Μανώλης Δράκος

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι διαφορές στα τέλη ανάμεσα στις περιοχές είναι μεγάλες και ότι η επιβάρυνση αυτή μεταφέρεται απευθείας στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των νοικοκυριών, αποτελώντας ουσιαστικό μέρος του ετήσιου κόστους για κάθε σπίτι.

Τα κύρια ευρήματα της έρευνας συνοψίζονται στα εξής:

– Για πρώτη φορά συγκεντρώθηκαν ενιαία οι συντελεστές δημοτικών τελών σε όλους τους δήμους

• Η μελέτη περιλαμβάνει τους συντελεστές ανά τετραγωνικό μέτρο κατοικίας και τη μέση ετήσια επιβάρυνση ανά νοικοκυριό για κάθε έναν από τους 332 δήμους της χώρας.

-Υπάρχουν τεράστιες διαφορές στα δημοτικά τέλη μεταξύ περιοχών

• Ορισμένοι δήμοι έχουν πολύ υψηλότερα τέλη για τις ίδιες υπηρεσίες καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού σε σχέση με άλλους.

-Πρωταθλητές κόστους ανά τετραγωνικό μέτρο (€/τ.μ.)

• Δήμος Ύδρας: 3,28 €/τ.μ.
• Δήμος Άργους‑Μυκήνων: 2,95 €/τ.μ.
• Δήμος Νέας Προποντίδας: 2,85 €/τ.μ.
• Άλλοι δήμοι έχουν πολύ χαμηλότερους συντελεστές (π.χ. Δήμος Τανάγρας: 0,48 €/τ.μ.).

-Τεράστιες διαφορές στην ετήσια επιβάρυνση για νοικοκυριά

• Οι μέσες ετήσιες επιβαρύνσεις ανά νοικοκυριό κυμαίνονται από 28 € σε πολύ φθηνούς δήμους (π.χ. Ανάφη) έως πάνω από 290 € σε δήμους με υψηλά τέλη (π.χ. Άργος‑Μυκήνες).

-Αύξηση ή μείωση τελών για το 2026

• 34 δήμοι αύξησαν τα δημοτικά τέλη για το 2026 — σε κάποιες περιπτώσεις κατά πάνω από 40%.
• Μόλις 6 δήμοι μείωσαν τα τέλη.

Στους μεγάλους δήμους της χώρας, η εικόνα ποικίλει έντονα:

• Στον Δήμο Αθηναίων, ο συντελεστής ανέρχεται περίπου σε 1,40 €/τ.μ., με μέση ετήσια επιβάρυνση γύρω στα 100 €.

• Στη Θεσσαλονίκη, οι χρεώσεις κυμαίνονται γύρω στα 1,40–1,50 €/τ.μ., με ανάλογη επιβάρυνση περίπου 100–110 € για ένα μέσο νοικοκυριό.

• Στην Πάτρα, ο συντελεστής είναι χαμηλότερος (1,00 €/τ.μ.), με μέση ετήσια επιβάρυνση περίπου 85 €.

• Αντίθετα, στη Λάρισα, οι χρεώσεις είναι από τις υψηλότερες (2,47 €/τ.μ.), με μέση επιβάρυνση 219 € για νοικοκυριά, ενώ στο Ηράκλειο η αύξηση το 2026 ανεβάζει τον συντελεστή στα 1,50 €/τ.μ., με κόστος άνω των 150 €.

Η έρευνα δείχνει ότι ορισμένοι δήμοι έχουν αυξήσει σημαντικά τα τέλη φέτος, ενώ άλλοι τα διατήρησαν στα ίδια επίπεδα, δημιουργώντας μεγάλες διαφορές στο ετήσιο κόστος για τα νοικοκυριά. Οι επιβαρύνσεις αυτές αποτελούν σημαντικό παράγοντα στο συνολικό κόστος της ενέργειας, καθώς εισπράττονται μέσω των λογαριασμών ρεύματος, επηρεάζοντας άμεσα τον προϋπολογισμό κάθε οικογένειας.

Συνολικά, η μελέτη αναδεικνύει τις τεράστιες ανισότητες στα δημοτικά τέλη, καθώς και την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια και ισορροπία, ώστε τα νοικοκυριά να μπορούν να υπολογίζουν με ακρίβεια τις υποχρεώσεις τους, ανεξάρτητα από τον δήμο στον οποίο κατοικούν.

