Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη συνέντευξη Τύπου μετά τη Σύνοδο Κορυφής στην Κοπεγχάγη, ανέφερε ότι το «τείχος προστασίας» σχεδιάζεται για την άμυνα όλης της ηπείρου.

Κατά τις εργασίες της άτυπης Συνόδου Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο πλαίσιο της συζήτησης για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε την ανάγκη η Ευρώπη να προστατεύσει και τα νότια σύνορά της εκτός από τα ανατολικά, μέρος της πρότασης που είχε υποβάλει τον Μάιο του 2024 από κοινού με τον πρωθυπουργό της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ασπίδας αεράμυνας με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

«Όλοι συμφωνούμε ότι χρειαζόμαστε μια πραγματική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη σκέφτεται και ενεργεί στον τομέα της άμυνας. Συμπεριλαμβανομένου ενός ακριβούς, πανευρωπαϊκού σχεδίου. Σήμερα συζητήσαμε τον χάρτη πορείας της Ευρώπης για την ετοιμότητα του 2030, με σαφή ορόσημα και στόχους. Γιατί μόνο ό,τι μετριέται, γίνεται πράξη», τόνισε η Φον ντερ Λάιεν, επιβεβαιώνοντας ότι στο σχέδιο της ΕΕ είναι πλέον μία πανευρωπαϊκή αντι- drone «ασπίδα».

«Υπάρχει μια σαφής αίσθηση επείγοντος, επειδή η διατήρηση της ειρήνης ήταν ανέκαθεν βασικό καθήκον της Ευρωπαϊκής Ένωσης», είπε χαρακτηριστικά η πρόεδρος της Κομισιόν.

Παράλληλα, οι επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ παρείχαν κατ’ αρχάς στήριξη στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αξιοποιηθούν τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που έχουν «παγώσει» στην Ευρώπη, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η Ουκρανία στον πόλεμό της κατά της Ρωσίας.

Ωστόσο, παραμένουν σημαντικά νομικά ζητήματα και επιφυλάξεις από ορισμένα κράτη-μέλη, που καθιστούν αναγκαία περαιτέρω διαπραγμάτευση, όπως αναφέρουν διεθνή μέσα ενημέρωσης.

Ένα κρίσιμο σημείο, για παράδειγμα, είναι η διαχείριση των «παγωμένων» κεφαλαίων. Οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας ανανεώνονται κάθε έξι μήνες με ομοφωνία.

Πλέον, εξετάζεται η δυνατότητα παράτασης μεγαλύτερης διάρκειας με ειδική πλειοψηφία, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο πολιτικού εκβιασμού από μεμονωμένα κράτη, όπως π.χ. η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν.

Αναλυτικά η δήλωση της Φον ντερ Λάιεν στη συνέντευξη Τύπου:

«Καταρχάς, επιτρέψτε μου να εκφράσω την αλληλεγγύη της Ευρώπης προς τα κράτη μέλη των οποίων ο εναέριος χώρος έχει παραβιαστεί. Πολωνία, Ρουμανία, Εσθονία και πιο πρόσφατα Δανία. Αποτελούν μέρος υβριδικών πολεμικών τακτικών. Πρόκειται για απειλές που απαιτούν μια ισχυρή και αποφασιστική ευρωπαϊκή απάντηση.

Κάθε Ευρωπαίος πολίτης και κάθε τετραγωνικό εκατοστό της επικράτειάς μας πρέπει να είναι ασφαλές. Επομένως, πρέπει να παρέχουμε την ισχυρότερη αποτροπή. Σε μεγάλη κλίμακα και με ταχύτητα. Αυτό ήταν το επίκεντρο των συζητήσεών μας σήμερα. Το αίσθημα του επείγοντος είναι σαφώς κοινό. Επειδή η διατήρηση της ειρήνης ήταν πάντα βασικό καθήκον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα καλά νέα είναι ότι οι τροχοί έχουν ήδη τεθεί σε κίνηση. Μια αύξηση επενδύσεων στην κοινή μας άμυνα είναι καθ’ οδόν. Η επιτυχία του SAFE και των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ που χρηματοδοτεί αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Τώρα, χρειαζόμαστε ένα ακριβές, πανευρωπαϊκό σχέδιο για το πώς να καλύψουμε τα κενά σε δυνατότητες και πώς να προχωρήσουμε. Και πράγματι, αυτός είναι ο σκοπός του εγγράφου καθορισμού του πεδίου εφαρμογής που συζητήσαμε σήμερα. Επιτρέψτε μου να επισημάνω μερικά σημεία από αυτό το έγγραφο καθορισμού του πεδίου εφαρμογής.

Καταρχάς, στις δυνατότητες. Έχουμε ένα ενιαίο σύνολο δυνάμεων, που έχουν ανατεθεί σε διαφορετικές αποστολές – ΝΑΤΟ, ΕΕ, ΟΗΕ ή συνασπισμούς των προθύμων. Αλλά από τα λεγόμενά μου, καταλαβαίνετε ήδη ότι ύψιστης σημασίας είναι αυτές οι ένοπλες δυνάμεις και οι δυνατότητες να είναι διαλειτουργικές. Διαφορετικά, δεν μπορείτε να στείλετε τις ξεχωριστές αποστολές, τους διαφορετικούς τύπους στρατευμάτων.

Επομένως, σε στενή συνεργασία με το ΝΑΤΟ, εργαζόμαστε για τη διαλειτουργικότητα των δυνατοτήτων που θέλουμε να έχουμε. Ο Χάρτης Πορείας μας έως το 2030 θα καθορίσει όχι μόνο κοινούς στόχους, αλλά και συγκεκριμένα ορόσημα. Επειδή είναι θέμα χρόνου και μόνο ό,τι μετριέται, γίνεται. Για κάθε κρίσιμη δυνατότητα, θα προτείνουμε τους λεγόμενους συνασπισμούς δυνατοτήτων με το ηγετικό έθνος. Προκειμένου να διασφαλιστεί όχι μόνο η σωστή κλίμακα αλλά και η απαραίτητη ταχύτητα.

Δεύτερον, όσον αφορά τις ναυαρχίδες. Εδώ θέλω να επισημάνω την Ανατολική Πλευρική Παρακολούθηση. Αυτό το έργο στοχεύει στην αντιμετώπιση ολόκληρου του φάσματος των απειλών στα ανατολικά μας σύνορα. Ένα βασικό στοιχείο θα είναι το «τείχος από μη επανδρωμένα αεροσκάφη». Πρόκειται για ένα σύστημα για ταχεία ανίχνευση, αναχαίτιση και, εάν χρειαστεί, εξουδετέρωση. Εδώ βασιζόμαστε σε μεγάλο βαθμό στην εμπειρογνωμοσύνη της Ουκρανίας και, ως εκ τούτου, πρέπει να προχωρήσουμε γρήγορα – μαζί με την Ουκρανία και σε στενό συντονισμό με το ΝΑΤΟ.

