Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανησυχεί για την άσκηση πίεσης από τις ΗΠΑ προς την Ουκρανία για να παραδώσει εδάφη κατά τις διαπραγματεύσεις με την Ρωσία, δήλωσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας.

«Είναι ξεκάθαρα λάθος προσέγγιση. Είναι, φυσικά, η ρωσική διαπραγματευτική μέθοδος, ζητούν κάτι που δεν είχαν ποτέ και για τον λόγο αυτόν προειδοποιούμε ότι πρόκειται για παγίδα στην οποία δεν πρέπει να πέσουμε», δήλωσε η Κάγια Κάλας στο περιθώριο της συνάντησης της Ομάδας των 7 (G7) στο Παρίσι.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στο Reuters ότι οι ΗΠΑ συνδέουν την προσφορά τους περί εγγυήσεων ασφαλείας προς το Κίεβο με την παράδοση στην Μόσχα εδαφών στην περιοχή του Ντονμπάς.

«Έχουμε ένα ζήτημα με τα εδάφη. Αυτό δεν αφορά ένα δημοψήφισμα, το κοινοβούλιο ή τον πρόεδρο. Δεν μπορούμε να τα παραχωρήσουμε έτσι απλά. Αυτό είναι εκτός του νομικού μας πλαισίου», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ζελένσκι, τονίζοντας ότι στις περιοχές αυτές διαμένουν περίπου 300.000 άνθρωποι.

Ο Ουκρανός πρόεδρος σημείωσε ότι το Κίεβο έχει προτείνει έναν συμβιβασμό, τον οποίο χαρακτήρισε ρεαλιστικό, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων. Όπως εξήγησε, η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία ελεύθερης οικονομικής ζώνης, σε συνδυασμό με ταυτόχρονη αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων και από τις δύο πλευρές. «Αν δημιουργηθεί μια ελεύθερη οικονομική ζώνη και χρειαστεί να υποχωρήσουμε λίγα χιλιόμετρα, αυτό θα σημαίνει ότι και η Ρωσία θα πρέπει να υποχωρήσει αντίστοιχα λίγα χιλιόμετρα. Εάν υπάρξει απόφαση για την οικονομική ζώνη, τότε ένα δημοψήφισμα θα είναι ο τρόπος για να γίνει αποδεκτή ή να απορριφθεί αυτή η απόφαση», ανέφερε.

Παράλληλα, ο Ζελένσκι αποκάλυψε ότι το ειρηνευτικό σχέδιο των 20 σημείων βρίσκεται σε ποσοστό περίπου 90% συμφωνημένο, με εκκρεμότητες να παραμένουν σε δύο σημεία, κυρίως σε ό,τι αφορά το εδαφικό ζήτημα. Όπως είπε, η Ουκρανία και η Ρωσία έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις στο θέμα των εδαφών, γεγονός που καθιστά τις διαπραγματεύσεις ιδιαίτερα σύνθετες.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας υπογράμμισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «κατανοούν τις θέσεις των δύο πλευρών» και επιχειρούν να διαμορφώσουν έναν βιώσιμο συμβιβασμό. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ουάσιγκτον και το Κίεβο έχουν συζητήσει σειρά συγκεκριμένων βημάτων για την επίτευξη ειρήνης, ενώ η ουκρανική πλευρά έχει ήδη προχωρήσει στην υλοποίηση ορισμένων από αυτά μέσα στον τρέχοντα μήνα.

Ο Ζελένσκι πρόσθεσε ότι η έγκριση του ειρηνευτικού σχεδίου από τον ουκρανικό λαό θα αποτελούσε σημαντική επιτυχία για τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, επισημαίνοντας ότι οι σχετικές πρωτοβουλίες υλοποιούνται υπό τη δική του ηγεσία.

«Το Κρεμλίνο θα είναι σε θέση να αξιολογήσει τις συνομιλίες Τραμπ-Ζελένσκι αφού λάβει πληροφορίες από τις ΗΠΑ» τόνισε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.

