Τα τελευταία χρόνια, η χρήση της τεχνολογίας mRNA παρείχε την πλατφόρμα για να ξεπεραστούν αρκετές από τις τεχνικές δυσκολίες που περιόριζαν την αποτελεσματικότητα των εμβολίων για την αντιμετώπιση του καρκίνου, δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», Θάνος Δημόπουλος.

Σημειώνει ότι η εξέλιξη της τεχνολογίας mRNA εμβολίων για την αντιμετώπιση της COVID-19 έδωσε νέα ώθηση και στην ανάπτυξη θεραπευτικών εμβολίων για τον καρκίνο.

Αυτή τη στιγμή προσθέτει αναπτύσσονται δύο βασικές κατηγορίες mRNA εμβολίων για τον καρκίνο.

• Όπως αναφέρει ο κ. Δημόπουλος στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η πρόσφατη δημοσιότητα με αφορμή την ένταξη του πρώτου ασθενούς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα σε κλινική δοκιμή mRNA εμβολίου στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τις πιθανές θεραπευτικές δράσεις αυτών των εμβολίων στον καρκίνο.

«Η ιδέα της χρήσης θεραπευτικών εμβολίων για τον καρκίνο δεν είναι νέα. Βασίζεται στην ικανότητα των εμβολίων να ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα και να το στρέφουν έναντι των κυττάρων που εκφράζουν αυτά τα αντιγόνα. Επομένως ένα εμβόλιο που εισάγει στον οργανισμό αντιγόνα που χαρακτηρίζουν μόνο τα καρκινικά κύτταρα (μεταλλαγμένες πρωτεΐνες/νεοαντιγόνα) θα μπορούσε να έχει θεραπευτική δράση στη νόσο. Πολυάριθμες κλινικές μελέτες με θεραπευτικά εμβόλια τα προηγούμενα χρόνια δεν έδειξαν ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα».

Οι δύο βασικές κατηγορίες mRNA εμβολίων για τον καρκίνο

Ο κ. Δημόπουλος εξηγεί ότι η πρώτη κατηγορία αφορά εξατομικευμένα εμβόλια που αναπτύσσονται ειδικά για τα καρκινικά νεοαντιγόνα που έχει ο κάθε ασθενής. Τα εμβόλια αυτά δημιουργούνται αφού πρώτα γίνει βιοψία του όγκου και ενδελεχής ανάλυση του γονιδιώματός του. Με τη χρήση αλγορίθμων προβλέπεται ποιες αλληλουχίες του γονιδιώματος του όγκου μπορούν να δράσουν ως νεοαντιγόνα και να διεγείρουν ανοσολογική απάντηση. Αυτές οι αλληλουχίες εισάγονται στον οργανισμό με τη χρήση mRNA εμβολίων.

Η δεύτερη κατηγορία αφορά ειδικά mRNA εμβόλια για συγκεκριμένες μεταλλάξεις που διαπιστώνονται συχνά σε νεοπλάσματα και είναι γνωστό ότι μπορούν να προκαλέσουν ανοσολογική απάντηση. Η κατηγορία αυτή των εμβολίων είναι προφανές ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα για όλους τους ασθενείς που από τον μοριακό έλεγχο της νόσου θα αναγνωριστεί η παρουσία της συγκεκριμένης μετάλλαξης.

Στη δεύτερη κατηγορία ανήκει το εμβόλιο ΒΝΤ116 το οποίο δοκιμάζεται πλέον στον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα.

Που στοχεύει το νέο εμβόλιο και πώς χορηγείται

Πρόκειται για ένα εμβόλιο που περιέχει mRNA τα οποία παράγουν 6 διαφορετικά νεοαντιγόνα που απαντώνται συχνά σε ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα. Αναφέρει ο Καθηγητής.

Το εμβόλιο δοκιμάζεται σε μελέτη φάσης Ι για την εκτίμηση της ασφάλειας και της κλινικής αποτελεσματικότητάς του. Στη συγκεκριμένη μελέτη πρόκειται να ενταχθούν 130 ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα σε 6 διαφορετικές ομάδες, έτσι ώστε να περιληφθούν ασθενείς με μεταστατική νόσο, ανεγχείρητη τοπικά προχωρημένη νόσο αλλά και τοπική νόσο μετά από πλήρη χειρουργική εξαίρεση, η οποία όμως έχει υψηλό κίνδυνο υποτροπής. Σε αυτές τις ομάδες ασθενών θα δοκιμασθεί το εμβόλιο είτε ως μονοθεραπεία είτε σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία ή/και ανοσοθεραπεία με βάση την καθιερωμένη ως τώρα πρακτική για κάθε στάδιο της νόσου. Το εμβόλιο χορηγείται ενδοφλέβια αρχικά σε 6 εβδομαδιαίες δόσεις και ακολούθως κάθε 3 εβδομάδες.

