Η σύγκρουση στον Λίβανο, που κάποτε θεωρούνταν δευτερεύον μέτωπο στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, έχει καταστεί πλέον ένα από τα κύρια εμπόδια για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, σύμφωνα με ανάλυση των New York Times.

Οι συγκρούσεις μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ κλιμακώθηκαν ιδιαίτερα την Παρασκευή, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί ο νέος γύρος συνομιλιών μεταξύ αξιωματούχων της Τεχεράνης και της Ουάσιγκτον στην Ελβετία. Αν και καμία από τις δύο πλευρές δεν εξήγησαν γιατί ακυρώθηκαν οι συνομιλίες, τρεις αξιωματούχοι που μίλησαν στους New York Times ανέφεραν ότι το Ιράν αποσύρθηκε λόγω των ισραηλινών επιθέσεων στο Λίβανο.

«Η νέα ηγεσία του Ιράν θεωρεί τον Λίβανο αναπόσπαστο μέρος της δικής της εθνικής ασφάλειας, καθώς οι προηγούμενες ισραηλινές επιθέσεις εναντίον της Χεζμπολάχ το 2024 άνοιξαν τον δρόμο για μια άμεση σύγκρουση με το Ιράν», δήλωσε ο Μοχανάντ Χάτζε Αλί, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Κάρνεγκι για τη Μέση Ανατολή στη Βηρυτό. «Για το Ιράν, ο τελικός στόχος είναι η αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο».

Αυτή ήταν η δεύτερη φορά που ακυρώθηκαν οι συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, λόγω της σύγκρουσης στο Ισραήλ. Νωρίτερα αυτό το μήνα, οι ισραηλινές επιθέσεις στα προάστια της Βηρυτού, ώθησαν το Ιράν να εκτοξεύσει πυραύλους προς το Ισραήλ, το οποίο ανταποκρίθηκε με επιθέσεις σε ολόκληρο το Ιράν.

Η διακοπή των συνομιλιών σημειώθηκε λίγες ημέρες αφότου οι ΗΠΑ και το Ιράν υπέγραψαν μια προκαταρκτική συμφωνία για τον τερματισμό του δικού τους πολέμου, η οποία προβλέπει «την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων» στο Λίβανο και δεσμεύεται να διαφυλάξει την «εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία» της χώρας.

Η συμπερίληψη του Λιβάνου στη συμφωνία θεωρήθηκε διπλωματική νίκη για το Ιράν, το οποίο εδώ και καιρό επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει τον Λίβανο, όπου ενεργεί ο σύμμαχος του, η Χεζμπολάχ, ο οποίος επιτέθηκε στο Ισραήλ τον Μάρτιο σε ένδειξη αλληλεγγύης προς την Τεχεράνη. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις, είχε αντιταχθεί σθεναρά σε αυτούς τους όρους και δεσμεύτηκε να συνεχίσει τη στρατιωτική εκστρατεία εναντίον της Χεζμπολάχ.

Την Παρασκευή, ο πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες, Γιεχίελ Λάιτερ, δήλωσε ότι το Ισραήλ είχε δεσμευτεί για άμεση κατάπαυση του πυρός και είχε «σταματήσει όλες τις επιθετικές επιχειρήσεις» στο Λίβανο. Ωστόσο, ανέφερε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να επιχειρούν στο νότιο Λίβανο «για να απαλλάξουν την περιοχή από τη Χεζμπολάχ και να διαλύσουν την τρομοκρατική της υποδομή», προσθέτοντας: «Θα παραμείνουμε εκεί έως ότου ολοκληρωθεί η αποστολή αυτή».

Οι όροι της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν έχουν δημιουργήσει ερωτήματα

Οι όροι της συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, ωστόσο, έχουν δημιουργήσει πολλά ερωτήματα

Η συμφωνία φέρεται να επεκτείνει τις δεσμεύσεις της στους συμμάχους της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης, αλλά ούτε το Ισραήλ ούτε η Χεζμπολάχ υπέγραψαν το μνημόνιο, και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν εξηγήσεις για το πώς θα συμμορφωθεί η κάθε πλευρά. Επίσης, δεν επιλύει δύο βασικά ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης: αν το Ισραήλ θα αποσυρθεί από τον νότιο Λίβανο και αν η Χεζμπολάχ θα παραδώσει τα όπλα της.

Η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ είχαν επιδιώξει να κρατήσουν τις δύο συγκρούσεις ξεχωριστές, ενώ η Τεχεράνη έκανε την ισραηλινή εκστρατεία στο Λίβανο σημείο πίεσης στις διαπραγματεύσεις.

Αυτή η στρατηγική προκάλεσε αυξανόμενη ανησυχία στον Τραμπ ότι οι επίμονες ισραηλινές επιθέσεις θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη συμφωνία. Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εκφράσει πιο ανοιχτά την απογοήτευσή του απέναντι στον Νετανιάχου και τον πίεσε να περιορίσει τις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις.

Από την ανακοίνωση της συμφωνίας, το Ισραήλ έχει σταματήσει να εκδίδει σχεδόν καθημερινές προειδοποιήσεις εκκένωσης για πόλεις και χωριά σε ολόκληρο το νότιο Λίβανο. Αν και οι ισραηλινές επιθέσεις συνεχίστηκαν, η κλίμακα και ο ρυθμός τους μειώθηκαν σημαντικά μέχρι την Παρασκευή.

Η Χεζμπολάχ δήλωσε ότι έστησε ενέδρα σε ισραηλινά στρατεύματα που προωθούνταν σε μια πλαγιά με θέα στη Ναμπατίε, τη μεγάλη πόλη του νότιου Λιβάνου, σε μάχες που στοίχισαν τη ζωή σε τέσσερις Ισραηλινούς στρατιώτες, σύμφωνα με το στρατό. Το Ισραήλ ανταπέδωσε με περισσότερες από 150 επιθέσεις σε ολόκληρο το νότιο και ανατολικό Λίβανο, σκοτώνοντας τουλάχιστον 47 άτομα, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου.

Ο Ασάφ Όριον, συνταξιούχος Ισραηλινός ταξίαρχος και ερευνητής στο Ινστιτούτο της Ουάσινγκτον για την Πολιτική της Εγγύς Ανατολής, δήλωσε ότι, αν και το Ιράν «κατάφερε να συνδέσει τα δύο μέτωπα και να αξιοποιήσει αυτές τις διαπραγματεύσεις με τον Τραμπ για να περιορίσει τις επιθέσεις του Ισραήλ», είναι ακόμα «πολύ νωρίς για να κρίνουμε» αν αυτή η στάση θα διατηρηθεί — και, αν ναι, για πόσο καιρό.

Ένα προειδοποιητικό σημάδι για το μέλλον

Η εκεχειρία του Λιβάνου με το Ισραήλ, που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση της κυβέρνησης Τραμπ τον Απρίλιο, αποτελεί ένα προειδοποιητικό σημάδι για το μέλλον, σχολιάζουν οι New York Times. Απαγόρευε στο Ισραήλ να διεξάγει επιθετικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα της χώρας να λαμβάνει «όλα τα απαραίτητα μέτρα αυτοάμυνας».

Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση, το Ισραήλ επικαλέστηκε αυτή την ευρεία διακριτική ευχέρεια για να συνεχίσει τις επιθέσεις. Τις εβδομάδες που ακολούθησαν, το Ισραήλ επέκτεινε επίσης την χερσαία εισβολή του παρά την κατάπαυση του πυρός. Όπως και με την συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν που ανακοινώθηκε την Κυριακή, η Χεζμπολάχ δεν ήταν μέρος αυτής.

Ο επόμενος γύρος συνομιλιών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου με στόχο μια πιο σταθερή λύση στο Λίβανο θα πραγματοποιηθεί την επόμενη εβδομάδα στην Ουάσινγκτον, όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ την Παρασκευή, αφότου ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συνομίλησε με τον πρόεδρο του Λιβάνου, Τζόζεφ Αούν.

Αν και δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό το Ιράν ασκεί άμεσο έλεγχο επί της Χεζμπολάχ, αναλυτές υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη ασκεί πολύ ισχυρότερη επιρροή στην οργάνωση από τότε που ο πρώην ηγέτης της, Χασάν Νασράλα, σκοτώθηκε σε ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές το 2024.

Αφού η Χεζμπολάχ και το Ισραήλ συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός αργότερα εκείνο το έτος, η Χεζμπολάχ απέφυγε να ανταποδώσει τα πυρά, παρά τις σχεδόν καθημερινές ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, έως ότου ξεκίνησε ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Η Λίνα Χατίμπ, συνεργάτιδα ερευνήτρια στο Chatham House του Λονδίνου, δήλωσε ότι η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν «ενδέχεται να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για αποκλιμάκωση» στο Λίβανο, αλλά δεν θα αντιμετωπίσει τα βασικά ζητήματα, όπως την αποχώρηση του Ισραήλ και το μέλλον του οπλοστασίου της Χεζμπολάχ.

Οι ισραηλινές δυνάμεις παραμένουν σταθμευμένες σε ένα ευρύ τμήμα του νότιου Λιβάνου, η μεγαλύτερη κατοχή της χώρας εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες. Οι ισραηλινές επιθέσεις έχουν καταστρέψει παραμεθόριες πόλεις και έχουν αναγκάσει περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι δεν αισθάνεται δεσμευμένο από οποιαδήποτε συμφωνία σχετικά με τον Λίβανο που προέκυψαν από τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν, ενώ Ισραηλινοί ηγέτες έχουν δηλώσει τις τελευταίες ημέρες ότι δεν προτίθενται να αποσυρθούν από τη χώρα. Αυτή η στάση θέτει σε άμεση δοκιμασία την υπόσχεση της συμφωνίας για τη διαφύλαξη της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου.

Το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ βρίσκεται στην ίδια μοίρα. Το Ισραήλ έχει απαιτήσει την αποστρατιωτικοποίηση της οργάνωσης προτού εξετάσει το ενδεχόμενο αποχώρησης. Η Χεζμπολάχ επικαλείται την κατοχή ως απόδειξη ότι το οπλοστάσιό της εξακολουθεί να είναι απαραίτητο. Η κυβέρνηση του Λιβάνου έχει δεσμευτεί να θέσει όλα τα όπλα της Χεζμπολάχ υπό κρατικό έλεγχο, αλλά διαθέτει ελάχιστη δυνατότητα να εξασφαλίσει οποιοδήποτε από τα δύο αποτελέσματα.

«Είναι απίθανο η σύγκρουση στο Λίβανο να επιλυθεί σύντομα», τόνισε η Χατίμπ.

Η σπίθα που άναψε τη φωτιά ήταν ένα υπόμνημα του υπουργείου Δικαιοσύνης και του FBI που ισχυριζόταν ότι δεν βρέθηκε καμία «λίστα πελατών» με ισχυρούς άνδρες. Αυτό προκάλεσε την οργή της ίδιας της εκλογικής βάσης του Τραμπ, που περίμενε αποκαλύψεις. Τα πράγματα έγιναν χειρότερα όταν η Wall Street Journal ετοίμαζε ένα καταστροφικό δημοσίευμα για τη σχέση Τραμπ-Επστάιν, το οποίο ο πρόεδρος προσπάθησε μάταια να μπλοκάρει τηλεφωνώντας έξαλλος μέχρι και στην αρχισυντάκτρια της εφημερίδας, Έμα Τάκερ, λέγοντάς της ότι «μισεί την Αμερική».

Στη σύσκεψη, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, σε κατάσταση πανικού, πίεζε για πλήρη διαφάνεια. «Αυτό είναι ένα τεράστιο πρόβλημα» είπε στους παρευρισκόμενους, προτείνοντας μάλιστα ένα ακραίο επικοινωνιακό κόλπο: να πάρει συνέντευξη ο Τάκερ Κάρλσον από τη φυλακισμένη Γκισλέιν Μάξγουελ, ελπίζοντας ότι εκείνη θα καθάριζε το όνομα του Τραμπ. Ο Βανς υποστήριξε ότι έπρεπε να δημοσιευτούν ακόμα και οι ανεπιβεβαίωτες κατηγορίες εναντίον του προέδρου για να αφαιρεθεί το οξυγόνο από τις συνωμοσίες, προκαλώντας την αντίδραση της διευθύντριας του Λευκού Οίκου, Σούζι Γουάιλς, η οποία τον χαρακτήρισε «μεγάλο συνωμοσιολόγο».

Στο τραπέζι έπεσαν ιδέες για απονομή χάρης ή μείωση ποινής στη Μάξγουελ με αντάλλαγμα τη σιωπή της, κάτι που απέρριψαν έντονα οι σύμβουλοι. «Η απονομή χάρης στη Μάξγουελ, μια διακινήτρια νεαρών κοριτσιών, θα δημιουργούσε τεράστιο πρόβλημα δημοσίων σχέσεων» προειδοποίησε ο διευθυντής επικοινωνίας Στίβεν Τσουνγκ. Τελικά, αποφασίστηκε να ζητήσουν από τα δικαστήρια τη δημοσιοποίηση των καταθέσεων των ενόρκων, γνωρίζοντας ότι οι δικαστές θα το αρνηθούν, ώστε να ρίξουν το φταίξιμο σε αυτούς.

Την ώρα της σύσκεψης, το άρθρο της Journal ανέβηκε στο διαδίκτυο. Επειδή τα κινητά απαγορεύονται στο δωμάτιο, τυπωμένα αντίγραφα μοιράστηκαν στους συμβούλους, οι οποίοι διάβασαν παγωμένοι για μια ευχετήρια κάρτα γενεθλίων του 2003 προς τον Επστάιν. Η κάρτα περιλάμβανε ένα χειροποίητο γυμνό σκίτσο μιας γυναίκας, με την χαρακτηριστική αιχμηρή υπογραφή του Τραμπ με μαρκαδόρο Sharpie να βρίσκεται στη θέση του εφηβαίου της γυναίκας.

Το σκάνδαλο είχε ήδη πάρει διαστάσεις λόγω των ερασιτεχνικών χειρισμών της Γενικής Εισαγγελέως, Παμ Μπόντι, η οποία λίγους μήνες νωρίτερα είχε μοιράσει σε δεξιούς influencers στο Roosevelt Room φακέλους με «τα αρχεία Έπστιν», χωρίς να τους έχει ελέγξει ο Λευκός Οίκος. Ένας σύμβουλος που άνοιξε τότε τυχαία έναν φάκελο, είδε έντρομος το όνομα του Τραμπ φιγουράρει στις σελίδες, την ίδια ώρα που ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ βρισκόταν στο κτίριο, σύμφωνα με τους New York Times.