Τρίτον, Αμυντική Βιομηχανική Ετοιμότητα. Χρειαζόμαστε μια ενισχυμένη, ανθεκτική και καινοτόμο Ευρωπαϊκή Αμυντική Βιομηχανία. Έχουμε λανσάρει το αμυντικό μας σύνολο για να απλοποιήσουμε τις διαδικασίες, να επιταχύνουμε ολόκληρη τη διαδικασία. Και αυτή η αμυντική βιομηχανία χρειάζεται ένα ισχυρό οικοσύστημα που να αποτελείται όχι μόνο από τη βιομηχανία, φυσικά, αλλά και από νεοσύστατες τεχνολογικές επιχειρήσεις. Υπήρξε μια ευρεία συζήτηση σχετικά με τη σημασία των νεοσύστατων επιχειρήσεων και του ακαδημαϊκού χώρου, όλοι τους είναι απαραίτητοι. Γι’ αυτό προτείνουμε τη δημιουργία νέων Τεχνολογικών Συμμαχιών για τη σύνδεση των τεχνολογικών καινοτόμων με τους χρήστες της άμυνας. Αυτά είναι εν συντομία ορισμένα βασικά στοιχεία από το έγγραφο καθορισμού του πεδίου εφαρμογής. Σε δύο εβδομάδες, θα παρουσιάσουμε την πλήρη έκδοση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Το τελευταίο μου σημείο αφορά την Ουκρανία. Μετά από περισσότερα από τρία χρόνια και επτά μήνες από την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας, η Ουκρανία συνεχίζει να αντιστέκεται σθεναρά. Ταυτόχρονα, η Ρωσία δέχεται αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις. Και οι κυρώσεις μας λειτουργούν. Τα επιτόκια στη Ρωσία βρίσκονται στο 17%, ο πληθωρισμός είναι πολύ πάνω από 10%. Τουλάχιστον το 40% του ρωσικού προϋπολογισμού δαπανάται για την άμυνα φέτος. Το ΑΕΠ της Ρωσίας προβλέπεται να επιβραδυνθεί, από 4,3% το 2024 σε 0,9% το 2025. Αυτή είναι η στιγμή να αυξήσουμε περαιτέρω την πίεση στη Ρωσία. Για τον σκοπό αυτό, προτείναμε μια νέα προσέγγιση κυρώσεων: Δεν προσεγγίζουμε πλέον τις κυρώσεις σε σταδιακά βήματα – αλλά παρουσιάζουμε πολύ πιο ισχυρά μέτρα για την ενέργεια, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και το εμπόριο. Αυτό είναι το 19ο πακέτο κυρώσεων που βρίσκεται στο τραπέζι αυτή τη στιγμή. Δεύτερον, πρέπει να παρέχουμε στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία. Διότι αν συνεχίσουμε να πιστεύουμε ότι η Ουκρανία είναι η πρώτη γραμμή άμυνάς μας, και αυτό ισχύει: Τότε πρέπει να εντείνουμε τη στρατιωτική μας βοήθεια προς την Ουκρανία. Συγκεκριμένα, έχουμε συμφωνήσει με την Ουκρανία ότι συνολικά 2 δισεκατομμύρια ευρώ θα δαπανηθούν για μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Αυτό επιτρέπει στην Ουκρανία να αυξήσει τις δυνατότητές της σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη και θα επιτρέψει στην ΕΕ να επωφεληθεί από αυτήν την τεχνολογία. Ωστόσο, για μια πιο διαρθρωτική λύση για στρατιωτική υποστήριξη, χρειάζονται περισσότερα. Γι’ αυτό έχουμε προτείνει την ιδέα του Δανείου Αποζημιώσεων που βασίζεται σε ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Το Δάνειο δεν θα εκταμιευθεί εφάπαξ, αλλά σε δόσεις και με όρους.

Και θα ενισχύσουμε τη δική μας αμυντική βιομηχανία διασφαλίζοντας ότι μέρος του Δανείου θα χρησιμοποιηθεί για προμήθειες στην Ευρώπη και με την Ευρώπη. Είναι σημαντικό ότι δεν θα υπάρξει κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων. Η Ουκρανία λαμβάνει αυτά τα δάνεια. Και η Ουκρανία πρέπει να αποπληρώσει τα δάνεια εάν η Ρωσία καταβάλλει αποζημιώσεις. Επειδή ο δράστης πρέπει να θεωρηθεί υπεύθυνος».

Λίγες ώρες νωρίτερα, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τις εργασίες της άτυπης Συνόδου Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Κοπεγχάγη, είχε επαναλάβει την ανάγκη η Ευρώπη να προστατεύσει και τα νότια σύνορά της εκτός από τα ανατολικά και συγκεκριμένα στο πλαίσιο της συζήτησης για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Έλληνας πρωθυπουργός προσέθεσε ότι «πρέπει να πάρουμε το μήνυμα της Ουκρανίας», ως προς την κρίσιμη σημασία των νέων τεχνολογιών στο πεδίο και επεσήμανε ότι η Ευρώπη πρέπει να βρεθεί στην αιχμή των τεχνολογικών εξελίξεων στην άμυνα, και να αποκτήσει δική της παραγωγική δυνατότητα και καινοτομία.

Επίσης, τόνισε ότι η Ελλάδα κάνει ήδη προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση, με το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ).

Νωρίτερα, ο πρωθυπουργός, τόνισε την ανάγκη να κινητοποιηθεί η Ευρώπη ώστε να διαθέσει πόρους για την Άμυνα, αλλά και να διευρύνει τις περιοχές ασφάλειας όχι μόνο στην Ανατολή, αλλά και στα νοτιοανατολικά σύνορα.

Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι «η χώρα ήταν πάντα υπέρ της αύξησης των αμυντικών δαπάνων και είμαστε από τις χώρες που δαπανούν το 3% του ΑΕΠ».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι είναι θετικό γεγονός ότι η Ευρώπη έχει αποφασίσει να προχωρήσει την αντιπυραυλική προστασία και την δημιουργία θόλου για την προστασία από τα drones.

• Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, μιλώντας στους δημοσιογράφους, αμέσως μετά το τέλος της Συνόδου, επεσήμανε:

«Τώρα οι αποφάσεις βρίσκονται στο χέρι μας. Συναντιόμαστε σε μια περίοδο κατά την οποία η Ρωσία έχει εντείνει τις επιθέσεις της στην Ουκρανία. Μας απειλούν, μας δοκιμάζουν και δεν θα σταματήσουν. Εξαρτάται από εμάς να εκτονώσουμε την κατάσταση στην Ουκρανία. Όλοι γνωρίζουν τώρα τι διακυβεύεται… ο κύριος στόχος μας είναι να οικοδομήσουμε μια Ευρώπη τόσο ισχυρή ώστε ο πόλεμος να μην αποτελεί απλώς επιλογή».

Και συνέχισε: «Όλοι γνωρίζουν πλέον ότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν αλλάξει ολόκληρη την ιδέα ενός πολέμου. Διασυνοριακά πρέπει να επενδύσουμε στην τεχνολογία των μη επανδρωμένων αεροσκαφών για την αντιμετώπιση των drones. Δεν με νοιάζει και πολύ το πώς πρέπει να το ονομάσουμε, αρκεί να λειτουργεί».

Σε δήλωση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, μετά το πέρας των εργασιών της Συνόδου, αναφέρονται τα ακόλουθα:

Πρώτα απ’ όλα, επιτρέψτε μου να ευχαριστήσω την πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν για τη φιλοξενία μας εδώ στην Κοπεγχάγη γι’ αυτό το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Η συνάντησή μας σήμερα είχε ένα βασικό θέμα: τη διασφάλιση της ασφάλειας της ηπείρου μας.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες δικαίως ανησυχούν για την ολοένα και πιο προκλητική και απερίσκεπτη συμπεριφορά της Ρωσίας. Όταν η Δανία, η Πολωνία ή η Εσθονία ενεργούν εναντίον παραβιάσεων του εναέριου χώρου τους, προστατεύουν τα κοινά μας σύνορα και την επικράτεια, αυτά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχουν την πλήρη στήριξή μας, επειδή είμαστε δεσμευμένοι να αντιμετωπίσουμε μαζί κοινές απειλές, σε όλα τα μέτωπα, είτε συμβατικά, είτε υβριδικά, είτε κυβερνοχώρου, με έναν κοινό σκοπό. Στην πραγματικότητα, αυτός ο σκοπός είναι σαφής από την αρχή του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία. Και αυτός ο σκοπός έχει ένα όνομα: να οικοδομήσουμε την άμυνα της Ευρώπης.

Τα τελευταία τρία χρόνια, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες. Νωρίτερα φέτος, συμφώνησαν να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τους στόχους των δαπανών τους. Για να στηρίξουμε αυτήν την προσπάθεια σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έχουμε θέσει σε εφαρμογή το εργαλείο SAFE, αξίας 150 δισ. ευρώ.

Τον Μάρτιο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν στις προτεραιότητες ικανοτήτων πάνω στις οποίες πρέπει να επικεντρωθεί η δουλειά μας για την ασφάλεια όλων των Ευρωπαίων: αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα, πυροβολικό, drones και συστήματα κατά των drones, στρατιωτική κινητικότητα, ανθεκτικότητα στον κυβερνοχώρο, μεταξύ άλλων.

