Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, 56 ετών, διαδέχτηκε τον πατέρα του, τον Αλί Χαμενεΐ, που σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου. Δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως μετά την ανάρρησή του στο αξίωμα, στις 8 Μαρτίου και περιορίζεται στη δημοσίευση γραπτών δηλώσεων.

Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ είπε τον Απρίλιο ότι «έχει τραυματιστεί και πιθανότατα έχει παραμορφωθεί».

Σήμερα, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας του Ιράν, Χοσεΐν Κερμανπόυρ αποκάλυψε ότι ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ εισήχθη σε νοσοκομείο στις 13.00 της 28ης Φεβρουαρίου και μεταφέρθηκε «σε χειρουργείο, μαζί με πολλούς άλλους τραυματίες».

«Πέρα από τα επιφανειακά τραύματα στο πρόσωπο, το κεφάλι και τα πόδια, για τα οποία δεν απαιτήθηκε κάποιος ακρωτηριασμός, ούτε προκλήθηκαν επιπλοκές, δεν είχε τίποτα το σοβαρό», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος, σύμφωνα με το πρακτορείο Ilna. «Ως γιατρός, νομίζω ότι δεν ήταν σοβαρά τραύματα, δεν χρειάστηκε κάποια χειρουργική επέμβαση, μόνο ένα-δυο ράμματα», είπε. Μάλιστα, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, που τηρούσε το Ραμαζάνι, αρνήθηκε να φάει φαγητό μέχρι τη διακοπή της νηστείας το βράδυ, «κάτι που δείχνει ότι ήταν καλά στην υγεία του», σχολίασε ο Κερμανπούρ.

Ο ανώτατος ηγέτης πήρε εξιτήριο την 1η Μαρτίου.

Στις 7 Μαΐου ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν είπε ότι συναντήθηκε μαζί του επί δυόμιση ώρες. Τρεις ημέρες αργότερα, η κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι ο διοικητής των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, Αλί Αμπντολαχί, συναντήθηκε επίσης με τον Χαμενεΐ ο οποίος έδωσε «νέες οδηγίες» για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Σπύρος Σιδέρης

Όμως, πίσω από τις επίσημες ανακοινώσεις, διπλωματικές πηγές και διεθνείς αναλυτές περιγράφουν μια διαφορετική πραγματικότητα: η εξουσία στην Τεχεράνη δεν βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια του νέου ηγέτη, αλλά σε έναν στενό πυρήνα στρατηγών, ανθρώπων των μυστικών υπηρεσιών και βετεράνων των Φρουρών της Επανάστασης, που λειτουργούν σαν ένα σκληροπυρηνικό «πολεμικό συμβούλιο». Και αυτή ακριβώς η ομάδα φαίνεται να αποφασίζει σήμερα αν το Ιράν θα κινηθεί προς μια νέα συμφωνία με τη Δύση ή προς μια γενικευμένη σύγκρουση.

Ο μυστηριώδης ρόλος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ

Ο 56χρονος Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέλαβε την ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας σε μια περίοδο ακραίας αστάθειας. Ωστόσο, η δημόσια απουσία του εδώ και εβδομάδες έχει προκαλέσει έντονη φημολογία στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, ο νέος Ανώτατος Ηγέτης τραυματίστηκε στο ίδιο ισραηλινό πλήγμα που σκότωσε τον πατέρα του. Από τότε εμφανίζεται ελάχιστα, ενώ οι επαφές του με τον κρατικό μηχανισμό γίνονται μέσω απολύτως ελεγχόμενων διαύλων ασφαλείας, μακριά από ηλεκτρονικά συστήματα επικοινωνίας που θα μπορούσαν να παρακολουθηθούν.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η αδυναμία δημόσιας παρουσίας του έχει ενισχύσει ακόμη περισσότερο την επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης, οι οποίοι πλέον καθορίζουν όχι μόνο τη στρατιωτική αλλά και τη διπλωματική στρατηγική της χώρας.