«Τα αποτελέσματα από τους πρώτους 20 ασθενείς με μεταστατική νόσο που είχαν λάβει προηγούμενες θεραπείες ήταν αρκετά ενθαρρυντικά. Σε αυτή την ομάδα χορηγήθηκε το εμβόλιο ΒΝΤ116 μαζί με χημειοθεραπεία και διαπιστώθηκαν σημαντικά καλύτερα κλινικά αποτελέσματα σε σχέση με ότι ξέραμε για τη χημειοθεραπεία ως τώρα. Μάλιστα, η συνεργική δράση μεταξύ του εμβολίου και της χημειοθεραπείας δεν συνοδεύτηκε από ιδιαίτερη αύξηση των ανεπιθύμητων ενεργειών και όσες παρατηρήθηκαν σε σχέση με το εμβόλιο αφορούσαν την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος και αντιμετωπίστηκαν εύκολα με κορτικοστεροειδή», εξηγεί ο κ. Δημόπουλος.

Δοκιμές και για άλλα εμβόλια

«Και άλλα mRNA εμβόλια δοκιμάζονται αυτή τη στιγμή για τον καρκίνο του πνεύμονα. Πιο συγκεκριμένα το εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA V940 (mRNA-4157) που περιέχει ως και 34 διαφορετικά νεοαντιγόνα ειδικά για τον όγκο του κάθε ασθενούς δοκιμάζεται σε συνδυασμό με τον αντι-PD1 παράγοντα πεμπρολιζουμάμπη σε μελέτη φάσης ΙΙΙ στον Μη Μικροκυτταρικό Καρκίνο πνεύμονα σταδίου ΙΙ-ΙΙΙβ μετά από πλήρη εξαίρεση της νόσου», καταλήγει ο κ. Δημόπουλος.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η πρώτη δημοσίευση για τα εμβόλια mRNA (πολύ πριν φτάσουν να αποτελούν τα εμβόλια επιλογής έναντι του κοροναϊού) έγινε το 1990 στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό Science. Την περίοδο εκείνη, έπρεπε να αντιμετωπιστεί μια σειρά από ζητήματα όπως βιολογικά (αποτελεσματική εισαγωγή του mRNA στο κύτταρο του λήπτη) μέχρι τεχνικά (συντήρηση του «εύθραυστου» mRNA). Τα ζητήματα αυτά λύθηκαν προοδευτικά, με αποτέλεσμα τα εργαστήρια να είναι πια έτοιμα το 2020 να αντιμετωπίσουν την πρώτη παγκόσμια «πρόκληση».

• Μερικούς μήνες μετά την απονομή του Νόμπελ Ιατρικής στους επιστήμονες που ανέπτυξαν τα εμβόλια mRNA για την αντιμετώπιση της Covid-19, τα εμβόλια αυτά δοκιμάζονται και για τη θεραπεία μιας σειράς ασθενειών, ακόμη και για κάποιες μορφές καρκίνου.

Κάποιες από τις επιχειρούμενες θεραπείες, όπως αναφέρθηκε σε ρεπορτάζ της ΕΡΤ, αφορά το Μεταστατικό Μελάνωμα, τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης, τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), μια πάθηση από την οποία υποφέρουν περισσότεροι από 500.000 Έλληνες.

Τα εμβόλια mRNA σε ρόλο θεραπευτικό

Στα εργαστήρια αλλά και στις κλινικές, δοκιμάζονται εμβόλια κατά πολλών μορφών καρκίνου, τα οποία βασίζονται στην τεχνολογία mRNA. Δεν λειτουργούν προληπτικά, όπως τα γνωστά μας εμβόλια, αλλά ως θεραπευτικά για τον έλεγχο της ασθένειας.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Καθηγήτρια Βιολογίας – Νανοϊατρικής στην Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Μαρία Γαζούλη: «Γνωρίζοντας, πλέον, ποια είναι αυτά τα αντιγόνα που παρουσιάζουν τα καρκινικά κύτταρα και κρύβονται από το ανοσοποιητικό μας, φτιάχνουμε ένα mRNA θεραπευτικό εμβόλιο, το οποίο θα ενισχύσει, θα βοηθήσει τον οργανισμό μας να αναγνωρίσει αυτά τα συγκεκριμένα κύτταρα και να πηγαίνει να τα καταστρέφει. Έχουμε, ήδη, το πρώτο τέτοιο θεραπευτικό εμβόλιο, το οποίο θα χορηγείται σε συνδυασμό με την ανοσοθεραπεία σε ασθενείς που πάσχουν από Μεταστατικό Μελάνωμα».

Σε κλινικές δοκιμές, βρίσκονται mRNA εμβόλια για τύπους καρκίνου, όπως για τον καρκίνο του αίματος, του παχέος εντέρου και για γαστρικό καρκίνωμα.

