρωπαϊκές αρχές σε άλλες υποθέσεις.

Τα εντάλματα για τον Πάβελ και τον αδελφό του Νικολάϊ, συνιδρυτή της πλατφόρμας, εκδόθηκαν στις 25 Μαρτίου με την κατηγορία της «συνέργειας στην κατοχή, διανομή, προσφορά ή διάθεση πορνογραφικών εικόνων ανηλίκων σε οργανωμένη ομάδα». Τα γαλλικά μέσα ενημέρωσης είχαν προηγουμένως αναφέρει ότι η έρευνα είχε ξεκινήσει τον Ιούλιο.

Τα εντάλματα εκδόθηκαν έπειτα από μυστική έρευνα στο Telegram υπό την ηγεσία του τμήματος ηλεκτρονικού εγκλήματος της εισαγγελίας του Παρισιού, κατά τη διάρκεια της οποίας ένας ύποπτος συζήτησε για την προσέλκυση ανήλικων κοριτσιών για την αποστολή «παιδικής πορνογραφίας που παρήγαγε ο ίδιος» και στη συνέχεια απειλούσε να τη δημοσιεύσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο ύποπτος είπε επίσης στους ερευνητές ότι είχε βιάσει ένα μικρό παιδί, σύμφωνα με το έγγραφο. Η Telegram δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα των γαλλικών αρχών να ταυτοποιήσουν τον ύποπτο.

Εκτός από την έλλειψη συνεργασίας του Telegram με τις αρχές, το έγγραφο αναφέρει τη χρήση της πλατφόρμας «από πολυάριθμες εγκληματικές ομάδες» στην αιτιολόγηση των ενταλμάτων σύλληψης των αδελφών Ντούροφ.

Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι κάποιος από τους αδελφούς Ντούροφ εμπλέκεται άμεσα σε οποιαδήποτε από τις παράνομες δραστηριότητες που εντοπίστηκαν από την έρευνα.

Η τιμή του Toncoin, ενός κρυπτονομίσματος που αναπτύχθηκε από τους αδελφούς Ντούροφ, έπεσε κατακόρυφα μετά την είδηση της σύλληψης και διαπραγματεύεται περίπου 20 τοις εκατό χαμηλότερα από ό,τι ήταν το Σάββατο.

Ο δικηγόρος του Πάβελ Ντούροφ αρνήθηκε να σχολιάσει την έρευνα.

Ο αντιπρόεδρος του Telegram Ίλια Περεκόπσκι αναφέρεται επίσης στην περίληψη της υπόθεσης, αν και το έγγραφο δεν αναφέρει αν έχει εκδοθεί ένταλμα για αυτόν.

Το γραφείο του εισαγγελέα αρνήθηκε να σχολιάσει τα εντάλματα κατά των δύο αδελφών Ντούροφ, επειδή η έρευνα είναι απόρρητη. Ανέφεραν ωστόσο ότι «τα διάφορα αδικήματα που διαπράχθηκαν μέσω του Telegram και τα οποία δικαιολογούν την έναρξη έρευνας από τη μονάδα ηλεκτρονικού εγκλήματος της εισαγγελίας του Παρισιού, περιλαμβάνουν (μεταξύ άλλων) αδικήματα παιδικής πορνογραφίας».

Μετά από διαμάχες με τις ρωσικές αρχές και μάχες για το ιδιοκτησιακό καθεστώς, πούλησε το VKontakte και ίδρυσε την υπηρεσία ανταλλαγής μηνυμάτων Telegram, η οποία κέρδισε γρήγορα έδαφος, αλλά προκάλεσε διαμάχες εξαιτίας της έλλειψης ελέγχου ακραίου περιεχομένου.

O Ντούροφ έχει ιδρύσει εξαιρετικά δημοφιλή κοινωνικά δίκτυα και ένα κρυπτονόμισμα, έχει συγκεντρώσει περιουσία πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων και έχει έρθει σε σύγκρουση με τις αρχές στη Ρωσία και σε όλο τον κόσμο

Καθώς αυτά τα δράματα μαίνονταν, ο Ντούροφ παρέμεινε μια μυστηριώδης φιγούρα, δίνοντας σπάνια συνεντεύξεις, περιοριζόμενος σε αινιγματικές δηλώσεις στο Telegram. Δηλωμένος ελευθεριακός, έχει ταχθεί υπέρ της εμπιστευτικότητας στο διαδίκτυο και της κρυπτογράφησης στα μηνύματα.