Οι Φρουροί της Επανάστασης παίρνουν το τιμόνι

Δυτικά μέσα ενημέρωσης περιγράφουν ένα νέο μοντέλο εξουσίας στην Τεχεράνη, στο οποίο κυριαρχεί μια ομάδα βετεράνων του πολέμου Ιράν–Ιράκ. Πρόκειται για πρόσωπα που ανδρώθηκαν πολιτικά και στρατιωτικά μέσα στη λογική της «αντίστασης μέχρι τέλους» και θεωρούν ότι η επιβίωση του καθεστώτος περνά μέσα από τη διαρκή σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Στην κορυφή αυτής της πυραμίδας βρίσκεται ο Αχμάντ Βαχιντί, ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης τον Μάρτιο. Πρώην διοικητής της Δύναμης Κουντς και πρώην υπουργός Άμυνας, θεωρείται από τις πιο σκληρές προσωπικότητες του ιρανικού καθεστώτος.

Διπλωματικές πηγές τον παρουσιάζουν ως βασικό δίαυλο επικοινωνίας με ξένους διαπραγματευτές, αλλά ταυτόχρονα και ως τον άνθρωπο που προωθεί τη γραμμή της απόλυτης πίεσης απέναντι στη Δύση. Στο στρατηγικό του δόγμα περιλαμβάνονται η απειλή για κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η κλιμάκωση μέσω περιφερειακών συμμάχων και η πλήρης άρνηση παράδοσης του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου.

Ο πραγματιστής του συστήματος

Δίπλα στον Βαχιντί κινείται ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Καλιμπάφ, πρώην διοικητής της αεροπορίας των Φρουρών και πρώην αρχηγός της αστυνομίας.

Σε αντίθεση με άλλους σκληροπυρηνικούς, ο Καλιμπάφ επιχειρεί να εμφανίζεται ως πιο πραγματιστής και πιο ανοιχτός σε πολιτικές συνεννόησης. Ήταν μάλιστα επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες του Απριλίου με αμερικανική αποστολή υπό τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, οι οποίες όμως κατέληξαν χωρίς αποτέλεσμα.

Παρά τη μετριοπαθέστερη εικόνα του, θεωρείται κρίσιμος κρίκος ανάμεσα στη στρατιωτική και την πολιτική ελίτ της Τεχεράνης.

Η «σκιώδης» ομάδα ασφαλείας

Καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του καθεστώτος διαδραματίζει και ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Ζολγκαντρ, ο οποίος ανέλαβε γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας μετά τον θάνατο του Αλί Λαριτζανί.

Η αποστολή του είναι να κρατά συντονισμένους τους πολιτικούς, στρατιωτικούς και δικαστικούς μηχανισμούς του κράτους μέσα σε συνθήκες κρίσης.

Στον ίδιο στενό κύκλο ανήκει και ο επικεφαλής της δικαιοσύνης Γκολάμ Χοσεΐν Μοχσενί Εζεΐ, πρώην υπουργός Πληροφοριών και μία από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες του εσωτερικού μηχανισμού ασφαλείας.

Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερο βάρος εξακολουθεί να έχει ο Χοσεΐν Ταέμπ, πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών των Φρουρών της Επανάστασης. Η επιρροή του συνδέεται άμεσα με τη στενή προσωπική σχέση που διατηρεί εδώ και δεκαετίες με τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, καθώς οι δύο άνδρες υπηρέτησαν μαζί στον πόλεμο Ιράν–Ιράκ.

Το σχέδιο επιβίωσης του καθεστώτος

Κομβική φυσιογνωμία θεωρείται ακόμη ο πρώην αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης Μοχαμάντ Αλί Τζαφαρί, ο άνθρωπος που σχεδίασε τη λεγόμενη «μωσαϊκή στρατηγική».

