Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ευρωπαϊκοί κύκλοι επεξεργάζονται σχέδια που προβλέπουν ενίσχυση του ρόλου των ευρωπαϊκών κρατών στη διοίκηση και τις επιχειρησιακές δομές του ΝΑΤΟ, καθώς και σταδιακή υποκατάσταση κρίσιμων αμερικανικών δυνατοτήτων από ευρωπαϊκές. Οι πρωτοβουλίες αυτές δεν στοχεύουν στη δημιουργία ανταγωνιστικού σχήματος, αλλά στη διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος έναντι της Ρωσίας και της επιχειρησιακής συνέχειας της Συμμαχίας.

Η ώθηση προς αυτή την κατεύθυνση ενισχύθηκε από την αβεβαιότητα γύρω από τη στάση των ΗΠΑ, ιδιαίτερα μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για αποχώρηση ή αποδυνάμωση της αμερικανικής δέσμευσης στο ΝΑΤΟ. Το ενδεχόμενο αυτό έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Ευρώπη, επιταχύνοντας συζητήσεις που ξεκίνησαν ήδη από το προηγούμενο έτος.

Καθοριστικός παράγοντας υπήρξε η μεταστροφή της Γερμανίας. Το Βερολίνο, που παραδοσιακά απέφευγε την ιδέα μεγαλύτερης ευρωπαϊκής αυτονομίας στην άμυνα, εμφανίζεται πλέον πιο πρόθυμο να στηρίξει μια ενισχυμένη ευρωπαϊκή παρουσία εντός της Συμμαχίας. Η αλλαγή αυτή διευκόλυνε τη διαμόρφωση ευρύτερων συνεργασιών μεταξύ κρατών όπως η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πολωνία και οι σκανδιναβικές χώρες.

Ωστόσο, η υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Το ΝΑΤΟ παραμένει βαθιά εξαρτημένο από τις ΗΠΑ σε τομείς όπως οι πληροφορίες, η στρατηγική διοίκηση, η εφοδιαστική υποστήριξη και κυρίως η πυρηνική αποτροπή. Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν διαθέτει σήμερα τις δυνατότητες να υποκαταστήσει πλήρως τον αμερικανικό ρόλο.

Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να ενισχύσουν την αμυντική τους βιομηχανία και να καλύψουν κρίσιμα κενά, όπως η αντιυποβρυχιακή άμυνα, οι δορυφορικές δυνατότητες και ο ανεφοδιασμός εν πτήσει. Συζητείται επίσης η επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας σε ορισμένες χώρες, ως μέσο ενίσχυσης της ετοιμότητας και της κοινωνικής συνοχής.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ζήτημα της πυρηνικής προστασίας. Υπό το βάρος της αβεβαιότητας για την αμερικανική «ομπρέλα», έχουν ξεκινήσει συζητήσεις για πιθανή διεύρυνση του ρόλου της Γαλλίας στον τομέα αυτό, ενδεχομένως σε συνεργασία με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Συνολικά, η Ευρώπη βρίσκεται σε φάση σταδιακής αλλά ουσιαστικής αναπροσαρμογής της αμυντικής της στρατηγικής. Αν και η πλήρης υποκατάσταση των ΗΠΑ δεν θεωρείται άμεσα εφικτή, η τάση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ευθύνη και αυτονομία εντός του ΝΑΤΟ φαίνεται πλέον μη αναστρέψιμη.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έφερε στην επιφάνεια τις ήδη υπάρχουσες αμφιβολίες για τη δέσμευση των ΗΠΑ απέναντι στη Συμμαχία, παρατηρεί ο Ιβο Ντάαλντερ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ.

«Είναι δύσκολο για οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα να εμπιστευθεί πλέον τις ΗΠΑ πως θα σπεύσουν να την υπερασπιστούν» σε περίπτωση ανάγκης, είπε. «Ισως, να το ελπίζουν. Αλλά δεν μπορούν να το θεωρούν δεδομένο».

Στην ομιλία του προς το έθνος το βράδυ της Τετάρτης, ο Τραμπ δεν έκανε καμία αναφορά στο ΝΑΤΟ, γεγονός που ανακούφισε τους συμμάχους. Ωστόσο, ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος εκτίμησε ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι δεν πιστεύουν πλέον πως το Αρθρο 5 -η δέσμευση του ΝΑΤΟ για συλλογική άμυνα- έχει πραγματική ισχύ. Οι ΗΠΑ φαίνεται πλέον να αποτελούν μέρος του προβλήματος της διεθνούς αστάθειας, σχολίασε ο αξιωματούχος, μιλώντας ανώνυμα στην αμερικανική εφημερίδα. Οι ΗΠΑ δεν θεωρούνται πλέον μέρος της λύσης, ούτε εγγυήτριες ασφαλείας.

Μιλώντας την Πέμπτη στη Σεούλ, ο Εμανουέλ Μακρόν ήταν ξεκάθαρος: ο Τραμπ υπονομεύει το ΝΑΤΟ με τις επαναλαμβανόμενες απειλές αποχώρησης. «Οταν γεννάς καθημερινά αμφιβολίες ως προς τις δεσμεύσεις σου, τις αποδυναμώνεις», δήλωσε.

Την περασμένη εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, αντανακλώντας τη δυσαρέσκεια του Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, προειδοποίησε ότι οι σχέσεις με το ΝΑΤΟ θα πρέπει να επανεξεταστούν μετά τη λήξη του πολέμου με το Ιράν.

«Χωρίς τις ΗΠΑ δεν υπάρχει ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Ρούμπιο. «Μια συμμαχία πρέπει να είναι αμοιβαία επωφελής. Δεν μπορεί να είναι μονόδρομος. Ας ελπίσουμε ότι μπορούμε να το διορθώσουμε».

Αλλοι δεν είναι τόσο βέβαιοι. Οι ΗΠΑ αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της Συμμαχίας επειδή έτσι σχεδιάστηκε στην Ουάσιγκτον, όμως η Ευρώπη δεν είναι ανήμπορη και αυξάνει σημαντικά τις αμυντικές της δαπάνες, εν μέρει εξαιτίας της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και εν μέρει εξαιτίας των πιέσεων του Τραμπ (συμπεριλαμβανομένων προηγούμενων απειλών ότι θα αποχωρήσει αν τα μέλη «δεν πληρώσουν το μερίδιό τους»).