«Όταν θα αρχίζει να επανεμφανίζεται η νόσος, θα έχει μνήμη το ανοσοποιητικό μας σύστημα και έτσι θα γνωρίζει και θα καταστρέφει αυτά τα κύτταρα. Είναι μία πολύ μεγάλη πρόοδος που τα αποτελέσματά της θα τα δούμε αρκετά σύντομα», τονίζει η κα Γαζούλη.

• Ο νέος χρόνος φέρνει και μια νέα θεραπεία για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης, ο οποίος προσβάλει 5.000 Έλληνες ετησίως.

Σύμφωνα με τον Παθολόγο-Ογκολόγο, Αριστοτέλη Μπάμια, Καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών: «Προς το τέλος του 2023, είχαμε πολύ επιδοφόρα δεδομένα, ειδικά στον καρκίνο του ουροθηλίου, όπως και στον καρκίνο του προστάτη. Μιλάμε για ανοσοθεραπεία σε συνδυασμό με σύμπλοκα αντισωμάτων και φαρμάκων, τα οποία σε μία πρόσφατη μελέτη, διπλασίασαν την επιβίωση ασθενών που είχαν μεταστάσεις από ουροθηλιακό καρκίνο».

• Μία ασθένεια με βαριές επιπτώσεις στους ασθενείς είναι η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), που προσβάλλει 1 στους 10 καπνιστές και από την οποία πάσχουν περισσότεροι από 500 χιλιάδες άνθρωποι στη χώρα μας.

Ο Καθηγητής Πνευμονολογίας και πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρία, Στέλιος Λουκίδης, δηλώνει ότι: «Τα επόμενα τρία χρόνια, θα έχουμε τουλάχιστον δύο καινούργια φάρμακα για τη ΧΑΠ, από τα οποία το ένα θα είναι πιθανότατα βιολογικός παράγοντας. Αυτή είναι μία σημαντική προοπτική, γιατί στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια το ζητούμενο είναι η μείωση των παροξύνσεων και κυρίως η μείωση των νοσηλειών».

Με τις νέες θεραπείες, αναμένεται να επιτευχθεί καλύτερη ποιότητα ζωής για τους ασθενείς και βέβαια σημαντική αύξηση του χρόνου επιβίωσης.  

«Το ξέσπασμα σε μία πόλη εκατομμυρίων με καλό αεροδρόμιο, καλό σιδηροδρομικό δίκτυο και σύνδεση στον κόσμο και με πληθυσμό χωρίς ανοσία μας έβαλε σε κατάσταση συναγερμού» δηλώνει ο Σάχιν, ο οποίος μαζί με τη σύζυγό του Εζλέμ είχαν μεγάλη εμπειρία από την δημιουργία εμβολίων κατά μορφών καρκίνου με την τεχνολογία mRNA, μία τεχνική με την οποία μπορείς να επηρεάσεις την πληροφορία που παίρνει το ανθρώπινο κύτταρο.

«Γνωρίζαμε ότι η τεχνολογία που είχαμε αναπτύξει για τον καρκίνο, που είχαμε χρησιμοποιήσει σε εκατοντάδες καρκινοπαθείς με αποτέλεσμα, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εξ ίσου καλά εναντίον μιας λοιμώδους νόσου», σημειώνει η Τουρετσί.

Ο Σαχίν κάλεσε την ομάδα της εταιρείας τους, της BioNTech και τους είπε ότι θα σταματήσουν τα πάντα και να ριχθούν στη μάχη για την ανάπτυξη του εμβολίου. «Αν θέλαμε να κάνουμε τη διαφορά σε αυτή την πανδημία θα ήταν σημαντικό να φτιάξουμε το εμβόλιο σε λιγότερο από ένα χρόνο. Η ανάπτυξη των εμβολίων διαρκεί συνήθως πέντε χρόνια. Τα Σαββατοκύριακα συνήθως δεν δουλεύαμε. Και τι κάναμε; Πείσαμε τους συνεργάτες μας να δουλεύουν 24 ώρες το 24ωρο. Εισαγάγαμε βάρδιες ώστε οι συνεργάτες να έρχονται νύχτα και να δουλεύουν ως το πρωί» εξήγησε ο ίδιος.

Αλλά η εταιρεία βιοτεχνολογίας από το Μάιντς χρειαζόταν έναν μεγαλύτερο εταίρο για να χρηματοδοτήσει τις κλινικές δοκιμές και να κάνει τις διαπραγματεύσεις με τις εποπτικές αρχές και τους πελάτες. Η πρώτη κρούση στην Pfizer ήταν άκαρπη. «Σε αυτό το χρονικό σημείο οι συνάδελφοι της Pfizer δεν είχαν ακόμα πειστεί ότι πρόκειται περί πανδημίας. Ακόμα και αν επρόκειτο περί πανδημίας η εμπειρία του παρελθόντος έδειχνε ότι όταν καταφέρεις να αναπτύξεις ένα εμβόλιο είναι πλέον αργά» σημείωσε.