Η Μπόντι είχε υποσχεθεί εκατομμύρια σελίδες εγγράφων, αλλά η αλήθεια είναι ότι στα αρχεία του FBI το όνομα του Τραμπ αναφέρεται αμέτρητες φορές δίπλα σε θύματα του Έπστιν.

Μετά τη σύσκεψη, ο Τραμπ αναγκάστηκε να κάνει μια οργισμένη ανάρτηση στο Truth Social, γράφοντας: «Βασισμένος στο γελοίο ποσό δημοσιότητας που δόθηκε στον Τζέφρι Επστάιν, ζήτησα από την Γενική Εισαγγελέα Παμ Μπόντι να προσκομίσει όλες τις σχετικές καταθέσεις… Αυτή η ΑΠΑΤΗ, που διαιωνίζεται από τους Δημοκρατικούς, πρέπει να τελειώσει, τώρα αμέσως!».

Το ανυπόγραφο υπόμνημα που προκάλεσε οργή στη βάση του MAGA και το χαμένο λεπτό στο βίντεο της φυλακής

Τον Ιούνιο, η Παμ Μπόντι και ο Τοντ Μπλανς ενημέρωσαν τον Ντόναλντ Τραμπ για την πορεία της έρευνας, με τον Μπλανς να ξεκαθαρίζει: «Έχουμε ελέγξει τα αρχεία. Δεν υπάρχουν πολλά εκεί. Πολλή παιδική πορνογραφία — προφανώς δεν μπορούμε να δημοσιοποιήσουμε τίποτα από αυτά. Υπάρχουν κάποιες αναφορές σε εσάς, αλλά τίποτα το ουσιαστικό».

Με την απόλυτη διαφάνεια να αποκλείεται, μια μικρή ομάδα αξιωματούχων συνέταξε ένα ανυπόγραφο υπόμνημα 1,5 σελίδας, το οποίο εκδόθηκε στις 7 Ιουλίου. Το κείμενο κατέληγε στο ότι δεν υπήρχε «λίστα πελατών» και επιβεβαίωνε την αυτοκτονία του Επστάιν το 2019. Παράλληλα, δόθηκαν στη δημοσιότητα 11 ώρες βίντεο από τη φυλακή. Όμως, μια εμφανής «τρύπα» ενός λεπτού στην καταγραφή (από τις 23:58:58 έως τα μεσάνυχτα) πυροδότησε νέες θεωρίες συγκάλυψης.

Η βάση του MAGA εξέλαβε το υπόμνημα ως απόλυτη προδοσία. Οι Κας Πατέλ και Νταν Μποντζίνο βρέθηκαν στο στόχαστρο των οπαδών τους. Ο Μποντζίνο, σε κατάσταση αμόκ, εισέβαλε σε σύσκεψη και επιτέθηκε με απίστευτες ύβρεις στη Γενική Εισαγγελέα, Παμ Μπόντι: «Τα θαλάσσωσες από την αρχή με αυτή την ηλίθια παρωδία με τους φακέλους Επστάιν, τις ανοησίες του τύπου “είναι στο γραφείο μου” και όλες τις υποσχέσεις που έδωσες στον κόσμο εκεί έξω».

Αν και στελέχη του Λευκού Οίκου θεωρούσαν αρχικά την κρίση «περαστικά σύννεφα», ο Μποντζίνο είχε προειδοποιήσει: «Δεν είναι μια ιστορία του διαδικτύου. Δεν καταλαβαίνετε».

Σε αποσπάσματα που δημοσίευσαν οι New York Times υπάρχουν ακριβείς περιγραφές αρκετών συνεδριάσεων της Αίθουσας Επιχειρήσεων σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν και τα αρχεία του Τζέφρι Έπσταϊν.

Αν όμως πράγματι υπάρχει διαρροή συνομιλιών από την Αίθουσα Επιχειρήσεων θα αποτελούσε μια συγκλονιστική παραβίαση της ασφάλειας ενός από τα πιο ασφαλή περιβάλλοντα στον πλανήτη, σχολιάζει το Axios.

White House officials believe NY Times has Situation Room tapes https://t.co/jFTBoV8FOY

— Off The Press (@OffThePress1) June 14, 2026

Οι ανεξάρτητες συσκευές ηχογράφησης, αυτές δηλαδή που μπορεί να φέρουν όσοι βρίσκονται στην αίθουσα, απαγορεύονται στην Αίθουσα Επιχειρήσεων.

«Φοβόμαστε ότι ορισμένες από τις πιο ευαίσθητες συνομιλίες μας ηχογραφούνταν και δεν έχουμε ιδέα ποιες ακριβώς», είπε στο Axios πηγή της κυβέρνησης.

'We're Afraid': Top Trump Aides Reportedly Think Maggie Haberman and Jonathan Swan Have Tapes of 'Sensitive Conversations' Inside the Situation Room https://t.co/TWf3Ra7OYM

— Mediaite (@Mediaite) June 14, 2026

Είναι χαρακτηριστικό ότι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου δεν αμφισβήτησαν τους κατά λέξη διαλόγους στην Αίθουσα Επιχειρήσεων. Μεταξύ τους υπάρχει και μια δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σχετικά με τα σενάρια αλλαγής καθεστώτος του Μπένιαμιν Νετανιάχου για το Ιράν: «Με άλλα λόγια, είναι μαλ…».

Το δημοσίευμα προσθέτει ότι και ο Τραμπ είναι έξαλλος με τις λεπτομερείς περιγραφές.

Έδειξε στην ανήσυχη πολιτική του βάση ότι ήταν πρόθυμος να αντισταθεί στον Πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος είχε επιπλήξει το Ισραήλ την Κυριακή για τον βομβαρδισμό των περιχώρων της Βηρυτού και, όταν το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους στο Ισραήλ σε απάντηση, υποστήριξε ότι το Ισραήλ θα έπρεπε να επιδείξει αυτοσυγκράτηση.

Η αντίσταση στον Τραμπ – ή τουλάχιστον η διαρροή περί αντίστασης, καθώς δεν ήταν σαφές τι ακριβώς είπαν οι δύο ηγέτες όταν μίλησαν την Κυριακή το βράδυ – ήταν ζωτικής σημασίας για τον Νετανιάχου, ο οποίος βρίσκεται πίσω στις δημοσκοπήσεις ενόψει μιας δύσκολης μάχης για την επανεκλογή. Μόλις πριν από μια εβδομάδα, ο Τραμπ τον είχε ταπεινώσει σε μια θυμωμένη, γεμάτη βωμολοχίες τηλεφωνική κλήση, στην οποία, όπως επιβεβαίωσε αργότερα ο πρόεδρος, είχε αποκαλέσει τον Νετανιάχου «τρελό».

Ο Νετανιάχου φοβάται επίσης ότι η ειρηνευτική συμφωνία που επιδιώκει η κυβέρνηση Τραμπ με το Ιράν θα αποδειχθεί καταστροφική για το Ισραήλ, μεταξύ άλλων, δένοντας τα χέρια του στις διαπραγματεύσεις με τη Χεζμπολάχ, την μαχητική ομάδα που κυριαρχεί στον Λίβανο. Εάν μια ανταλλαγή αεροπορικών επιδρομών με το Ιράν ενέχει τον κίνδυνο να οδηγήσει σε επιστροφή σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο, θα μπορούσε επίσης να δυσχεράνει την επίτευξη οποιασδήποτε ευρύτερης ειρηνευτικής συμφωνίας.