Πρόκειται για ένα αποκεντρωμένο μοντέλο διοίκησης που επιτρέπει στις ιρανικές δυνάμεις να συνεχίζουν να επιχειρούν ακόμη και σε περίπτωση εξόντωσης της κεντρικής ηγεσίας.

Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτό ακριβώς το μοντέλο ενεργοποιήθηκε μετά τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται διεθνή μέσα, ο πρώην Ανώτατος Ηγέτης είχε ήδη προετοιμάσει σχέδιο διασποράς της εξουσίας σε περίπτωση μαζικής επίθεσης κατά της κορυφής του καθεστώτος.

Και αυτό εξηγεί γιατί, παρά τις απώλειες κορυφαίων στελεχών και τις διαρκείς απειλές από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, η Τεχεράνη εξακολουθεί να εμφανίζεται συμπαγής και επιχειρησιακά λειτουργική.

Συμφωνία ή πόλεμος;

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν αυτή η νέα σκληροπυρηνική ηγετική ομάδα θα επιλέξει τον δρόμο της διαπραγμάτευσης ή της ευθείας σύγκρουσης.

Η Ουάσιγκτον στέλνει αντιφατικά μηνύματα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανεβάζει καθημερινά τους τόνους και το Ισραήλ βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς στρατιωτικής επιφυλακής.

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, η πραγματική εξουσία στο Ιράν μοιάζει να έχει μεταφερθεί από το γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη σε μια σκληροπυρηνική «αδελφότητα» στρατηγών, οι οποίοι πιστεύουν ότι η επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας περνά μέσα από τη σύγκρουση με τη Δύση — ακόμη και στο χείλος ενός γενικευμένου πολέμου.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η πιο καυτή εσωτερική διαμάχη των τελευταίων ετών: αν το Ιράν πρέπει να διαπραγματευθεί για το πυρηνικό του πρόγραμμα ή να γυρίσει οριστικά την πλάτη σε κάθε απόπειρα συνεννόησης.

Η σύγκρουση εκδηλώνεται δημόσια στο κοινοβούλιο και στα κρατικά ΜΜΕ, όπου οι υπερσυντηρητικοί –ιδίως η ισχυρή φράξια Paydari– επιτίθενται στον πρόεδρο της Βουλής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, κατηγορώντας τον ότι ξεπέρασε τις «κόκκινες γραμμές» στις μυστικές συνομιλίες με τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζει Ντι Βανς στο Πακιστάν.

Βουλευτές όπως ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν χαρακτηρίζουν τις διαπραγματεύσεις «καθαρή ζημιά» και «στρατηγικό λάθος», υπονοώντας ότι δεν αποτυπώνουν τις πραγματικές εντολές του νέου ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Την ίδια ώρα, ο Γκαλιμπάφ, ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν και η ηγεσία της δικαιοσύνης προσπαθούν να δείξουν ότι στο Ιράν δεν υπάρχουν «σκληροπυρηνικοί» και «μετριοπαθείς», αλλά ένα ενωμένο μέτωπο γύρω από τον ανώτατο ηγέτη.

Η εσωτερική μάχη εξουσίας στο Ιράν

Η απουσία του Μοτζταμπά Χαμενεΐ από το δημόσιο προσκήνιο από την αρχή του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, λόγω τραυματισμού στις επιθέσεις που σκότωσαν τον πατέρα του, τον επί δεκαετίες ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, τροφοδοτεί επιπλέον την αβεβαιότητα.

Η δολοφονία κορυφαίων στελεχών έχει αφήσει το Ιράν να κυβερνάται από μια νέα γενιά αξιωματούχων χωρίς την εμπειρία του παλαιού ηγέτη στη διαχείριση εσωτερικών συγκρούσεων, γεγονός που δυσκολεύει τον συντονισμό σε συνθήκες κρίσης.

