Οι παρεμβάσεις σε “νόμο Κατσέλη”, εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, 72 δόσεις και ακατάσχετο, αλλάζουν την καθημερινότητα και τη ζωή για -συνολικά- πάνω από 2 εκατομμύρια νοικοκυριά τα οποία, είτε έχουν ενεργές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010, είτε έχουν φορτωθεί χρέη από την εποχή της πανδημίας και της μεγάλης ενεργειακής κρίσης, ή είναι μικροφειλέτες με χρέη έως 10.000 ευρώ προς εφορία και ασφαλιστικά ταμεία, αναζητούν λύσεις και διέξοδο στο πρόβλημα, με «κούρεμα» οφειλών, έως 240 ή 420 δόσεις ή , στο εξής , και με προστασία της κατοικίας τους από πλειστηριασμούς μέσω του εξωδικαστικού.

«Το ιδιωτικό χρέος είναι ίσως το πιο σύνθετο κοινωνικό αποτύπωμα της κρίσης. Μετριέται σε ανασφάλεια, σε καθυστερημένες αποφάσεις ζωής, σε ανθρώπους που νιώθουν ότι το παρελθόν εξακολουθεί να καθορίζει το μέλλον τους», υπογραμμίζει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Όπως αναφέρει ο υπουργός «η δική μας δουλειά είναι να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο, με λύσεις που δημιουργούν πραγματικές δεύτερες ευκαιρίες. Κάθε παρέμβαση που κάνουμε για το ιδιωτικό χρέος υπηρετεί την υποχρέωση να μειώνουμε βάρη, να αποκαθιστούμε δυνατότητες και να ξαναδίνουμε ορίζοντα. Η πραγματική επιτυχία της οικονομικής πολιτικής μετριέται από τον αριθμό των πολιτών που αισθάνονται ότι ξαναπαίρνουν τον έλεγχο της ζωής τους. Και αυτή είναι, τελικά, η πιο ουσιαστική μορφή προόδου για την κοινωνία».

Νέες ευκαιρίες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Τα νέα μέτρα, τα οποία αρχίζουν να ξεδιπλώνονται μετά την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου (ν.5313/26), είναι τα εξής:

1) Επανυπολογισμός τόκων «στη δόση» αντί στο συνολικό χρέος για δικαστικές ρυθμίσεις (ν. 3869/2010)

Κεντρικός άξονας του νέου πλαισίου είναι η παρέμβαση στις δικαστικές ρυθμίσεις οφειλών, στο πλαίσιο του ν. 3869/2010 (γνωστού ως πρώην «νόμου Κατσέλη»).

Η νέα διάταξη (άρθρο 126 του νόμου) ισχύει από τη δημοσίευση στο ΦΕΚ. ‘Αμεσα μειώνεται η τρέχουσα δόση την οποία καταβάλλουν κάθε μήνα οι οφειλέτες στο εξής. Με τη διάταξη αποσαφηνίζεται ρητά (σχεδόν 16 χρόνια μετά την ψήφιση του ν. 3869/2010) ότι ο τόκος στις απαιτήσεις που ρυθμίζονται με δικαστική απόφαση, θα υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης την οποία όρισε το δικαστήριο.

Στην πράξη έτσι:

-σχεδόν εκμηδενίζονται οι τόκοι, τους οποίους ο νόμος 3869/2010 προέβλεπε ότι πρέπει να επιβάλλονται, χωρίς να ορίζει όμως σε ποια βάση θα υπολογίζονται. Με βάση την ερμηνεία που έδωσε ο ‘Αρειος Πάγος, η κυβέρνηση νομοθέτησε ότι, καθολικά πλέον, ο τόκος θα υπολογίζεται μόνον στη δόση κάθε μήνα για περίοδο 30 ημερών, αντί στο τρέχον συνολικό ανεξόφλητο υπόλοιπο -όπως γενικά ισχύει και εφαρμόζεται για τόκους οφειλών από δάνεια.

Ο νέος νόμος ορίζει ότι κάθε μηνιαία καταβολή που έχει οριστεί με δικαστική απόφαση, αποπληρώνει απευθείας τμήμα του κεφαλαίου της οφειλής. Στη μηνιαία καταβολή προστίθεται και ο τόκος ο οποίος προκύπτει από τον νέο υπολογισμό.

Για παράδειγμα, αν το δικαστήριο του ν. 3869/2010 όριζε ότι, μετά από ρευστοποιήσεις και “κουρέματα” οφειλής, ο οφειλέτης πρέπει να αποπληρώσει τελικό συνολικό χρέος 144.500 ευρώ σε 25 χρόνια (δηλαδή 300 δόσεις) και με επιτόκιο 3,6%:

– ακολουθώντας τον τρόπο υπολογισμού επί της συνολικής οφειλής, ως τώρα επιβαλλόταν τόκος 3,6% στα 144.500 ευρώ που ήταν το υπολειπόμενο χρέος. Ο οφειλέτης πλήρωνε δόση 731 ευρώ κάθε μήνα. Συνολικά έδινε έτσι 219.352 ευρώ στα 25 χρόνια, έχοντας εξοφλήσει μεν πλήρως το χρέος του(144.500) , αλλά καταβάλλοντας και επιπλέον 74.852 ευρώ για τόκους.

– με τον τρόπο που “δια νόμου” καθορίζεται τώρα και εφαρμόζεται καθολικά στο εξής, ο οφειλέτης πρέπει πλέον να πληρώνει δόση περίπου 482 ευρώ για 300 μήνες, για να αποπληρώσει το κεφάλαιο της οφειλής του (144.500 ευρώ σε 25 χρόνια). Επιπλέον, στην κάθε δόση θα προτίθεται και τόκος 3,6%, ο οποίος θα υπολογίζεται όμως σε μηνιαία βάση, -δηλαδή στις 30 ημέρες που μεσολαβούν από δόση σε δόση- και ο οποίος αντιστοιχεί σε περίπου 1 ευρώ επιπλέον κάθε μήνα. Έτσι η μηνιαία δόση του οφειλέτη διαμορφώνεται συνολικά στα 483 ευρώ. Σε 300 μήνες θα έχει πληρώσει τελικά 144.933 ευρώ, δηλαδή 144.500 ευρώ για το χρέος του, αλλά μόνο 430 ευρώ για τόκους συνολικά στα 25 χρόνια.

Ο υπολογισμός αυτός θα εφαρμόζεται εφεξής μέχρι τη λήξη της αποπληρωμής. Ωστόσο, με τη διάταξη Πιερρακάκη, το μέτρο θα ισχύει και αναδρομικά: υπερβάλλουσες πληρωμές για υψηλότερο τόκο που έχουν ήδη γίνει τα τελευταία 5-10 χρόνια από τότε που εκδόθηκαν οι ρυθμίσεις αυτές από τα δικαστήρια «νόμου Κατσέλη» (ν.3869/2010), διαγράφουν ισόποσα μελλοντικές δόσεις του προγράμματος αποπληρωμής, για τα πάνω από 100.000 φυσικά πρόσωπα (νοικοκυριά) με ενεργές ρυθμίσεις που δεν έχουν περατωθεί ή δεν έχουν εκπέσει.

Πρακτικά, στους επόμενους μήνες, κάθε τράπεζα ή servicer θα υπολογίσει πόσα χρήματα πλήρωσε για επιπλέον τόκους ο δανειολήπτης, από την έναρξη της ρύθμισης μέχρι σήμερα (ημερομηνία δημοσίευσης του νέου νόμου). Το επιπλέον ποσό αυτό, θα αφαιρεθεί από τις τελευταίες δόσεις του δανείου του. Ως αποτέλεσμα, οι οφειλέτες αυτοί θα εξοφλούν ταχύτερα από όσο είχε ορίσει το δικαστήριο (πχ σε 20 αντί για 25 έτη), καθώς οι καταληκτικές δόσεις θα θεωρούνται ήδη εξοφλημένες.