Η Ρωσία εξετάζει τερματισμό της «σύγκρουσης» στο πλαίσιο της επίτευξης των στόχων της. Είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είπε πως η Ουκρανία χάνει εδάφη, και μπορεί να χάσει περισσότερα εδάφη, παρατήρησε με νόημα ο Πεσκόφ. 

«Μιλάμε για την αποχώρηση των ενόπλων δυνάμεων του ”καθεστώτος” από το Ντονμπάς», είπε ο Πεσκόφ. Όταν ρωτήθηκε αν αυτό ισχύει και για τις περιοχές Ζαπορίζια και Χερσώνα, αρνήθηκε να συζητήσει λεπτομέρειες.

Ο Πούτιν και ο Τραμπ συνομίλησαν την Κυριακή ενόψει της συνάντησης του Τραμπ στο Μαϊάμι με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ ξεκαθάρισε ότι μια τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι δεν βρίσκεται υπό συζήτηση προς το παρόν. 

«Φυσικά συμφωνούμε με τη δήλωση του πρόεδρου Τραμπ ότι η ειρήνη είναι πιο κοντά» είπε πάντως ο Πεσκόφ. 

Η Ρωσία ελέγχει σήμερα το ένα πέμπτο της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας, την οποία προσάρτησε το 2014, περίπου το 90% του Ντονμπάς, το 75% των περιοχών Ζαπορίζια και Χερσώνα, και τμήματα των περιοχών Χάρκοβο, Σούμι, Νικολάιφ και Ντνιεπροπετρόφσκ, σύμφωνα με ρωσικές εκτιμήσεις.

Ο Πεσκόφ αρνήθηκε να σχολιάσει την ιδέα μιας ελεύθερης οικονομικής ζώνης στο Ντονμπάς ή το μέλλον του πυρηνικού σταθμού Ζαπορίζια, ο οποίος ελέγχεται από τη Ρωσία. 

Η Ρωσία ελέγχει σήμερα το ένα πέμπτο της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας, την οποία προσάρτησε το 2014, περίπου το 90% του Ντονμπάς, το 75% των περιοχών Ζαπορίζια και Χερσώνα, και τμήματα των περιοχών Χάρκοβο, Σούμι, Νικολάιφ και Ντνιπροπετρόφσκ, σύμφωνα με ρωσικές εκτιμήσεις.

Η Μόσχα ισχυρίζεται ότι το Ντονμπάς, η Ζαπορίζια και η Χερσώνα αποτελούν μέρος της Ρωσίας, αν και οι περισσότερες χώρες θεωρούν τις περιοχές αυτές μέρος της Ουκρανίας.

Σημείωσε ωστόσο ότι η Ρωσία είναι “έτοιμη” να καταβάλει προσπάθειες για να ξεπεραστούν οι διαφωνίες σχετικά με την “κρίση” στην Ουκρανία.

Η Μόσχα δεν έχει ενημερωθεί ακόμη για τα αποτελέσματα των συνομιλιών ΗΠΑ-Ουκρανίας στο Βερολίνο, δήλωσε εξάλλου ο Ριαμπκόφ.

“Δεν έχουμε ιδέα τι συνέβη εκεί“, δήλωσε, σχολιάζοντας το θέμα. 

Οι ηγέτες 10 ευρωπαϊκών χωρών, καθώς και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συναντήθηκαν στο Βερολίνο τη Δευτέρα στο πλαίσιο των εν εξελίξει συνομιλιών μεταξύ των ΗΠΑ και της Ουκρανίας.

Ειδικότερα, ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσάκοφ, ερωτηθείς από Ρώσο δημοσιογράφο σχετικά με την πρόταση του Ουκρανού προέδρου να διεξαχθεί δημοψήφισμα για τυχόν εδαφικές παραχωρήσεις, δήλωσε την Παρασκευή ότι “ολόκληρη η περιοχή του Ντονμπάς” ανήκει στη Ρωσία.

Το καθεστώς του Ντονμπάς, που περιλαμβάνει τις περιοχές Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ, είναι από τα κυριότερα σημεία διαφωνίας στις συνομιλίες για την ειρηνική επίλυση του ζητήματος στην Ουκρανία.