Το 2006, έχοντας αποφοιτήσει από το Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης, ο Ντούροφ εγκαινίασε το VK, προσελκύοντας χρήστες ενώ ο ίδιος παρέμενε στη σκιά.

• Χαρακτηριστικό της απρόβλεπτης συμπεριφοράς του, ήταν το χάπενινγκ του 2012, όταν πέταξε σαΐτες από χαρτονομίσματα μεγάλης αξίας στους πεζούς από τα γραφεία του VK πάνω από ένα ιστορικό βιβλιοπωλείο στην λεωφόρο Νέφσκι της Αγίας Πετρούπολης (δείτε το παρακάτω βίντεο).

Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων κατά του Πούτιν την ίδια χρονιά, αναδείχθηκε σε ήρωα της φιλελεύθερης αντιπολίτευσης αρνούμενος να κλείσει τις ομάδες του ιστότοπου που οργάνωναν πορείες διαμαρτυρίας.

Αλλά αφού αντιμετώπισε προβλήματα με το Κρεμλίνο επειδή αρνήθηκε να παραδώσει τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών στις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας, πούλησε το μερίδιό του στην εταιρεία και εγκατέλειψε τη Ρωσία το 2014. Την προηγούμενη χρονιά είχε ήδη λανσάρει το Telegram, και συνέχισε να το αναπτύσσει μαζί με τον αδερφό του Νικολάϊ, ταξιδεύοντας από χώρα σε χώρα.

Εγκαταστάθηκε στο Ντουμπάι και απέκτησε την υπηκοότητα του νησιωτικού κράτους της Καραϊβικής Άγιος Χριστόφορος και Νέβις, ενώ στη συνέχεια, τον Αύγουστο του 2021, απέκτησε τη γαλλική υπηκοότητα μετά από μια χαμηλού προφίλ διαδικασία γύρω από την οποία το Παρίσι παραμένει εξαιρετικά διακριτικό.

• Εν τω μεταξύ, το Telegram γνώρισε τεράστια επιτυχία, χάρη στον συνδυασμό ευχρηστίας και ιδιωτικότητας που έκανε την εφαρμογή δημοφιλή στους διαδηλωτές υπέρ της δημοκρατίας σε όλο τον κόσμο, από το Χονγκ Κονγκ και το Ιράν μέχρι τη Λευκορωσία και τη Ρωσία.

Αυτό εξόργισε τις αρχές, ιδίως στη χώρα του και, το 2018, δικαστήριο της Μόσχας διέταξε το μπλοκάρισμα της υπηρεσίας. Όμως η επιβολή του μέτρου ήταν προβληματική, ενώ διαδηλωτές «βομβάρδισαν» την έδρα των ρωσικών υπηρεσιών ασφαλείας με σαΐτες, που είναι το σύμβολο του Telegram.

Μέχρι και… άγιο τον έκαναν οι διαδηλωτές υπέρ του Telegram στη Ρωσία το 2018, όταν το καθεστώς επιχείρησε να μπλοκάρει την εφαρμογή

• Έκτοτε, η Ρωσία εγκατέλειψε τις προσπάθειές της να μπλοκάρει το Telegram και μάλιστα η υπηρεσία μηνυμάτων χρησιμοποιείται από τη ρωσική κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, με ορισμένα κανάλια να διαθέτουν αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες συνδρομητές.

Το Telegram παίζει επίσης βασικό ρόλο στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, τον οποίο καταγράφουν μπλόγκερ και από τις δύο πλευρές, αναρτώντας τις αναλύσεις τους και βίντεο από τις μάχες. Ο Ντούροφ αποφεύγει τις παραδοσιακές συνεντεύξεις στα μέσα ενημέρωσης, αλλά τον Απρίλιο φιλοξενήθηκε από τον υπερσυντηρητικό Αμερικανό δημοσιογράφο Τάκερ Κάρλσον για μια εκτενή συζήτηση.

«Οι άνθρωποι αγαπούν την ανεξαρτησία. Αγαπούν επίσης την ιδιωτικότητα, την ελευθερία, υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους κάποιος θα μεταπηδήσει στο Telegram», είχε δηλώσει ο Ντούροφ στον Κάρλσον.