Σήμερα, κάναμε ένα βήμα παραπέρα. Χαιρετίζω το έγγραφο προσανατολισμού που παρουσίασαν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και η Ύπατη Εκπρόσωπος, Κάγια Κάλας. Οι ηγέτες στήριξαν ευρέως τα πρώτα έργα-ναυαρχίδες που θα ενισχύσουν την ασφάλεια της Ευρώπης, περιλαμβανομένων του Ευρωπαϊκού Τείχους Drones και του Παρατηρητηρίου της Ανατολικής Πτέρυγας. Αυτό είναι ένα βασικό βήμα στον δρόμο μας προς την επίτευξη κοινής αμυντικής ετοιμότητας έως το 2030. Αντικατοπτρίζει την οξεία απειλή υπό την οποία βρίσκεται σήμερα η Ανατολική μας Πτέρυγα. Ταυτόχρονα, είναι σαφές ότι τα σύνορα της Ευρώπης θα είναι ασφαλή μόνο αν όλα τα σύνορα της Ευρώπης είναι ασφαλή, σε μια προσέγγιση 360 μοιρών.

Για να οικοδομήσουμε την Ευρώπη της άμυνας χρειαζόμαστε αποτελεσματική πολιτική εποπτεία και συντονισμό ώστε να παρακολουθούμε πώς προχωράμε. Οι υπουργοί Άμυνάς μας πρέπει να παίξουν ενισχυμένο ρόλο -να προωθήσουν το έργο ανάμεσα στις συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και να παρακολουθούν τα ορόσημα της προόδου.

Προχωρώντας στις συζητήσεις μας για την Ουκρανία. Από τις 24 Φεβρουαρίου 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σταθεί ακλόνητα στο πλευρό της Ουκρανίας και είμαστε ενεργοί σε όλα τα μέτωπα για να επιτύχουμε μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία. Ένα νέο πακέτο κυρώσεων βρίσκεται στο τραπέζι, στοχεύοντας στα έσοδα από το πετρέλαιο, στις τράπεζες, στα κρυπτονομίσματα και στον «σκιώδη στόλο».

Ανοίγουμε επίσης τον δρόμο για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ουκρανία έχει προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με την ένταξη στην ΕΕ και η Επιτροπή το έχει αναγνωρίσει. Τώρα είναι η σειρά της ΕΕ να ανταποκριθεί. Διότι η διεύρυνση είναι μια διαδικασία που βασίζεται στην αξία. Και διότι η διεύρυνση θα καταστήσει την Ευρώπη ισχυρότερη.

Τέλος, για τη χρηματοδότηση, οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν σήμερα μια πρώτη συζήτηση για το πώς θα κινητοποιηθούν περαιτέρω πόροι για την Ουκρανία. Και το μήνυμα είναι σαφές: η Ρωσία πρέπει να καταλάβει ότι οι εταίροι της Ουκρανίας, περιλαμβανομένων των Ευρωπαίων εταίρων της, έχουν τη βούληση και τα μέσα να συνεχίσουν να τη στηρίζουν έως ότου επιτευχθεί μια δίκαιη και διαρκής ειρήνη.

Αυτό, λοιπόν, ήταν το αντικείμενο αυτής της άτυπης συνάντησης σήμερα -να προετοιμάσουμε αποφάσεις για την ασφάλεια της ηπείρου μας: αποφάσεις για την Ευρώπη της άμυνας και αποφάσεις για την ενίσχυση της στήριξης προς την Ουκρανία. Σε δύο εβδομάδες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρουσιάσει τον οδικό χάρτη για την αμυντική ετοιμότητα του 2030 και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα συνεδριάσει ξανά σε τρεις εβδομάδες -και τότε θα είναι η ώρα των αποφάσεων.

Ευχαριστώ, αγαπητή Μέτε, που μας προσέφερες αυτήν την ευκαιρία, σε αυτό το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, να προετοιμάσουμε τις επόμενες αποφάσεις μας».

Στόχος να εξασφαλιστεί παραγωγική συνάντηση μεταξύ των δύο προέδρων, η οποία θα πραγματοποιηθεί συγκεκριμένα στο πολυτελές γήπεδο γκολφ στο Τάνμπερι, με στόχο την επίτευξη εμπορικής συμφωνίας και την αποφυγή δασμών 30% στις ευρωπαϊκές εισαγωγές και αντίστοιχων αντιμέτρων από τις Βρυξέλλες.

Σύμφωνα με αρμόδια ευρωπαϊκή διπλωματική πηγή, οι πρέσβεις των κρατών μελών της Ε.Ε. ενημερώνονται επί του παρόντος για το περιεχόμενο αυτού του νέου γύρου διαπραγματεύσεων, ενώ η πρόεδρος της Επιτροπής ενημέρωσε χθες και σήμερα αρκετούς Ευρωπαίους ηγέτες, ενόψει της συνάντησής της με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο κύριος στόχος της Ε.Ε. είναι να επιτευχθεί συμφωνία για δασμούς περίπου 15% στις περισσότερες ευρωπαϊκές εισαγωγές στις ΗΠΑ, με πρότυπο τη συμφωνία που υπογράφηκε τη Δευτέρα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τόκιο. Ωστόσο, παραμένει άγνωστο εάν το 15% θα εφαρμοστεί τελικά στις εισαγωγές ευρωπαϊκών αυτοκινήτων ή άλλων αγαθών, όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ απειλεί ήδη το «μπλοκ» με δασμούς 30% εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία έως την 1η Αυγούστου, ενώ ήδη εφαρμόζονται δασμοί 50% στις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου, 25,7% στα αυτοκίνητα και 10% σε άλλα αγαθά.

Η Ε.Ε. έχει αναστείλει προσωρινά τα αντίμετρα κατά των ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι υπήρχε «50% πιθανότητα επίτευξης συμφωνίας», αλλά αναγνώρισε ότι οι Ευρωπαίοι «θέλουν να καταλήξουν σε συμφωνία με όλες τους τις δυνάμεις».

Για την επιτυχή ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της Ε.Ε. και των ΗΠΑ, οι οποίες διαρκούν συνολικά τέσσερις μήνες, όλα θα εξαρτηθούν από τις συνομιλίες στο υψηλότερο επίπεδο μεταξύ της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές.

Σε περίπτωση, ωστόσο, που δεν επιτευχθεί συμφωνία και οι συνομιλίες αποτύχουν, η Ε.Ε. έχει ήδη προετοιμάσει αντίμετρα με δασμούς στις αμερικανικές εισαγωγές.

Τα κράτη μέλη της Ε.Ε. – με εξαίρεση την Ουγγαρία – ενέκριναν συγκεκριμένα, την περασμένη Πέμπτη, «πακέτο» δασμών 30% και συνολικής αξίας 93 δισ. ευρώ στις εισαγωγές αμερικανικών προϊόντων, το οποίο θα τεθεί σε ισχύ αμέσως στις 7 Αυγούστου.

Υπό την «πίεση» αρκετών κρατών μελών, η Επιτροπή προετοιμάζει επίσης άλλα αντίμετρα, τα οποία θα περιλαμβάνουν δασμούς στις αμερικανικές υπηρεσίες, οι οποίες έχουν πλεόνασμα στην Ε.Ε.

Το μέσο κατά της εξαναγκαστικής πρακτικής, το ισχυρότερο μέτρο για τον περιορισμό της πρόσβασης των αμερικανικών εταιρειών στις ευρωπαϊκές δημόσιες αγορές, παραμένει στο τραπέζι. Προβλέπει επίσης πρόσθετες επιβαρύνσεις στα έσοδα από διαδικτυακή διαφήμιση για τους τεχνολογικούς γίγαντες κάτι που δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ από την Ε.Ε. και χρειάζεται μόνο την έγκριση της ειδικής πλειοψηφίας των κρατών μελών της.

Ενημερώνοντας τους ηγέτες των εν λόγω τρίτων χωρών για τα εργαλεία στήριξης της αμυντικής βιομηχανίας, οι ηγέτες των δύο θεσμών της ΕΕ εξήγησαν τους όρους με τους οποίους αυτές οι χώρες μπορούν να συμμετέχουν σε επενδύσεις μέσω του μηχανισμού δανειοδότησης SAFE, επισημαίνοντας πως όσον αφορά επενδύσεις στις οποίες τα κράτη μέλη θα προχωρήσουν μέσω των δικών τους προϋπολογισμών, δεν υπάρχουν περιορισμοί όσον αφορά την προέλευση.