Ορισμένοι Ισραηλινοί αναλυτές υποστήριξαν ότι λίγες ημέρες ισραηλινών επιθέσεων θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην επίτευξη καλύτερων όρων με το Ιράν σε αυτές τις συνομιλίες, προκαλώντας νέες πληγές και πόνο.

«Τώρα εξαρτάται από το τι θα κάνουν οι Ιρανοί», δήλωσε ο Εγιάλ Χουλάτα, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Ισραήλ, ο οποίος είναι τώρα ανώτερος συνεργάτης στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών, μια ομάδα που πιέζει για μια στενή συνεργασία των ΗΠΑ με το Ισραήλ και αντιπαράθεση με το Ιράν. Είπε ότι η αλαζονική στάση του Ιράν – ότι κέρδισε τον πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιβιώνοντας από την επίθεσή τους και αναλαμβάνοντας τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ – διέψευδε τη σοβαρή ζημιά που είχε υποστεί.

«Υποθέτω ότι ήθελαν να ξεσπάσουν, όχι ότι ήθελαν μερικές εβδομάδες ισραηλινών αεροσκαφών σε όλο τον ουρανό τους», είπε ο Χουλάτα για τις πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν στο Ισραήλ. «Φαίνονται ισχυροί, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ισχυροί».

Άλλοι όμως υποστήριξαν ότι οι ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις της Κυριακής στο Ισραήλ προμήνυαν κακό για το Ισραήλ μακροπρόθεσμα. Το Ισραήλ δεν βλέπει καμία εναλλακτική λύση από το να αντεπιτεθεί, αν και αυτό φαίνεται πιθανό να το θέσει σε σύγκρουση με τον Τραμπ, αργά ή γρήγορα.

«Δεν υπάρχουν καλές επιλογές εδώ», δήλωσε ο Ντάνι Κιτρινόβιτς, ένας συνταξιούχος αξιωματικός των στρατιωτικών πληροφοριών του Ισραήλ που ειδικεύεται στο Ιράν.

Εάν ο Τραμπ επιτρέψει στο Ισραήλ να κλιμακώσει τις μάχες, ο Κιτρινόβιτς προβλέπει ότι το Ιράν θα επεκτείνει τα αντίποινά του, και όχι μόνο μέσω της Χεζμπολάχ και των Χούθι στην Υεμένη, οι οποίοι εκτόξευσαν δύο πυραύλους στο Ισραήλ τη Δευτέρα και απείλησαν να επιτεθούν σε ισραηλινά και συνδεδεμένα με το Ισραήλ πλοία που διέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα. Υπονόησε ότι θα μπορούσαν επίσης να εμπλακούν σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ.

Αλλά αν ο Τραμπ απαιτήσει από το Ισραήλ να υποχωρήσει, είπε ο Κιτρινόβιτς, αυτό θα μπορούσε να εδραιώσει μια εξίσωση που το Ιράν προσπαθεί να επιτύχει. Θα μπορούσε να ενισχύσει μια άμεση σύνδεση μεταξύ των ιρανικών και λιβανέζικων πεδίων, όπου οι ισραηλινές επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ μέσα και γύρω από τη Βηρυτό μπορούν να αντιμετωπιστούν με ιρανικές επιθέσεις κατά του Ισραήλ.

«Και η στρατηγική πραγματικότητα θα είναι χειρότερη για το Ισραήλ», είπε.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρωταγωνιστούν σε αυτή την κούρσα, πουλώντας πολύ μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας από ό,τι συνήθως, την στιγμή που η κατάσταση στο εσωτερικό της Μέσης Ανατολής αποδεικνύεται εξαιρετικά περίπλοκη και επώδυνη.

Μέσα από μια ενδελεχή ανάλυση δεδομένων εξαγωγών και τιμολόγησης μηνών από την S&P Global Energy Commodities at Sea και την Argus Media, οι New York Times αποτύπωσαν το μέγεθος των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου και των συναφών προϊόντων, οι οποίες επηρεάστηκαν καθοριστικά από το κλείσιμο του περάσματος.

Ορισμένες όμως χώρες υφίστανται πολύ βαρύτερα πλήγματα, καθώς όσες είχαν προνοήσει να χρησιμοποιήσουν αγωγούς για να διοχετεύσουν το πετρέλαιό τους σε λιμάνια μακριά από τα στενά τα κατάφεραν σαφώς καλύτερα από εκείνες που στερούνται τέτοιων υποδομών.

Οι χώρες που κερδίζουν

• Ηνωμένες Πολιτείες: Ο μεγάλος κερδισμένος της κρίσης, καταγράφοντας κατακόρυφη αύξηση των εξαγωγών κατά 145 εκατομμύρια βαρέλια και πρόσθετα έσοδα ύψους 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

• Ρωσία: Παρά τη μικρή μείωση του όγκου των εξαγωγών κατά 592.000 βαρέλια, επωφελήθηκε από την εκτίναξη των διεθνών τιμών και την προσωρινή άρση των αμερικανικών κυρώσεων, κερδίζοντας επιπλέον 15 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Σαουδική Αραβία: Αν και οι εξαγωγές της μειώθηκαν κατά 152 εκατομμύρια βαρέλια, η στρατηγική χρήση των αγωγών παράκαμψης και οι υψηλές τιμές της απέφεραν κέρδη αυξημένα κατά 9,2 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Ιράν: Μέχρι τα μέσα Απρίλίου εκμεταλλεύτηκε τις υψηλές τιμές καταγράφοντας αύξηση εσόδων κατά 5,8 δισεκατομμύρια δολάρια, παρά τη μείωση των εξαγωγών κατά 3,3 εκατομμύρια βαρέλια, προτού δεχθεί το πλήγμα του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.

• Ομάν: Παρουσίασε θετικό ισοζύγιο με αύξηση εσόδων κατά 2,4 δισεκατομμύρια δολάρια, παρά την πτώση των εξαγωγών κατά 43 εκατομμύρια βαρέλια.

Οι χώρες με την μεγαλύτερη μείωση εσόδων

• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Περιόρισαν τις απώλειες χάρη στους εναλλακτικούς αγωγούς, αλλά κατέγραψαν πτώση εξαγωγών κατά 155 εκατομμύρια βαρέλια και μείωση εσόδων κατά 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Κατάρ: Χωρίς εναλλακτικές οδούς εκτός των στενών, είδε τις εξαγωγές του να υποχωρούν κατά 84 εκατομμύρια βαρέλια και τα έσοδα να μειώνονται κατά 5,8 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Κουβέιτ: Υπέστη σοβαρό πλήγμα με απώλεια 150 εκατομμυρίων βαρελιών από τις εξαγωγές του, γεγονός που οδήγησε σε μείωση εσόδων κατά 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

• Ιράκ: Ο μεγαλύτερος χαμένος της περιοχής λόγω της απόλυτης εξάρτησης από τα Στενά του Ορμούζ, με τις εξαγωγές του να κάνουν βουτιά 246 εκατομμυρίων βαρελιών και τα έσοδα να συρρικνώνονται κατά 15 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η κατανόηση του ποιος κερδίζει και ποιος χάνει σε αυτή τη συγκυρία εξηγεί τους λόγους για τους οποίους ορισμένα κράτη εμφανίζονται πιο ανθεκτικά στις οικονομικές συνέπειες του πολέμου. Σύμφωνα με τον Jim Burkhard, επικεφαλής της παγκόσμιας έρευνας πετρελαίου για την S&P Global Energy, όσο περισσότερο τα στενά παραμένουν κλειστά, τόσο αυτοί που έχουν ωφεληθεί θα συνεχίσουν να κερδίζουν, ενώ για όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα, η κατάσταση θα γίνει ακόμα πιο σοβαρή. Αν τα στενά δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστη δίοδο, οι σημερινοί νικητές θα παγιωθούν, ενώ αν ανοίξουν ξανά, η ικανότητα ανάκαμψης των πληγέντων θα εξαρτηθεί από το πόσο οδυνηρό υπήρξε το διάστημα του αποκλεισμού.