Ωστόσο, για δικαστικές ρυθμίσεις που έχουν ήδη περατωθεί ή έχουν καταστεί έκπτωτες και δεν είναι ενεργές, ο νόμος ορίζει ότι τυχόν επιπλέον ποσά τα οποία κατέβαλαν οι οφειλέτες «δεν αναζητούνται» και δεν τους επιστρέφονται.

2) «Κλείδωμα» τόκου για ρυθμίσεις άλλων νόμων

Πέραν του «νόμου Κατσέλη», άλλη διάταξη κατοχυρώνει και όσους υπήχθησαν σε διοικητικές ή εξωδικαστικές ρυθμίσεις οφειλών βάσει άλλων νόμων (όπως του ν. 4605/2019 ή του εξωδικαστικού μηχανισμού του ν. 4738/2020). Το άρθρο 127 προβλέπει ότι η μηνιαία δόση που έχει καθοριστεί να καταβάλλουν οι οφειλέτες, θα λογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής, με βάση το επιτόκιο, τη διάρκεια αποπληρωμής και τους λοιπούς όρους της ρύθμισης. Δεν θα επιτρέπεται δηλαδή πρόσθετη επιβάρυνση ή επανυπολογισμός, πέραν όσων έχουν ενσωματωθεί στην εγκεκριμένη ρύθμιση. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη τίθεται αναδρομικά σε ισχύ από 1η Απριλίου 2019 και αφορά πάνω από 60.000 οφειλέτες που έχουν ρυθμίσει χρέη άνω των 19 δισ. ευρώ, βάσει των νόμων αυτών.

3) Έκτακτη ρύθμιση 72 δόσεων για το Δημόσιο

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη νέα ρύθμιση 72 δόσεων, την οποία θεσπίζει ο νέος νόμος και αναμένεται να εφαρμοστεί άμεσα. Αφορά αποκλειστικά «παλαιές» οφειλές (προ του 2024) προς το Δημόσιο και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης. Στο χρονικό σημείο εκείνο, περισσότεροι από 1 εκατομμύριο οφειλέτες (ΑΦΜ) χρωστούσαν από τουλάχιστον 500 ευρώ και άνω προς την εφορία, βάσει στοιχείων του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή.

Στην πράξη, ενεργοποιούνται δύο διακριτές ρυθμίσεις με διαφορετική διαδικασία ένταξης (άλλη για χρέη προς ΑΑΔΕ και άλλη για χρέη προς ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ) οι οποίες θα «τρέχουν» παράλληλα για έξι μήνες.

Ο οφειλέτης θα επιλέγει να ρυθμίσει σε έως 72 δόσεις (δηλαδή τριπλάσιες από τις 24 δόσεις που προβλέπει η ισχύουσα «πάγια» ρύθμιση και με πολύ μικρότερες μηνιαίες καταβολές) για οφειλές που είχαν δημιουργηθεί μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2023, εφόσον όμως δεν βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση κατά την 21η Απριλίου 2026.

Στο πλαίσιο αυτό, η διαδικασία αιτήσεων και υπολογισμού του «δοσολογίου» σχεδιάζεται να γίνεται ηλεκτρονικά στην ΑΑΔΕ και στο ΚΕΑΟ, μόλις ανοίξουν για τον σκοπό αυτό οι σχετικές εφαρμογές. Η ρύθμιση θα ενεργοποιείται και θα παράγει αποτελέσματα, μόλις πληρωθεί η πρώτη δόση που, πάντως, ειδικά για την εφορία πρέπει να καταβληθεί άμεσα εντός 3 ημερών από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.

Ωστόσο η ρύθμιση δεν θα είναι μόνιμη. Βάσει νόμου, η προθεσμία υποβολής αιτήσεων θα κλείσει στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Παράλληλα απαιτείται και η τακτοποίηση τυχόν λοιπών οφειλών που έχουν γεννηθεί από 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.

4) Νέο ακατάσχετο όριο 1.600 ευρώ σε τραπεζικούς λογαριασμούς

Με άλλη διάταξη, μετά από μια δεκαετία αυξάνεται σε 1.600 ευρώ το μηνιαίο ακατάσχετο όριο για χρέη στο Δημόσιο, από 1.250 ευρώ που ίσχυε εδώ και μια δεκαετία. «Απελευθερώνονται» έτσι επιπλέον 350 ευρώ τον μήνα (ή έως 4.200 ευρώ τον χρόνο) από τους λογαριασμούς 1,7 εκατομμυρίου οφειλετών στους οποίους έχει επιβληθεί κατάσχεση.

Ταυτόχρονα, αυξάνεται και το αντίστοιχο ακατάσχετο όριο για χρέη προς ιδιώτες και τράπεζες: για ατομικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, από 1.500 ευρώ διαμορφώνεται στα 1.600 ευρώ το μήνα, ενώ ανεβαίνει και από 2.000 σε 2.200 ευρώ όταν πρόκειται για κοινούς λογαριασμούς με περισσότερους από έναν δικαιούχο, διασφαλίζοντας 100-200 ευρώ μεγαλύτερο διαθέσιμο μηνιαίο εισόδημα, ή 1.200 έως 2.400 ευρώ επιπλέον ετησίως.

5) ‘Αρση κατάσχεσης με μερική καταβολή

Στο ίδιο πνεύμα κινείται και άλλη νέα διάταξη που εισάγει τη δυνατότητα πλήρους άρσης των κατασχέσεων που έχουν ήδη επιβληθεί σε τραπεζικούς λογαριασμούς, για χρέη στην εφορία.

Η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης λογαριασμών για βεβαιωμένες στη φορολογική διοίκηση οφειλές προϋποθέτει ότι ο οφειλέτης θα έχει πρώτα εξοφλήσει τουλάχιστον το 25% του χρέους για το οποίο επιβλήθηκαν αναγκαστικά μέτρα είσπραξης. Εξοφλώντας δηλαδή μόλις 1/4 των οφειλών του, ανακτά ξανά τον έλεγχο των τραπεζικών λογαριασμών του για να μπορεί να εισπράττει, να πληρώνει ή να λειτουργεί κανονικά ξανά την επιχείρησή του. Η δυνατότητα αυτή είναι μόνιμη και θα ενεργοποιηθεί μέσα στο καλοκαίρι., είναι όμως «μιας χρήσης»: χορηγείται εφάπαξ, μία φορά και μόνο, σε κάθε οφειλέτη. Αν δεν κάνει σωστή χρήση και τη χάσει, δεν έχει δικαίωμα να την ζητήσει εκ νέου πια.

6) Εξωδικαστικός μηχανισμός και για μικρά χρέη

Καθοριστική θεωρείται και η διεύρυνση της πρόσβασης στον εξωδικαστικό μηχανισμό με μείωση του ελάχιστου ύψους οφειλής για ένταξη. Με τον ίδιο νόμο που ψηφίστηκε, το όριο υπαγωγής πέφτει από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ώστε να μπορούν να αξιοποιήσουν τον μηχανισμό περισσότεροι μικροοφειλέτες. Για όσους επιλέγουν τη ρύθμιση του εξωδικαστικού, προσφέρονται έως 240 δόσεις για χρέη στο δημόσιο ή έως 420 για χρέη σε χρηματοδοτικούς φορείς, με ελάχιστη τα 50 ευρώ. Για παράδειγμα, σε χρέος 7.000 ευρώ μπορούν να προκύψουν έως και 150 δόσεις, υπερδιπλάσιες. Η δυνατότητα αυτή αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή στα τέλη Ιουλίου, ένα μήνα μετά τη δημοσίευση του νόμου σε ΦΕΚ.