Δύο μήνες αργότερα και ενώ χιλιάδες άνθρωποι πέθαιναν από κορωνοϊό στην Νέα Υόρκη, δεν χρειάστηκαν για να πειστεί ο αμερικανικός κολοσσός . «Και αυτή τη φορά τα πράγματα ήρθαν έτσι ώστε οι συνάδελφοι είπαν αμέσως “ναι ας συνεργαστούμε”. Και είχαμε μπροστά μας την πρόκληση ότι για μία συνεργασία χρειαζόμασταν συμβόλαια. Η σύναψη τέτοιων συμβολαίων διαρκεί κατά κανόνα 9 έως 12 μήνες. Αλλά εμπιστευόμασταν ο ένας τον άλλο και είχαμε συνεργαστεί για το εμβόλιο της γρίπης» τόνισε ο Σάχιν.

Η είδηση από το Reuters για τη συνεργασία δημοσιεύτηκε πριν από τα συμβόλαια: «Είπαμε συνεργαζόμαστε και μετά μπορούμε να υπογράψουμε συμβόλαιο. Αυτό είναι ασυνήθιστο. Μοιραστήκαμε όλες τις πληροφορίες που διαθέταμε με τους συναδέλφους της Pfizer» πρόσθεσε.

Δυόμιση μήνες αργότερα άρχιζαν οι κλινικές δοκιμές υπό το άγρυπνο βλέμμα του διευθύνοντος συμβούλου της Pfizer Αλπμπέρ Μπουρλά. Ο Μπουρλά ήταν την εβδομάδα αυτή στην Θεσσαλονίκη όχι μόνο για να ανοίξει το νέο κέντρο της εταιρείας του στη γενέτειρά του αλλά και για να τιμήσει προσωπικά το ζευγάρι των Σάχιν και Τουρετσί για τη συμβολή του στο ξεπέρασμα της πανδημίας. Το βραβείο “Θεοφανώ” του ομώνυμου ιδρύματος τους αποδόθηκε από την πρόεδρο της Δημοκρατίας σε ένα χώρο που συμβολίζει όσο κανένας την συνάντηση της Ανατολής με τη Δύση και αναγνωρίζει την ανάληψη της κοινωνικής ευθύνης των δύο επιστημόνων για όσα περάσαμε τα τελευταία χρόνια σε ολόκληρο τον πλανήτη.

«Κάναμε αυτό που κάνουμε πάντα και αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να προσανατολίζεσαι όταν έχεις ένα άστρο, να προσανατολίζεσαι στην φροντίδα του αρρώστου, όπως είπα. Ο άρρωστος ή σε αυτή την περίπτωση ο άνθρωπος για τον οποίο δημιουργήσαμε το εμβόλιο είναι το κέντρο της φροντίδας μας. Κι αυτό είναι το πιο σημαντικό από όλα» είπε από πλευράς της η Εζλέμ Τουρετσί.

Τα σημερινά εμβόλια mRNA κατά της Covid-19 περιέχουν γενετικό υλικό που αναγκάζει τον ανθρώπινο οργανισμό να παράγει μια πρωτεΐνη του κοροναϊού, η οποία στη συνέχει αναγνωρίζεται ως στόχος από το ανοσοποιητικό σύστημα για την παραγωγή αντισωμάτων.

Το αυτοενισχυόμενο mRNA, ή saRNA για συντομία, λειτουργεί περίπου με τον ίδιο τρόπο, ωσόσο το γενετικό υλικό που περιέχει δημιουργεί πολλαπλά αντίγραφα του εαυτού του όταν εισαχθεί στον ανθρώπινο οργανισμό.

Για γίνει αυτό, το saRNA περιέχει γονίδια ιών που επιτρέπουν την παραγωγή νέων αντιγράφων του mRNA για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Ήδη έχουν προηγηθεί οι ασθενείς υπό ανοσοκατασταλτική αγωγή με την πλατφόρμα να έχει ανοίξει από τις 14 Σεπτεμβρίου. Ακολουθούν τα άτομα που διαμένουν σε Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων, οι πολίτες άνω των 60 ετών και οι υγειονομικοί, μετά την θετική γνωμοδότηση της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, που εξέτασε τα επιστημονικά δεδομένα.

Η τρίτη δόση των εμβολίων θα είναι με mRNA εμβόλιο για τα άτομα που έχουν λάβει δύο δόσεις mRNA βασικού εμβολιασμού, δυο δόσεις εμβολίου AstraZeneca ή μια δόση εμβολίου Johnson & Johnson.