Ακόμη κι αν η Ουάσιγκτον αποσύρει τις 70.000 Αμερικανούς στρατιώτες που βρίσκονται στην Ευρώπη, ένα «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ» θα ήταν εφικτό, λένε ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι. Το σύστημα διοίκησης και οι υποδομές του ΝΑΤΟ παραμένουν, και οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν να καλύψουν τις περισσότερες θέσεις. Υπάρχουν ήδη μελέτες για το τι θα χρειαστεί η Ευρώπη ώστε να συμπληρώσουν το κενό που θα άφηναν πίσω τους οι ΗΠΑ.

Μία από αυτές τις μελέτες, του International Institute for Strategic Studies, τοποθετούσε το κόστος σε περίπου ένα τρισεκατομμύριο δολάρια σε βάθος 25ετίας. Το think tank Bruegel, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Kiel για την Παγκόσμια Οικονομία, υπολόγισε ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί 300.000 επιπλέον στρατιώτες και αύξηση των αμυντικών δαπανών κατά τουλάχιστον 290 δισ. δολάρια ετησίως βραχυπρόθεσμα, ώστε να είναι σε θέσει να αντιμετωπίσει με επάρκεια τη ρωσική επιθετικότητα.

Ο Καμίλ Γκραν, πρώην βοηθός γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ για τις επενδύσεις στην άμυνα, κατέγραψε αναλυτικά τα κενά που θα πρέπει να καλύψει η Ευρώπη σε περίπτωση εξόδου των ΗΠΑ.

Εν τω μεταξύ, αξιωματούχοι του Τραμπ επιμένουν ότι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να αναλάβουν τη συμβατική άμυνα και η Ουάσιγκτον να συνεχίσει να παρέχει την πυρηνική ομπρέλα.

Ο χρονικός ορίζοντας για αυτό το σχέδιο, όπως συγκλίνουν αρκετές εκτιμήσεις, είναι το 2029. Ο στρατηγός Κάρστεν Μπρόιερ, επικεφαλής των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων, έχει προειδοποιήσει ότι μέχρι τότε η Ρωσία πιθανότατα θα είναι σε θέση να εξαπολύσει σοβαρή επίθεση κατά του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, οι γερμανικές και νατοϊκές δυνάμεις μπορούν -μέχρι τότε- να προβάλουν ισχυρή αντίσταση, όπως είπε.

Οπως εκτιμούσε πέρυσι ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι για την Ευρώπη: «Δεν χρειάζεται να είμαστε τόσο καλοί όσο οι ΗΠΑ. Αρκεί να είμαστε καλύτεροι από τη Ρωσία».

Ωστόσο, η αμερικανική πυρηνική ομπρέλα στην Ευρώπη (που ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δεσμευθεί ότι θα διατηρήσει) δεν θα είναι εφικτό να αντικατασταθεί από κάποιον άλλο μηχανισμό. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρωπαϊκά κράτη συζητούν εναλλακτικές λύσεις.

Η Βρετανία και η Γαλλία, οι δύο πυρηνικές δυνάμεις της Ευρώπης εξετάζουν, μαζί με τη Γερμανία και τη Σουηδία, τρόπους ώστε να επεκτείνουν τη δική τους πυρηνική προστασία και να προσεγγίσουν, όσο γίνεται, την αμερικανική.

Η Γαλλία έχει δηλώσει ότι θα αυξήσει το πυρηνικό της οπλοστάσιο, ενώ η Βρετανία σχεδιάζει να επαναφέρει αεροπορικό βραχίονα πυρηνικής αποτροπής με βομβαρδιστικά, πέρα από τα πυρηνικά υποβρύχιά της. Ωστόσο, η βρετανική αποτροπή εξαρτάται από την αμερικανική τεχνολογία, ενώ η γαλλική είναι σχεδιασμένη πρωτίστως για την υπεράσπιση των γαλλικών συμφερόντων, όπως έχει οριστεί από την προεδρία της χώρας.

Η αίσθηση ανάγκης για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία ενισχύθηκε από την απόφαση του Τραμπ να βομβαρδίσει το Ιράν χωρίς διαβούλευση ζητώντας βοήθεια εκ των υστέρων. Για πολλούς, όπως ο Μπρούνο Ματσάες, πρώην υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Πορτογαλίας, η αμερικανική «εκστρατεία» μοιάζει με ήττα.

«Αυτό θα δώσει μεγάλη ώθηση στην Ευρώπη», είπε. «Πλέον επικρατεί η αίσθηση πως οι ΗΠΑ ίσως δεν θα είναι ικανές να σταθούν στο πλευρό μας, ακόμα κι αν είναι πρόθυμες». Για την Ευρώπη, πρόσθεσε, «η επιλογή στο δίλημμα “αυτονομία ή στήριξη από την Αμερική” γίνεται κάθε μήνα όλο και πιο ξεκάθαρη».

Ενδεικτική ήταν η αντίδραση του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, ο οποίος στην απειλή του Τραμπ απάντησε λέγοντας ότι η Βρετανία θα πρέπει να έρθει πιο κοντά στην Ευρώπη. «Καθώς ο κόσμος ακολουθεί αυτή την ασταθή πορεία, το μακροπρόθεσμο εθνικό μας συμφέρον απαιτεί στενότερη συνεργασία με τους συμμάχους μας στην Ευρώπη και με την Ευρωπαϊκή Ενωση», δήλωσε.

Εν τω μεταξύ, πολλοί αναρωτιούνται πώς η διάλυση της Συμμαχίας θα μπορούσε να ωφελήσει τις ΗΠΑ.

Ο Βόλφγκανγκ Ισινγκερ, πρώην πρέσβης της Γερμανίας στην Ουάσιγκτον, παρατήρησε ότι μια αποχώρηση από το ΝΑΤΟ θα αποτελούσε δώρο για μια Ρωσία που εστιάζει στη διεύρυνση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της. «Ας είμαστε σαφείς: η απομάκρυνση των αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη θα επέτρεπε στη Ρωσία να ανακηρύξει στρατηγική νίκη: η εκδίωξη των ΗΠΑ από την Ευρώπη ήταν πάντα βασικός στόχος του Κρεμλίνου, από τη σοβιετική εποχή μέχρι σήμερα», έγραψε. «Είναι αυτό κάτι που μπορούν να επιτρέψουν οι ΗΠΑ;».