7) Προστασία κατοικίας στον εξωδικαστικό

Για πρώτη φορά θεσπίζεται και νέα δυνατότητα διαχωρισμού και προστασίας της κύριας κατοικίας στον εξωδικαστικό, ώστε ο οφειλέτης να μπορεί να ζητά ειδική μεταχείριση για το σπίτι που θέλει να διασώσει.

Συγκεκριμένα, με τη νέα διάταξη, ο οφειλέτης που κάνει αίτηση στον εξωδικαστικό, θα μπορεί να «ξεχωρίζει» την πρώτη κατοικία που θέλει να μη ρευστοποιηθεί, από την υπόλοιπη περιουσία που τυχόν διαθέτει. Επιλέγοντας να διαθέσει κάποιο άλλο ακίνητο προς ρευστοποίηση (πχ κάποιο οικόπεδο) θα προκύπτει ευνοϊκότερη λύση ρύθμισης με μεγαλύτερο «κούρεμα» οφειλής και μικρότερες δόσεις. Με τον τρόπο αυτό, ο εξωδικαστικός μετατρέπεται πλέον και σε εργαλείο προστασίας κύριας κατοικίας. Η δυνατότητα αυτή αναμένεται να ενεργοποιηθεί τον Σεπτέμβριο, τρεις μήνες δηλαδή μετά τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Ανδρέας Μαραθιάς

Με βάση την επεξεργασία και τη εξέταση στη επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων το σχέδιο νόμου επί της αρχής και επί των άρθρων υπερψηφίζει η ΝΔ, καταψηφίζει το ΚΚΕ και τα λοιπά κόμματα της αντιπολίτευσης επιφυλάσσονται να αποσαφηνίσουν τη τελική τους στάση σήμερα στην Ολομέλεια.

Εκτός από σημαντικές ρυθμίσεις  που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο το ενδιαφέρον θα επικεντρωθεί στην τροπολογία που κατατέθηκε και αφορά  δάνεια του Νόμου Κατσέλη  με αφορμή τη αποφαση του Αρείου Πάγου.

Προβλέπει επιβολή τόκου στη μηνιαία δόση αντί στο συνολικό κεφάλαιο, καθολική εφαρμογή της απόφασης του Αρείου Πάγου, αναδρομική ελάφρυνση για τους δανειολήπτες, μικρότερες δόσεις με μικρότερη τελική οφειλή και ταχύτερη αποπληρωμή.

Όπως είπε ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας χθες στο πλαίσιο του “5ου Cantina Academy” η ρύθμιση παίρνει την απόφαση του Αρείου Πάγου και λέει «την εφαρμόζω καθολικά». Δηλαδή, ισχύει για όλους όσοι έχουν ενεργές ρυθμίσεις” και “Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ο τόκος θα εφαρμόζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνόλου του ποσού”.

Επιπλέον όπως τόνισε ότι “Σε όσους έχουν ενεργή ρύθμιση, ερχόμαστε και λέμε ότι όσα έχουν ήδη καταβάλει, τα καταβάλλουν στο πλαίσιο της συγκεκριμένης απόφασης και της συγκεκριμένης τροπολογίας που καταθέτουμε και ισχύουν αναδρομικά” σημειώνοντας “Αυτό δεν μας το επιβάλλει η δικαστική απόφαση, αυτό ερχόμαστε και το κάνουμε μόνοι μας”.

Και απαντώντας στην κριτική της αντιπολίτευσης το προηγούμενο διάστημα ανέφερε “Εκεί που το τελευταίο διάστημα άκουγα τα σχόλια της αντιπολίτευσης και η αντιπολίτευση βρήκε ακόμα μια ευκαιρία για πολιτική εκμετάλλευση, εμείς το αντιλαμβανόμαστε ως υποχρέωση πολιτικής ευθύνης και όχι ως ευκαιρία πολιτικής εκμετάλλευσης. Και αυτό είναι που μας διαχωρίζει και που θα μας διαχωρίζει” και έδωσε συγκεκριμένο παράδειγμα που δείχνει ότι “Με τη νέα ρύθμιση ο δανειολήπτης που θα πλήρωνε 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ”!

Μικρότερες δόσεις, μικρότερο βάρος, ταχύτερη αποπληρωμή. Αυτό προβλέπει η νέα ρύθμιση για τα δάνεια του ν. 3869/2010.

Ο στόχος μας παραμένει να δίνουμε ανάσα στους πολίτες – ιδίως σε εκείνους που τη χρειάζονται περισσότερο.

Στο 5ο Cantina Academy των @cantinamag & @protothema. pic.twitter.com/rETlp4l0Pz

— Kyriakos Pierrakakis (@Pierrakakis) June 23, 2026

“Καλωσορίζουμε το Υπουργείο Οικονομικών στην οδό της νόμιμης συμμόρφωσης” σχολίασε εκ μερους του ΠΑΣΟΚ η Μιλένα Αποστολάκη, τονίζοντας ότι “Η αποκατάσταση της νομιμότητας δεν μπορεί να είναι επιλεκτική” καθως ‘Κάθε καταγγελία ρύθμισης που στηρίχθηκε στον παράνομο τρόπο υπολογισμού των δόσεων πρέπει να θεωρείται αυτοδικαίως άκυρη, ώστε να επανέρχονται οι δικαστικές ρυθμίσεις σε ισχύ και να παρέχεται δυνατότητα ρύθμισης για τυχόν οφειλές που δημιουργήθηκαν στο μεσοδιάστημα εξαιτίας της παράνομης καταγγελίας.

Και υπογράμμισε “Αυτό είναι το πραγματικό μέτρο δικαιοσύνης για τους δανειολήπτες. Όχι οι καθυστερήσεις, ούτε οι επικοινωνιακές ασκήσεις συμμόρφωσης σε αποφάσεις που η Πολιτεία είχε εξαρχής υποχρέωση να εφαρμόσει.”.

Αλλά και ο πρωην πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, μίλησε για δικαίωση της προ ημερών παρέμβασής του “για την ανάγκη της άμεσης εφαρμογής των αποφάσεων της δικαιοσύνης δίχως καθυστέρηση και δεύτερες σκέψεις”, ωστόσο πρόσθεσε “δυσκολεύομαι να κατανοήσω με ποια νομική ή ηθική βάση εξαιρούνται δανειολήπτες που υπέστησαν την ίδια ακριβώς επιβάρυνση, μόνο και μόνο επειδή η ρύθμισή τους ολοκληρώθηκε ή απωλέσθηκε στο μεταξύ” και τόνισε “Η αποκατάσταση της νομιμότητας δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Στην πολιτική το αυτονόητο δεν πρέπει να είναι ζητούμενο”.

2+5  βελτιωτικές αλλαγές 

Να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο της διαβούλευσης εκτός και εντός Βουλής το πολυνομοσχέδιο εμπλουτίστηκε  με δύο βελτιωτικές αλλαγές και πέντε νέες προσθήκες και συγκεκριμένα:

1) Για το τέλος ταξινόμησης υβριδικών οχημάτων

Παρατείνεται για ένα εξάμηνο, έως 1/1/2027 η υπαγωγή των υβριδικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων σε ενιαία μείωση τελών ταξινόμησης ποσοστού 50%, ανεξαρτήτως εκπομπών μάζας διοξειδίου του άνθρακα (CO₂). Το προηγούμενο σύστημα ποσοστών έκπτωσης βάσει εκπομπών ρύπων καταργείται. Παράλληλα, τα ηλεκτρικά υβριδικά αυτοκίνητα, με εκπεμπόμενη μάζα διοξειδίου του άνθρακα μικρότερη ή ίση με 75 γρ. /χλμ., που εισήχθησαν κατά το διάστημα 1/11/2025 – 31/5/2026 και δεν έχουν ακόμα ταξινομηθεί, απαλλάσσονται του 75% των τελών ταξινόμησης.