• «Οι επιστήμονες ξεχωρίζουν την τρίτη δόση στους ανοσοκατεσταλμένους και τους ηλικιωμένους-άνω των 80- όπου φαίνεται ότι δεν είναι αναμνηστικός εμβολιασμός, αλλά ενίσχυση της ανοσίας, διότι δεν απάντησαν πολύ καλά στις πρώτες δόσεις λόγω ανοσοκαταστολής και λόγω ηλικίας», αυτό τόνισε η Βάνα Παπαευαγγέλου, μέλος της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, εξηγώντας το σκεπτικό της απόφασης για την τρίτη δόση σε ομάδες πληθυσμού υψηλού κινδύνου για λοίμωξη.

Ανάγκη να λάβουν τρίτη δόση εμβολίου προκύπτει και για τους άνω των 60 ετών, καθώς σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα η ένταση των ανοσιακών απαντήσεων επηρεάζεται και από την ηλικία. Με άλλα λόγια όσο πιο μεγάλος είναι κάποιος στην ηλικία και έχει περάσει πολύς χρόνος από την δεύτερη δόση τόσο πιο πολύ είναι ευαίσθητος απέναντι στον ιό. Πάντως, και σε αυτή την περίπτωση οι ηλικίες αυτές έχουν πολύ μικρές πιθανότητες να νοσήσουν και να πεθάνουν.

Πρόκειται για μια ξεχωριστή κατηγορία καθώς, από την μια έχουν ιστορικό έκθεσης στον κορονοϊό και από την άλλη είναι από τους πρώτους που εμβολιάστηκαν. Έτσι, όπως ανέφερε και η κα Παπαευαγγέλου:

• «Η διατήρηση της αποτελεσματικότητας του εμβολίου για την αποφυγή λοιμώξεων στο υγειονομικό προσωπικό είναι καθοριστικής σημασίας για την μετάδοση του ιού στο εργασιακό και οικογενειακό περιβάλλον, αλλά και για την αποφυγή αποδυνάμωσης του συστήματος υγείας που μπορεί να προκύψει εάν μεγάλος αριθμός υγειονομικών νοσήσει».

Οι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι ότι πρέπει άμεσα να χορηγηθεί η 3η δόση στον γενικό πληθυσμό. Το έχει εκφράσει άλλωστε και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας λέγοντας ότι είναι προτιμότερο οι φτωχές χώρες να πάρουν εμβόλια και να θωρακιστούν παρά να χορηγηθεί η αναμνηστική δόση στις χώρες που υπάρχει ήδη μεγάλο ποσοστό ανοσίας.

Τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων CDC επιβεβαιώσαν τώρα, ότι από τον Απρίλιο έχουν υπάρξει περισσότερες από χίλιες αναφορές μυοκαρδίτιδας και περικαρδίτιδας μετά από εμβολιασμούς mRNA στις ΗΠΑ. Οι αμερικανικές αρχές θεωρούν πως πρόκειται για παρενέργεια του εμβολίου των BioNTech / Pfizer και Moderna. Οι περιπτώσεις είναι πολύ σπάνιες, εμφανίζονται περίπου 13 σε ένα εκατομμύριο.

Οι περισσότεροι που παρουσίασαν αυτές τις παρενέργειες ήταν έφηβοι και νεαροί. Τα περιστατικά εμφανίστηκαν συνήθως μέσα σε λίγες ημέρες από τον δεύτερο εμβολιασμό. Σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές «οι περισσότεροι από τους ασθενείς που πήραν κάποια αγωγή ανταποκρίθηκαν καλά στη θεραπεία και μετά από ανάπαυση στο κρεβάτι ανάρρωσαν γρήγορα».

Εμβολιασμός εφήβου με Biontech/Pfizer

H μυοκαρδίτιδα ή περικαρδίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή, ακόμη και απειλητική για τη ζωή κατάσταση. Αυτός ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα μεγάλος εάν, για παράδειγμα, δρομείς δεν αντιλφθούν μια λοίμωξη ή δεν την πάρουν στα σοβαρά και συνεχίζουν να ασκούνται, παρόλο που θα χρειαζόταν μια περίοδο ανάπαυσης όπως για παράδειγμα αν είχαν πυρετό.

Οι πιο συνηθισμένοι παράγοντες ενεργοποίησης είναι ιοί, και κυρίως εκείνοι που σχετίζονται με το κρυολόγημα, αλλά και ιοί έρπητα ή γρίπης. Συνήθως η φλεγμονή είναι αποτέλεσμα αντίδρασης του ανοσοποιητικού στον ιό.

Τα αυτοάνοσα νοσήματα μπορούν επίσης να προκαλέσουν τέτοιες φλεγμονές, καθώς και η λήψη φαρμάκων, τα βαρέα μέταλλα και ραδιενεργές ουσίες ή τραυματισμοί. Οι μυκητιακές λοιμώξεις αποτελούν επίσης κίνδυνο, ειδικά για εκείνους που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.