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν καθώς και η Ύπατη Εκπρόσωπος, Κάγια Κάλας, ενημέρωσαν την Ισλανδή πρωθυπουργό Κριστρούν Φροσταντότιρ, τον Νορβηγό πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στόρ, τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερνογάν, και τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, για τα όσα συζητήθηκαν στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 20 Μαρτίου, επικεντρώνοντας στη συζήτηση για στήριξης της Ουκρανίας και για ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας όπως έγινε και μετά την έκτακτη σύνοδο της 6ης Μαρτίου.

Όσον αφορά την ενίσχυση της άμυνας, αναφέρθηκαν στις προτάσεις της Κομισιόν για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης και των αμυντικών δυνατοτήτων, μέσω ενός μηχανισμού δανειοδότησης και ενθάρρυνσης των αμυντικών επενδύσεων, αλλά και «τις ευκαιρίες για τις χώρες – εταίρους που απορρέουν» από τις προτάσεις, όπως αναφέρεται.

Όπως σημειώνεται, οι προτάσεις αυτές αφορούν, πρώτον, την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, μέτρο που θα δώσει στα κράτη μέλη το περιθώριο επενδύσεων μέχρι και 650 δις ευρώ στην άμυνα τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Το μέτρο αυτό, επεσήμαναν, «δεν θα συνοδεύεται από όρους όσον αφορά την προέλευση του αμυντικού εξοπλισμού» και επομένως «ο στρατιωτικός εξοπλισμός από τις χώρες εταίρους μπορεί να επωφεληθεί άμεσα».

Το δεύτερο μέτρο, το χρηματοδοτικό μέσο SAFE το οποίο αφορά μέχρι και 150 δις σε δάνεια, είναι ένα σχέδιο στο οποίο, όπως επεσήμαναν οι Κόστα και Φον ντερ Λάιεν, η Νορβηγία και η Ισλανδία μπορούν ήδη να συμμετάσχουν καθώς είναι μέλη της ενιαίας αγοράς της ΕΕ.

Άλλες χώρες, σημειώνεται στην ανακοίνωση, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς ή η Τουρκία, «μπορούν να παρέχουν αμέσως μέχρι και το 35% ενός αμυντικού προϊόντος». Ωστόσο, «για να αυξηθεί η βιομηχανική συμμετοχή πέραν του 35%, είναι απαραίτητη μια εταιρική σχέση ασφάλειας και άμυνας και μια επακόλουθη συμφωνία σύνδεσης» τονίζεται.

Οι Κόστα και Φον ντερ Λάιεν μετέφεραν στους ηγέτες των τρίτων χωρών την «συντριπτική υποστήριξη» εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της προσπάθειας η Ουκρανία να μπει «σε θέση ισχύος» στο πλαίσιο του στόχου επίτευξης μιας δίκαιης και βιώσιμης ειρήνης. Ειδικότερα, ανέφεραν πως οι ηγέτες της ΕΕ εξέφρασαν ικανοποίηση για το ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη για μια πλήρη εκεχειρία, και τόνισαν πως ο επιτιθέμενος δεν πρέπει να επιβραβεύεται και πως χρειάζεται εντατικοποίηση της πίεσης στη Ρωσία.

Οι ηγέτες της ΕΕ επιδοκίμασαν ακόμα την πρωτοβουλία της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου για έναν «συνασπισμό προθύμων» χωρών για στήριξη στον ουκρανικό στρατό και παροχή εγγυήσεων ασφαλείας από τις χώρες της Ευρώπης.

Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν να συνεχίσουν να συντονίζουν τις προσπάθειες με στόχο την ενίσχυση της Ουκρανίας και την αύξηση της ασφάλειας της Ευρώπης. Οι κυβερνήσεις της Αυστραλίας, του Καναδά, της Νέας Ζηλανδίας και της Ιαπωνίας θα ενημερωθούν στη συνέχεια για τα αποτελέσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Προηγήθηκε συνάντηση με τους επικεφαλής των πολιτικών ομάδων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο  μετά από εβδομάδες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων από τα κράτη μέλη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει μια πιο αλληλένδετη δομή, δήλωσε η φον ντερ Λάιεν. Οι εκτελεστικοί αντιπρόεδροι θα έχουν ο καθένας ένα χαρτοφυλάκιο για το οποίο θα πρέπει να συνεργαστούν με άλλους επιτρόπους. Τόνισε ότι «όλοι οι επίτροποι πρέπει να συνεργαστούν».

Η πρόεδρος της Επιτροπής δήλωσε ότι «δούλεψε εντατικά» για μια ισορροπημένη εκπροσώπηση των φύλων από τα κράτη μέλη, αλλά κατάφερε να επιτύχει μόνο 40% γυναίκες και 60% άνδρες στην Επιτροπή.

Σημείωσε ότι αν και αυτό εξακολουθεί να αποτελεί βελτίωση, πρόσθεσε ότι «όσο και αν έχουμε επιτύχει, υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να κάνουμε».

Επίτροποι

1. Απόστολος Τζιτζικώστας για θέματα Μεταφορών και Τουρισμού
2. Μάρος Σέφκοβιτς για το εμπόριο
3. Βάλντις Ντομπρόβσκις για την οικονομία και την παραγωγικότητα και για την εφαρμοστικότητα
4. Ντουμπράφσκα Σουίτσα για τη Μεσόγειο
5. Όλιβερ Βαρχέλι για θέματα υγείας
6. Βούπκε Χοέστρα για θέματα περιβάλλοντος
7. Άντριους Κουμπίλιους για θέματα άμυνας και διαστήματος
8. Μάρτα Κος για θέματα διεύρυνσης
9. Κώστας Καδής για θέματα αλιείας
10. Μαρία Αλμπουκέρκι για θέματα οικονομικής πολιτικής
11. Χάτζα Λαμπίπ για θέματα διαχείρισης κρίσεων
12. Μαρία Αλμπουκέρκι για θέματα οικονομικής πολιτικής
13. Χάτζα Λαμπίπ για θέματα διαχείρισης κρίσεων
14. Πιοτρ Σεραφίμ για θέματα προϋπολογισμού
15. Νταν Γιόργκενσεν για θέματα ενέργειας και οικιστικής πολιτικής
16. Εκατερίνα Ζαχαρίεβα για startups και θέματα καινοτομίας

Εκτελεστικοί αντιπρόεδροι

1. Τερέζα Ριμπέρα για την πράσινη μετάβαση, ενώ θα είναι υπεύθυνη και για το θέμα της ανταγωνιστικότητας
2. Χένα Βίρκουνεν για τη Δημοκρατία και την Ψηφιακή Τεχνολογία
3. Στεφάν Σιζουρνέ για τη βιομηχανική στρατηγική και την ενιαία αγορά
4. Κάγια Κάλας ως επίτροπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής
5. Ροξάνα Μιρζάτου για τα κοινωνικά δικαιώματα
6. Ραφαέλ Φίττο για τη συνοχή και τις μεταρρυθμίσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το οποίο είναι αρμόδιο για να εγκρίνει ή να απορρίψει κάθε υποψήφιο Επίτροπο, δεν πρόκειται να ξεκινήσει τις ακροάσεις πριν κατατεθούν τα έγγραφα κάθε προτεινόμενου Επιτρόπου.

Η διαδικασία των ακροάσεων θα μπορούσε θεωρητικά να ξεκινήσει τον Οκτώβριο, ώστε η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει και επισήμως καθήκοντα την 1η Νοεμβρίου, ωστόσο η μακρά αυτή διαδικασία των ακροάσεων των Επιτρόπων, ενδέχεται να καθυστερήσει την ανακοίνωση της σύνθεσης της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ίσως και για έναν ολόκληρο μήνα, τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει τόσο εξωτερικές προκλήσεις (πόλεμος στην Ουκρανία, Μέση Ανατολή, αμερικανικές εκλογές), όσο και εσωτερικές (αυξημένο κόστος ζωής και έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας).