2) Για την προσωπική διαφορά

Νέα διάταξη που τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιουλίου 2026 προβλέπει αποκατάσταση μισθολογικών ανισοτήτων λόγω προσωπικής διαφοράς σε δημόσιους υπαλλήλους. Με το νέο μέτρο, σε φορείς του Δημοσίου που η πλειονότητα των υπαλλήλων είχε προσωπική διαφορά – λόγω των επεκτάσεων που δόθηκαν διαδοχικά κατά τα έτη 2018 και 2023 – εξισορροπούνται οι μισθολογικές απολαβές μέσω της αντικατάστασης της προσωπικής διαφοράς έως του ποσού των 300 ευρώ, με τακτικές αποδοχές ύψους 300 ευρώ.
Ωφελημένοι είναι περίπου 1.500 υπάλληλοι από τους περίπου 7.000 δημοσίους υπαλλήλους συγκεκριμένων φορέων (κυρίως υπουργεία και ανεξάρτητες ή δικαστικές αρχές) οι οποίοι είτε προσελήφθησαν μετά τον Μάρτιο του 2023, είτε η προσωπική διαφορά τους είχε μειωθεί κάτω από αυτό το ποσό. Έτσι -όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση- αποκαθίσταται η ισορροπία στους μισθούς δημοσίων υπαλλήλων εντός των ίδιων των φορέων, επιλύοντας ένα πρόβλημα που διαιωνίζεται από το 2011.

3) Για το ακατάσχετο σε συγκεκριμένη παροχή του Υπουργείου Παιδείας για μαθητές με προβλήματα ακοής

Στο νομοσχέδιο προστίθεται διάταξη η οποία έρχεται να καλύψει ένα θεσμικό κενό και να διορθώσει μια κοινωνική αδικία αναφορικά με συγκεκριμένη παροχή του Υπουργείου Παιδείας για μαθητές με προβλήματα ακοής. Η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι η συγκεκριμένη παροχή του Υπουργείου Παιδείας για την προμήθεια ακουστικών βαρηκοΐας σε μαθητές με προβλήματα ακοής είναι ανεκχώρητη, ακατάσχετη, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με οφειλές προς το Δημόσιο, τους ασφαλιστικούς φορείς, τους ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού ή τα πάσης φύσεως χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

4) Για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο – Παράταση

Παρατείνεται, μέχρι 30/9/2026, το πρόγραμμα προστασίας δανειοληπτών σε ελβετικό φράγκο, με στόχο να δοθεί σε περισσότερους δανειολήπτες η δυνατότητα να μετατρέψουν το δάνειο τους σε ευρώ. Στόχος του ΥΠΕΘΟΟ είναι αφενός να διευθετηθούν με μόνιμο τρόπο τα δάνεια αυτά δίνοντας τέλος στην αβεβαιότητα που προκαλεί η διακύμανση της συναλλαγματικής ισοτιμίας και μάλιστα με σταθερό επιτόκιο και σταθερή δόση. Υπογραμμίζεται πως μέχρι σήμερα έχουν δρομολογήσει την ένταξή τους στο συγκεκριμένο πρόγραμμα περίπου το 50% των δανειοληπτών.

5) Για την αύξηση του ακατάσχετου στα 1600 ευρώ

Αυξάνεται το ακατάσχετο των τραπεζικών λογαριασμών στα 1600 ευρώ για όλα τα χρέη προς Δημόσιο και τράπεζες.

6) Για το νέο φορολογικό καθεστώς στη διαχείριση εναλλακτικών επενδύσεων

Θεσπίζεται στοχευμένο φορολογικό πλαίσιο για την προσέλκυση στην Ελλάδα προσώπων που διαχειρίζονται εναλλακτικά επενδυτικά κεφάλαια οργανισμών επενδύσεων (hedge funds, private equity, AIFs).

7) Για την υποχρεωτική τριμηνιαία ενημέρωση στην ΑΑΔΕ για στοιχηματικές εταιρίες διαδικτύου

Με μια άλλη διάταξη, η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ) θα συντάσσει και θα αποστέλλει στην ΑΑΔΕ κάθε τρίμηνο όλα τα απαραίτητα στοιχεία που αντλούνται από τον διακομιστή λογισμικού (server) ή ασφάλειας δεδομένων (safe) που θα πρέπει υποχρεωτικά να τηρούν οι στοιχηματικές εταιρίες, οι οποίες έχουν λάβει επίσημη άδεια από την ΕΕΕΠ για τυχερά παιχνίδια και στοίχημα στο διαδίκτυο. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η διαφάνεια της λειτουργίας της συγκεκριμένης αγοράς και επιτυγχάνεται η αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών της ΑΑΔΕ. Μέσω της αξιοποίησης των δεδομένων αυτών η ΑΑΔΕ αποκτά ένα αξιόπιστο και επαληθεύσιμο εργαλείο ελέγχου για τον ακριβή προσδιορισμό των ποσών που οφείλονται στο Δημόσιο καθώς και για τη διασταύρωση της ορθότητας των αποδόσεων που πραγματοποιούν οι κάτοχοι αδειών.
Το νομοσχέδιο

Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών  το νομοσχέδιο “συνιστά μια ολοκληρωμένη νομοθετική παρέμβαση για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την καταπολέμηση του παράνομου τζόγου” και στο πλαίσιο αυτό:

– Ενισχύεται ο ρόλος και οι αρμοδιότητες της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (Ε.Ε.Ε.Π.), ώστε να μπορεί να προβαίνει σε άμεση αφαίρεση παράνομου διαδικτυακού περιεχομένου, ταυτοποιώντας εμπλεκόμενους λογαριασμούς και ιστοσελίδες.
– Αναβαθμίζεται το Σώμα Ελεγκτών Παιγνίων, στα μέλη του οποίου αποδίδεται αρμοδιότητα ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου για τη διερεύνηση ποινικών αδικημάτων που σχετίζονται με την αγορά τυχερών παιγνίων.
– Προβλέπεται άμεση και για έως ένα έτος σφράγιση καταστημάτων, καθώς και αφαίρεση άδειας λειτουργίας από τους Δήμους, για καταστήματα στα οποία διεξάγεται παράνομος τζόγος.
– Θεσπίζονται αυστηρές διοικητικές και ποινικές κυρώσεις για τους παραβάτες, καθώς και ποινές φυλάκισης για όσους παρεμποδίζουν τον έλεγχο.

Αναλυτικότερα, οι διατάξεις του νομοσχεδίου προβλέπουν:

1) Συμπληρωματικός προϋπολογισμός 800 εκατ. ευρώ και μέτρα στήριξης απέναντι στην ενεργειακή κρίση

Στο ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται ο συμπληρωματικός προϋπολογισμός, καθώς και πρόσθετα μέτρα στήριξης συνολικού ύψους 800 εκατ. ευρώ. Οι παρεμβάσεις αφορούν:

• την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος,
• τη στήριξη οικογενειών με παιδιά και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων,
• την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος, με μέτρα που επηρεάζουν την πλευρά της προσφοράς,
• καθώς και τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους.