Για τον Νίκολας Μπερνς, πρώην πρέσβη των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, μια αποχώρηση θα ήταν «καταστροφική για την Αμερική ως παγκόσμια δύναμη». Οπως σχολιάζει, θα τον εξέπληττε αν το Κογκρέσο συμφωνούσε σε μια τέτοια προοπτική.

Το ΝΑΤΟ, ως αμυντική Συμμαχία, είχε σπεύσει να στηρίξει τις ΗΠΑ μετά τα τρομοκρατικά χτυπήματα της 11ης Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, στην περίπτωση του Ιράν, παρατηρεί ο Μπερνς, οι ΗΠΑ δεν δέχθηκαν επίθεση, αλλά ξεκίνησαν μια επίθεση εκτός ΝΑΤΟ, χωρίς να ζητηθεί βοήθεια από τους συμμάχους και χωρίς εκ των προτέρων ενημέρωσή τους. Ακόμη και τώρα, οι ΗΠΑ δεν έχουν ζητήσει επισήμως τη συνδρομή του ΝΑΤΟ. Παρ’ όλα αυτά, για να κατευνάσουν τον κ. Τραμπ, οι περισσότερες χώρες της συμμαχίας προσφέρονται ήδη να συμβάλουν στη διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μετά το τέλος του πολέμου.

Η συμμαχία για τις μεταπολεμικές περιπολίες στα Στενά περιλαμβάνει πλέον περίπου 35 χώρες, υπό την οργάνωση της Βρετανίας και της Γαλλίας.

Ξεχωριστά, σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με δημοσιογράφους, στο περιθώριο της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια, ο ίδιος χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ αρκετά ισχυρό ώστε η Ρωσία δεν θα επιδιώξει τώρα να επιτεθεί σε χώρα-μέλος του.

“Θα κερδίσουμε κάθε πόλεμο με τη Ρωσία αν μας επιτεθεί τώρα και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι σε δύο, τέσσερα, έξι χρόνια θα ισχύει το ίδιο”, εκτίμησε ο Ρούτε.

Επιπλέον, ο Ρούτε δήλωσε ότι κανένας στην Ευρώπη δεν επιδιώκει να αντικαταστήσει την πυρηνική ομπρέλα των ΗΠΑ, μετά την ανακοίνωση της Γερμανίας ότι συζητά την πυρηνική αποτροπή με τη Γαλλία.

❝The evidence of progress in delivering on #NATOsummit commitments is visible❞

— @SecGenNATO at #DefMin pic.twitter.com/MluRvNoh0b

— NATO (@NATO) February 13, 2026

«Νομίζω ότι όλες οι συζητήσεις στην Ευρώπη που αποσκοπούν στη συλλογική ενίσχυση της πυρηνικής αποτροπής είναι κάτι καλό, αλλά κανείς στην Ευρώπη δεν υποστηρίζει ότι κάτι τέτοιο θα αντικαταστήσει την πυρηνική ομπρέλα των ΗΠΑ», δήλωσε ο Ρούτε σε δημοσιογράφους.

«Η κρίση δεν έχει τελειώσει και δεν έχουμε ακόμα λύση», δήλωσε ο υπουργός στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Νουούκ, την πρωτεύοσυα του αυτόνομου δανικού εδάφους, προσθέτοντας: «Είμαστε σε πολύ καλύτερη θέση τώρα απ’ ό,τι πριν από μερικές εβδομάδες».

Ο επικεφαλής της δανικής διπλωματίας διαβεβαίωσε πως δεν υπάρχει «καμιά απειλή στο τραπέζι» και «κανένας εμπορικός πόλεμος με την Ευρώπη».

Από την πλευρά της, η Γροιλανδή υπουργός Εξωτερικών Βίβιαν Μότζφελτ δήλωσε σήμερα πως, μολονότι είναι θετικό το γεγονός ότι οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ συνεχίζονται, δεν βρίσκονται ακόμα στο σημείο που θα ήθελε η Γροιλανδία και έτσι είναι πολύ νωρίς για να προβλέψει κανείς πού θα οδηγήσουν.

«Δεν βρισκόμαστε ακόμα εκεί που θέλουμε να είμαστε. Θα είναι μια μακρά πορεία, έτσι το πού θα καταλήξουμε, είναι πολύ νωρίς να το πούμε», δήλωσε η Βίβιαν Μότζφελτ σε κοινή συνέντευξη Τύπου στο Νούουκ με τους ομολόγους της της Δανίας και του Καναδά.

Μπορεί να υπήρχαν κάποιες ασυνήθιστες και απροσδόκητες οικονομικές κινήσεις από τον Αμερικανό πρόεδρο τον τελευταίο χρόνο, όμως οι απειλές για τη Γροιλανδία οδηγούν σε σουρεαλιστικά σενάρια και επικίνδυνα εδάφη υπογραμμίζουν πολλοί αναλυτές.

Ουσιαστικά πρόκειται για μια μορφή οικονομικού πολέμου που επιβάλλεται από τον Λευκό Οίκο στους στενότερους συμμάχους του και μάλιστα για έναν σκοπό που θα μπορούσε να διαλύσει το ΝΑΤΟ και τη δυτική συμμαχία.

Κανείς στον κόσμο δεν μπορούσε να διανοηθεί μόλις πριν λίγο καιρό ότι μια τέτοια απειλή – προσάρτηση εδαφών συμμάχου σου – θα μπορούσε ποτέ να συμβεί. Και εύλογα πολλοί αναρωτιούνται: ο Τραμπ πράγματι έχει την υποστήριξη στο Κογκρέσο, ακόμη και στην ίδια του την κυβέρνηση, να το κάνει αυτό;

Αν τελικά ληφθούν σοβαρά υπόψη οι τελευταίες απειλές του Τραμπ, αποτελούν πηγή βαθιάς ανησυχίας. Όχι τόσο λόγω του πρόσθετου δασμού 10%, αλλά κυρίως εξαιτίας της ενέργειας να αφαιρεθεί γη από έναν σύμμαχο, εξαναγκάζοντας δημόσια τους συμμάχους σου να το αποδεχθούν. Πώς θα αντιδρούσε άραγε ο κόσμος και η ίδια η Ουάσινγκτον αν η Κίνα ή η Ρωσία είχαν εξαπολύσει μια τέτοια απειλή σε κάποιον από τους συμμάχους τους;

Η βάση της απειλής είναι σαφώς βαθιά ανησυχητική. Ο Ντόναλντ Τραμπ θα φτάσει στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός στα μέσα της επόμενης εβδομάδας για να συναντήσει τους ηγέτες των συμμαχικών χωρών των οποίων τις οικονομίες μόλις απείλησε, με τους περισσότερους να ελπίζουν ότι μέχρι τότε η άνευ προηγουμένου απειλή θα έχει με κάποιο τρόπο εξαφανιστεί.