Μιλώντας την Πέμπτη από το Κίεβο, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι  οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν από την Ουκρανία να αποσύρει τα στρατεύματά της από το Ντονμπάς, δηλαδή τις επαρχίες Ντονέτσκ και Λουχάνσκ, ενώ η Ουάσινγκτον θα δημιουργούσε στη συνέχεια μια “ελεύθερη οικονομική ζώνη” στις περιοχές που ελέγχει σήμερα το Κίεβο εκεί.

Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, οι ΗΠΑ είχαν στο παρελθόν προτείνει το Κίεβο να παραδώσει ευθέως τα εδάφη του Ντονμπάς που εξακολουθεί να κατέχει στη Ρωσία.

Ωστόσο, ο Ζελένσκι αναφέρει ότι η Ουάσινγκτον επανήλθε με μια “συμβιβαστική” εκδοχή, βάσει της οποίας οι ουκρανικές δυνάμεις θα αποσύρονταν, αλλά οι ρωσικές δεν θα προέλαυναν στο κενό που θα δημιουργηθεί.

Ο Ζελένσκι πρόσθεσε ότι τυχόν συμφωνία θα έπρεπε να επικυρωθεί με εκλογές ή δημοψήφισμα, υπογραμμίζοντας ότι μόνο “ο ουκρανικός λαός” μπορεί να αποφασίσει για εδαφικές παραχωρήσεις.

Δημοσίευμα της γαλλικής Le Monde αποκαλύπτει την Παρασκευή ότι το Κίεβο είναι έτοιμο να αποδεχτεί τη δημιουργία μιας αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης στο Ντονμπάς.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, η οποία επικαλείται τον Ουκρανό διαπραγματευτή Μιχάιλο Ποντολιάκ, πρόκειται για παραχώρηση που έχει εγκριθεί από την Ευρώπη για να τερματιστεί ο πόλεμος.

Αυτή η αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη θα επέβαλε, σύμφωνα με το Κίεβο, την υποχώρηση των ουκρανικών και ρωσικών δυνάμεων και από τις δύο πλευρές της τρέχουσας γραμμής του μετώπου, στο Ντονμπάς.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, η οποία επικαλείται τον Ουκρανό διαπραγματευτή Μιχάιλο Ποντολιάκ, πρόκειται για παραχώρηση που έχει εγκριθεί από την Ευρώπη για να τερματιστεί ο πόλεμος.

Η παραχώρηση αυτή περιλαμβάνεται στο ειρηνευτικό σχέδιο των ΗΠΑ που επεξεργάστηκαν το Κίεβο και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του, και το οποίο διαβιβάστηκε στον Ντόναλντ Τραμπ το βράδυ της Τετάρτης. Ο Εμανουέλ Μακρόν, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και ο Μερτς συμμετείχαν στη σύνταξη αυτής της “πρότασης” με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Αυτή η αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη θα επέβαλε, σύμφωνα με το Κίεβο, την υποχώρηση των ουκρανικών και ρωσικών δυνάμεων και από τις δύο πλευρές της τρέχουσας γραμμής του μετώπου, στο Ντονμπάς.

Η Ρωσία επιδιώκει να αποκτήσει τη στρατηγική περιοχή του Ντονμπάς από το 2014 και θα μπορούσε να τεθεί υπό την εποπτεία μιας διεθνούς δύναμης, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, προκειμένου να αποτραπεί οποιαδήποτε νέα ρωσική επίθεση, αναφέρει η εφημερίδα. 

“Θα πρέπει να υπάρχει μια αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη και στις δύο πλευρές της γραμμής” του μετώπου, αποκαλύπτει στη Le Monde ο Ουκρανός διαπραγματευτής. “Θα πρέπει να περιγραφεί, με λογικό και νομικό τρόπο, αν πρέπει να αποσυρθούν όλα τα είδη όπλων ή μόνο τα βαριά όπλα. Για την πρόληψη πιθανών παραβιάσεων, θα πρέπει να είναι παρόντες εκπρόσωποι αποστολών επιτήρησης και ξένη αποστολή [σσ. δύναμη], προκειμένου να διασφαλίσουν την τήρηση των αρχών και των συμφωνιών. (…) Πρόκειται για μια φυσική μορφή τερματισμού της σύγκρουσης, δεδομένου ότι ένα μέρος του εδάφους θα παραμείνει δυστυχώς υπό de facto κατοχή της Ρωσίας και ότι θα καθοριστεί ούτως ή άλλως μια γραμμή διαχωρισμού”.