Στην κυβέρνηση θεωρούν ότι πρόκειται για μία σημαντική εξέλιξη για την ελληνική αγορά και τους καταναλωτές, καθώς ο κ. Μητσοτάκης με επιστολή του προς την κυρία φον ντερ Λάιεν είχε επισημάνει το πρόβλημα των «διαφορετικών τιμών» που ορίζουν πολυεθνικοί όμιλοι για ίδια προϊόντα σε βάρος καταναλωτών ιδίως στις μικρότερες πληθυσμιακά χώρες.

Συγκεκριμένα, ερευνητική διαδικασία για τις αθέμιτες πρακτικές πολυεθνικών εταιρειών τις οποίες είχε καταγγείλει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, οι οποίες έχουν ως συνέπεια πανομοιότυπα ή παραπλήσια προϊόντα να πωλούνται σε διαφορετικές τιμές εντός της ΕΕ, εκκινεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως αναφέρει σε επιστολή της προς τον πρωθυπουργό η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Στην επιστολή της, που έρχεται ως απάντηση στο γράμμα που της έστειλε ο πρωθυπουργός τον Μάιο, η κα φον ντερ Λάιεν ενημερώνει τον Κυριάκο Μητσοτάκη πως αναθέτει στις υπηρεσίες της Επιτροπής να συλλέξουν στοιχεία από έρευνες, μελέτες και αναλύσεις για το ζήτημα, σε στενή συνεργασία με τις αρχές των κρατών-μελών.

Με βάση τα δεδομένα που θα προκύψουν οι Βρυξέλλες θα ξεκινήσουν διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους, ενώ υπό εξέταση θα βρεθούν εταιρικές πρακτικές και ρυθμιστικοί κανόνες που ίσως ευνοούν την εμφάνιση Γεωγραφικών Εφοδιαστικών Περιορισμών, δηλαδή εμποδίων στην ελεύθερη ροή αγαθών σε ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στην επιστολή της προς τον πρωθυπουργό η κα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που θεωρείται πολύ πιθανό να καταφέρει να επανεκλεγεί ώστε να υπηρετήσει δεύτερη πενταετή θητεία στην ηγεσία της Κομισιόν, επισημαίνει ότι το ζήτημα αυτό θα είναι στην πολιτική ατζέντα του της Επιτροπής κατά τον επόμενο ευρωπαϊκό κύκλο, προκειμένου να εξεταστούν πιθανα μέτρα κατά των Γεωγραφικών Εφοδιαστικών Περιορισμών.

Η ερευνητική διαδικασία δεν αποκλείεται να οδηγήσει σε εμπλουτισμό του νομικού και ρυθμιστικού «οπλοστασίου» που διαθέτει σήμερα η ΕΕ, καθώς η κα φον ντερ Λάιεν αναφέρει πως τα θέματα που εγείρει ο πρωθυπουργός ενδέχεται να βρίσκονται εκτός του υφιστάμενου ρυθμιστικού πλαισίου. Τα ευρήματα «θα μας επιτρέψουν να εξετάσουμε διαφορετικές επιλογές, σε πεδία όπως ο ανταγωνισμός ή οι κανόνες της ενιαίας αγοράς» με στόχο να «αντιμετωπίσουμε τέτοιες άδικες πρακτικές», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η κα φον ντερ Λάιεν ευχαριστεί μάλιστα τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη «πολύτιμη συνεισφορά» του και για τις λύσεις που πρότεινε στην επιστολή του, εκφράζοντας την αυτοπεπείθηση ότι η ερευνητική διαδικασία θα προσδιορίσει τα επόμενα βήματα ώστε όλοι οι ευρωπαίοι πολίτες «να απολαμβάνουν ισότιμα τα οφέλη της ενιαίας αγοράς, όπου κι αν κατοικούν».

«Η επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε οποιοδήποτε εξωτερικό πολιτικό ζήτημα καθορίζεται από τις κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής απόφασης υψηλού επιπέδου στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό την προεδρία του προέδρου Σαρλ Μισέλ, και από τους υπουργούς του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων, υπό την προεδρία μου. Και η θέση είναι ξεκάθαρη, ασφαλώς στηρίζουμε το δικαίωμα του Ισραήλ να υπερασπιστεί τον εαυτό του έναντι της επίθεσης που έχει δεχτεί, αλλά όπως κάθε δικαίωμα, υπάρχει κι ένα όριο. Και αυτό το όριο είναι το διεθνές δίκαιο και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο» είπε.

• Η αλήθεια είναι πως οι δηλώσεις του Μπορέλ διόλου τυχαίες ήταν. Έρχονταν μια ημέρα μετά την επίσκεψη της Φον ντερ Λάιεν στο Ισραήλ, όπου εξέφρασε την άνευ όρων υποστήριξη της ΕΕ στο Ισραήλ για τις δολοφονίες της Χαμάς την περασμένη εβδομάδα.

Η πρόεδρος της Επιτροπής δεν άσκησε δημόσια κριτική για το τελεσίγραφο του Ισραήλ προς τους κατοίκους της βόρειας Γάζας και απέφυγε να μιλήσει για τις ανθρωπιστικές ανθρωπιστικές συνέπειες των επιθέσεων του Ισραήλ, οι οποίες έχουν σκοτώσει περισσότερους από 2.700 Παλαιστίνιους, μεταξύ των οποίων και πολλοί άμαχοι.

«Είπε απλώς ότι το Ισραήλ έχει το δικαίωμα να υπερασπιστεί τον εαυτό του, τελεία και παύλα» δήλωσε ένας διπλωμάτης που μίλησε υπό τον όρο ανωνυμίας στο Politico. «Αυτή δεν είναι η γραμμή που συμφώνησαν τα κράτη μέλη».

Την περασμένη Τρίτη, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ καταδίκασαν τις επιθέσεις της Χαμάς, αλλά επίσης «απηύθυναν έκκληση για προστασία των αμάχων και αυτοσυγκράτηση, απελευθέρωση των ομήρων, δυνατότητα παροχής τροφίμων, νερού και φαρμάκων, σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο».

Ο Iratxe García, επικεφαλής της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Κοινοβούλιο, ανέφερε σε δήλωσή της: «Τόσο η φον ντερ Λάιεν όσο και η Ρομπέρτα Μέτσολα είχαν δίκιο που έδειξαν την αλληλεγγύη της Ευρώπης και εξέφρασαν την απόλυτη καταδίκη των τρομοκρατικών επιθέσεων της Χαμάς”.

«Ωστόσο, ως επικεφαλής εκπρόσωποι της ΕΕ και των θεσμικών της οργάνων, είχαν καθήκον να εκφράσουν τη θέση της Ένωσης στο σύνολό της, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών της» πρόσθεσε. «Με την επίσκεψή τους στο Ισραήλ απέτυχαν, υποστηρίζοντας μια απαράδεκτη θέση που μόνο κακό μπορεί να προκαλέσει».

Η Μέτσολα έγραψε στην πλατφόρμα (X) ενώ βρισκόταν στο Ισραήλ: «Μπορούμε – πρέπει – να σταματήσουμε τη Χαμάς. Και να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μετριάσουμε τις ανθρωπιστικές συνέπειες». Ο εκπρόσωπός της δήλωσε ότι η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπογράμμισε ότι «έχει σημασία το πώς απαντάμε στις τρομοκρατικές επιθέσεις» κατά τη διάρκεια συναντήσεων με αξιωματούχους.

Η Nathalie Loiseau, υψηλόβαθμη Γαλλίδα ευρωβουλευτής που προεδρεύει της επιτροπής ασφάλειας και άμυνας, έγραψε στο (X): «Κυρία φον ντερ Λάιεν … Ξεχνάτε ένα σημαντικό μήνυμα: Το Ισραήλ πρέπει να σέβεται το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο».

Το Politico σημειώνει ότι τον περασμένο μήνα, στην ειδική επιτροπή του κοινοβουλίου για την Covid-19 πρότειναν να καλέσουν την Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν να απαντήσει σε ερωτήσεις για τη μεγαλύτερη σύμβαση εμβολίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία υπογράφηκε την περίοδο της κορύφωσης της πανδημίας του κοροναϊού.