Παρότι ο νέος ανώτατος ηγέτης έχει εκδώσει δήλωση στήριξης στις συνομιλίες, διπλωμάτες εκτιμούν ότι η «ημι-αφανής» του παρουσία κάνει σχεδόν αδύνατη ακόμη και την ελάχιστη επικοινωνία με τις βαθμίδες της εξουσίας.

Ο Λευκός Οίκος αξιοποιεί αυτή την εικόνα ρευστότητας. Ο Ντόναλντ Τραμπ ακύρωσε πρόσφατα νέα αποστολή Αμερικανών διαπραγματευτών στο Πακιστάν, υποστηρίζοντας ότι επικρατεί «τεράστια εσωτερική διαμάχη και σύγχυση στην ηγεσία» του Ιράν και ότι «κανείς δεν ξέρει ποιος βρίσκεται πραγματικά στο τιμόνι».

Στην Τεχεράνη, όμως, κορυφαία στελέχη και στενοί συνεργάτες του καθεστώτος επιμένουν ότι δεν υπάρχει «καμία μάχη εξουσίας» και ότι ο ανώτατος ηγέτης «ελέγχει πλήρως» το σύστημα.

Ωστόσο, η ίδια η ένταση με την οποία εκδηλώνονται οι δημόσιες επιθέσεις των υπερσυντηρητικών δείχνει ότι στο παρασκήνιο διεξάγεται ένας σκληρός αγώνας επιρροής για το ποιος θα καθορίσει τη γραμμή του καθεστώτος στη μετά-Χαμενεΐ εποχή.

Το Ιράν ανάμεσα σε διαπραγμάτευση και σύγκρουση

Τα επίδικα είναι τεράστια: η Τεχεράνη ζητεί την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ ως προϋπόθεση για να συνεχιστούν οι συνομιλίες, τη δυνατότητα να επιβάλλει τέλη στη ναυσιπλοΐα, καθώς και τη διατήρηση του δικαιώματός της να εμπλουτίζει ουράνιο χωρίς να μεταφέρει τα αποθέματα υψηλού εμπλουτισμού στις ΗΠΑ.

Η ακύρωση δεύτερου γύρου συνομιλιών στο Πακιστάν, μετά την επιμονή του Ιράν σε αυτές τις προϋποθέσεις, έδειξε πόσο εύθραυστη είναι η διπλωματική διαδικασία και πόσο εύκολα μπορεί να οδηγήσει σε νέο αδιέξοδο και κλιμάκωση.

Ήδη ξένοι διπλωμάτες προειδοποιούν ότι οι διαφορές ανάμεσα σε κυβέρνηση, κοινοβούλιο και Φρουρούς της Επανάστασης είναι μεν υπαρκτές, αλλά δεν συνιστούν (ακόμη) «βαθιά ρήγματα» που θα οδηγούσαν σε κατάρρευση του συστήματος.

Ωστόσο, στο εσωτερικό του Ιράν πληθαίνουν οι φόβοι για επιστροφή σε ανοιχτή σύγκρουση με ΗΠΑ και Ισραήλ, αν οι συνομιλίες ναυαγήσουν και οι σκληροπυρηνικοί συνεχίσουν να «ανεβάζουν τη θερμοκρασία» για να κατοχυρώσουν την πολιτική τους επιρροή.

Μεταρρυθμιστές πολιτικοί προειδοποιούν ότι η καμπάνια της Paydari κατά των αποφάσεων της ανώτατης ηγεσίας συνιστά «αυτοϋπονόμευση» και αποσκοπεί στο να ανοίξει χώρο για τις φιλοδοξίες τους στο μέλλον.

Σε αυτό το περιβάλλον, η μάχη για το αν το Ιράν θα επιλέξει τον δρόμο της διαπραγμάτευσης ή της σύγκρουσης δεν είναι μόνο στρατηγική επιλογή εξωτερικής πολιτικής, αλλά και το κλειδί για το ποιος θα κυριαρχήσει στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό τα επόμενα χρόνια.

