Η μετάδοσή του γίνεται αστραπιαία μέσω της άμεσης επαφής με μολυσμένα σωματικά υγρά ή αίμα, καθιστώντας κάθε ξέσπασμα της νόσου μια εν δυνάμει παγκόσμια υγειονομική κρίση.

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, η ιατρική κοινότητα είχε μέχρι σήμερα στη διάθεσή της πολύ περιορισμένα προληπτικά μέσα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), τα δύο μοναδικά εγκεκριμένα εμβόλια παρουσιάζουν ένα σημαντικό κενό: στοχεύουν σχεδόν αποκλειστικά στο στέλεχος του Ζαΐρ (Zaire ebolavirus). Αυτό σημαίνει ότι απέναντι σε άλλα εξίσου επικίνδυνα στελέχη, όπως το Bundibugyo που προκαλεί τις πρόσφατες επιδημικές εξάρσεις στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα, δεν υπήρχε αποτελεσματική εμβολιαστική κάλυψη.

Η ανατροπή μέσω του αγγελιαφόρου RNA

Τη λύση σε αυτό το παγκόσμιο αδιέξοδο υπόσχεται να δώσει μια νέα επιστημονική ανακάλυψη από την Κίνα. Ερευνητές ανέπτυξαν ένα πρωτοποριακό εμβόλιο mRNA ευρέος φάσματος, το οποίο χρησιμοποιεί την ίδια προηγμένη πλατφόρμα που γνωρίσαμε στα εμβόλια κατά της COVID-19. Η φιλοσοφία του εμβολίου βασίζεται στην παροχή γενετικών οδηγιών στον οργανισμό ώστε να αναγνωρίζει ταυτόχρονα πολλαπλά, θανατηφόρα στελέχη του ιού, χωρίς να απαιτείται η χρήση ζωντανού ή εξασθενημένου παθογόνου.

Η καινοτομία του συγκεκριμένου σκευάσματος κρύβεται στον έξυπνο, διπλό σχεδιασμό του, ο οποίος «προπονεί» το ανοσοποιητικό σύστημα σε δύο μέτωπα:

• Στοχεύει στην επιφάνεια του ιού: Το εμβόλιο περιέχει τρεις γλυκοπρωτεΐνες, οι οποίες μοιάζουν με τις «ακίδες» με τις οποίες ο ιός προσβάλλει τα κύτταρά μας. Η παρουσία τους διεγείρει την παραγωγή ισχυρών εξουδετερωτικών αντισωμάτων.
• Στοχεύει στον σκληρό πυρήνα του ιού: Παράλληλα, περιλαμβάνει μια νουκλεοπρωτεΐνη, δηλαδή μια εσωτερική δομική πρωτεΐνη που παραμένει σταθερή και απαράλλαχτη σε όλα σχεδόν τα στελέχη του Έμπολα. Αυτή η προσθήκη ενεργοποιεί τα Τ-κύτταρα (κυτταρική ανοσία), τα οποία καταστρέφουν τα κύτταρα που έχουν ήδη μολυνθεί.

Αυτός ο συνδυασμός εξασφαλίζει μια ολοκληρωμένη και εξαιρετικά συμβατή ανοσολογική απάντηση, ικανή να αντιμετωπίσει τον ιό ακόμη κι αν αυτός μεταλλαχθεί.

Μακροχρόνια προστασία που άγγιξε το 100%

Οι προκλινικές δοκιμές σε εργαστηριακά μοντέλα έδωσαν εξαιρετικά αισιόδοξα αποτελέσματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Κατά τη διάρκεια των δοκιμών, ποντίκια που είχαν εμβολιαστεί και στη συνέχεια εκτέθηκαν στον ιό Έμπολα και στο στέλεχος Bundibugyo εμφάνισαν ποσοστό επιβίωσης 100%. Ο ιός εξαφανίστηκε εντελώς από το αίμα τους, καθώς και από ζωτικά όργανα-στόχους, όπως το ήπαρ και ο σπλήνας. Αντίστοιχα, χάμστερ που μολύνθηκαν με το στέλεχος του Σουδάν κατάφεραν να αποβάλουν πλήρως τον ιό από το κυκλοφορικό τους σύστημα, διατηρώντας απόλυτα σταθερό το βάρος τους.

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα, ωστόσο, αφορούσε τη διάρκεια της ανοσίας. Τα εμβολιασμένα ποντίκια διατήρησαν την ισχυρή προστασία τους για περίπου 17 μήνες μετά τη λήψη του εμβολίου – μια εξαιρετικά μακρά περίοδος για τα συγκεκριμένα ζωικά δεδομένα, που υποδηλώνει τη δημιουργία ισχυρής ανοσολογικής μνήμης.

Ο οδικός χάρτης για το μέλλον

Παρά τον ενθουσιασμό που φέρνουν αυτά τα αποτελέσματα, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι το εμβόλιο βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο. Η επιστημονική διαδρομή επιβάλλει τώρα τη διεξαγωγή δοκιμών σε ανώτερα ζωικά μοντέλα (όπως τα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα), προκειμένου να επιβεβαιωθεί ότι το προφίλ ασφάλειας και αποτελεσματικότητας παραμένει αμετάβλητο.

Μόλις ολοκληρωθεί με επιτυχία και αυτό το στάδιο, θα ξεκινήσουν οι κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, με την προσδοκία το εμβόλιο mRNA ευρέος φάσματος να αποτελέσει την οριστική ασπίδα προστασίας των ευάλωτων πληθυσμών απέναντι σε μια από τις πιο φονικές απειλές του πλανήτη.  

Πηγή: Medicalxpress

Σε σύγκριση με ένα παλαιότερο πειραματικό εμβόλιο από τη Sanofi και τη Novartis που δεν προχώρησε ποτέ σε δοκιμές τελευταίου σταδίου, το εμβόλιο της Moderna ήταν πιο αποτελεσματικό στην πρόληψη του ιού από τη μόλυνση των κυττάρων του στόματος και της μύτης που αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού.

Ήταν επίσης πιο αποτελεσματικό στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος να καταστρέψει κύτταρα μολυσμένα με CMV, ανέφεραν οι ερευνητές στο Journal of Infectious Diseases.

Το εμβόλιο αναπτύσσεται για την προστασία των ενηλίκων από τον CMV, ενώ θα μπορούσε επίσης να εμποδίσει τη μετάδοση από τις μητέρες στα μωρά τους, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Ο ιός σπάνια προκαλεί συμπτώματα σε υγιείς ενήλικες, αλλά μπορεί να προκαλέσει γενετικές ανωμαλίες και εγκεφαλική βλάβη σε νεογνά που έχουν μολυνθεί στη μήτρα. Ένα στα 200 νεογνά παγκοσμίως μολύνεται με CMV κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Ο CMV μπορεί επίσης να είναι θανατηφόρος σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, συμπεριλαμβανομένων των ληπτών μοσχευμάτων οργάνων.

«Είναι η πιο κοινή συγγενής λοίμωξη παγκοσμίως», δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης Δρ Sallie Permar από το New York-Presbyterian/Weill Cornell Medical Center, ενημερώνοντας ότι το εμβόλιο της Moderna έχει προχωρήσει στην πρώτη κλινική μελέτη Φάσης 3.

«Μετά από περισσότερα από 50 χρόνια έρευνας, είμαστε πιο κοντά από ποτέ στο να έχουμε ένα εγκεκριμένο εμβόλιο CMV», είπε η Δρ Permar. «Η νέα πλατφόρμα mRNA έχει πολλές δυνατότητες».