Σπύρος Σιδέρης

Η τοποθέτηση αυτή δεν συνιστά απλώς διπλωματική παρατήρηση, αλλά αποτυπώνει μια βαθύτερη αναπροσαρμογή ισορροπιών, στην οποία η εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες τίθεται πλέον ανοιχτά υπό αμφισβήτηση.

Η Άγκυρα εκτιμά ότι ο συνδυασμός της ρωσοουκρανικής σύγκρουσης και της σταδιακής μετατόπισης των στρατηγικών προτεραιοτήτων της Ουάσινγκτον προς την Ασία δημιουργεί ένα νέο, πιο αβέβαιο περιβάλλον.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ευρωπαϊκή άμυνα μετατρέπεται, κατά την τουρκική ανάγνωση, σε ζήτημα «υπαρξιακό», το οποίο δεν μπορεί πλέον να ανατίθεται σε τρίτους. Η ρητορική αυτή σηματοδοτεί μια σαφή μετατόπιση: από την Ευρώπη ως προστατευόμενο εταίρο, στην Ευρώπη ως αυτόνομο –ή έστω πιο αυτάρκη– πυλώνα άμυνας.

• Η παρέμβαση Φιντάν αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν ιδωθεί μέσα από το πρίσμα της σχέσης ΝΑΤΟ – Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Τουρκία παραμένει μία από τις ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις της Συμμαχίας, διαθέτοντας τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ. Παρ’ όλα αυτά, συνεχίζει να βρίσκεται εκτός των βασικών μηχανισμών της ευρωπαϊκής αμυντικής ολοκλήρωσης. Η Άγκυρα εκφράζει ανοιχτά την ενόχλησή της για αυτόν τον αποκλεισμό, τον οποίο αποδίδει όχι σε θεσμικούς λόγους, αλλά σε στενές εθνικές ατζέντες κρατών-μελών που μεταφέρουν διμερείς αντιπαραθέσεις στο συλλογικό ευρωπαϊκό επίπεδο.

Εδώ αναδύεται μια κρίσιμη αντίφαση: μια χώρα που συμβάλλει εμπράκτως στην ασφάλεια της Ευρώπης μέσω του ΝΑΤΟ, παραμένει εκτός όταν πρόκειται για τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες άμυνας και ασφάλειας.

Χωρίς να κατονομάζει ευθέως, η τουρκική πλευρά αφήνει σαφείς αιχμές για τον ρόλο της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και για επιφυλάξεις που αποδίδονται σε χώρες όπως η Γαλλία. Το αποτέλεσμα είναι μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας που εμφανίζεται κατακερματισμένη, με τις πολιτικές ισορροπίες να υπερισχύουν της στρατηγικής συνοχής.

Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Η Ευρώπη καλείται να απαντήσει σε ένα διπλό δίλημμα: από τη μία, πώς θα ενισχύσει την αμυντική αυτονομία της, και από την άλλη, ποιοι εταίροι θα συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία. Η Τουρκία επιχειρεί να τοποθετηθεί ως αναπόσπαστο μέρος της λύσης, προβάλλοντας τόσο τη στρατιωτική της ισχύ όσο και τη γεωγραφική της θέση, η οποία καλύπτει κρίσιμα μέτωπα από τη Μαύρη Θάλασσα έως την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

• Παράλληλα, η παρέμβαση Φιντάν λειτουργεί και ως προειδοποίηση. Η επιστροφή της πιθανότητας συμβατικών πολέμων στο ευρωπαϊκό έδαφος, σε συνδυασμό με τη μεταβλητότητα της αμερικανικής πολιτικής –ιδίως ενόψει εκλογικών κύκλων στις ΗΠΑ–, αναδεικνύει τα όρια ενός μοντέλου ασφάλειας που βασίζεται στη διαρκή αμερικανική δέσμευση. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να εξαρτάται από τις εναλλαγές κυβερνήσεων στην Ουάσινγκτον, ούτε να παραμένει «ανατεθειμένη» σε εξωτερικούς εγγυητές.

Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται και η ίντριγκα της τουρκικής στάσης. Ενώ καλεί την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη, η ίδια διεκδικεί ρόλο συνεταίρου πρώτης γραμμής σε οποιαδήποτε νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας διαμορφωθεί. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ικανότητας παρουσιάζεται όχι ως ανταγωνιστική προς το ΝΑΤΟ, αλλά ως συμπληρωματική – υπό την προϋπόθεση ότι η Τουρκία δεν θα παραμείνει θεατής.

• Το ερώτημα που ανακύπτει είναι αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί πράγματι να προχωρήσει προς την περιβόητη στρατηγική αυτονομία χωρίς να επιλύσει τις εσωτερικές της αντιφάσεις. Οι υφιστάμενοι μηχανισμοί, όπως η μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία ή τα ευρωπαϊκά ταμεία άμυνας, δείχνουν φιλόδοξοι στα χαρτιά, αλλά περιορισμένοι στην πράξη. Ο αποκλεισμός μιας χώρας με το μέγεθος και τις δυνατότητες της Τουρκίας αφήνει, κατά την τουρκική ανάγνωση, τα νότια και ανατολικά σύνορα της Ευρώπης εκτεθειμένα σε γεωπολιτικούς κινδύνους.

Τελικά, η παρέμβαση Φιντάν δεν αφορά μόνο την Τουρκία ούτε απευθύνεται αποκλειστικά στις Βρυξέλλες. Θέτει στο τραπέζι ένα ευρύτερο ερώτημα: αν η Ευρώπη είναι έτοιμη να μεταβεί από την εποχή της ανάθεσης στην εποχή της ευθύνης. Και, κυρίως, αν μπορεί να το πράξει χωρίς να επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις της με εταίρους που, είτε αρέσει είτε όχι, αποτελούν κρίσιμους παράγοντες της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Από την πλευρά της, η Γαλλία θέλει να αποδείξει ότι έχει άδικο, όπως τονίζει το POLITICO σε ανάλυσή του για τις τελευταίες εξελίξεις στο… δυτικό μέτωπο όσον αγορά την υπόθεση της πολεμικής αναμέτρησης στην Ουκρανία.