Μεγάλοι κερδισμένοι οι Αμερικάνοι επενδυτές

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, κατάφεραν να μετριάσουν το οικονομικό πλήγμα από έναν πόλεμο που ξεκίνησαν οι ίδιες και το Ισραήλ. Μέχρι τα τέλη Μαρτίου, οι αμερικανικές εταιρείες εξήγαγαν 145 εκατομμύρια βαρέλια περισσότερα από το κανονικό, γεγονός που μεταφράστηκε σε μια θεαματική αύξηση εσόδων κατά 50 δισεκατομμύρια δολάρια.

Αυτή η υπερβάλλουσα παραγωγή κάλυψε ένα μικρό μέρος της χαμένης ενέργειας διεθνώς, συγκρατώντας εν μέρει την περαιτέρω άνοδο των τιμών. Κι όμως, σε αντίθεση με άλλους μεγάλους παραγωγούς, οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν κρατική εταιρεία πετρελαίου, πράγμα που σημαίνει ότι τη μερίδα του λέοντος από αυτά τα έσοδα την καρπώνονται οι μεγάλοι ιδιωτικοί όμιλοι.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτά τα κεφάλαια θα επανεπενδυθούν σε νέες γεωτρήσεις ή προσλήψεις εργαζομένων, οπότε δεν αναμένεται κάποια μεγάλη οικονομική έκρηξη στο Τέξας ή το Νέο Μεξικό. Αντίθετα, τα κέρδη θα κατευθυνθούν στους επενδυτές μέσω υψηλότερων μερισμάτων και τιμών μετοχών, αν και οι τοπικές κυβερνήσεις και οι ιδιοκτήτες γης θα εισπράξουν αυξημένους φόρους και δικαιώματα.

15 δισ. δολάρια κέρδη για τη Ρωσία

Η Ρωσία αναδείχθηκε σε έναν ακόμα μεγάλο ευνοημένο της κρίσης, όχι επειδή αύξησε τον όγκο των πωλήσεών της, αφού οι εξαγωγές της μειώθηκαν κατά 592.000 βαρέλια, αλλά επειδή πληρώνεται πολύ ακριβότερα. Τα έσοδά της αυξήθηκαν κατά 15 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς οι τιμές διεθνώς εκτοξεύθηκαν, ενώ η ξαφνική απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να άρουν προσωρινά τις κυρώσεις σε ορισμένα ρωσικά φορτία τον Μάρτιο βοήθησε σημαντικά.

Στις αρχές Απριλίου, το ρωσικό πετρέλαιο στον Κόλπο της Φινλανδίας άγγιξε τα 120 δολάρια το βαρέλι, από μόλις 41 δολάρια προ πολέμου, παρά τις προσπάθειες της Ουκρανίας να πλήξει τις ρωσικές ενεργειακές υποδομές.

Στον αντίποδα, η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο είναι ζοφερή, αναδεικνύοντας την τεράστια σημασία των εναλλακτικών οδών. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δικαιώθηκαν για τις δαπανηρές επενδύσεις που έκαναν πριν από χρόνια σε αγωγούς που παρακάμπτουν τα στενά, όπως ο αγωγός East-West και ο αγωγός του Άμπου Ντάμπι. Οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκαν κατά 152 εκατομμύρια βαρέλια, αλλά τα έσοδά της αυξήθηκαν κατά 9,2 δισεκατομμύρια δολάρια.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατέγραψαν πτώση 155 εκατομμυρίων βαρελιών στις εξαγωγές, χάνοντας μόλις 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα, μια ελάχιστη απώλεια συγκριτικά με το μέγεθος του σοκ. Το ίδιο το Ιράν, που ελέγχει τα στενά, είδε τα έσοδά του να αυξάνονται κατά 5,8 δισεκατομμύρια δολάρια παρά τη μείωση των εξαγωγών κατά 3,3 εκατομμύρια βαρέλια, όμως η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία μετά τα μέσα Απριλίου, όταν ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ έπληξε καίρια την οικονομία του.

Οι μεγάλοι ηττημένοι της γεωπολιτικής μέγγενης

Οι χώρες που δεν διαθέτουν ούτε τον έλεγχο των στενών ούτε εναλλακτικούς αγωγούς βιώνουν μια πραγματική οικονομική πανωλεθρία.

Το Ομάν κατάφερε να διασώσει μέρος των εσόδων του με αύξηση 2,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων παρά την πτώση των εξαγωγών κατά 43 εκατομμύρια βαρέλια, όμως το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Ιράκ βυθίζονται στην κρίση.

Οι θαλάσσιες εξαγωγές του Κατάρ μειώθηκαν κατά 84 εκατομμύρια βαρέλια, οδηγώντας σε απώλεια 5,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ακόμα χειρότερα, το Κουβέιτ είδε τις εξαγωγές του να κατακρημνίζονται κατά 150 εκατομμύρια βαρέλια, χάνοντας 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το βαρύτερο πλήγμα δέχθηκε το Ιράκ, του οποίου οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 246 εκατομμύρια βαρέλια, προκαλώντας μια τεράστια τρύπα 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων στα κρατικά ταμεία.

Αν και αρκετοί αξιωματούχοι στον Κόλπο εξετάζουν πλέον την κατασκευή νέων αγωγών, τα έργα αυτά απαιτούν δισεκατομμύρια και πολλά χρόνια για να ολοκληρωθούν, αφήνοντας τις χώρες αυτές έρμαια των διαθέσεων όποιου ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ.

Υπενθυμίζεται ότι στο ρεπορτάζ των ΝΥΤ, Παλαιστίνιοι άνδρες και γυναίκες περιέγραψαν λεπτομερώς περιστατικά σεξουαλικής βίας από το προσωπικό ασφαλείας του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτών των IDF, δεσμοφυλάκων σε κέντρα κράτησης και εποίκων στη Δυτική Όχθη.

Σύμφωνα επίσης με το ρεπορτάζ, οι ισραηλινές δυνάμεις εκπαίδευαν σκύλους μάχης για να κακοποιούν σεξουαλικά Παλαιστίνιους κρατούμενους κατόπιν εντολής των εκπαιδευτών τους.

Μετά τη δημοσίευση του άρθρου, το ισραηλινό ΥΠΕΞ του Ισραήλ κατηγόρησε τους New York Times ότι επέλεξαν «σκόπιμα» τη χρονική στιγμή της δημοσίευσης, για να υπονομεύσουν μια ισραηλινή έκθεση σχετικά με τη σεξουαλική βία της Χαμάς κατά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου και εναντίον ομήρων στη Γάζα, η οποία δημοσιεύτηκε την επόμενη ημέρα, σημειώνοντας ότι οι ΝΥΤ έδρασαν υπέρ “του αφηγήματος που προωθεί η Χαμάς”.