Ο Ντούροφ δημοσιεύει μηνύματα στο δικό του κανάλι στο Telegram, ισχυριζόμενος ότι ζει μια μοναχική ζωή, απέχοντας από το κρέας, το αλκοόλ, ακόμη και τον καφέ. Πάντα ντυμένος στα μαύρα, καλλιεργεί μια ομοιότητα με τον Κιάνου Ριβς ως Νίο στην ταινία «The Matrix».

• Τον περασμένο Ιούλιο, καυχήθηκε ότι είναι βιολογικός πατέρας περισσότερων από 100 παιδιών χάρη στις δωρεές σπέρματος που έκανε σε δώδεκα χώρες, περιγράφοντας το ως «καθήκον του ως πολίτης» και θυμίζοντας έναν άλλου μεγιστάνα της τεχνολογίας, τον επικεφαλής των X και Tesla, Ίλον Μασκ.

Σύμφωνα με την τελευταία εκτίμηση του περιοδικού Forbes, η περιουσία του Ντούροφ ανέρχεται σε 15,5 δισ. δολάρια. Αλλά η αξία του toncoin, του κρυπτονομίσματος που δημιούργησε, έχει πέσει κατά περισσότερο από 15% από την ανακοίνωση της σύλληψής του.

Το Telegram βρίσκεται εδώ και καιρό στο στόχαστρο των ευρωπαϊκών δικαστικών αρχών λόγω των ισχυρισμών ότι διαδίδει θεωρίες συνωμοσίας και εκκλήσεις για δολοφονίες. Ο Ντούροφ, ωστόσο, επιμένει ότι ανταποκρίνεται σε κάθε αίτημα για την αφαίρεση περιεχομένου που καλεί σε βία ή δολοφονία.

Ο δημιουργός, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Telegram είχε αναχωρήσει από το Μπακού, την πρωτεύουσα του Αζερμπαϊτζάν, κι επρόκειτο να διανυκτερεύσει στο Παρίσι, όπου σχεδίαζε να δειπνήσει, πρόσθεσε πηγή προσκείμενη στην έρευνα.

• Σύμφωνα με άλλη πηγή, δικαστής αποφάσισε να παραταθεί η προληπτική κράτηση του κ. Ντούροφ, που μπορεί να διαρκέσει ως και 96 ώρες το μέγιστο, χθες το βράδυ, καθώς τον βαραίνουν κατηγορίες που συνδέονται με το «οργανωμένο έγκλημα».

Αφού παρέλθουν οι 96 ώρες, ο Πάβελ Ντούροφ μπορεί είτε να αφεθεί ελεύθερος, ή να προσαχθεί ενώπιον δικαστικού για να του απαγγελθούν κατηγορίες.

Η OFMIN, γαλλική υπηρεσία αρμόδια για τη δίωξη εγκλημάτων σε βάρος ανηλίκων, είχε προχωρήσει στην έκδοση εντάλματος ερεύνης σε βάρος του κ. Ντούροφ, καθώς έχει αναλάβει συντονιστικό ρόλο σε προκαταρκτική έρευνα για διάφορα αδικήματα —από απάτη ως διακίνηση ναρκωτικών, διαδικτυακή παρενόχληση, οργανωμένο έγκλημα, ακόμη και εξύμνηση της τρομοκρατίας—, σύμφωνα με πηγή του AFP.

• Στην έρευνα εμπλέκεται η υπηρεσία δίωξης ηλεκτρονικών εγκλημάτων της εθνικής υπηρεσίας δίωξης του οργανωμένου εγκλήματος καθώς και η ONAF, υπηρεσία καταπολέμησης της τελωνειακής απάτης, κατά πηγές του πρακτορείου.

Η γαλλική δικαιοσύνη κατηγορεί τον Πάβελ Ντούροφ πως έμεινε άπρακτος (απουσία κάθε ελέγχου, έλλειψη συνεργασίας με τις διωκτικές αρχές) παρά την παράνομη χρήση της πλατφόρμας από συνδρομητές της.

«Φτάνει πια με την ατιμωρησία του Telegram», είπε με ικανοποίηση ένας από τους ερευνητές, με δόση έκπληξης που ο δισεκατομμυριούχος, παρότι γνώριζε ότι καταζητείται στη Γαλλία, αποφάσισε να ταξιδέψει στο Παρίσι. «Ίσως εξαιτίας του αισθήματος πως έχει απόλυτη ατιμωρησία», σχολίασε μια από τις πηγές.