Η Γαλλία θα επαναφέρει επίσης την εθελοντική στρατιωτική θητεία για τους νέους ενήλικες, κυρίως 18 και 19 ετών. Ο στόχος είναι να στρατολογηθούν 3.000 νέοι στρατιώτες το επόμενο καλοκαίρι, 10.000 το 2030 και 50.000 το 2035.

France’s President Emmanuel Macron and his Russian counterpart may be heading for bilateral talks on Ukraine.https://t.co/BtBjjDPsbu

— POLITICOEurope (@POLITICOEurope) December 21, 2025

Όπως και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Γαλλία θεωρεί ότι η Ρωσία αποτελεί μια αυξανόμενη απειλή για την ήπειρο. Επομένως, προετοιμάζεται να αμυνθεί ενάντια σε αυτό που ο αρχηγός του γενικού επιτελείου της χώρας, στρατηγός Fabien Mandon, χαρακτήρισε ως «βίαιη δοκιμασία» από τη Ρωσία τα επόμενα τρία με τέσσερα χρόνια, την οποία θα πρέπει να αντιμετωπίσει χωρίς μεγάλη, αν όχι καθόλου, βοήθεια από την Ουάσινγκτον. Για να το επιτύχει αυτό, η Γαλλία αυξάνει τις στρατιωτικές δαπάνες, ενισχύει την παραγωγή όπλων και διπλασιάζει τις εφεδρικές δυνάμεις.

Από το επόμενο έτος, η Γαλλία θα επαναφέρει επίσης την εθελοντική στρατιωτική θητεία για τους νέους ενήλικες, κυρίως 18 και 19 ετών. Ο στόχος είναι να στρατολογηθούν 3.000 νέοι στρατιώτες το επόμενο καλοκαίρι, 10.000 το 2030 και 50.000 το 2035.

Αυτές οι αμυντικές προσπάθειες έρχονται σε μια εποχή που οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αναγκάζονται να επανεξετάσουν τη στάση τους σε θέματα ασφάλειας με τον πιο ουσιαστικό τρόπο από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

According to a POLITICO poll, more respondents in France and Germany want their governments to scale back financial aid to Kyiv than to increase it or keep it the same.

In the U.S., Canada and the U.K., meanwhile, respondents tilt the other way  https://t.co/eS0eChHnbd pic.twitter.com/Jy5ROezHBx

— POLITICOEurope (@POLITICOEurope) December 21, 2025

Η πρόκληση είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς γίνεται όλο και πιο σαφές ότι δεν μπορούν πλέον να βασίζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες ως κύριο φορέα ασφάλειας. Διαδοχικοί πρόεδροι των ΗΠΑ — συμπεριλαμβανομένων των Μπαράκ Ομπάμα και Τζο Μπάιντεν — έχουν προειδοποιήσει την τελευταία δεκαετία ότι η Ουάσιγκτον θα πρέπει τελικά να επικεντρωθεί στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού αντί της Ευρώπης, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη μετατρέψει αυτά τα λόγια σε πράξεις, όπως επισημαίνει το POLITICO.

Αυτό φέρνει στο προσκήνιο τη Γαλλία, τη μόνη πυρηνική δύναμη της ΕΕ και μια χώρα με ανεξάρτητους κατασκευαστές όπλων, η οποία προειδοποιεί εδώ και καιρό ότι η ήπειρος πρέπει να γίνει πιο αυτόνομη σε τομείς όπως η τεχνολογία και η άμυνα.

Σύμφωνα με τον Guillaume Lagane, εμπειρογνώμονα σε θέματα αμυντικής πολιτικής και καθηγητή στο δημόσιο ερευνητικό πανεπιστήμιο Sciences Po, ο τρόπος με τον οποίο η Γαλλία και η Γερμανία, οι μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ, θα ανταποκριθούν τους επόμενους μήνες και χρόνια θα καθορίσει αν άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα στραφούν προς αυτές για την άμυνα της Ευρώπης ή θα προσπαθήσουν να διατηρήσουν διμερείς σχέσεις με την Ουάσιγκτον σε βάρος της ενότητας της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.

«Αν η Γαλλία και η Γερμανία προτείνουν αξιόπιστες επιλογές, οι ευρωπαϊκές χώρες μπορεί να διστάσουν, αλλιώς δεν θα το κάνουν», είπε. «Αν μόνο η αμερικανική εγγύηση είναι αξιόπιστη, θα κάνουν ό,τι μπορούν για να την αποκτήσουν».

Για να φανεί αξιόπιστη ηγέτιδα δύναμη, πρόσθεσε, η Γαλλία θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο να σταθμεύσει μαχητικά αεροσκάφη Rafale με πυρηνική ικανότητα στη Γερμανία ή την Πολωνία, να αντισταθμίσει τα κενά ικανότητας που ενδέχεται να αφήσουν οι ΗΠΑ και να αντικαταστήσει τους Αμερικανούς στρατιώτες που αποχωρούν από την Ευρώπη με γαλλικά στρατεύματα.

Στο Παρίσι περίμεναν αυτή τη στιγμή

Στους διαδρόμους της εξουσίας στο Παρίσι, η γαλλική ελίτ πάντα ήξερε ότι αυτή η στιγμή θα έρθει.

«Δεν είμαστε ούτε έκπληκτοι, ούτε σοκαρισμένοι, ούτε σε άρνηση», δήλωσε στο POLITICO ένας υψηλόβαθμος Γάλλος αξιωματούχος της άμυνας σε μια συνέντευξη. «Η πρώτη μας δοκιμασία βραχυπρόθεσμα είναι η Ουκρανία. Εμείς οι Ευρωπαίοι πρέπει να οργανωθούμε για να αντιμετωπίσουμε αυτή την πραγματικότητα και να προσαρμοστούμε χωρίς να μας πιάσει απροετοίμαστους».

Η δυσπιστία της Γαλλίας απέναντι στην Αμερική χρονολογείται από το 1956, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντουάιτ Αϊζενχάουερ ανάγκασε τη Γαλλία και τη Βρετανία να υποχωρήσουν από μια στρατιωτική επέμβαση για την ανάκτηση του ελέγχου της Διώρυγας του Σουέζ από την Αίγυπτο, αφήνοντας το Παρίσι με ένα αίσθημα προδοσίας και ταπείνωσης.