Το υπουργείο ισχυρίστηκε επίσης ότι οι συντάκτες της ισραηλινής έκθεσης είχαν επικοινωνήσει με τους Times «πριν από μήνες», αλλά η εφημερίδα «δήλωσε ότι δεν ενδιαφέρεται», ένας ισχυρισμός που οι New York Times απέρριψαν κατηγορηματικά.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ πρόσθεσε ότι έδωσε οδηγίες στους νομικούς του συμβούλους «να εξετάσουν τις σκληρότερες δυνατές νομικές ενέργειες», συμπληρώνοντας ότι το ρεπορτάζ «δυσφήμησε τους στρατιώτες του Ισραήλ και διαιώνισε μια αιματηρή συκοφαντία (blood libel) περί βιασμών, προσπαθώντας να δημιουργήσει μια ψευδή ισοδυναμία μεταξύ των γενοκτόνων τρομοκρατών της Χαμάς και των γενναίων στρατιωτών του Ισραήλ».

«Θα πολεμήσουμε αυτά τα ψέματα στο δικαστήριο της κοινής γνώμης και στα δικαστήρια», έγραψε στο X.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που έχουν γνώση των πληροφοριών, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συγκεντρώσει στοιχεία που δείχνουν ότι υπήρξαν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για μεταφορές οπλισμού, χωρίς ωστόσο να είναι ακόμη σαφές αν πραγματοποιήθηκαν τελικά αποστολές ή αν οι συμφωνίες έλαβαν επίσημη έγκριση από την κινεζική κυβέρνηση.

Η αποκάλυψη αυτή έγινε λίγο πριν ξεκινήσει ο Ντόναλντ Τραμπ τις συνομιλίες του με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο, όπου ο Αμερικανός πρόεδρος επιδίωξε να επανεκκινήσει τις σχέσεις του με την Κίνα.

Αμερικανοί αξιωματούχοι που επεξεργάστηκαν τις συγκεκριμένες εκθέσεις διαφωνούν ως προς το αν τα όπλα έφθασαν τελικά σε ενδιάμεσες χώρες, ωστόσο υπογραμμίζουν ότι μέχρι στιγμής δεν έχει εντοπιστεί χρήση κινεζικών όπλων εναντίον αμερικανικών ή ισραηλινών δυνάμεων από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Προηγούμενη έκθεση είχε αναφέρει το ενδεχόμενο μεταφοράς στο Ιράν φορητών αντιαεροπορικών πυραύλων MANPADS, οι οποίοι μπορούν να καταρρίψουν αεροσκάφη χαμηλού ύψους, καθώς και εξέταση και άλλων πιθανών στρατιωτικών αποστολών.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Ουάσινγκτον προσπαθεί να πιέσει την Κίνα – άμεσα και έμμεσα – ώστε να περιορίσει τη στήριξή της προς την Τεχεράνη.

Αμερικανοί αξιωματούχοι σημείωσαν ότι το θέμα που αποκάλυψαν οι New York Times δεν θα έριχνε σκιές στην επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο, αν και η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί «απαράδεκτη» οποιαδήποτε κινεζική στρατιωτική υποστήριξη προς το Ιράν.

Στην Αφρική ο ενδιάμεσος σταθμός

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, μία από τις πιθανές χώρες-ενδιάμεσους για τη μεταφορά εξοπλισμού βρίσκεται στην Αφρική, χωρίς όμως να υπάρχει επιβεβαίωση ότι έχουν φτάσει εκεί αποστολές όπλων.

Η ιρανική αποστολή στον ΟΗΕ δεν απάντησε άμεσα σε αιτήματα για σχόλιο. Τον περασμένο Μάρτιο, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών είχε δηλώσει μόνο ότι η χώρα του συνεργάζεται στρατιωτικά με την Κίνα και τη Ρωσία, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες.

Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι συνομιλίες τέτοιου επιπέδου ανάμεσα σε κινεζικές εταιρείες και το Ιράν δύσκολα θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν χωρίς να γνωρίζει το Πεκίνο, ακόμη κι αν δεν υπάρχει επίσημη κρατική έγκριση.

Πρόσβαση σε κατασκοπευτικό δορυφόρο

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, από την έναρξη του πολέμου η Κίνα έχει παράσχει στο Ιράν πληροφορίες και πρόσβαση σε κατασκοπευτικό δορυφόρο που βοήθησε στον εντοπισμό θέσεων αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή.

Παράλληλα, φέρεται να έχει προμηθεύσει την Τεχεράνη με εξαρτήματα «διπλής χρήσης», όπως ημιαγωγούς και αισθητήρες, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο σε πολιτικές όσο και σε στρατιωτικές εφαρμογές για την παραγωγή drones και πυραύλων.

Η εξαγωγή τέτοιων εξαρτημάτων θεωρείται λιγότερο εμφανής από την πώληση ολοκληρωμένων οπλικών συστημάτων – μια τακτική που, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το Πεκίνο έχει εφαρμόσει και στην υποστήριξη της Ρωσίας στον πόλεμο της Ουκρανίας.

Η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, απορροφώντας περίπου το 80% των εξαγωγών της Τεχεράνης σε τιμές χαμηλότερες της αγοράς, παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.

Αν και η οικονομική σχέση ευνοεί σε μεγάλο βαθμό το Πεκίνο, η εξάρτηση της Κίνας από τις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ αποτελεί βασικό λόγο διατήρησης στενών σχέσεων με το Ιράν.

Σύμφωνα με τους NYT, οι νέες διαβαθμισμένες αξιολογήσεις των μυστικών υπηρεσιών αναφέρουν ότι το Ιράν έχει ανακτήσει την επιχειρησιακή πρόσβαση σε 30 από τις 33 θέσεις πυραύλων που διαθέτει κατά μήκος των Στενών του Ορμούζ.

Το εύρημα αυτό καταρρίπτει τους ισχυρισμούς του Λευκού Οίκου περί «εξουδετερωμένου» στρατού και υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη παραμένει μια υπολογίσιμη απειλή για τα αμερικανικά πολεμικά πλοία και τα πετρελαιοφόρα που διασχίζουν το στρατηγικό πέρασμα.

Επιχειρησιακή ετοιμότητα και «υπόγεια» ισχύς

Πηγές με γνώση των αξιολογήσεων δήλωσαν στην αμερικανική εφημερίδα ότι οι Ιρανοί είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν κινητούς εκτοξευτές εντός των εγκαταστάσεων για να μετακινήσουν πυραύλους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να πραγματοποιήσουν εκτοξεύσεις απευθείας από τις υπάρχουσες βάσεις.

Μόνο τρεις τοποθεσίες κατά μήκος των Στενών παραμένουν εντελώς απρόσιτες.

Όπως επισημαίνεται στο ρεπορτάζ, το Ιράν:

• Διατηρεί περίπου το 70% των κινητών εκτοξευτών του σε όλη τη χώρα.
• Κατέχει ακόμα το 70% του προπολεμικού αποθέματος πυραύλων του (βαλλιστικοί και cruise).
• Έχει ανακτήσει την πρόσβαση στο 90% των υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης και εκτόξευσης, οι οποίες θεωρούνται πλέον «μερικώς ή πλήρως λειτουργικές».