Συγκεκριμένα προβλέπονται:

– Ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό και το ιδιωτικό χρέος

• Διευρύνεται ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών, καθώς μειώνεται σε 5.000 ευρώ, από 10.000 ευρώ σήμερα, το ελάχιστο όριο οφειλών.
• Παρέχεται για πρώτη φορά η δυνατότητα αποπληρωμής και διάσωσης της κύριας κατοικίας μέσω ρευστοποίησης λοιπών ακινήτων στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού.
• Θεσπίζεται δυνατότητα ρύθμισης έως και σε 72 δόσεις για οφειλές που δεν είχαν ρυθμιστεί έως το τέλος του 2023.
• Παρέχεται δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού, εφόσον ο οφειλέτης εξοφλήσει το 25% της οφειλής του και ρυθμίσει τις λοιπές βεβαιωμένες οφειλές προς τη φορολογική διοίκηση.

– Μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και τη στήριξη αγροτών

• Θεσπίζεται η νέα διαδικασία απαλλαγής από τον ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο με απευθείας έκπτωση στην αντλία μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ.
• Προβλέπεται η επέκταση της εφαρμογής τουειδικού Τιμολογίου ΓΑΙΑ και σε νέους αγρότες, προκειμένου να επωφεληθούν από το χαμηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

– Ενισχύσεις για οικογένειες, συνταξιούχους και ευάλωτες ομάδες

• Θεσπίζεται έκτακτη οικονομική ενίσχυση προς οικογένειες με παιδιά, ύψους 150 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο, με διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια.
• Αυξάνεται σε 300 ευρώ, από 250 ευρώ σήμερα, η ενίσχυση που καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο σε συνταξιούχους και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ενώ παράλληλα διευρύνονται τα εισοδηματικά κριτήρια, με αποτέλεσμα να αυξάνεται και ο αριθμός των δικαιούχων.
• Την ίδια στιγμή, την ενίσχυση των 300 ευρώ θα λαμβάνουν από την ηλικία των 60 ετών, αντί των 65, όσοι λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη χηρείας.

– Παρεμβάσεις για τη στέγαση:

• Επιστροφή ενοικίου: Διευρύνονται τα εισοδηματικά όρια για την επιστροφή ενός ενοικίου, με αποτέλεσμα να καλύπτεται πλέον το 85% των μισθωτών.
• Προβλέπεται επιστροφή δύο ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια, χωρίς περιορισμό σχετικό με εισοδηματικά κριτήρια.
• Βραχυχρόνιες μισθώσεις (Airbnb): Απαγορεύεται η έκδοση νέων αδειών για ακίνητα που βρίσκονται στην Α’ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης.
• Θεσπίζεται νέο πρόγραμμα «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» (BuildtoRent), το οποίο προβλέπει φορολογικά κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα της κατοικίας.

2) Μισθολογικές παρεμβάσεις

• Επιλύεται το ζήτημα του προσδιορισμού του μισθολογικού κλιμακίου για μονιμοποιηθέντες, πρώην ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, δημοσίους υπαλλήλους, οι οποίοι κατά τη μονιμοποίησή τους είχαν διατηρήσει το ασφαλιστικό καθεστώς του πρώην Ι.Κ.Α και έχουν υποβάλλει αίτηση συνταξιοδότησης.
• Επιλύεται το ζήτημα της επέκτασης της προσωπικής διαφοράς για τους νέους υπαλλήλους σε φορείς που είχε επεκταθεί η προσωπική διαφορά έως τον Μάρτιο του 2023.
• Ενοποιείται και εξορθολογίζεται το μισθολογικό καθεστώς του προσωπικού της Προεδρίας της Κυβέρνησης σύμφωνα με το ενιαίο μισθολόγιο και δίνεται η δυνατότητα σε υπαλλήλους της Γενικής Γραμματείας Συντονισμού και της Γενικής Γραμματείας Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων της Προεδρίας της Κυβέρνησης, κατόπιν πλήρωσης προϋποθέσεων και σχετικής επιμόρφωσης να λάβουν τις μισθολογικές ωριμάνσεις του νόμου 4622/2019.
• Για το προσωπικό της Προεδρίας της Δημοκρατίας επανέρχεται η εφαρμογή του άρθρου 12 του Π.Δ. 351/1991.
• Επανακαθορίζεται, ύστερα από περίπου μία δεκαετία, το μισθολογικό καθεστώς των Αρχιερέων της Εκκλησίας της Ελλάδος, με την ενοποίηση των αμοιβών και την κατάργηση πρόσθετων παροχών. Π

ροβλέπονται αυξήσεις από 60% έως και 95% στις μηνιαίες μικτές αποδοχές του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμου και των Μητροπολιτών της Εκκλησίας της Ελλάδος, αφού με βάση το άρθρο 56, αλλάζει ριζικά ο τρόπος υπολογισμού των μηνιαίων μικτών αποδοχών για τον Αρχιεπίσκοπο, τους μητροπολίτες και τους τιτουλάριους μητροπολίτες. Μέχρι τώρα, οι συνολικές μικτές μηνιαίες αποδοχές του Αρχιεπισκόπου κυμαίνονταν από 2.840 έως 2.915 ευρώ, ανάλογα με το αν υπήρχε επίδομα μεταπτυχιακού ή διδακτορικού τίτλου. Με τη νέα ρύθμιση, η αύξηση υπολογίζεται από 60,27% έως 64,5%.• Επιλύεται, σύμφωνα με την πάγια νομολογία, το ζήτημα μισθολογικής ωρίμανσης δικαστικών λειτουργών, οι οποίοι συμπληρώνουν μεν τον απαιτούμενο κατά νόμο χρόνο για την προαγωγή στον επόμενο βαθμό του οικείου κλάδου πλην όμως δεν προάγονται λόγω έλλειψης κενών θέσεων.
• Επανακαθορίζεται το εισαγωγικό μισθολογικό κλιμάκιο των δικαστικών υπαλλήλων του Κλάδου Π.Ε. Τεκμηρίωσης και Επικουρίας Δικαστικού Έργου.
• Εισάγονται ρυθμίσεις του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών που αφορούν αποζημιώσεις των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας σε περιπτώσεις τοκετού ή λοχείας, του καθορισμού της ειδικής αποζημίωσης, της αποζημίωσης λόγω απώλειας ειδικότητας και λόγω θανάτου.

3) Ενίσχυση της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (Ε.Ε.Ε.Π.)

• Σύσταση νέων οργανικών θέσεων και ρυθμίσεις θεμάτων προσωπικού. Συγκεκριμένα, αυξάνεται σε 110 από 80 σήμερα ο συνολικός αριθμός οργανικών θέσεων της Επιτροπής. Από αυτές, οι 70 θέσεις αφορούν διοικητικό προσωπικό και οι υπόλοιπες 40 ειδικό επιστημονικό προσωπικό με εξειδίκευση στα τυχερά παιχνίδια.
• Δυνατότητα μετάταξης προσωπικού στην Ε.Ε.Ε.Π., κατόπιν σχετικής αίτησης και αξιολόγησης από πενταμελή Επιτροπή.
• Ρυθμίσεις για τη λειτουργία της Επιτροπής, τους κανονισμούς λειτουργίας και τις κανονιστικές της αρμοδιότητες.
• Μετά από σύμφωνη γνώμη της Ε.Ε.Ε.Π. χαράσσεται η εθνική στρατηγική για το υπεύθυνο παιχνίδι. Στην Αρχή παρέχεται η δυνατότητα να συνάπτει συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών — όπως μελέτες, έρευνες και δράσεις — στο πλαίσιο του εποπτικού της ρόλου για την καταπολέμηση του παράνομου τζόγου και την αντιμετώπιση του εθισμού.