• «Ο Πάβελ Ντούροφ δεν έχει τίποτε να κρύψει και ταξιδεύει συχνά στην Ευρώπη», διαβεβαίωσε από την πλευρά του το Telegram χθες βράδυ. «Είναι παράλογο να διατυπώνεται ο ισχυρισμός πως μια πλατφόρμα, ή ο ιδιοκτήτης της, ευθύνεται για καταχρήσεις» των δυνατοτήτων που παρέχονται μέσω αυτής, επέμεινε, πρόσθεσε η εταιρεία με έδρα το Ντουμπάι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

«Το Telegram τηρεί τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες» και «ο έλεγχος του περιεχομένου συμμορφώνεται προς τους κανόνες» των εταιρειών του κλάδου της, ανέφερε ακόμη η εταιρεία.

Η πλατφόρμα ιδρύθηκε το 2013 από τον Πάβελ Ντούροφ και τον αδελφό του Νικολάι. Σκοπός τους ήταν να δημιουργήσουν εναλλακτική στους μεγάλους αμερικανικούς ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης, που επικρίνονται συχνά για την εμπορική εκμετάλλευση των προσωπικών δεδομένων των χρηστών τους. Το Telegram τονίζει πως δεν αποκαλύπτει ούτε θα αποκαλύψει ποτέ δεδομένα των χρηστών του.

• Η σύλληψη του κ. Ντούροφ προκαλεί έντονες αντιδράσεις σε διεθνές επίπεδο. «#FreePavel», απαίτησε ο ιδιοκτήτης της πλατφόρμας X, ο Ίλον Μασκ. Ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο συμπλήρωσε κατόπιν αιχμηρά στα γαλλικά: «Liberté. Liberté! Liberté?».

Στη Ρωσία, όπου το Telegram είναι από τους πλέον χρησιμοποιούμενους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης, με κανάλια που ενίοτε έχουν εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους, η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα ενημέρωσε ότι η ρωσική πρεσβεία στο Παρίσι κινητοποιήθηκε αμέσως, «ως είθισται» σε περιπτώσεις σύλληψης ρώσων πολιτών στο εξωτερικό.

Εξάλλου, θυμίζοντας πως αρκετές ΜΚΟ σε διεθνές επίπεδο είχαν καταδικάσει το 2018 απόφαση δικαστηρίου που προέβλεπε να κλείσει το Telegram, απόφαση που ουδέποτε εφαρμόστηκε, η κυρία Ζαχάροβα διερωτήθηκε αν «θα απευθύνουν εκκλήσεις στο Παρίσι» για να αφήσει ελεύθερο τον κ. Ντούροφ «ή θα το βουλώσουν».

Σε μια από τις λιγοστές συνεντεύξεις που έχει παραχωρήσει, ο Πάβελ Ντούροφ αφηγήθηκε τον Απρίλιο στον αμερικανό παρουσιαστή Τάκερ Κάρλσον στο Ντουμπάι πως αποφάσισε να δημιουργήσει υπηρεσία ανταλλαγής κρυπτογραφημένων μηνυμάτων αφού υπέστη πολλές πιέσεις από τις ρωσικές αρχές για τον VK, ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης που δημιούργησε στην πατρίδα του προτού τον πουλήσει και φύγει από τη Ρωσία το 2014.

Κατόπιν δοκίμασε να εγκατασταθεί στο Βερολίνο, στο Λονδίνο, στη Σιγκαπούρη, στο Σαν Φρανσίσκο, προτού τελικά επιλέξει το Ντουμπάι, το οποίο επαινεί για το επιχειρηματικό περιβάλλον και την «ουδετερότητά του».

«Νομίζω πως τα πάμε καλά», το Telegram έχει «900 εκατομμύρια χρήστες που πιθανόν θα ξεπεράσουν το δισεκατομμύριο ενεργούς χρήστες μέσα σε έναν χρόνο», σημείωσε.

Στο εμιράτο του Κόλπου, το Telegram προστατεύεται από τους κανονισμούς και τους ελέγχους άλλων κρατών, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ΗΠΑ ασκούν ολοένα μεγαλύτερη πίεση σε μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για να διαγράφουν περιεχόμενο που χαρακτηρίζουν παράνομο.