Η διάψευση του αφηγήματος Τραμπ – Χέγκσεθ

Τα ευρήματα αυτά έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ.

Στις 9 Μαρτίου, ο Τραμπ είχε δηλώσει στο CBS News ότι οι πύραυλοι του Ιράν «έχουν σκορπίσει» και ότι η χώρα «δεν έχει τίποτα πια από στρατιωτική άποψη».

Αντίστοιχα, ο Χέγκσεθ υποστήριξε τον Απρίλιο ότι η επιχείρηση «Επική Οργή» είχε «αποδεκατίσει τον στρατό του Ιράν και τον κατέστησε ανίκανο για μάχη για τα επόμενα χρόνια».

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Ολίβια Γουέιλς, ερωτηθείσα από τους NYT, επέμεινε ότι ο στρατός του Ιράν έχει «συντριβεί». «Όποιος πιστεύει ότι το Ιράν έχει ανασυγκροτήσει τον στρατό του είναι είτε παραπλανημένος είτε φερέφωνο των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC)», πρόσθεσε.

Από την πλευρά του, ο προσωρινός εκπρόσωπος Τύπου του Πενταγώνου, Τζόελ Βαλντέζ, επιτέθηκε στην εφημερίδα.

«Είναι ντροπή οι New York Times και άλλοι να ενεργούν ως πράκτορες δημοσίων σχέσεων του ιρανικού καθεστώτος, προκειμένου να παρουσιάσουν την Επιχείρηση Επική Οργή ως οτιδήποτε άλλο εκτός από ένα ιστορικό επίτευγμα», σχολίασε.

Πυρομαχικά και ανήσυχοι σύμμαχοι

Το ρεπορτάζ των NYT υπογραμμίζει ένα κρίσιμο πρόβλημα: την εξάντληση των αμερικανικών αποθεμάτων πυραύλων.

Οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν τεράστιες ποσότητες κρίσιμων πυρομαχικών (Tomahawk, Patriot, ATACMS), εξαντλώντας σε ορισμένες περιπτώσεις αποθέματα ετών.

Σύμφωνα με τους NYT, κατά τη διάρκεια του πολέμου εκτοξεύτηκαν:

• Περίπου 1.100 πύραυλοι cruise μεγάλου βεληνεκούς (σχεδόν το σύνολο του διαθέσιμου αποθέματος των ΗΠΑ).
• Περισσότεροι από 1.000 πύραυλοι Tomahawk (ποσότητα που αντιστοιχεί σε 10 χρόνια παραγωγής).
• Πάνω από 1.300 πύραυλοι Patriot.

Αυτή η «αιμορραγία» πυρομαχικών προκαλεί έντονη ανησυχία στους Ευρωπαίους συμμάχους, οι οποίοι φοβούνται ότι οι δικές τους παραγγελίες για την Ουκρανία θα καθυστερήσουν, καθώς το Πεντάγωνο θα προτεραιοποιήσει την αναπλήρωση των δικών του αποθηκών.

Στρατηγικά σφάλματα;

Οι αξιολογήσεις δείχνουν ότι οι ΗΠΑ ίσως υποτίμησαν την ανθεκτικότητα του Ιράν.

Λόγω περιορισμένων αποθεμάτων βομβών «bunker-buster», οι Αμερικανοί διοικητές επέλεξαν συχνά να σφραγίζουν τις εισόδους των υπόγειων βάσεων αντί να τις καταστρέφουν ολοσχερώς.

Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τις πληροφορίες των NYT, ήταν «μεικτό», επιτρέποντας στην Τεχεράνη να αποκαταστήσει την πρόσβαση πολύ ταχύτερα από το αναμενόμενο.

Παρά τις απώλειες στην ηγεσία του και την κλυδωνιζόμενη οικονομία του, το Ιράν φαίνεται πως διατηρεί το «χαρτί» της στρατιωτικής αποτροπής, περιπλέκοντας τους υπολογισμούς του Ντόναλντ Τραμπ σε περίπτωση που η εύθραυστη εκεχειρία καταρρεύσει.

Η ισραηλινή σεξουαλική βία κατά των παλαιστινίων κρατουμένων, σύμφωνα με την έρευνα του New York Times περιγράφεται ως ένα «σχήμα γενικευμένων ισραηλινών σεξουαλικών βιαιοτήτων κατά των ανδρών, των γυναικών και ακόμη και των παιδιών – που διαπράττονται από στρατιώτες, εποίκους, ανακριτές του Σιν Μπετ και κυρίως από τους δεσμοφύλακες».

Σύμφωνα με τον Nicholas Kristof, έμπειρου δημοσιογράφου των NYT, «τίποτε δεν δείχνει ότι η ισραηλινή ηγεσία έχει δώσει εντολή για την διάπραξη των βιασμών». Ο συντάκτης της έκθεσης παραδέχεται ότι «είναι αδύνατον» να προσδιορίσει τις διαστάσεις του φαινομένου, αλλά δηλώνει ότι 14 άνδρες και γυναίκες του περιέγραψαν ενδελεχώς πλήθος βασανιστηρίων.

«Πολλοί δήλωσαν ότι δέχθηκαν πυρά κατευθείαν στα γεννητικά όργανα ή ότι χτυπήθηκαν στους όρχεις. Φορητοί ανιχνευτές μετάλλων χρησιμοποιήθηκαν για να ερευνηθεί η γυμνή βουβωνική περιοχή των ανδρών και στη συνέχεια για να πληγούν τα γεννητικά τους όργανα», γράφει.

Σύμφωνα με τους κρατούμενους που απελευθερώνονται, οι ισραηλινές αρχές δίνουν εντολή στους φυλακισμένους να σιωπήσουν για τις πράξεις αυτές.

«Η αραβική κοινωνία αποθαρρύνει τις συζητήσεις για το θέμα», επισημαίνει ο δημοσιογράφος. «Οι συντηρητικοί κοινωνικοί κανόνες φρενάρουν επίσης την συζήτηση: δύο θύματα μου εξομολογήθηκαν ότι ένας κρατούμενος που θα παραδεχόταν ότι βιάσθηκε θα υπονόμευε την ικανότητα των αδελφών και τον θυγατέρων τους να βρουν σύζυγο».

Με μήνυμα στο Χ, το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών αμφισβήτησε το δημοσίευμα των New York Times καταγγέλλοντας μία «προσεκτικά ενορχηστρωμένη αντιισραηλινή εκστρατεία ψεμάτων».

Αναφορές και καταγγελίες του ΟΗΕ και της Επιτροπής για την Προστασία των Δημοσιογράφων

Τα Ηνωμένα Έθνη σε έκθεση του Μαρτίου 2025 κατήγγειλαν «την συστηματική προσφυγή εκ μέρους του Ισραήλ της σεξουαλικής, αναπαραγωγικής και άλλων μορφών έμφυλης βίας» μετά τον Οκτώβριο 2023.

Τον Φεβρουάριο, η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων είχε καταγγείλει τη συστημική, κυρίως σεξουαλική, βία, κατά των παλαιστίνιων δημοσιογράφων στις ισραηλινές φυλακές ανάμεσα στον Οκτώβριο 2023 και τον Ιανουάριο 2026.