Βέβαια, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ο μισθός είναι ένας. Κι απ΄αυτόν πρέπει να βγουν όλες οι υποχρεώσεις σε ένα νοικοκυριό. Γι αυτό και δεν φτάνει (ο μισθός) παρά μόνο για το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα…

Οι μεγαλύτερες μέσες ετήσιες επιβαρύνσεις νοικοκυριών λόγω τελών

• Δήμος Άργους – Μυκηνών – 292 €
• Δήμος Ύδρας – 286 €
• Δήμος Πυλαίας – Χορτιάτη – 255 €
• Δήμος Επιδαύρου – 247 €
• Δήμος Εορδαίας – 246 €
• Δήμος Αργοστολίου – 241 €
• Δήμος Νέας Προποντίδας – 241 €
• Δήμος Σπετσών – 236 €
• Δήμος Ναυπλιέων – 232 €
• Δήμος Ηρακλειάς – 227 €

Οι μικρότερες μέσες ετήσιες επιβαρύνσεις νοικοκυριών λόγω τελών

• Δήμος Ανάφης – 28 €
• Δήμος Χάλκης – 36 €
• Δήμος Τανάγρας – 43 €
• Δήμος Αργιθέας – 47 €
• Δήμος Ικαρίας – 49 €
• Δήμος Μεγίστης – 54 €
• Δήμος Αστυπάλαιας – 54 €
• Δήμος Οιχαλίας – 56 €
• Δήμος Γαύδου – 61 €
• Δήμος Ελευσίνας – 65 €

 Με τις διατάξεις τις οποίες ενσωμάτωσε στο νομοσχέδιο για τα Ιδρύματα και τις Σχολάζουσες Κληρονομιές (άρθρα 177-179) που ψηφίστηκε στη Βουλή την εβδομάδα που πέρασε και από Δευτέρα -αφού δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως- θα είναι πλέον «νόμος του Κράτους» και επισήμως, απαλλάσσονται από διώξεις όσοι καταφεύγουν στη λύση της πτώχευσης ενώ, επιπλέον, το κράτος θα επιδοτεί με «voucher» επαγγελματίες που δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν, προκειμένου να λάβουν υποστήριξη από ειδικούς επαγγελματίες οι οποίοι θα τους βρουν τους τρόπους και τα μέσα για να ορθοποδήσουν.

   Συγκεκριμένα:

   1. Τέλος η «ομηρία» από χρέη

    Η πιο σημαντική καινοτομία του νόμου που θα εφαρμοστεί άμεσα, αφορά στην πλήρη απαλλαγή από ποινικές διώξεις για όσους καταφεύγουν στην πτώχευση. Με τη νέα διάταξη που προστίθεται ως άρθρο 198Α στον ν.4738/2020, αλλάζει ριζικά το τοπίο για επιχειρηματίες και πολίτες που λύγισαν υπό το βάρος των χρεών. Αυτή η διάταξη συνιστά «δεύτερη ευκαιρία» για επαγγελματίες που έκλεισαν την επιχείρησή τους λόγω αντίξοων συνθηκών, απελευθερώνοντάς τους από ποινικές καταδίκες και επιτρέποντάς τους να ξεκινήσουν από την αρχή, απαλλαγμένοι πλήρως από το «στίγμα» και τα βάρη του παρελθόντος.

    Συγκεκριμένα, η «λυτρωτική» αυτή διάταξη (άρθρο 178 του νέου νόμου) προβλέπει ότι, από τη στιγμή που δημοσιεύεται η δικαστική απόφαση πτώχευσης ή που καταχωρείται το όνομα του οφειλέτη στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας, αυτομάτως παύει κάθε δίωξη για χρέη προς εφορία και ΕΦΚΑ. Η ρύθμιση καλύπτει τόσο τα αδικήματα μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο όσο και την καθυστέρηση καταβολής εισφορών στους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι εάν ο οφειλέτης ολοκληρώσει επιτυχώς τη διαδικασία της πτώχευσης και απαλλαγεί νόμιμα από τα χρέη του – κάτι που συμβαίνει μετά την παρέλευση ενός έως τριών ετών συνήθως ανάλογα με την περίπτωση – τότε το αξιόποινο εξαλείφεται οριστικά. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι το αδίκημα διαγράφεται από το ποινικό μητρώο του.

    Με το μέτρο αυτό, όπως δήλωσε ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης κατά την διαδικασία συζήτησης και ψήφισης στη Βουλή του νέου νόμου, «το κράτος επιλέγει να μην ποινικοποιεί την οικονομική δυσκολία: η ποινική δίωξη για οφειλές προς Δημόσιο και Ταμεία αναστέλλεται κατά τη διάρκεια της πτώχευσης και εξαλείφεται όταν ο οφειλέτης απαλλάσσεται από τα χρέη του, δίνοντάς του πραγματική “δεύτερη ευκαιρία”».