Αφού τονίζει ότι οι εχθροί του Ιράν «θα ταπεινωθούν και θα εξευτελιστούν». καλεί τους συμπατριώτες του να είναι σε εγρήγορση για να μην υπονομευτεί η εθνική ενότητα.

Ο Χαμενεΐ γράφει: «Χάρη στην εξαιρετική ενότητα που δημιουργήθηκε μεταξύ των συμπατριωτών μας, ο εχθρός έχει ηττηθεί. Εκφράζοντας ουσιαστικά την ευγνωμοσύνη μας για αυτή την ευλογία, η συνοχή μας έχει γίνει ακόμη πιο ισχυρή και αδιάσπαστη, και οι εχθροί μας θα ταπεινωθούν και θα εξευτελιστούν.

Οι προπαγανδιστικές ενέργειες του εχθρού, στοχεύοντας στο μυαλό και το ηθικό του λαού, αποσκοπούν στην υπονόμευση της εθνικής ενότητας και ασφάλειας· ας μην επιτρέψουμε αυτή η δόλια πρόθεση να υλοποιηθεί εξαιτίας της αμέλειάς μας».

Η συγκυρία της ανάρτησης είναι από μόνη της ενδιαφέρουσα καθώς λίγες ώρες νωρίτερα δημοσίευμα των New York Times ανέφερε ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι στη ζωή και σε εγρήγορση, αλλά δεν είναι αυτός που παίρνει αποφάσεις για τη χώρα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ αναφέρθηκε εκτενώς στα Στενά του Ορμούζ, ωστόσο με πολύ έξυπνο τρόπο άφησε αιχμές για την πολιτική κατάσταση στο Ιράν, αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπάρχει «κενό εξουσίας» λόγω της ηχηρής απουσίας του Μοτζταμπά Χαμενεΐ, κάτι που έχει προκαλέσει «εμφύλια διαμάχη».

Αρχικά είπε: «Έχουν τεράστιο πρόβλημα στο Ιράν γιατί δεν ξέρουν ποιος είναι ο ηγέτης τους. Είναι τρελή η εσωτερική διαμάχη μεταξύ των “σκληροπυρηνικών” που έχασαν με άσχημο τρόπο στο πεδίο της μάχης και των “μετριοπαθών” που δεν είναι καθόλου μετριοπαθείς αλλά κερδίζουν σεβασμό».

Έπειτα, τόνισε: «Έχουμε τον απόλυτο έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Κανένα πλοίο δεν μπορεί να μπει ή να βγει χωρίς την έγκριση του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού. Είναι “ερμητικά κλειστό” μέχρι το Ιράν να κάνει συμφωνία».

Οι αιχμές του Αμερικανού προέδρου μόνο τυχαίες δεν είναι αφού, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δεν ασκεί την διακυβέρνηση με τον τρόπο που το έκανε ο πατέρας του, ο Αλί Χαμενεΐ, με την εξουσία να μετατοπίζεται σε ανώτερους διοικητές του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).

«Η πρόσβαση στον Μοτζταμπά Χαμενεΐ είναι εξαιρετικά δύσκολη και περιορισμένη τώρα», αναφέρει το ρεπορτάζ. «Περιβάλλεται κυρίως από μια ομάδα γιατρών και ιατρικού προσωπικού που περιθάλπουν τα τραύματα» που υπέστη στις αεροπορικές επιδρομές στην αρχή του πολέμου.

Το ρεπορτάζ των New York Times βασίζεται σε συνεντεύξεις με νυν και πρώην Ιρανούς αξιωματούχους, μέλη των Φρουρών της Επανάστασης, έναν ανώτερο κληρικό και άτομα που γνωρίζουν τον Χαμενεΐ και την ηγετική δομή της χώρας.