Σήμερα, ισραηλινή επιτροπή έρευνας δημοσίευσε από την πλευρά της έκθεση σύμφωνα με την οποία η Χαμάς και άλλες παλαιστινιακές οργανώσεις βαρύνονται με συστηματική σεξουαλική βία σε μεγάλη κλίμακα» κατά την διάρκεια των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου 2023.

Αυτό συμβαίνει διότι η σχέση ασφάλειας μεταξύ της Γερμανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών δεν είναι πλέον τόσο μονόπλευρη όσο στο παρελθόν.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν, η Γερμανία επέτρεψε τη χρήση στρατιωτικών βάσεων στο έδαφός της για την υποστήριξη αμερικανικών επιθέσεων, παρέχοντας κρίσιμη υλικοτεχνική στήριξη στον πόλεμο του Τραμπ, την οποία άλλες ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να προσφέρουν.

Αύξηση δαπανών και στόχος για ισχυρότερο στρατό

Παράλληλα, οι στρατιωτικές δαπάνες της Γερμανίας έχουν εκτοξευθεί από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, ενώ η χώρα έχει δεσμευθεί να δημιουργήσει τον μεγαλύτερο συμβατικό στρατό στην Ευρώπη, με στόχο να μειώσει την εξάρτησή της από την αμερικανική στρατιωτική προστασία.

Η διαδικασία αυτή έχει αποδειχθεί τόσο επιτυχημένη, ώστε ανώτερος αξιωματούχος του Πενταγώνου χαρακτήρισε πρόσφατα τη Γερμανία ως πρότυπο για μια Ευρώπη που αναλαμβάνει μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική της άμυνα.

Το προηγούμενο του 2020 και η αποδυνάμωση της απειλής

Η απειλή του Τραμπ αποδυναμώνεται επίσης από όσα συνέβησαν την τελευταία φορά που προχώρησε σε ανάλογη κίνηση.

Η Γερμανία φιλοξενεί περίπου 35.000 Αμερικανούς στρατιώτες, κατάλοιπο της εποχής του Ψυχρού Πολέμου. Παρέχει δωρεάν έδαφος για αμερικανικές βάσεις και καλύπτει το κόστος τοπικού προσωπικού που υποστηρίζει τα στρατεύματα που σταθμεύουν εκεί.

Οι περισσότεροι από αυτούς τους στρατιώτες εξυπηρετούν άμεσα αμερικανικά συμφέροντα, στελεχώνοντας αεροπορικές βάσεις που συχνά στέλνουν αεροσκάφη στη Μέση Ανατολή, καθώς και στρατιωτικά νοσοκομεία που περιθάλπουν Αμερικανούς τραυματίες από άλλες ηπείρους.

Το 2020, κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ επιχείρησε να μειώσει τη στρατιωτική παρουσία, ανακοινώνοντας σχέδιο απόσυρσης 12.000 στρατιωτών από τη Γερμανία. Τότε χαρακτήρισε τη χώρα «ασυνεπή» ως προς τις στρατιωτικές της δαπάνες, επειδή δεν κάλυπτε τον συμφωνημένο στόχο του ΝΑΤΟ.

Το Κογκρέσο μπλόκαρε την κίνηση. Ο Τραμπ έχασε τις προεδρικές εκλογές εκείνο το φθινόπωρο και η κυβέρνηση Μπάιντεν ακύρωσε το σχέδιο απόσυρσης.

Η νέα στρατηγική της Γερμανίας και η πίεση στο ΝΑΤΟ

Έκτοτε, Γερμανοί αξιωματούχοι έχουν αυξήσει τις δεσμεύσεις της χώρας για στρατιωτικές δαπάνες. Ο Φρίντριχ Μερτς, που έγινε καγκελάριος πριν από έναν χρόνο, ηγήθηκε μιας προσπάθειας χαλάρωσης των περιορισμών δανεισμού του κράτους, προκειμένου να επενδυθούν σημαντικά ποσά στον επανεξοπλισμό.

Η Γερμανία συνέβαλε επίσης στην πίεση προς άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ ώστε να δεσμευθούν για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών και των σχετικών υποδομών στο 5% των οικονομιών τους έως το 2035, επίπεδο που είχε ζητήσει ο Τραμπ.

Η αποτελεσματικότητα αυτής της προσπάθειας οδήγησε τον Έλμπριτζ Α. Κόλμπι, υφυπουργό Άμυνας, να επαινέσει τους Γερμανούς αξιωματούχους το Σάββατο για τις δαπάνες τους και τη στήριξή τους στον πόλεμο.

«Μετά από χρόνια αποστρατιωτικοποίησης, το Βερολίνο ανεβαίνει επίπεδο», έγραψε ο Κόλμπι σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η πολιτική ένταση που πυροδότησε την απειλή

Τίποτα δεν έχει αλλάξει στρατιωτικά τις τελευταίες ημέρες. Αυτό που άλλαξε είναι ότι ο Μερτς εξόργισε τον Τραμπ.

Τη Δευτέρα, ο καγκελάριος είπε σε ομάδα Γερμανών μαθητών λυκείου ότι το Ιράν είχε «ταπεινώσει» την Αμερική με τη στάση του στις διαπραγματεύσεις του πολέμου. Παράλληλα, αμφισβήτησε το πώς ο Τραμπ σκοπεύει να τερματίσει τη σύγκρουση.

«Οι Αμερικανοί προφανώς δεν έχουν στρατηγική», δήλωσε ο Μερτς.

Ο Τραμπ απάντησε επικρίνοντας τον Μερτς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Την Τετάρτη προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, απειλώντας με απόσυρση στρατευμάτων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες «μελετούν και εξετάζουν τη πιθανή μείωση των στρατευμάτων στη Γερμανία», έγραψε ο Τραμπ.

Τα εμπόδια για μια πραγματική απόσυρση

Η μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γερμανία θα μπορούσε να αποδειχθεί δύσκολη, καθώς ο Τραμπ χρειάζεται την έγκριση του Κογκρέσου για να μειώσει τον συνολικό αριθμό στρατευμάτων που σταθμεύουν σε ευρωπαϊκές χώρες.

Η τελευταία Πράξη Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας, που εγκρίθηκε πέρυσι με διακομματική στήριξη, προβλέπει ελάχιστο όριο 76.000 στρατιωτών στην Ευρώπη.

Η Γερμανία φιλοξενεί σχεδόν τους μισούς από αυτούς. Επομένως, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες επρόκειτο να αποσύρουν στρατεύματα από τη χώρα, θα έπρεπε να βρουν άμεσα χώρο για τη μετακίνησή τους αλλού στην ευρωπαϊκή ήπειρο ή να εξασφαλίσουν την έγκριση του Κογκρέσου για την πλήρη αποχώρησή τους από την Ευρώπη.

Η απάντηση Μερτς

Επισκεπτόμενος στρατεύματα στη δυτική Γερμανία την Πέμπτη, ο Μερτς δεν απάντησε άμεσα στην ανάρτηση του Τραμπ, αλλά φρόντισε να υπογραμμίσει τη σημασία της συμμαχίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Όπως γνωρίζετε, αυτή η διατλαντική συνεργασία είναι ιδιαίτερα κοντά στην καρδιά μας — και στη δική μου προσωπικά», δήλωσε ο καγκελάριος, φορώντας στρατιωτικό μπουφάν παραλλαγής με το όνομά του.