Ποια συμπτώματα πρέπει να προσέχω;

Όποιος έχει πόνο στο στήθος, δύσπνοια ή έχει την αίσθηση ότι έχει ανεβασμένους καρδιακούς παλμούς θα πρέπει να επισκεφτεί άμεσα ένα γιατρό. Αυτά τα συμπτώματα είναι ένα προειδοποιητικό σημάδι, ειδικά κατά την πρώτη εβδομάδα μετά τον εμβολιασμό.

Είναι πάντως πολύ πιο πιθανό να εμφανίσει κανείς τις παραπάνω ασθένειες, εάν νοσήσει από κορωνοίό, παρά εάν εμβολιαστεί. Επιπλέον, οι περιπτώσεις που αναφέρθηκαν από τις ΗΠΑ αντιμετωπίστηκαν πολύ καλά. Για το λόγο αυτό οι αρμόδιες αμερικανικές αρχές συστήνουν τον περαιτέρω εμβολιασμό για όλους ηλικίας 12 ετών και άνω. Ακόμη είναι σημαντικό να ληφθεί και η δεύτερη δόση του εμβολίου για να υπάρχει πλήρης προστασία.

Η Γερμανική Μόνιμη Επιτροπή Εμβολιασμών δεν έχει ακόμη εκδώσει μια γενική σύσταση για παιδιά και εφήβους, ακόμη και αν το εμβόλιο BioNTech / Pfizer έχει ήδη εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Αρχή έγκρισης (EMA) για άτομα ηλικίας 12 ετών και άνω. Οι γονείς πρέπει επομένως, αφού συμβουλευθούν το γιατρό τους, να αποφασίσουν, εάν θέλουν να εμβολιάσουν τα παιδιά τους. Και πριν λάβουν την απόφαση, θα πρέπει να διευκρινίσουν σε ποιο βαθμό είναι απαραίτητος ο εμβολιασμός, εφόσον υπάρχει ιστορικό ορισμένων παθήσεων.

Πηγή: DW

Ο εφευρέτης των εμβολίων mRNA, Ρόμπερτ Μαλόουν, κατηγόρησε την κυβέρνηση των ΗΠΑ πως «δεν είναι διαφανής σχετικά με τους κινδύνους» των εμβολίων κατά της Covid-19, στη διάρκεια συνέντευξής του στο Fox.Ο Μαλόουν, ο οποίος φέρεται να επινόησε την τεχνολογία mRNA που χρησιμοποιείται σήμερα από φαρμακευτικές στα εμβόλια κατά της Covid, είπε ότι «δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία σχετικά με τους κινδύνους για τους έφηβους και τους νεαρούς ενήλικες» και δεν πιστεύει ότι πρέπει οι συγκριμένες ηλικιακές ομάδες να ωθούνται σε εμβολιασμό.

«Δεν νομίζω ότι τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων σε αυτή την ηλικιακή ομάδα», δήλωσε ο Μαλόουν, αναφερόμενος σε άτομα ηλικίας 18 έως 22 ετών, προσθέτοντας πως «δυστυχώς δεν έχει γίνει επαρκής ανάλυση κινδύνου-οφέλους».

Νέα στοιχεία στην υπόθεση Δογιάκη – Σφακιανάκης: Ερευνάται ως έγκλημα

«Ανησυχώ επειδή ξέρω ότι υπάρχουν κίνδυνοι, αλλά δεν έχουμε πρόσβαση σε δεδομένα. Και έτσι, είμαι της άποψης ότι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να αποφασίσουν εάν θα δεχτούν εμβόλια ή όχι, ειδικά επειδή αυτά είναι πειραματικά εμβόλια», σημείωσε ο Μαλόουν.

Ο εφευρέτης των mRNA εμβολίων μοιράστηκε τις ανησυχίες του, την ίδια μέρα που μια συμβουλευτική ομάδα των CDC ανέφερε ότι υπάρχει «πιθανή σύνδεση» μεταξύ σπάνιων περιπτώσεων μυοκαρδίτιδας σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες, που έχουν εμβολιαστεί με τα σκευάσματα Pfizer/BioNTech και Moderna.

Όπως αναφέρει, στην Αγγλία έχουν, μέχρι στιγμής, καταγραφεί 39 περιπτώσεις μυοκαρδίτιδας και 27 περιπτώσεις περικαρδίτιδας μετά τη λήψη του εμβολίου της Pfizer. Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε ότι ο αριθμός των περιστατικών δεν υπερβαίνει τον αναμενόμενο σε αντίστοιχο πληθυσμό μη εμβολιασμένων για το ίδιο χρονικό διάστημα.