Ο Ποντολιάκ ξεκαθάρισε ότι θα “πρέπει να καθοριστεί με σαφήνεια και ακρίβεια ποια καθήκοντα και αποστολές θα ανατεθούν σε τρίτους”, υποδηλώνοντας ότι οι Ουκρανοί θα επιθυμούσαν “ιδανικά” οι ΗΠΑ να συμμετάσχουν σε αυτή τη δύναμη εποπτείας, προκειμένου να διασφαλίσουν την “παρακολούθηση, την ενημέρωση, τον έλεγχο της εφαρμογής των συμφωνιών” αλλά και τήρησης της γραμμής διαχωρισμού”. 

Αυτή η προσέγγιση θυμίζει την αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη (DMZ) που δημιουργήθηκε μεταξύ της Βόρειας Κορέας και της Νότιας Κορέας, στο πλαίσιο της εκεχειρίας που υπογράφηκε το 1953 – χωρίς να έχει υπογραφεί έκτοτε καμία ειρηνευτική συνθήκη, σχολιάζει η εφημερίδα. Στην περίπτωση της Κορέας, η DMZ έχει πλάτος τέσσερα χιλιόμετρα και μήκος 250 χιλιόμετρα στα σύνορα μεταξύ των δύο χωρών. Στην περίπτωση της Ουκρανίας, θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερη σε μήκος και βάθος. 

Η εδαφική παραχώρηση είναι οδυνηρή για τον Ζελένσκι, αλλά θα του επιτρέψει να αποφύγει την πλήρη εγκατάλειψη, όπως απαιτεί η Μόσχα εδώ και μήνες, των τμημάτων του Ντονμπάς που δεν καταλαμβάνει η Ρωσία – δηλαδή το 20% της περιοχής του Ντονέτσκ. Αυτή η απαίτηση του Κρεμλίνου αποτελεί κόκκινη γραμμή για τον Ουκρανό πρόεδρο, ο οποίος γνωρίζει καλά την αντίθεση τόσο της στρατιωτική ηγεσίας όσο και του ουκρανικού λαού σε οποιαδήποτε μορφή παράδοσης. 

Ζελένσκι: Μόνο με “εκλογές ή δημοψήφισμα” η απόφαση για εδαφικές παραχωρήσεις

Μιλώντας την Πέμπτη από το Κίεβο, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι  οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν από την Ουκρανία να αποσύρει τα στρατεύματά της από το Ντονμπάς, δηλαδή τις επαρχίες Ντονέτσκ και Λουχάνσκ, ενώ η Ουάσινγκτον θα δημιουργούσε στη συνέχεια μια “ελεύθερη οικονομική ζώνη” στις περιοχές που ελέγχει σήμερα το Κίεβο εκεί.

Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, οι ΗΠΑ είχαν στο παρελθόν προτείνει το Κίεβο να παραδώσει ευθέως τα εδάφη του Ντονμπάς που εξακολουθεί να κατέχει στη Ρωσία.

Ωστόσο, ο Ζελένσκι αναφέρει ότι η Ουάσινγκτον επανήλθε με μια “συμβιβαστική” εκδοχή, βάσει της οποίας οι ουκρανικές δυνάμεις θα αποσύρονταν, αλλά οι ρωσικές δεν θα προέλαυναν στο κενό που θα δημιουργηθεί.

Ο Ζελένσκι πρόσθεσε ότι τυχόν συμφωνία θα έπρεπε να επικυρωθεί με εκλογές ή δημοψήφισμα, υπογραμμίζοντας ότι μόνο “ο ουκρανικός λαός” μπορεί να αποφασίσει για εδαφικές παραχωρήσεις.