Πιο συγκεκριμένα, στο στόχαστρο μπήκαν τα sms που αντάλλαξε με τον CEO της Pfizer, Άλμπερτ Μπουρλά. Ωστόσο, σε μια συνεδρίαση της Διάσκεψης των Προέδρων (CoP) κεκλεισμένων των θυρών την Πέμπτη, η οποία περιλάμβανε τους επικεφαλής όλων των πολιτικών ομάδων και τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου, οι ηγέτες αρνήθηκαν το αίτημα να γίνει δημόσια η συνεδρίαση.

Στον αντίποδα, αποφάσισαν να ζητήσουν από την πρόεδρο της Κομισιόν να απαντήσει σε ερωτήσεις ιδιωτικά κάποια στιγμή στο μέλλον, μετατρέποντας την κλήση της Φον Ντερ Λάιεν σε μια τυπική και όχι ουσιαστική διαδικασία όπου θα έδινε εξηγήσεις για τον ρόλο της στη διαπραγμάτευση για το συμβόλαιο δισεκατομμυρίων που υπεγράφη.

So much for accountability!

The European Parliament shuts the door on public cross-examination of von der Leyen over the Pfizer deal. The transparency concerns are to be handled behind closed doors. https://t.co/xIDTTklooD

— POLITICOEurope (@POLITICOEurope) February 16, 2023

«Συμφωνήθηκε ότι η CoP θα μπορέσει να θέσει… τις ανησυχίες (σ.σ. της επιτροπής Covid-19 του Κοινοβουλίου) στην επόμενη τακτική συνάντησή του με την πρόεδρο της Επιτροπής», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ που γνωρίζει τις εμπιστευτικές συζητήσεις που έγιναν.

• Το Politico στο ρεπορτάζ του κάνει λόγο για ανατροπή αφού η διαμάχη γύρω από τις διαπραγματεύσεις της Φον ντερ Λάιεν με την Pfizer επικεντρώθηκε ακριβώς στην έλλειψη διαφάνειας.

Πλέον, όποιες συζητήσεις κι αν γίνουν δεν θα δουν το φως της δημοσιότητας, ενώ τις λεπτομέρειες θα γνωρίζουν μόνο υψηλόβαθμοι ευρωβουλευτές. Ο ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην αίθουσα, Ζίγκφριντ Μουρεσάν, απέρριψε την κατηγορία ότι η συγκεκριμένη πολιτική ομάδα προστατεύει τη Φον ντερ Λάιεν – που επίσης συνδέεται με το ΕΛΚ – ως «συμπέρασμα προς αναζήτηση επιχειρήματος».

«Υπήρξε ευρεία συναίνεση ότι βρισκόμαστε σε διάλογο μαζί της και ότι αυτός θα πρέπει να συνεχιστεί με τους τρόπους που έχουν λειτουργήσει μέχρι τώρα και που έχουμε δημιουργήσει», τόνισε ο ευρωβουλευτής του ΕΛΚ στο Politico.

• Σύμφωνα με το γνωστό Μέσο, η απόφαση αποτελεί ήττα για την ειδική επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Covid-19, με επικεφαλής τη Βελγίδα σοσιαλίστρια ευρωβουλευτή Κάθλιν Φαν Μπρεμπτ, η οποία είχε πιέσει την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα για την κλήση της Φον ντερ Λάιεν.

Ωστόσο, σημειώνει το Politico, η ομάδα των Ευρωσοσιαλιστών (S&D) της ίδιας της Φαν Μπρεμπτ υποστήριξε να διεξάγονται οι συζητήσεις μόνο κεκλεισμένων των θυρών στην CoP, σύμφωνα με έναν εκπρόσωπο που μίλησε στο Μέσο.

Επίσης, η Renew Europe, η τρίτη μεγαλύτερη ευρωομάδα στην Eυρωβουλή, συμφώνησε στο να δοθούν εξηγήσεις κεκλεισμένων των θυρών.

Δύο άλλες ευρωομάδες – η δεξιά ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών και η ακροδεξιά ομάδα Ταυτότητας και Ελευθερίας – πίεσαν τη Φον ντερ Λάιεν, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Politico, ζητώντας είτε να μιλήσει στην Ολομέλεια είτε να μιλήσει μπροστά στο ειδικό πάνελ για τον κοροναϊό.

Από την πλευρά της ευρωομάδας της Αριστεράς, ένας εκπρόσωπός της τόνισε ότι: «Είναι καλό που (σ.σ. η Φον Ντερ Λάιεν) έρχεται να μιλήσει για αυτό, αλλά πιστεύουμε ότι το Κοινοβούλιο πρέπει επίσης να έχει μια δημόσια ακρόαση, όχι μόνο η Διάσκεψη των Προέδρων».

• Η αντίδραση των ευρωβουλευτών που συμμετέχουν στην επιτροπή για την Covid-19 – και τώρα θα απουσιάσουν από την εξέταση της προέδρου της Κομισιόν, είναι ξεκάθαρη: Δεν είναι χαρούμενοι.

Ο Ολλανδός ευρωβουλευτής, Ρόμπερτ Ροος, που είναι ο συντονιστής της επιτροπής για την Covid-19, σχολίασε τη συγκεκριμένη απόφαση για την Φον Ντερ Λάιεν ως «επαίσχυντη».

«Η Φον ντερ Λάιεν διαπραγματεύτηκε μια συμφωνία πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων με χρήματα των φορολογουμένων της ΕΕ. Ως Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα πρέπει να είμαστε σε θέση να λογοδοτήσουμε. Μια μυστική συνάντηση πίσω από κλειστές πόρτες μόνο με τους προέδρους των πολιτικών ομάδων δεν αποτελεί λογοδοσία», δήλωσε με νόημα.

Η Μισέλ Ριβαζί, αντιπρόεδρος της επιτροπής και μέλος των Πράσινων, τόνισε ότι οι κορυφαίοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προσπαθούν να κρατήσουν το θέμα «εντός της οικογένειας».

Άλλο ένα μέλος της επιτροπής για την Covid-19, ο Κρίστιαν Τέρχες (μέλος των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών) δήλωσε ότι η επιτροπή δημιουργήθηκε για λόγους διαφάνειας και ότι η Φον Ντερ Λάιεν θα πρέπει να απαντήσει στις ερωτήσεις.

• Σύμφωνα με το γραφείο της Ριβαζί, μια ξεχωριστή πρόταση για την ανάκληση της πρόσβασης των λομπιστών της Pfizer στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως απάντηση στην άρνηση του Άλμπερτ Μπουρλά να εμφανιστεί ενώπιον της επιτροπής για την Covid-19 απορρίφθηκε επίσης από την CoP την Πέμπτη.

Τα μέλη της επιτροπής για την Covid-19 ήθελαν να ρωτήσουν την Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν για τον παράξενο προσωπικό ρόλο της στις διαπραγματεύσεις για τη μεγαλύτερη σε αξία συμφωνία της ΕΕ για εμβόλιο κοροναϊού.

Η συμφωνία μπορεί να φτάσει να κοστίσει 35 δισ. ευρώ και αφορά 900 εκατομμύρια δόσεις του εμβολίου BioNTech/Pfizer, με δυνατότητα αγοράς 900 εκατομμυρίων ακόμη.

Εκατομμύρια από αυτές τις δόσεις βρίσκονται τώρα αχρησιμοποίητες σε αποθήκες σε όλη την ΕΕ, με προορισμό τις χωματερές, γράφει χαρακτηριστικά το Politico.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο πρωθυπουργός εξετάζει ενδεχόμενη πρωτοβουλία για την σύνταξη επιστολής που θα απευθύνεται στην Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν, στην οποία θα εκθέτει τους προβληματισμούς της Ελλάδας και των άλλων χωρών που αντιδρούν στην πρόταση της Κομισιόν για υποχρεωτική μείωση του φυσικού αερίου αν η Επιτροπή κήρυσσε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, σε περίπτωση που η Ρωσία μείωνε περαιτέρω τις ροές προς την ΕΕ. Μια τέτοια κίνηση δεν απέκλεισε ο κ. Μητσοτάκης σε διάλογο που είχε με δημοσιογράφους χθες το βράδυ στη δεξίωση για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στο Προεδρικό Μέγαρο: «Κάνουμε πολλές κινήσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης», ήταν η απάντηση που έδωσε.

