Πρόκειται για μια στοχευμένη διοικητική κίνηση που σηματοδοτεί την έναρξη της οργανωμένης εθνικής προετοιμασίας για την εφαρμογή του Net Zero Industry Act (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1735).

Τι είναι ο κανονισμός NZIA

Υπενθυμίζεται ότι ο NZIA αποτελεί κεντρικό πυλώνα της νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής και στοχεύει στην ενίσχυση της παραγωγής στρατηγικών τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι μπαταρίες, το πράσινο υδρογόνο και οι τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης CO2. Βασικός του στόχος είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση να καλύπτει έως το 2030 τουλάχιστον το 40% των αναγκών της σε αυτές τις τεχνολογίες, ενισχύοντας την ενεργειακή αυτονομία, την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Παρότι ο κανονισμός εφαρμόζεται άμεσα σε όλα τα κράτη-μέλη, απαιτεί ουσιαστική εθνική οργάνωση για την υλοποίησή του. Η ομάδα εργασίας στο υπουργείο Ανάπτυξης καλείται να λειτουργήσει ως μηχανισμός τεχνικού και θεσμικού συντονισμού προκειμένου να προσαρμοστούν οι εθνικές διαδικασίες αδειοδότησης, οι δημόσιες συμβάσεις και οι πολιτικές στήριξης επενδύσεων στις απαιτήσεις του NZIA.

Το αντικείμενο της ομάδας εργασίας

Η ομάδα εργασίας αναμένεται να προχωρήσει σε έκθεση για την ανάλυση των δυνατοτήτων της χώρας μας, για τη ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών και αλυσίδων αξίας, σε έκθεση που θα προσδιορίζει τις επενδύσεις, τους πόρους και τις πρωτοβουλίες που απαιτούνται για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού, σε συστάσεις για τις απαιτούμενες προσαρμογές του νομικού και διοικητικού πλαισίου και σε τεχνικό σημείωμα για το εθνικό σχέδιο δράσης, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ενός μόνιμου μηχανισμού αξιολόγησης κινδύνου. Δηλαδή θα χαρτογραφήσει τις υποχρεώσεις αλλά και τις ευκαιρίες που προκύπτουν για την ελληνική οικονομία.

Υπενθυμίζεται ότι ο NZIA δεν αφορά απλώς την εγκατάσταση «πράσινων» έργων, αλλά πρωτίστως τη βιομηχανική παραγωγή κρίσιμων τεχνολογιών, όπως φωτοβολταϊκά και αιολικά εξαρτήματα, μπαταρίες, εξοπλισμό υδρογόνου και εφαρμογές CCUS, με ιδιαίτερη σημασία για τη βαριά βιομηχανία. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα καλείται να εντοπίσει πού μπορεί να τοποθετηθεί στρατηγικά στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας.

Σημειωνεται ότι ιδιαίτερη σημασία αποκτά ο θεσμός των «Στρατηγικών Έργων Net-Zero», τα οποία απολαμβάνουν ταχύτερη αδειοδότηση, διοικητική προτεραιότητα και ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία. Η ομάδα εργασίας αναμένεται να υποστηρίξει την προετοιμασία και την ωρίμανση τέτοιων έργων, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αξιοποιώντας παράλληλα τα εργαλεία τεχνικής βοήθειας της ΕΕ, όπως το Technical Support Instrument.

Σε πρακτικό επίπεδο, η σύσταση της ομάδας εργασίας σηματοδοτεί τη μετάβαση από την αποσπασματική εφαρμογή ευρωπαϊκών υποχρεώσεων σε μια πιο συνεκτική βιομηχανική στρατηγική. Μέσα από τον συντονισμό υπουργείων, ρυθμιστικών αρχών, περιφερειών και παραγωγικών φορέων, το υπουργείο Ανάπτυξης επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η εφαρμογή του NZIA δεν θα αποτελέσει απλώς διοικητική υποχρέωση, αλλά εργαλείο προσέλκυσης επενδύσεων, ενίσχυσης της εγχώριας βιομηχανίας και ουσιαστικής συμμετοχής της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή πράσινη μετάβαση.