Μέτρα για τον έλεγχο της παράνομης διαδικτυακής δραστηριότητας

• Κατάρτιση καταλόγου μη αδειοδοτημένων παρόχων τυχερών παιγνίων («blacklist»), αποκλεισμός πρόσβασης και έλεγχος ονομάτων χώρου.
• Ρύθμιση για τα κατασχεμένα χρήματα παικτών, με αντιμετώπιση του ζητήματος της δέσμευσης ή κατάσχεσης λογαριασμών παικτών από την Α.Α.Δ.Ε.

– Διοικητικές κυρώσεις και έλεγχοι:

• Επιβολή διοικητικών κυρώσεων σε παρόχους διαδικτύου και διαφημιζόμενους που σχετίζονται με παράνομη διοργάνωση και διεξαγωγή παιγνίων.
• Επιβολή κατ’ αποκοπήν προστίμου από 1.000 έως 2.000.000 ευρώ ανά παράβαση ή και ανά παιγνιομηχάνημα, ανάλογα με τη βαρύτητα και τη συχνότητα της παράβασης.
• Προσωρινή ανάκληση άδειας έως τρεις μήνες ή οριστική ανάκληση, ανάλογα με τη βαρύτητα και τη συχνότητα της παράβασης.
• Όσοι διαφημίζουν παράνομα τυχερά παίγνια μέσω διαδικτυακών καναλιών – όπως influencers, streamers, digital ad networks, affiliates και διαφημιστές – τιμωρούνται με πρόστιμο από 5.000 έως 50.000 ευρώ ανά παράβαση.

– Ποινικές κυρώσεις:

• Για παράνομα μη τυχερά παιχνίδια προβλέπεται ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή από 10.000 έως 500.000 ευρώ. Μέχρι σήμερα, η χρηματική ποινή στις αντίστοιχες περιπτώσεις κυμαινόταν από 100.000 έως 200.000 ευρώ ανά παιγνιομηχάνημα ή από 200.000 έως 500.000 ευρώ μέσω διαδικτύου.
• Για παράνομα τυχερά παιχνίδια προβλέπεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή από 50.000 έως 700.000 ευρώ. Σήμερα, το ισχύον καθεστώς προβλέπει χρηματική ποινή 700.000 ευρώ και κάθειρξη δέκα ετών.
• Εφόσον η διοργάνωση παράνομου τζόγου τελείται κατ’ επάγγελμα, σε εμπορική κλίμακα, με συμμετοχή ανήλικων παικτών ή σε κατάστημα που επαναλειτουργεί μετά από παραβίαση της σφράγισης, προβλέπεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή από 100.000 έως 800.000 ευρώ. Σήμερα δεν προβλέπεται αντίστοιχη κλιμάκωση.
• Η ποινή φυλάκισης για όσους διοργανώνουν τυχερά παιχνίδια χωρίς τις απαιτούμενες άδειες ή/και πιστοποιήσεις ορίζεται σε τουλάχιστον ένα έτος και συνοδεύεται από χρηματική ποινή. Εφόσον τα παίγνια που διοργανώνονται είναι τυχερά, προβλέπεται φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή.
• Όποιος συμμετέχει σε τυχερό παίγνιο που διοργανώνεται χωρίς άδεια τιμωρείται με ποινή φυλάκισης έως δύο ετών και χρηματική ποινή, η οποία σε περίπτωση υποτροπής αυξάνεται από 5.000 έως 20.000 ευρώ.

– Ανακριτικές αρμοδιότητες:

• Αποδίδονται ανακριτικές αρμοδιότητες στο Σώμα Ελεγκτών Παιγνίων.
Φορολόγηση κερδών

• Αυξάνεται η φορολόγηση στα κέρδη των παικτών διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών τύπου καζίνο.

Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις για συνταξιούχους του Δημοσίου παθόντων εν υπηρεσία και συναφών κατηγοριών

Με πλέγμα διατάξεων του νομοσχεδίου επιλύονται ζητήματα αναπροσαρμογής των συντάξεων κατόπιν εφαρμογής των νέων μισθολογικών νόμων για στρατιωτικούς και των εκ του νόμου εξομοιωμένων με αυτούς που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του ΓΛΚ, όπως παθόντες εν υπηρεσία ή προσώπων που λαμβάνουν τη σχετική σύνταξη λόγω θανάτου, καθώς και των πολεμικών συνταξιούχων και λοιπών κατηγοριών.

4) Λοιπές παρεμβάσεις

– επικαιροποιείται το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τους αιγιαλούς και τις παραλίες, με βασικό στόχο την προστασία του δημόσιου χαρακτήρα τους, την ορθολογική αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας και τη διαμόρφωση συνθηκών ισόρροπης και βιώσιμης ανάπτυξης της επιχειρηματικής δραστηριότητας
– εισάγονται στοχευμένες βελτιώσεις τεχνικού χαρακτήρα για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή του πλαισίου, οι οποίες αφορούν στη σύνθεση των επιτροπών καθορισμού των ορίων αιγιαλού, παραλίας και όχθης και την εξ αποστάσεως διαπίστωση παραβάσεων με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων
– εισάγονται ρυθμίσεις για την αποσυμφόρηση των Κτηματικών Υπηρεσιών, την ταχύτερη εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις παράκτιες ζώνες και την ομαλότερη προσαρμογή των τελευταίων στο νέο θεσμικό πλαίσιο
– εισάγονται ρυθμίσεις με έντονο κοινωνικό πρόσημο με στόχο την στήριξη της ανάπτυξης επιχειρηματικής δραστηριότητας επιχειρήσεων που κείνται στις πληγείσες από την κακοκαιρία “Daniel” περιοχές, ώστε να προστατευθεί η οικονομική βιωσιμότητα των επιχειρήσεων αυτών.
– διευθετούνται πρακτικά ζητήματα που είχαν ανακύψει κατά τη μέχρι σήμερα εφαρμογή της διαδικασίας χορήγησης και επιστροφής προκαταβολών προς προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και της διαδικασίας εξόφλησης λογαριασμών από τους Φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, ενώ εισάγεται ρύθμιση για τον τρόπο με το οποίο θα εξοφλούνται εφεξής από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών οι ανεξόφλητοι λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας Φορέα που δεν ανήκει στην Κεντρική Διοίκηση, κατόπιν βεβαίωσης των οφειλών στη φορολογική αρχή, με στόχο την μείωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Το πρώτο αφορά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης της κύριας κατοικίας. Παρότι η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής, μετά τη δημοσίευση της απόφασης διατυπώθηκαν διαφορετικές ερμηνείες ως προς τη χρονική διάρκεια της τοκοφορίας. Το υπουργείο επιλέγει πλέον ρητά την ευνοϊκότερη για τους δανειολήπτες εκδοχή, προβλέποντας ότι ο τόκος θα υπολογίζεται μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών δόσεων και όχι για ολόκληρη την περίοδο από την έναρξη της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά τα αναδρομικά. Η απόφαση του Αρείου Πάγου δεν προέβλεπε τι θα συμβεί με τα ποσά που έχουν ήδη καταβάλει οι συνεπείς δανειολήπτες με βάση διαφορετικούς τρόπους υπολογισμού των τόκων. Η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι τα επιπλέον ποσά που έχουν καταβληθεί θα αναγνωρίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας τον αριθμό των δόσεων που απομένουν μέχρι την πλήρη εξόφληση.

Το τρίτο σημείο αφορά τον επιμερισμό του κόστους που προκύπτει από τη νέα ερμηνεία. Η διάταξη προβλέπει ότι το οικονομικό βάρος θα κατανεμηθεί μεταξύ τραπεζών και του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής», ανάλογα με τα ποσά που έχει εισπράξει κάθε πλευρά, επιχειρώντας να διατηρήσει την ισορροπία μεταξύ της προστασίας των δανειοληπτών και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Νέες αντιδράσεις και διεκδικήσεις

Η ΕΚΠΟΙΖΩ, η οποία είχε παρέμβει στη δίκη, υποστηρίζει ότι η ερμηνεία του Αρείου Πάγου έχει αναδρομική ισχύ, καθώς δεν δημιουργεί νέο δίκαιο αλλά αποσαφηνίζει τι ίσχυε εξαρχής. Κατά συνέπεια, τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον θα πρέπει είτε να επιστραφούν είτε να συμψηφιστούν με τις οφειλές.