Η Αθήνα έχει διαμηνύσει προς τις Βρυξέλλες ότι δεν διακινδυνεύσει την τροφοδοσία νοικοκυριών και επιχειρήσεων με ηλεκτρικό ρεύμα υιοθετώντας την συγκεκριμένη πρόταση. Η Ελλάδα, άλλωστε, όπως και άλλες χώρες τις Ένωσης, έχει εξασφαλίσει σε πολύ μεγάλο ποσοστό την ενεργειακή της ασφάλεια και εξαρτάται λιγότερο από την ροή ρωσικού φυσικού αερίου σε σχέση με τις χώρες του Βορρά. Επίσης, η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει μεσοσταθμική μείωση για τα τελευταία δύο έτη, κάτι που σύμφωνα με τους υπολογισμούς της κυβέρνησης θα σήμαινε για την Ελλάδα μείωση 25%, λόγω της ανάπτυξης που έχει καταγράψει την περασμένη χρονιά.  Επίσης, όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές η χώρα θα είναι έτοιμη έως το τέλος του έτους να αυξήσει την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος κατά πέντε τεραβατόρες και θα τροφοδοτεί με αυτό το καύσιμο το σύστημα για την επόμενη διετία.

Ο κ. Μητσοτάκης επαναφέρει τις έξι προτάσεις που είχε καταθέσει σε επιστολή του προς την Κομισιόν τον περασμένο Μάρτιο.  Αυτές αφορούν το πλαφόν στην χονδρική αγορά του φυσικού αερίου,  τον καθορισμό τιμών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης στην περίπτωση που υπάρξουν ανακοινώσεις που αφορούν τις ροές φυσικού αερίου μέσω αγωγών από τη Ρωσία, κάτι που είναι άκρως επίκαιρο, πλαφόν στο κέρδος χονδρικής, εμπόριο με φυσική παράδοση και ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά. Αυτές οι προτάσεις, που τυγχάνουν της στήριξης πολλών χωρών που επίσης αντιδρούν στην πρόταση της Κομισιόν, επιτυγχάνουν με καλύτερο τρόπο την κάλυψη της τροφοδοσίας των κρατών μελών σε φυσικό αέριο και επίσης αντιμετωπίζουν το κόστος της ενέργειας που πλήττει κυρίως τις χώρες του Νότου. «Η έλλειψη φυσικού αερίου είναι κάτι που αφορά ορισμένες χώρες της ΕΕ, το κόστος της ενέργειας τις αφορά όλες», όπως το θέτει κυβερνητική πηγή.

Στον ορίζοντα δεν υπάρχει ενδεχόμενο έκτακτης Συνόδου, κατά την εκτίμηση της κυβέρνησης. Ο λόγος όπως το έθεσε ο κ. Μητσοτάκης είναι ότι «για να υπάρχει έκτακτη Σύνοδος πρέπει να υπάρχει και πραγματικό αντικείμενο» και οι μέχρι τώρα διαβουλεύσεις δεν οδηγούν σε κάτι που μπορεί να συζητηθεί σε επίπεδο ηγετών. Η σύγκρουση για την πρόταση της Κομισιόν αναμένεται να γίνει σε επίπεδο υπουργών Ενέργειας οι οποίοι συνεδριάζουν την Τρίτη στις Βρυξέλλες. 

Στο βίντεο της συνάντησης η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που δείχνει φανερά αμήχανη όταν βλέπει τους Σαρλ Μισέλ και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να κάθονται στις πολυθρόνες, ακούγεται να λέει (περίπου στο 0:48) ένα «εμ», απορώντας έτσι για το πού θα καθίσει. Αρχικά, στέκεται όρθια κοιτάζοντάς τους και λέει πάλι «εμ»…

Επειτα από την αντίδρασή της, της προτείνουν να κάτσει σε έναν μπεζ καναπέ σε αρκετή απόσταση από εκείνους, απέναντι δηλαδή από τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου, που έχει χαμηλότερη θέση σύμφωνα με το τυπικό διπλωματικό πρωτόκολλο από την πρόεδρο της Κομισιόν.

Το βίντεο αυτό κάνει το γύρο του Διαδικτύου, προκαλώντας ποικίλα σχόλια για τη στάση που κράτησε ο Ερντογάν. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ευρωβουλευτής ΚΙΝΑΛ, Νίκος Ανδρουλάκης, αναδημοσιεύει στο Twitter του το συγκεκριμένο βίντεο, αναφέροντας πως το συγκεκριμένο περιστατικό αποτυπώνει ξεκάθαρα τον τρόπο με τον οποίο ο Ερντογάν αντιμετωπίζει την Ευρώπη.

Το πρώτο εμβόλιο κατά της νόσου COVID 19 ανακαλύφθηκε στην Ευρώπη και πλέον παράγεται μαζικά εντός της ΕΕ. Μέσω συμφωνιών προαγοράς, προπληρώσαμε χρήματα στους φορείς ανάπτυξης εμβολίων, όχι μόνο για να αναπτύξουν τις ικανότητες μαζικής παραγωγής, αλλά και για να παράγουν άμεσα τα εμβόλια για όλους τους Ευρωπαίους. Στόχος ήταν να μπορέσουν να προβούν σε άμεσες παραδόσεις μόλις θα εγκρινόταν το εμβόλιο. Επενδύσαμε προκαταβολικά 2,9 δισ. ευρώ, πέραν των πολλών δισεκατομμυρίων που επενδύει κάθε χρόνο η Ευρώπη σε ένα ευρύτερο ερευνητικό οικοσύστημα που καθιστά δυνατές αυτές τις επιτυχίες. Αναμένουμε όλοι οι Ευρωπαίοι πολίτες να αποκομίσουν χωρίς διακρίσεις τα μεγάλα οφέλη αυτής της ευρωπαϊκής επένδυσης.

Συνολικά, η ΕΕ έχει εξασφαλίσει 2,3 δισ. δόσεις αυτών των εμβολίων για τους πολίτες της και τις γειτονικές της χώρες. Αυτή ήταν η σωστή προσέγγιση: να μείνουμε ενωμένοι στον αγώνα μας κατά του ιού και να εργαστούμε όλοι μαζί, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για την αντιμετώπιση ενός ιού που δεν γνωρίζει σύνορα. Από την αρχή, θέλαμε όλα τα κράτη μέλη, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, να έχουν ισότιμη πρόσβαση στα εμβόλια. Φανταστείτε τι θα συνέβαινε αν μόνο κάποια κράτη μέλη είχαν πρόσβαση στα εμβόλια, το οποίο ενδεχομένως να συνέβαινε αν δεν υπήρχε η πολλαπλασιαστική συλλογική διαπραγματευτική μας ισχύς. Τι θα σήμαινε αυτό για την ενιαία αγορά και για την ενότητα της Ευρώπης;

Αποτρέψαμε αυτόν τον κίνδυνο συνεργαζόμενοι στενά και με τις 27 εθνικές κυβερνήσεις. Από τον Ιούνιο συγκροτήσαμε ένα διοικητικό συμβούλιο με τα κράτη μέλη, το οποίο συνεδριάζει έως και επτά φορές το μήνα. Υπάρχει συνεχής ροή πληροφοριών και όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται από κοινού σε ευρωπαϊκή βάση. Αφού ελέγξαμε πάνω από 100 εταιρείες, οι οποίες την εποχή εκείνη διεξήγαν έρευνες για εμβόλια,  δημιουργήσαμε σε σύντομο χρονικό διάστημα ένα χαρτοφυλάκιο με τις έξι πιο ελπιδοφόρες από αυτές. Πέρυσι το καλοκαίρι, κανείς δεν γνώριζε ποια απ’αυτές τελικά θα είχε το προβάδισμα. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η ευρωπαϊκή προσέγγιση ενός ευρύτατου χαρτοφυλακίου εμβολίων ήταν ορθή. Διαθέτουμε πλέον τρία εγκεκριμένα εμβόλια, και οι τρεις εταιρείες BioNTech/Pfizer, Moderna και Astra Zeneca έχουν αρχίσει να τα παραδίδουν. Και έπονται σύντομα κι άλλες.