The magnificent mind of Emmanuel Macron

The president is a lonely, tragic figure whose strange personality has inflicted chaos and carnage on French politics.#Tomorrowspapertoday pic.twitter.com/lcYEJ27519

— POLITICOEurope (@POLITICOEurope) July 10, 2024

Έκτοτε, σε αντίθεση με τις περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η αμυντική πολιτική της Γαλλίας βασίστηκε στην παραδοχή ότι οι ΗΠΑ δεν είναι αξιόπιστος σύμμαχος και ότι η δυτικοευρωπαϊκή χώρα πρέπει να είναι σε θέση να αμυνθεί μόνη της, αν χρειαστεί. Η μνήμη του περιστατικού του Σουέζ συνέβαλε στην απόφαση του πρώην Γάλλου προέδρου Σαρλ ντε Γκωλ να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ και να αναπτύξει το δικό του πυρηνικό πρόγραμμα.

Τώρα, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες — οι οποίες μέχρι τώρα ήταν απρόθυμες να σκεφτούν την αρχιτεκτονική ασφάλειας του ηπείρου χωρίς τις ΗΠΑ — αρχίζουν να συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο ότι η Γαλλία ίσως είχε δίκιο από την αρχή.

«Υπάρχει μια μορφή διανοητικής επικύρωσης της γαλλικής θέσης, η οποία αναγνωρίζει ότι τα συμφέροντα των συμμάχων δεν συμπίπτουν πάντα και ότι η συμμετοχή των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια ήταν αποτέλεσμα μιας συμμαχίας που δεν ήταν αιώνια», δήλωσε στο POLITICO ο Élie Tenenbaum, διευθυντής του κέντρου μελετών ασφάλειας IFRI με έδρα το Παρίσι.

Από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία τον Ιανουάριο, τα σημάδια της απομάκρυνσης της Ουάσιγκτον από την Ευρώπη – αν όχι της περιφρόνησής της – είναι δύσκολο να αγνοηθούν.

Οι υποτιμητικές δηλώσεις του Τραμπ για την Ευρώπη νωρίτερα αυτό το μήνα ήρθαν λίγες μόνο ημέρες μετά την έκδοση της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, η οποία περιέχει ελάχιστα καλυμμένες εκκλήσεις για αλλαγή καθεστώτος σε ευρωπαϊκές χώρες. Μια διαρρεύσασα εκτενέστερη έκδοση του εγγράφου αναφέρει ανοιχτά ότι οι ΗΠΑ πρέπει να απομακρύνουν την Αυστρία, την Ουγγαρία, την Ιταλία και την Πολωνία από την ΕΕ.

Τους μήνες που προηγήθηκαν της δημοσίευσης της στρατηγικής, η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε επανειλημμένα υπό αμφισβήτηση τη δέσμευση των ΗΠΑ στο σύμφωνο συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, το άρθρο 5 του καταστατικού του ΝΑΤΟ, και ανακοίνωσε τη μείωση των αμερικανικών στρατευμάτων από την πρώτη γραμμή της Ρουμανίας. Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι οι ΗΠΑ απείλησαν να προσαρτήσουν τη Γροιλανδία με τη βία και προσεγγίζουν τη Ρωσία, μεταξύ άλλων και στις ειρηνευτικές συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Λιγότερο από ένα χρόνο μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, επιρροή γερμανικές φωνές — σε μία από τις πιο διατλαντικές χώρες της Ευρώπης — δεν θεωρούν πλέον την Ουάσινγκτον ως σύμμαχο. Η στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών της Δανίας έχει πλέον χαρακτηρίσει τις ΗΠΑ ως κίνδυνο για την ασφάλεια.

Ποιες χώρες αναλαμβάνουν ηγετικό ρόλο

Σε αυτό το πλαίσιο, οι μικρότερες ευρωπαϊκές χώρες αναμένουν από τις μεγαλύτερες να αναλάβουν ηγετικό ρόλο.

«Χρειαζόμαστε τις μεγαλύτερες χώρες να αναλάβουν ηγετικό ρόλο», τόνισε ένας ευρωπαίος αξιωματούχος άμυνας από μια μεσαίου μεγέθους χώρα σε μια ιδιωτική ενημέρωση. «Η Γαλλία είναι συνεπής σε αυτό το θέμα εδώ και αρκετό καιρό, η Γερμανία είναι επίσης σημαντική. Είναι πάντα χρήσιμο να δίνουν το παράδειγμα».

Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης με έδρα το Παρίσι επανέλαβε αυτό το αίτημα για ηγεσία της Γαλλίας: «Χρειαζόμαστε τον Μακρόν να αναλάβει την πρωτοβουλία [για την ευρωπαϊκή άμυνα], ποιος άλλος θα το κάνει αν όχι η Γαλλία;» Ένας άλλος Ευρωπαίος αξιωματούχος είπε ότι η Γαλλία θα μπορούσε να γίνει «πολιτικό και στρατιωτικό κέντρο», προσθέτοντας ότι το Παρίσι είναι έτοιμο να ηγηθεί μαζί με άλλες πρωτεύουσες όπως το Λονδίνο, το Βερολίνο, η Ρώμη και η Βαρσοβία.

Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022, το Παρίσι έχει στραφεί προς την Ευρώπη και έχει επανεπενδύσει στο ΝΑΤΟ. Για δεκαετίες, το Παρίσι είχε παραμελήσει τη συμμαχία — επανεντάχθηκε στην ενοποιημένη στρατιωτική διοίκησή της μόνο το 2009 — και επικεντρώθηκε κυρίως σε μακρινές περιοχές, όπως η αφρικανική περιοχή του Σαχέλ, από την οποία ο γαλλικός στρατός τελικά αναγκάστηκε να αποσυρθεί μετά από μια σειρά πραξικοπημάτων.

Τώρα, η Γαλλία ηγείται μιας πολυεθνικής μάχιμης ομάδας του ΝΑΤΟ στη Ρουμανία, έχει ενισχύσει τη στρατιωτική της παρουσία στην Εσθονία και βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για την αποστολή στρατιωτών στη Φινλανδία. Για τα κράτη της πρώτης γραμμής, η παρουσία μιας πυρηνικής δύναμης στο έδαφός τους παραμένει ένα κρίσιμο αποτρεπτικό μέσο έναντι της Ρωσίας.