Η ανάλυση των δεδομένων στις ΗΠΑ έδειξε ότι η πιθανότητα μυοκαρδίτιδας η περικαρδίτιδας μετά τον εμβολιασμό (αν όντως υπάρχει συσχέτιση) είναι μεγαλύτερη μετά τη δεύτερη δόση και λίγο μεγαλύτερη με το εμβόλιο της Moderna (24,7 περιπτώσεις ανά εκατομμύριο) στην ηλικιακή ομάδα 16-39 ετών σε σύγκριση με το εμβόλιο της Pfizer (10,4 ανά εκατομμύριο δόσεων). Η συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι ήπιες και εύκολα αντιμετωπίσιμες, οι ασθενείς μένουν κατά μέσο όρο τέσσερις ημέρες στο νοσοκομείο, ενώ δεν έχουν καταγραφεί θάνατοι εξαιτίας των παρενεργειών.

Ο κ. Μόσιαλος επισημαίνει επίσης ότι η Βρετανική ρυθμιστική αρχή έδωσε πρόσφατα στη δημοσιότητα τα στοιχεία των θρομβώσεων μετά τη χορήγηση της δεύτερης δόσης του εμβολίου της AstraZeneca. Η επίπτωση, μέχρι την περασμένη Πέμπτη, ήταν 1,5 ανά εκατομμύριο δόσεων και η θνητότητα μετά από ιδιάζουσα θρόμβωση ήταν 14.8%. Επομένως η θνητότητα ανά εκατομμύριο δόσεων είναι 0.22.

Περαιτέρω ανάλυση των δεδομένων έδειξε ότι η επίπτωση είναι μικρότερη στην ηλικιακή ομάδα 18-49 ετών (0,7 θρομβώσεις ανά εκατομμύριο δόσεων) και μεγαλύτερη στην ηλικιακή ομάδα των 50+ (1,5 ανά εκατομμύριο δόσεων). Αν κάνουμε αναγωγή της συνολικής θνητότητας, μετά από ιδιάζουσα θρόμβωση, στην ηλικιακή ομάδα 18-49 (δεν έχουμε ακόμη πιο αναλυτικά στοιχεία), τότε προκύπτει ότι, με τα δεδομένα μέχρι τώρα, η θνητότητα, για αυτή την ομάδα, είναι 0,1 ανά εκατομμύριο δόσεων.

Ο καθηγητής Καρδιολογίας, και Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Κωνσταντίνος Τούτουζας μιλώντας στον Ρ/Σ Πρακτορείο FM, διευκρίνησε ότι περικαρδίτιδες και μυοκαρδίτιδες, είναι εξαιρετικά σπάνιες, περίπου 15 με 16 περιστατικά ανά εκατομμύριο, και στην πλειονότητα διαχειρίσιμες, αφού όπως λέει παρατηρείται πολύ ήπια εξέλιξη. Αποσαφηνίζει μάλιστα, για όσους δεν γνωρίζουν τη διαφορά, ότι η μυοκαρδίτιδα είναι φλεγμονή της ίδιας της καρδιάς, ενώ η περικαρδίτιδα είναι φλεγμονώδης αντίδραση γύρω από την καρδιά, (στο περικάρδιο που την περιβάλλει) και προσθέτει ότι υπάρχουν διαφορές καμία φορά όσον αφορά τα συμπτώματα και την εξέλιξη.

Τρία στα 4 περιστατικά είναι άνδρες κάτω των 30 και μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου

Πράγματι, λέει ο κ. Τούτουζας και ο ΕΜΑ, και στην Αμερική ο αντίστοιχος οργανισμός, και στο Ισραήλ, όπως και στην Ελλάδα, καταγράφουν πιθανές παρενέργειες κυρίως από τα mRNA εμβόλια, σε σχέση με μυοκαρδίτιδες και περικαρδίτιδες, σε πολύ μικρό ποσοστό. Αυτό που έχει παρατηρηθεί, εξηγεί, είναι ότι 3 στα 4 περιστατικά είναι άνδρες κάτω των 30 ετών, κυρίως μετά τη δεύτερη δόση εμβολίου, και η πλειονότητα των περιστατικών, εξελίσσεται πάρα πολύ ήπια. «Αυτό που φοβόμαστε, κυρίως στην μυοκαρδίτιδα είναι να μην αφήσει μόνιμη βλάβη στην καρδιά, αλλά τα μέχρι τώρα στοιχεία δεν συντείνουν προς κάτι τέτοιο. Υπάρχουν μόνο δύο περιστατικά στο Ισραήλ που ακόμη διερευνώνται».