Ωστόσο, σύμφωνα με νομικούς κύκλους η κυβερνητική ρύθμιση προβλέπει αναδρομικό συμψηφισμό μόνο για όσους διαθέτουν ενεργή ρύθμιση και παραμένουν συνεπείς στις πληρωμές τους, αναγνωρίζοντας τα επιπλέον ποσά που κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια και μειώνοντας αντίστοιχα το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων.

Αντίθετα, εκτός της ευνοϊκής μεταχείρισης μένουν όσοι έχουν ήδη ολοκληρώσει τη ρύθμιση ή έχουν εκπέσει από αυτήν λόγω μη καταβολής δόσεων. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υποστηρίζει ότι η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε το άνοιγμα χιλιάδων παλαιών φακέλων και την επανεξέταση δικαστικών αποφάσεων που έχουν εκδοθεί εδώ και πολλά χρόνια.

Από τη μία πλευρά, η νομοθετική παρέμβαση εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ζητήματα που η ίδια η απόφαση δεν ρύθμιζε ρητά, όπως ο τρόπος εφαρμογής των αναδρομικών. Από την άλλη πλευρά, καταναλωτικές οργανώσεις και νομικοί εκτιμούν ότι η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου θα μπορούσε να θεμελιώσει αξιώσεις ακόμη και για δανειολήπτες που έχουν ήδη εξοφλήσει ή ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις τους, καθώς η ερμηνεία της ανατρέχει στον χρόνο έκδοσης των δικαστικών αποφάσεων που τους αφορούν.

Έτσι, ενώ οι συνεπείς δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις αναδεικνύονται στους μεγάλους κερδισμένους της νέας διάταξης, χιλιάδες άλλοι που θεωρούσαν ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου τους άνοιγε τον δρόμο για επιστροφές χρημάτων ή πρόσθετους συμψηφισμούς βρίσκονται εκτός του πεδίου εφαρμογής της. Το κατά πόσο ο νομοθετικός περιορισμός της αναδρομικότητας συνάδει τελικά με το εύρος της δικαστικής κρίσης αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο νέων δικαστικών διεκδικήσεων το επόμενο διάστημα.

Τι προβλέπει η ρύθμιση

1. Για καταβολές δόσεων από τώρα και στο εξής ο τόκος υπολογίζεται στη μηναία δόση: Για ενεργές ρυθμίσεις από 5 Ιουνίου 2026, ημερομηνία δημοσίευσης της υπ’αριθμ. 6/2026 την απόφασης της ολομέλειας του Αρείου Πάγου, ο τόκος θα υπολογίζεται βάση της μηνιαίας δόσης. Πιο συγκεκριμένα, ο τόκος που προβλέπεται από το άρθρο 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010 υπολογίζεται επί της ορισθείσας από το δικαστήριο μηνιαίας δόσης. Κάθε μηνιαία καταβολή περιλαμβάνει μέρος κεφαλαίου στο ύψος που έχει προσδιοριστεί από την δικαστική απόφαση και τον τόκο που αντιστοιχεί στο χρονικό διάστημα από την προηγούμενη έως την καταβολής της επόμενη δόση. Ειδικά για την πρώτη δόση υπολογίζεται περίοδος τοκοφορίας τριάντα (30) ημερών.

2. Αναδρομικά υπερβάλλοντα ποσά που έχουν καταβληθεί και αφορούν ενεργές ρυθμίσεις, αναγνωρίζονται ως καταβληθέν κεφάλαιο και απομειώνουν τον αριθμό των δόσεων που απομένουν για αποπληρωμή: Για ενεργές ρυθμίσεις που δεν έχουν περατωθεί ή δεν έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθούν έκπτωτες κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος, εφόσον έχουν καταβληθεί υπερβάλλοντα ποσά από τον χρόνο έναρξης της ρύθμισης όπως αυτός προβλέπεται στη δικαστική απόφαση, ή σε περίπτωση που η ρύθμιση έχει μεταρρυθμιστεί με δικαστική απόφαση από το χρόνο έναρξης καταβολών της τελευταίας μεταρρύθμισης, τότε η διαφορά του συνολικού ποσού που έπρεπε να καταβληθεί και αυτού που καταβλήθηκε για την ανωτέρω χρονική περίοδο, αφαιρείται από τις τελευταίες κατά χρονολογική σειρά δόσεις προς καταβολή, απομειώνοντας το συνολικό αριθμό των εναπομενουσών δόσεων προς καταβολή. Η διαφορά των τόκων που καταβλήθηκαν και αυτών που έπρεπε να καταβληθούν, δυνάμει άλλων μεθόδων υπολογισμού τοκοφορίας, εκλαμβάνεται ως αποπληρωμή κεφαλαίου και απομειώνει το υπόλοιπο της οφειλής όπως έχει διαμορφωθεί κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος.  Τυχόν καταβληθέντα ποσά για ρυθμίσεις που έχουν περατωθεί ή έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθούν έκπτωτες δεν αναζητούνται αναδρομικά.

3. Υπερβάλλοντα ποσά που έχουν εισπράξει τα πιστωτικά ιδρύματα κατά την περίοδο πριν μεταφερθούν τα δάνεια στον ΗΡΑΚΛΗ, τα αποδίδουν τα πιστωτικά ιδρύματα στον ΗΡΑΚΛΗ.

4. Αποσαφηνίζεται ότι σε περιπτώσεις ρυθμίσεων βάση του εξωδικαστικού η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.

Ερωτήσεις και απαντήσεις από το ΥΠΟΙΚ 

1. Τι επιτυγχάνει η ρύθμιση;

Η ρύθμιση πετυχαίνει τέσσερα κρίσιμα πράγματα:

• Εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ώστε κανένας συνεπής δανειολήπτης να μη χρειαστεί να προσφύγει ξανά στα δικαστήρια. 
• Μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής, καθώς ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί ολόκληρου του κεφαλαίου. 
• Αναγνωρίζει αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και τα συμψηφίζει υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων. 
• Επιμερίζει δίκαια το κόστος μεταξύ τραπεζών και ΗΡΑΚΛΗ, ανάλογα με την περίοδο που έχουν εισπραχθεί τα ποσά.

Αρα, οι δανειολήπτες κερδίζουν: μικρότερες δόσεις, μικρότερη συνολική επιβάρυνση, ταχύτερη αποπληρωμή.

2. Πώς ωφελούνται οι δανειολήπτες;

Οι δανειολήπτες ωφελούνται άμεσα με δύο τρόπους:

• Από εδώ και πέρα πληρώνουν σημαντικά μικρότερη μηνιαία δόση, με τόκο που αντιστοιχεί μόνο σε έναν μήνα. 
• Όσα επιπλέον ποσά κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο. 

Αυτό σημαίνει ότι οι δανειολήπτες θα δουν τόσο μείωση της δόσης, όσο και μείωση της περιόδου αποπληρωμής.

 3. Πόσο αλλάζει στην πράξη η δόση;

Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος υπολογισμού πριν και μετά, παρατίθεται το ακόλουθο παράδειγμα:

Δανειολήπτης που είχε υπόλοιπο οφειλής τον Ιανουάριο 2024 144.500 ευρώ, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες.

Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού θα πληρώνει δόση 483 ευρώ που αντιστοιχεί σε 482 ευρώ αποπληρωμή κεφαλαίου (χρεολύσιο) και 1 ευρώ τόκος.

Εάν κατέβαλε ποσό 731 ευρώ που αντιστοιχεί στην τοκοχρεωλυτική δόση από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με (731-483)*30=7.440 ευρώ.

Συνεπώς αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου, αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταλάβει και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ (με την τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ).

Συνολικά ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.

4. Προβλέπεται αναδρομικότητα στη ρύθμιση;

Ναι και αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ρύθμισης.

Για όσους έχουν ενεργή ρύθμιση και είναι συνεπείς στις πληρωμές τους, τα ποσά που κατέβαλαν επιπλέον αναγνωρίζονται αναδρομικά.

Αυτή η αναδρομικότητα δεν προβλεπόταν από την ίδια την απόφαση του Αρείου Πάγου. Τη δίνει η νομοθετική παρέμβαση της κυβέρνησης.

5. Πώς εφαρμόζεται η αναδρομικότητα;

Υπολογίζεται πόσα χρήματα πλήρωσε ο δανειολήπτης παραπάνω από την έναρξη της ρύθμισης.

Το ποσό αυτό αφαιρείται από το υπόλοιπο της οφειλής  και μειώνει τις τελευταίες δόσεις του δανείου. 

Το δάνειό τελειώνει νωρίτερα.

6. Γιατί δεν δίνεται αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες;

Γιατί στις υποθέσεις αυτές:

·         είτε η οφειλή έχει αποπληρωθεί και η κύρια κατοικία έχει ήδη διασωθεί (συνήθως με εφάπαξ αποπληρωμή του υπόλοιπου κεφαλαίου), 

·         είτε έχουν ήδη παραχθεί νομικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων για σειρά μηνών η ετών. 

Η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε να ανοίξουν ξανά χιλιάδες παλιές υποθέσεις, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε δικαστικές αποφάσεις δεκαετίας. Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση, σημαίνει ότι δεν έχει καταβληθεί σημαντικός αριθμός δόσεων. Άρα δεν τίθεται θέμα αναδρομικής επιστροφής για ποσά που δεν πληρώθηκαν ποτέ.

7. Τι ισχύει για όσους είναι στον εξωδικαστικό ή στον ν. 4605/2019;

Για τις περιπτώσεις των λοιπών εργαλείων ρύθμισης οφειλών και συγκεκριμένα του ν. 4605/2019 καθώς και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, προβλέπεται ρητά από τη διάταξη ότι η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.

8. Ποιο είναι το κόστος για τον «ΗΡΑΚΛΗ»;

Η μείωση των δόσεων συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ».

Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι η συνολική επίδραση είναι περίπου:

· 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, λόγω των χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ 

·  επιπλέον περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης. 

Ωστόσο, σημαντικό μέρος του κόστους των αναδρομικών δεν θα επιβαρύνει το Δημόσιο, καθώς θα καλυφθεί από τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα.

9. Γιατί χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση αφού αποφάσισε ο Άρειος Πάγος;

Η απόφαση του Αρείου Πάγου έδωσε τη βασική κατεύθυνση.

Όμως στην εφαρμογή της προέκυψαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τη χρονική διάρκεια υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης (εάν δηλαδή υπολογίζονται για όλη την περίοδο από την αρχή της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης, ή το πιο ευνοϊκό σενάριο που υιοθετείται μόνο για τις 30 ημέρες που μεσολαβούν μεταξύ των δύο δόσεων). 

Επιπλέον δεν προσδιορίστηκε από την απόφαση τι συμβαίνει με τα αναδρομικά.

Η νομοθετική παρέμβαση έρχεται να κλείσει οριστικά κάθε ασάφεια.

Έτσι ξεκαθαρίζεται ο τρόπος υπολογισμού, εφαρμόζεται ενιαία για όλους και οι δανειολήπτες δεν χρειάζεται να προσφύγουν ξανά στη δικαιοσύνη. 

Αυτό είναι το ουσιαστικό όφελος. Με τη νομοθέτηση γίνεται καθολικό, εφαρμόσιμο και άμεσα αξιοποιήσιμο δικαίωμα για χιλιάδες δανειολήπτες.

Οπως αναφέρει το ΥΠΟΙΚ:

«Με τη συγκεκριμένη παρέμβαση, οπως αναφέρεται, η Πολιτεία δεν περιορίζεται στην απλή συμμόρφωση με τη δικαστική απόφαση. Προχωρά ένα βήμα παραπέρα, δίνοντας μια λύση ευρύτερη, καθαρή και ουσιαστική για τους πολίτες, με τρόπο που αίρει οριστικά τις αμφιβολίες και εξασφαλίζει ενιαία εφαρμογή για όλους.

Η νομοθετική πρωτοβουλία επιλύει ένα κρίσιμο ζήτημα που ανέκυψε κατά την πρακτική εφαρμογή της απόφασης και αποσαφηνίζει πέραν κάθε αμφιβολίας τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας. Συγκεκριμένα, ξεκαθαρίζεται ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από τη δικαστική απόφαση και μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών καταβολών, και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.

Η αποσαφήνιση αυτή οδηγεί σε ουσιαστική και άμεσα μετρήσιμη μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης των οφειλετών, καθώς εξαλείφεται μια στρέβλωση που για χρόνια δημιουργούσε υπέρμετρη επιβάρυνση σε χιλιάδες νοικοκυριά.

Παράλληλα, η διάταξη προβλέπει αναδρομική αναγνώριση για τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από συνεπείς δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις. Τα ποσά αυτά αναγνωρίζονται ως ήδη καταβληθέν κεφάλαιο, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας αντίστοιχα τον αριθμό των δόσεων που απομένουν έως την πλήρη αποπληρωμή.

Με τον τρόπο αυτό, η Πολιτεία παρέχει στους συνεπείς οφειλέτες μεγαλύτερη προστασία από αυτή που προέκυπτε από τη δικαστική απόφαση, αναγνωρίζοντας έμπρακτα την προσπάθεια όσων συνέχισαν να τηρούν τις υποχρεώσεις τους παρά τις δυσκολίες.

Στην ίδια ρύθμιση προβλέπεται δίκαιος επιμερισμός του σχετικού οικονομικού βάρους μεταξύ των τραπεζών και του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ», ανάλογα με το ύψος των ποσών που έχει εισπράξει κάθε πλευρά. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται ισορροπία μεταξύ κοινωνικής προστασίας, χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και δημοσιονομικής υπευθυνότητας.

Η νομοθετική παρέμβαση αποσαφηνίζει, παράλληλα, ότι οι ρυθμίσεις που έχουν συναφθεί μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον πλαίσιο. Η μηνιαία δόση στον εξωδικαστικό υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως προβλέπεται ήδη από τον νόμο, τις κανονιστικές πράξεις και τις συμβάσεις ρύθμισης. 

Η συγκεκριμένη παρέμβαση εντάσσεται στη συνολικότερη στρατηγική της κυβέρνησης για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους και τη διεύρυνση των πραγματικών δυνατοτήτων ρύθμισης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.  Με τη νομοθετική πρωτοβουλία, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιβεβαιώνει στην πράξη ότι η οικονομική πολιτική κρίνεται τελικά από την ικανότητά της να δίνει λύσεις σε πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας.

Η κυβέρνηση συνεχίζει με συνέπεια να ενισχύει τα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, να θωρακίζει τους ευάλωτους οφειλέτες και να δημιουργεί πραγματικές συνθήκες δεύτερης ευκαιρίας για χιλιάδες συμπολίτες μας».