Σε μια πρώτη δοκιμασία για την ικανότητα της Ευρώπης να σκεφτεί τη δική της ασφάλεια χωρίς τις ΗΠΑ, το Παρίσι — που κατά τα άλλα υστερεί όσον αφορά τη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο — έχει δημιουργήσει μαζί με το Λονδίνο μια λεγόμενη συμμαχία των προθύμων για να σχεδιάσει εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία μετά τον πόλεμο. Αυτό αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό άμυνας και ο ηγετικός ρόλος της Γαλλίας έχει γίνει δεκτός με ενθουσιασμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, εκτιμά το POLITICO, επισημαινοντας ωστόσο ότι πολλές από αυτές εξακολουθούν να είναι απρόθυμες να αναπτύξουν στρατιωτικά μέσα στην Ουκρανία χωρίς την υποστήριξη των ΗΠΑ.

«Ήταν μια σημαντική κοινή αποστολή με τους συμμάχους μας των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι.

«Αυτό όχι μόνο προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την ενίσχυση της επιχειρησιακής αντίληψης των Ενόπλων Δυνάμεών μας, αλλά και στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα της ενότητας του ΝΑΤΟ στον (Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ) Πούτιν και τους αντιπάλους μας», πρόσθεσε ο Χίλι.

Ένα αεροσκάφος ηλεκτρονικής επιτήρησης RC-135 Rivet Joint και ένα αεροσκάφος θαλάσσιας περιπολίας P-8A Poseidon πέταξαν από την περιοχή της Αρκτικής πάνω από τη Λευκορωσία και την Ουκρανία την Πέμπτη, με τη συνδρομή ενός αεροσκάφους ανεφοδιασμού της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας KC-135.

Το Λονδίνο είπε πως η επιχείρηση ακολούθησε τις διεισδύσεις στους εναέριους χώρους κρατών μελών του ΝΑΤΟ, μεταξύ άλλων της Πολωνίας, της Ρουμανίας και της Εσθονίας.

Σπύρος Σιδέρης

Και κυρίως, ποιες μπορεί να είναι οι επιπτώσεις για τη συλλογική ασφάλεια της Ευρώπης και τη στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε πίεση για σκληρή στάση απέναντι στη Ρωσία και στην επιθυμία του να οδηγήσει τον πόλεμο σε συμβιβασμό;

Οι αντιδράσεις της Βαρσοβίας

Η κυβέρνηση της Πολωνίας χαρακτήρισε το περιστατικό «εχθρική ενέργεια» και κάλεσε τον Ρώσο επιτετραμμένο για εξηγήσεις, ενώ ενεργοποίησε διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Παράλληλα, φωτογραφίες που κυκλοφόρησαν στα πολωνικά μέσα έδειχναν συντρίμμια μη επανδρωμένων αεροσκαφών τύπου «Gerbera», τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως ως drones-δολώματα και όχι ως επιθετικά όπλα.

Η απουσία ενδείξεων ισχυρών εκρήξεων ενισχύει την υπόθεση ότι οι εισβολές στον εναέριο χώρο δεν είχαν στόχο να προκαλέσουν άμεσες απώλειες, αλλά να στείλουν πολιτικό μήνυμα.

Η αντίδραση του ΝΑΤΟ

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ δήλωσε ότι η Συμμαχία «εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της» εξουδετερώνοντας την απειλή, χωρίς όμως να χαρακτηρίσει την ενέργεια της Ρωσίας ως σκόπιμη επίθεση.

Οι πρώτες αναφορές από τις Βρυξέλλες και τη Λιθουανία δείχνουν ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι εταίροι δεν επιθυμούν να θεωρηθεί το επεισόδιο casus belli, κάτι που θα οδηγούσε σε επικίνδυνη κλιμάκωση.

Παράλληλα, το πρακτορείο Reuters μετέδωσε ότι στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ επικρατεί η εκτίμηση πως πρόκειται για «περιστατικό που δεν συνιστά άμεση επίθεση» σε κράτος-μέλος.

Η εκδοχή της Λευκορωσίας

Το Μινσκ παρουσίασε διαφορετική εκδοχή: σύμφωνα με τις λευκορωσικές αρχές, τα drones βγήκαν εκτός πορείας λόγω ηλεκτρονικών παρεμβολών (ΡΕΒ) που προήλθαν από ουκρανικά και δυτικά συστήματα. Όπως ανέφεραν, αρκετά UAV κατέληξαν και στο λευκορωσικό έδαφος, όπου επίσης καταρρίφθηκαν.

Ο λευκορωσικός στρατός υποστήριξε ότι είχε ενημερώσει την Πολωνία για την πορεία των drones, άρα δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υπήρξε προμελέτη από ρωσικής πλευράς. Η θέση αυτή βρήκε απήχηση και σε ρωσικά στρατιωτικά κανάλια, που έκαναν λόγο για «παράπλευρη συνέπεια» των μαζικών επιθέσεων στην Ουκρανία.

Τα επιχειρήματα υπέρ της πρόκλησης

Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές στη Δύση και στην Ουκρανία θεωρούν ότι η είσοδος 19 drones στον εναέριο χώρο της Πολωνίας δύσκολα μπορεί να αποδοθεί σε «τεχνικό λάθος». Υποστηρίζουν ότι η Μόσχα ίσως επιδίωξε να:

• Δοκιμάσει την ετοιμότητα του ΝΑΤΟ και την ικανότητά του να καταρρίπτει εισερχόμενες απειλές.
• Χαρτογραφήσει την αντίδραση της πολωνικής αντιαεροπορικής άμυνας.
• Στείλει προειδοποιητικό μήνυμα στην Ευρώπη, ότι ο πόλεμος μπορεί εύκολα να επεκταθεί και να προκαλέσει ρήγματα στη Συμμαχία.

Αν και τα drones ήταν πιθανότατα μη οπλισμένα ή δολώματα, η χρήση τους για αναγνωριστικούς σκοπούς θεωρείται ρεαλιστικό σενάριο.

Ο ρόλος των ΗΠΑ και η στάση Τραμπ

Η Ουάσιγκτον απέφυγε αρχικά να σχολιάσει εκτενώς το περιστατικό. Μόνο ένας εκπρόσωπος της αποστολής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ επανέλαβε μέσω Χ ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα υπερασπιστούν κάθε σύμμαχο». Η καθυστέρηση στην αμερικανική αντίδραση ερμηνεύεται ως προσπάθεια του Λευκού Οίκου να μην ανατινάξει την ήδη εύθραυστη διαδικασία αναζήτησης λύσης στον πόλεμο.