Στην Ελλάδα 25 περιστατικά μέχρι τέλη Μαΐου σε 7 εκατ. δόσεις εμβολίων

Στην Ελλάδα μέχρι τέλος Μαΐου παρουσιάστηκαν γύρω στα 25 περιστατικά, κυρίως μετά από εμβολιασμούς από Pfizer και Moderna, πιο σπάνια από AstraZeneca, και μέχρι τώρα κανένα της Johnson, και μετά από 7 εκατ. δόσεις εμβολίων. Στην Ευρώπη συνολικά είναι γύρω στα 250-300 περιστατικά. Και άλλα τόσα περίπου έχουν αναφερθεί στην Αμερική, από τα mRNA εμβόλια, λέει ο κ. Τούτουζας. Και το ερώτημα που εύλογα γεννάται είναι αν έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις μυοκαρδίτιδας ή περικαρδίτιδας, και με τα άλλα εμβόλια. Πολύ λιγότερα περιστατικά με τα κλασσικά εμβόλια απαντά ο κ. Τούτουζας, τονίζοντας ότι τα πράγματα δεν είναι άσπρα ή μαύρα, αφού κάποιος που έχει ήδη νοσήσει, μπορεί να αναπτύξει μυοκαρδίτιδα και σπάνια περικαρδίτιδα και ως εκ τούτου, όπως αναφέρει, δεν είναι πάντα ξεκάθαρη η αλήθεια. «Στην Ευρώπη από το AstraZeneca έχουν παρατηρηθεί γύρω στα 30-40 περιστατικά».

 Πότε πρέπει να επικοινωνήσουμε με το γιατρό

Ποια είναι όμως τα συμπτώματα εκείνα που θα μας υποψιάσουν για να επικοινωνήσουμε με τον γιατρό; «Μπορεί να είναι κάποιος πόνος στο στήθος σταθερός, δηλαδή πόνος που δεν αλλάζει με το περπάτημα ή την ένταση της κίνησης (ειδικά για μυοκαρδίτιδα, γιατί στην περικαρδίτιδα μπορεί να αλλάξει με την αλλαγή της θέσης), επίσης πυρετός, αδιαθεσία, κούραση. Μετά από αυτά κάποιος μπορεί να πάει στον καρδιολόγο να κάνει ένα καρδιογράφημα, όπου η μυοκαρδίτιδα θα φανεί αμέσως, αλλά και ένα υπερηχογράφημα, όπου εκεί μαζί και με τις εξετάσεις αίματος φαίνεται η περικαρδίτιδα. Συνήθως κάνουμε και μαγνητική, κυρίως για τη μυοκαρδίτιδα». 

Ωστόσο, αδιαθεσία, πυρετός, πονοκέφαλος, είναι συνήθεις απλές παρενέργειες, που αρκετός κόσμος παρουσιάζει μετά τον εμβολιασμό. Και η απορία που προκύπτει είναι πώς θα ξεχωρίσουμε πότε πρόκειται για μία μυοκαρδίτιδα ή μία περικαρδίτιδα; «Κυρίως εμφανίζονται στο δεύτερο εμβόλιο, ενώ οι απλές παρενέργειες εμφανίζονται κυρίως στο πρώτο, κυρίως είναι σε νέους και κρατάνε περισσότερο από τις απλές παρενέργειες του εμβολίου. Περίπου μία εβδομάδα η μέση διάρκεια των συμπτωμάτων αυτών».

Αυτό οφείλεται στο ότι τα εμβόλια μπορεί πρόσκαιρα να προκαλέσουν σε μερικές γυναίκες διόγκωση των λεμφαδένων γύρω από τις μασχάλες τους, κάτι που οφείλεται στην αντίδραση του σώματος καθώς παράγει νέα αντισώματα κατά του κορωνοϊού, αλλά θα μπορούσε να εκληφθεί εσφαλμένα ως ένδειξη καρκίνου σε μία μαστογραφία.

Η λεγόμενη «μασχαλιαία λεμφαδενοπάθεια» εμφανίζεται μόνο στο 0,02% έως 0,04% των μαστογραφιών. Στις δοκιμές του εμβολίου της Moderna εμφανίστηκε στο 11,6% όσων πήραν την πρώτη δόση και στο 16% μετά τη δεύτερη δόση. Στην περίπτωση του εμβολίου των Pfizer/BioNTech οι συμμετέχοντες δεν ρωτήθηκαν σχετικά με πιθανή διόγκωση των λεμφαδένων, όμως μερικοί ανέφεραν μια τέτοια παρενέργεια που διήρκεσε κατά μέσο όρο δέκα μέρες, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς.

Πιο αδιόρατες επιδράσεις στους λεμφαδένες, ορατές μόνο στις ακτινογραφίες-Χ, είναι πιθανό να διαρκέσουν περισσότερο, όπως μετέδωσε το ΑΠΕ-ΜΠΕ, σύμφωνα με την Εταιρεία Απεικόνισης του Μαστού, η οποία ανέφερε σε σχετική ανακοίνωση της ότι καθώς καθίστανται διαθέσιμες περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη συχνότητα και την εμφάνιση της μασχαλιαίας λεμφαδενοπάθειας μετά από τον εμβολιασμό για την Covid-19, είναι ίσως σωστό να αλλάξουν οι συστάσεις σχετικά με τον χρονισμό των μαστογραφιών.