   2. Πρόληψη πριν την κατάρρευση με πρόγραμμα voucher

    Το δεύτερο σκέλος των μέτρων (άρθρο 177) εισάγει για πρώτη φορά στην πρακτική των επιχειρήσεων συστήματα πρόληψης της οικονομικής κατάρρευσης, πριν δηλαδή φτάσουν στο σημείο «χωρίς επιστροφή» εξαιτίας των χρεών τους.

    Μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και της Κοινωνίας της Πληροφορίας, το κράτος θα χορηγεί δωρεάν voucher σε επαγγελματίες που απειλούνται ή βρίσκονται σε κίνδυνο αφερεγγυότητας, καλύπτοντας το κόστος εξειδικευμένης υποστήριξης και καθοδήγησης από πιστοποιημένους ειδικούς συμβούλους.

    Η λειτουργία του προγράμματος στηρίζεται στον «Μηχανισμό Έγκαιρης Προειδοποίησης», ένα σύστημα που θα παρακολουθεί τους οικονομικούς δείκτες των επιχειρήσεων εντοπίζοντας έγκαιρα πρόδρομα σημάδια κινδύνου. Όταν το σύστημα “χτυπάει κόκκινο” για κάποιον επαγγελματία, αυτός θα μπορεί να υποβάλει αίτηση μέσω ειδικής πλατφόρμας του προγράμματος της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, προκειμένου να λάβει την επιταγή και να προσφύγει σε συμβούλους που θα αναλάβουν να τον καθοδηγήσουν.

    Το καινοτόμο στοιχείο του προγράμματος είναι ότι δεν καλύπτει μόνο οικονομικές και νομικές συμβουλές για τη ρύθμιση των οφειλών. Για πρώτη φορά το κράτος αναγνωρίζει επίσημα το ψυχολογικό βάρος της υπερχρέωσης, καλύπτοντας δωρεάν και υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης, ενδυνάμωσης και εμψύχωσης (mentoring) για να μπορέσει να χαράξει νέα πορεία κάθε επιχειρηματίας που αισθάνεται πως «πνίγεται» και δεν βρίσκει δρόμο διαφυγής στα προβλήματα.

    Αυτή η ολιστική προσέγγιση στοχεύει να στηρίξει τον οφειλέτη, όχι μόνο να καταρτίσει ένα βιώσιμο οικονομικό σχέδιο διάσωσης και ανάκαμψης της επιχειρήσεώς του, αλλά και να βρει το σθένος (πέρα από τα χρηματοοικονομικά «εργαλεία») για να το υλοποιήσει, με στόχο να την εξυγιάνει, να την αναπτύξει και να την εξελίξει, χωρίς ταυτόχρονα να πάψει να τηρεί τις υποχρεώσεις και τις ρυθμίσεις του -κάτι που μπορεί να σημαίνει «ξαφνικό θάνατο» για κάθε επιχείρηση.

    Όπως προβλέπει ο νέος νόμος, με κοινή υπουργική απόφαση που θα εκδοθεί, θα καθοριστούν οι ακριβείς προϋποθέσεις, τα κριτήρια επιλεξιμότητας και ο χρόνος έναρξης του προγράμματος, ενώ ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η εκπαίδευση ειδικών συμβούλων έγκαιρης προειδοποίησης που θα στελεχώσουν το σύστημα.

   Διατάξεις για ευάλωτους οφειλέτες

   Ο νόμος περιλαμβάνει επίσης τεχνικές ρυθμίσεις που αφορούν ευάλωτους οφειλέτες που λαμβάνουν κρατική συνεισφορά για την κατοικία τους.

   Συγκεκριμένα, το άρθρο 179 προβλέπει πως αν ένας ευάλωτος οφειλέτης που δικαιούται επίδομα, αποφασίσει να μπει στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών και υπογράψει νέα σύμβαση περισώζοντας την κατοικία, η προηγούμενη κρατική συνεισφορά διακόπτεται αυτόματα.

   Αυτή η διάταξη στοχεύει να αποφευχθεί η διπλή επιδότηση του ίδιου οφειλέτη από διαφορετικά προγράμματα. Αφού με τη νέα ρύθμιση διασώζει την κύρια κατοικία του και δεν πρόκειται να την παραδώσει στον Φορέα Ακινήτων, δεν συντρέχει πλέον ο λόγος να λαμβάνει την προσωρινή επιδότηση που προοριζόταν για να παραμείνει στο σπίτι του μέχρι την οριστική μεταβίβαση στον Φορέα. Η ρύθμιση προστατεύει τον οφειλέτη από το ενδεχόμενο να κληθεί στο μέλλον να επιστρέψει επιδοτήσεις που έλαβε αχρεωστήτως, αφού εξέλιπε ο αρχικός σκοπός χορήγησής τους.