«Είτε θα απελευθερώσουμε αυτά τα εδάφη με τη δύναμη των όπλων, ή τα ουκρανικά στρατεύματα θα εγκαταλείψουν αυτά τα εδάφη», δήλωσε ο Ρώσος πρόεδρος

Η απειλή έρχεται παρά τις — έως τώρα αποτυχημένες — διαπραγματεύσεις για το ειρηνευτικό σχέδιο των ΗΠΑ (με απεσταλμένους όπως Steve Witkoff και Jared Kushner), που δεν έχουν φέρει συμφωνία.

Η Ουκρανία ήδη δηλώνει ότι δεν πρόκειται να αποσυρθεί και δεν πρόκειται να «δώσει» το Ντονμπάς στη Ρωσία — κάτι που σημαίνει ότι, υπό την παρούσα σκληρή ρητορική, το ενδεχόμενο νέας σοβαρής στρατιωτικής επίθεσης δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Η Δύση — και ειδικά χώρες του ΝΑΤΟ — παρακολουθούν με αυξημένη ανησυχία τις εξελίξεις.Εάν η Ρωσία επιχειρήσει να «επιβάλει» τα αιτήματά της με βία, αυτό μπορεί να πυροδοτήσει ευρύτερη διεθνή κρίση.

Η ρητορική Πούτιν θεωρείται προειδοποίηση — ότι εάν η Ουκρανία αρνηθεί να αποσύρει δυνάμεις από την περιοχή, η Ρωσία θα επιδιώξει να την καταλάβει οριστικά με ένοπλα μέσα. Αυτό συνιστά νέα κλιμάκωση.

Η Ουκρανία ήδη δηλώνει ότι δεν πρόκειται να αποσυρθεί και δεν πρόκειται να «δώσει» το Ντονμπάς στη Ρωσία — κάτι που σημαίνει ότι, υπό την παρούσα σκληρή ρητορική, το ενδεχόμενο νέας σοβαρής στρατιωτικής επίθεσης δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Η Δύση — και ειδικά χώρες του ΝΑΤΟ — παρακολουθούν με αυξημένη ανησυχία τις εξελίξεις: εάν η Ρωσία επιχειρήσει να «επιβάλει» τα αιτήματά της με βία, αυτό μπορεί να πυροδοτήσει ευρύτερη διεθνή κρίση.

Σημειώνεται ότι η Ρωσία αυτή τη στιγμή κατέχει το 19,2% της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας, την οποία προσάρτησε το 2014, του συνόλου του Λουχάνσκ, άνω του 80% του Ντονέτσκ, περίπου του 75% της Χερσώνας και της Ζαπορίζια και τμημάτων των περιφερειών του Χαρκόβου, του Σούμι, του Μικολάιφ και του Ντντιπροπετρόφσκ.

Περίπου 5.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα του Ντονέτσκ παραμένουν υπό ουκρανικό έλεγχο.

Σε συνομιλίες με τις ΗΠΑ για το περίγραμμα μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου, η Ρωσία έχει κατ’ επανάληψη δηλώσει ότι θέλει τον έλεγχο στο σύνολο του Ντονμπάς –καθώς και ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναγνωρίσουν ανεπίσημα τον έλεγχο της Μόσχας.

Η Ρωσία κήρυξε το 2022 τις ουκρανικές περιφέρειες του Λουχάνσκ, Ντονέτσκ, Χερσώνας και Ζαπορίζια τμήματα της Ρωσίας ύστερα από δημοψηφίσματα, τα οποία η Δύση και το Κίεβο απέρριψαν ως απάτη. Οι περισσότερες χώρες αναγνωρίζουν τις περιφέρειες –και την Κριμαία—ως τμήμα της Ουκρανίας.

Ο Πούτιν υποδέχθηκε τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ προχθές, Τρίτη, στο Κρεμλίνο και δήλωσε ότι η Ρωσία αποδέχθηκε κάποιες από τις αμερικανικές προτάσεις για την Ουκρανία, και ότι οι συνομιλίες θα πρέπει να συνεχιστούν.