Κάποιοι από όσους επικρίνουν την ευρωπαϊκή μας προσέγγιση μάς καταλογίζουν καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων. Θα μπορούσαμε όμως να είχαμε δράσει ταχύτερα; Ή μήπως άραγε θα μπορούσε κάποιο κράτος μέλος να είχε δράσει ταχύτερα από μόνο του; Η ταχύτερη σύναψη σύμβασης θα αποτελούσε εγγύηση ταχύτερης παράδοσης μεγάλων ποσοτήτων; Ειλικρινά, δεν πιστεύουμε ότι κάτι τέτοιο θα συνέβαινε. Η παραγωγή ενός νέου εμβολίου αποτελεί ένα εξαιρετικά πολύπλοκο και ευαίσθητο έργο. Οι τρεις παρασκευαστές εμβολίων, που έχουν αναπτύξει μέχρι στιγμής επιτυχημένα εμβόλια, χρειάστηκε να μειώσουν σημαντικά κάποιες από τις παραδόσεις τους κατά το πρώτο στάδιο της παραγωγής, λόγω προβλημάτων στη διαδικασία παραγωγής ή έλλειψης σημαντικών συστατικών.

Σε τελική ανάλυση, εμβολιασμός σημαίνει έγχυση βιολογικών δραστικών ουσιών σε υγιείς οργανισμούς. Συνεπώς, η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα. Αυτός είναι ο λόγος που στην Ευρώπη δεν κάναμε καμία έκπτωση στη διαδικασία αδειοδότησης από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων. Η διαδικασία αυτή, η οποία διαρκεί τρεις έως τέσσερις εβδομάδες, είναι απαραίτητη γιατί γεννάει ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Έτσι εξηγείται, για παράδειγμα, το γιατί ξεκινήσαμε λίγο αργότερα από το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και η τρέχουσα διαφορά στον αριθμό των εμβολιασμών. Ωστόσο, η διάθεση των εμβολίων μας βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και οι πολίτες μπορούν να είναι βέβαιοι ότι δεν έχουμε κάνει καμία έκπτωση όσον αφορά την ασφάλεια. 

Η Ευρώπη δεν συμμετέχει σε κούρσα ταχύτητας αλλά σε αγώνα ασφάλειας.

Στην ΕΕ ξεκινήσαμε τον εμβολιασμό στα τέλη Δεκεμβρίου. Σήμερα, πέντε εβδομάδες μετά, οι εταιρείες έχουν ήδη παραδώσει περίπου 20 εκατ. δόσεις εμβολίου. Στην Ελλάδα, πάνω από 338.000 πολίτες έχουν εμβολιαστεί, με τη δεύτερη δόση εξασφαλισμένη. 62.000 Έλληνες έχουν ήδη λάβει και τις δύο δόσεις.

Γνωρίζουμε ότι οι δόσεις αυτές δεν επαρκούν, είναι όμως σημαντικές. Το Φεβρουάριο, οι χώρες της ΕΕ θα λάβουν περίπου 33 εκατ. επιπλέον δόσεις και άλλα 55 εκατ. τον Μάρτιο. Σύμφωνα με συντηρητικές εκτιμήσεις, στο δεύτερο τρίμηνο του 2021, αναμένεται να παραδοθούν άλλα 300 εκατ. δόσεις. Συνολικά 400 εκατ. μέχρι τον Ιούνιο.

Θα παρακολουθούμε στενά και προσεκτικά τη διαδικασία αυτή. Καταλαβαίνουμε ότι ορισμένες εταιρείες αντιμετωπίζουν κάποια προβλήματα με τη μαζική παραγωγή. Άλλωστε, ποτέ άλλοτε στο παρελθόν δεν είχαμε τέτοια ραγδαία αύξηση της παραγωγής. Πρόσφατα, διευθύνων σύμβουλος μιας εταιρείας μάς είπε ότι το 2019 η εταιρεία του παρήγαγε 100.000 δόσεις εμβολίων. Ενώ φέτος σχεδιάζουν να παραγάγουν 1 δισεκατομμύριο δόσεις! Πρόκειται για μία απίστευτη, χωρίς προηγούμενο, αύξηση. Επικροτούμε και στηρίζουμε αυτές τις προσπάθειες.

Χρειαζόμαστε όμως και διαφάνεια για το πού πηγαίνουν αυτά τα εμβόλια. Αυτό ισχύει ιδίως όταν μια εταιρεία δεν εκπληρώνει τις υποσχέσεις της απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτός είναι ο λόγος που θεσπίσαμε ένα μηχανισμό διαφάνειας και αδειοδότησης: για να έχουμε δηλαδή μια συνολική εικόνα των εξαγωγών που έχουν γίνει και που πρόκειται να γίνουν. Δεν σκοπεύουμε να θέσουμε περιορισμούς στις εταιρείες που τιμούν τις συμβάσεις -μόλις εγκρίναμε δύο αποστολές για τον Καναδά και μία για το Ηνωμένο Βασίλειο. Αν όμως μια εταιρεία μάς λέει ότι δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις παραγγελίες της ΕΕ, τότε επιβάλλεται να γνωρίζουμε τι παραδίδει στους άλλους. 

Ενώ καταπολεμούμε τον ιό, αυτός δυστυχώς μεταλλάσσεται συνεχώς . Ανησυχούμε για τις νέες μεταλλάξεις , παρόλο που οι επιστήμονες μάς καθησυχάζουν ότι τα εμβόλιά μας φαίνεται, προς το παρόν, να τις αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά. Επειδή όμως περνάμε πολλά από την πανδημία, θέλουμε να είμαστε προετοιμασμένοι για ένα σενάριο, στο οποίο τα σημερινά εμβόλια δεν αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τον ιό. Γι’ αυτό πριν από μερικές ημέρες, σε συνεδρίαση με τους επικεφαλής των εταιρειών εμβολίων και τους επιστήμονες, συμφωνήσαμε να παρακολουθούμε στενά την εξέλιξη του ιού, ώστε να διασφαλίσουμε ότι τα δεδομένα αυτά γνωστοποιούνται στις εταιρείες και στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων. Θέλουμε να συνεργαστούμε στενά με τους επιστήμονες και τη βιομηχανία, ώστε να μπορούμε γρήγορα να αναπτύσσουμε, να εγκρίνουμε και να παράγουμε εμβόλια που αντιμετωπίζουν και τις όποιες μεταλλάξεις του ιού. Πάνω απ’ όλα, θέλουμε να αυξήσουμε την παραγωγική ικανότητα στην Ευρώπη επειδή τα εμβόλια αποτελούν κοινό αγαθό και η σημασία τους αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου. 

Η ευθύνη μας δεν περιορίζεται στα σύνορα της Ευρώπης. Δεν θα τελειώσει όταν εμβολιαστούν οι περισσότεροι ενήλικοι Ευρωπαίοι. Γι’ αυτό, από την πρώτη ημέρα, απευθύναμε έκκληση για μια παγκόσμια αντίδραση στην πανδημία. Η Επιτροπή διοργάνωσε δύο διασκέψεις δωρητών, στις οποίες συγκεντρώθηκαν 16 δισ. ευρώ. Βοηθήσαμε στη δημιουργία του μηχανισμού Covax για να διασφαλίσουμε ότι οι χώρες υψηλού εισοδήματος θα επενδύσουν στην προμήθεια εμβολίων για τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Μαζί με τα κράτη μέλη μας, ως «Ομάδα Ευρώπη», είμαστε ένας από τους μεγαλύτερους χορηγούς του μηχανισμού Covax, με 870 εκατ. ευρώ.

Η πανδημία αυτή αποτελεί μια δύσκολη στιγμή για την Ευρώπη και όλο τον κόσμο. Αυτόν τον αγώνα τον δίνουμε όλοι μαζί και πρέπει να παραμείνουμε ενωμένοι ενάντια στον μοναδικό – και κοινό μας εχθρό: τον ιό.