Toυ Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Το τελευταίο προσχέδιο του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) είναι αποκαλυπτικό, η χρήση πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν πρόκειται να μειωθεί – το αντίθετο, θα αυξάνεται μέχρι και το 2050. Η κατανάλωση άνθρακα, λένε, θα κορυφωθεί τη δεκαετία του 2040. Αλλά και πάλι, το 2050 θα βρίσκεται πάνω από 50% ψηλότερα σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Πού είναι λοιπόν η περίφημη “πράσινη μετάβαση”;

Η μεγάλη αυταπάτη: 

Οι κυβερνήσεις υπόσχονται “καθαρή ενέργεια”. Όμως η αλήθεια είναι σκληρή: οι ΑΠΕ από μόνες τους δεν αρκούν. Ούτε οι ανεμογεννήτριες ούτε τα φωτοβολταϊκά μπορούν να εξασφαλίσουν σταθερή παροχή ρεύματος σε μια σύγχρονη οικονομία. Οι μπαταρίες είναι πανάκριβες, το “καθαρό υδρογόνο” βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο και οι τεχνολογίες δέσμευσης άνθρακα είναι πολύ μακριά από το να γίνουν μαζικές και φθηνές.

Κι ενώ εμείς πληρώνουμε “πράσινους” λογαριασμούς ρεύματος, οι ίδιες οι κυβερνήσεις επενδύουν σε νέες μονάδες φυσικού αερίου, σε γεωτρήσεις, σε νέες ενεργειακές υποδομές που θα λειτουργούν για δεκαετίες. Μας πουλάνε οικολογικά παραμύθια και ταυτόχρονα συνεχίζουν κανονικά το drilling.

Το σύνθημα που ξεκίνησε στις ΗΠΑ, “Drill, baby, drill”, σήμερα ακούγεται πιο επίκαιρο από ποτέ. Γιατί; Διότι ο κόσμος δεν μπορεί να ζήσει χωρίς ορυκτά καύσιμα.

Χωρίς αυτά δεν υπάρχει ενεργειακή ασφάλεια. Η Ευρώπη το έμαθε με τον πιο σκληρό τρόπο μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Χωρίς αυτά δεν υπάρχει φθηνή ενέργεια. Και χωρίς φθηνή ενέργεια, δεν υπάρχει βιομηχανία, δεν υπάρχουν δουλειές, δεν υπάρχει ανάπτυξη.

Χωρίς αυτά δεν υπάρχει σταθερότητα. Τα δίκτυα καταρρέουν, τα εργοστάσια κλείνουν, οι κοινωνίες φτωχαίνουν.

Το “Drill, baby, drill” δεν είναι άρνηση της κλιματικής αλλαγής. Είναι παραδοχή του προφανούς: ότι η ανθρωπότητα χρειάζεται πετρέλαιο, αέριο και άνθρακα για να σταθεί όρθια.

Αν η πράσινη μετάβαση ήταν ρεαλιστική, γιατί η ίδια η παγκόσμια κατανάλωση ορυκτών καυσίμων παραμένει σε άνοδο; Γιατί οι πολυεθνικές πετρελαίου καταγράφουν ιστορικά κέρδη; Γιατί οι κυβερνήσεις σπεύδουν να κλείνουν νέες συμφωνίες για φυσικό αέριο;

Η απάντηση είναι απλή: επειδή δεν υπάρχει εναλλακτική. Το net zero 2050 δεν είναι σχέδιο, είναι σύνθημα. Είναι ένα αφήγημα που βολεύει πολιτικούς, οργανισμούς και ΜΚΟ, αλλά δεν πατάει στην πραγματικότητα.

Η αλήθεια που δεν λένε: Η πράσινη μετάβαση έχει κόστος. Και το κόστος το πληρώνουμε όλοι εμείς. Με πιο ακριβό ρεύμα, με φόρους για “πράσινα έργα”, με χαμένες δουλειές σε βιομηχανίες που δεν αντέχουν το ενεργειακό βάρος. Στο τέλος, οι φτωχότεροι πληρώνουν τη νύφη.

Το 2050 δεν πρόκειται να ξυπνήσουμε σε έναν κόσμο χωρίς εκπομπές. Θα ξυπνήσουμε σε έναν κόσμο που θα συνεχίσει να καίει πετρέλαιο, αέριο και άνθρακα – γιατί αλλιώς δεν γίνεται. Το ερώτημα είναι αν θα το κάνουμε οργανωμένα, με στρατηγική και επαρκή επενδυτική λογική ή αν θα συνεχίσουμε να κρυβόμαστε πίσω από οικολογικά συνθήματα.

Το “Drill, baby, drill” μπορεί να ακούγεται προκλητικό, αλλά είναι η μόνη φράση που αντανακλά την πραγματικότητα. Η υπόλοιπη πράσινη ρητορική δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα ωραίο ψέμα με ορίζοντα το 2050.

*Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός – Ενεργειακός Αναλυτής