Στο πολιτικό σκηνικό των ΗΠΑ, η υπόθεση αποκτά πρόσθετη σημασία. Σύμφωνα με αναλυτές, κύκλοι που επιθυμούν να πιέσουν τον Ντόναλντ Τραμπ σε πιο σκληρή στάση απέναντι στη Ρωσία αξιοποιούν το περιστατικό, ώστε να μπλοκάρουν κάθε απόπειρα για διαπραγμάτευση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με δημοσιεύματα, στην πρόσφατη συνάντηση στην Αλάσκα, ο Τραμπ φέρεται να έδειξε διάθεση να δεχθεί έναν συμβιβασμό που θα περιλαμβάνει τον τερματισμό της ουκρανικής παρουσίας σε τμήματα του Ντονμπάς.

Εσωτερικές αντιδράσεις στην Πολωνία

Στην ίδια την Πολωνία, το επεισόδιο ενίσχυσε τον πολιτικό διάλογο γύρω από την εθνική ασφάλεια. Η Βαρσοβία, που ήδη επενδύει μαζικά σε νέα εξοπλιστικά προγράμματα, εμφανίζεται αποφασισμένη να αναβαθμίσει περαιτέρω την αεράμυνά της και να ζητήσει από το ΝΑΤΟ περισσότερες εγγυήσεις προστασίας. Ταυτόχρονα, η πολωνική κυβέρνηση πρέπει να διαχειριστεί την ανησυχία των πολιτών, οι οποίοι είδαν για πρώτη φορά ρωσικά UAV να πέφτουν σε χωράφια λίγα χιλιόμετρα από τα σπίτια τους.

Διεθνής προβληματισμός

Η Ευρώπη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια δύσκολη εξίσωση:

• Από τη μια, η ενεργοποίηση του Άρθρου 5 (περί συλλογικής άμυνας) θεωρείται υπερβολική για ένα επεισόδιο χωρίς θύματα.
• Από την άλλη, η μη αυστηρή αντίδραση μπορεί να ερμηνευθεί από τη Μόσχα ως αδυναμία, ενθαρρύνοντας περαιτέρω δοκιμές.

Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν ήδη τόνισε ότι τέτοια περιστατικά θα πρέπει να οδηγήσουν σε περισσότερες πιέσεις για ειρηνευτική διευθέτηση, ώστε να αποφευχθεί το σενάριο μιας άμεσης σύγκρουσης ΝΑΤΟ–Ρωσίας.

Τι σημαίνει για την πορεία του πολέμου

Η παραβίαση του πολωνικού εναέριου χώρου με ρωσικά drones μπορεί να μην οδήγησε σε τραγωδία, αλλά ανέδειξε τους τεράστιους κινδύνους που κρύβει η τρέχουσα σύγκρουση. Η τεχνολογία των UAV, φθηνή και ευέλικτη, έχει καταστήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία απρόβλεπτο και δυνητικά επεκτάσιμο εκτός των συνόρων της.

Για τη Ρωσία, ακόμα και αν το περιστατικό δεν ήταν προμελετημένο, λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι μπορεί να «αγγίζει» τα σύνορα του ΝΑΤΟ. Για την Ουκρανία, προσφέρει επιχειρήματα υπέρ μιας πιο άμεσης εμπλοκής της Δύσης. Για το ΝΑΤΟ, αποτελεί προειδοποίηση ότι η γραμμή ανάμεσα στην άμυνα και την κλιμάκωση είναι πιο λεπτή από ποτέ.

Το επεισόδιο με τα ρωσικά drones στην Πολωνία δεν είναι απλώς μια «τεχνική ανωμαλία» ούτε αποκλειστικά μια «προβοκάτσια». Είναι κυρίως ένα καμπανάκι για τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ευρώπη. Είτε προέκυψε από παράπλευρη επίδραση ηλεκτρονικού πολέμου είτε από δοκιμαστική πρόκληση, δείχνει πόσο εύθραυστη είναι η γραμμή ανάμεσα σε ένα μεμονωμένο περιστατικό και σε μια γενικευμένη κρίση.

Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ θα αποδειχθεί καθοριστική: αν ενδώσει στις πιέσεις για σκληρότερη στάση, η αντιπαράθεση με τη Ρωσία θα κλιμακωθεί. Αν επιμείνει στη λογική του συμβιβασμού, θα ενταθούν οι επικρίσεις ότι υπονομεύει την ασφάλεια των συμμάχων.

Σε κάθε περίπτωση, η «υπόθεση των drones» υπενθυμίζει ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξεφύγει από τον έλεγχο, με ανυπολόγιστες συνέπειες για την Ευρώπη και τον κόσμο.

Η Ρωσία δεν θα δεχτεί στρατεύματα του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία με το πρόσχημα των «ειρηνευτικών δυνάμεων», τέτοιες «εγγυήσεις ασφαλείας» δεν χρειάζονται, τόνισε ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ.

Νωρίτερα, ο Πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι ο «συνασπισμός των προθύμων» που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Γαλλίας και της Μεγάλης Βρετανίας, στο πλαίσιο των μελλοντικών εγγυήσεων ασφαλείας, θα πρέπει να αναπτύξει δυνάμεις υποστήριξης στην Ουκρανία «στην ξηρά, στη θάλασσα και στον αέρα».

«Ο άμυαλος γαλατικός κόκορας δεν μπορεί να εγκαταλείψει την ιδέα της αποστολής στρατευμάτων στην Ουκρανία. Ειπώθηκε ευθέως: όχι στρατεύματα του ΝΑΤΟ ως ειρηνευτικές δυνάμεις. Η Ρωσία δεν θα δεχτεί τέτοιες «εγγυήσεις ασφαλείας». Αλλά το βραχνό και αξιολύπητο πουλί συνεχίζει να λαλεί, θέλοντας να αποδείξει ότι είναι ο βασιλιάς του κοτέτσιου» – έγραψε ο Μεντβέντεφ στο X.

The brainless Gallic rooster can't let go of the idea of sending troops to 'Ukraine.' It's been explicitly stated: NO NATO troops as peacekeepers. Russia won't accept such a "security guarantee."
But the hoarse, pathetic bird continues to crow to prove it's king of the coop.

— Dmitry Medvedev (@MedvedevRussiaE) August 20, 2025