Ο Αμπντολρεζά Νταβάρι, πρώην σύμβουλος του πρώην προέδρου του Ιράν Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, λέει ότι ο νεότερος Χαμενεΐ – ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί ή ακουστεί δημόσια από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Μάρτιο μετά τον θάνατο του πατέρα του σε αεροπορική επιδρομή ΗΠΑ-Ισραήλ, κατά την οποία τραυματίστηκε και ο ίδιος – «διοικεί τη χώρα σαν να είναι ο διευθυντής του διοικητικού συμβουλίου», προσθέτοντας ότι «βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις συμβουλές και την καθοδήγηση των μελών του διοικητικού συμβουλίου… Οι στρατηγοί είναι τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου».

«Ο Μοτζτάμπα δεν έχει ακόμη πλήρη διοίκηση ή έλεγχο», λέει ο Σανάμ Βακίλ, διευθυντής της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής για το Chatham House, με επαφές στο Ιράν, προσθέτοντας ότι του παρουσιάζονται σε μεγάλο βαθμό αποφάσεις «τετελεσμένων γεγονότων».

Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ φέρεται να κρύβεται από τότε που τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στις 28 Φεβρουαρίου 2026 σκότωσαν τον πατέρα του και τον άφησαν σοβαρά τραυματισμένο, με σοβαρά εγκαύματα και τραυματισμούς που περιόρισαν την ικανότητά του να μιλάει. Η επικοινωνία μαζί του πραγματοποιείται μέσω χειρόγραφων μηνυμάτων που διαβιβάζονται μέσω ταχυμεταφορών, αναφέρει το δημοσίευμα.

Αξιωματούχοι που αναφέρονται στην έκθεση λένε ότι ο Χαμενεΐ απέφυγε να κοινοποιήσει δηλώσεις βίντεο ή ήχου μέχρι στιγμής, επιδιώκοντας να αποφύγει να φανεί αποδυναμωμένος ή ευάλωτος στην πρώτη του δημόσια ομιλία.

Ο συνδυασμός των τραυμάτων του, των ανησυχιών για την ασφάλεια και της περιορισμένης πρόσβασης φέρεται να τον οδήγησε να αναθέσει την εξουσία στους στρατηγούς των IRGC, οι οποίοι τώρα κυριαρχούν στις αποφάσεις για τη στρατηγική και τη διπλωματία εν καιρώ πολέμου.

Ο Αλί Βαέζ, διευθυντής της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων για το Ιράν, αναφέρει: «Ο Μοτζτάμπα είναι υποταγμένος στους Φρουρούς της Επανάστασης», αποκαλώντας τον μόνο κατ’ όνομα ηγέτη.

Κατά το ίδιο δημοσίευμα, οι στρατηγοί έχουν ηγηθεί βασικών αποφάσεων εν καιρώ πολέμου, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων στο Ισραήλ ή του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.

Οι διαφωνίες λέγεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εντός της ηγεσίας του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των συνομιλιών με την Ουάσιγκτον, αλλά το ρεπορτάζ αναφέρει ότι οι στρατηγοί έχουν επικρατήσει έναντι πολιτικών προσώπων, συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης απόφασης να σταματήσουν οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ εν μέσω εντάσεων για θαλάσσιο αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε το άνοιγμα των Στενών μόλις τέθηκε σε εφαρμογή η εκεχειρία στον Λίβανο, αλλά μόλις λίγη ώρα αργότερα οι Φρουροί της Επανάστασης ακύρωσαν την απόφαση αυτή, σφίγγοντας τον κλοιό τους.

Το καθεστώς έχει χρησιμοποιήσει ακόμη και βίντεο που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη για να δείξει τον Χαμενεΐ να μεταδίδει μηνύματα, τροφοδοτώντας τις εικασίες ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης είναι ανίκανος να ασκήσει τα καθήκοντά του ή βρίσκεται στο εξωτερικό.

Όλο αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον πατέρα του, τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος για δεκαετίες ήταν το πιο αναγνωρίσιμο πρόσωπο της ιρανικής πολιτικής σκηνής. Υπό την ηγεσία του, δεν περνούσε ούτε μια εβδομάδα χωρίς κάποια ομιλία, κάποια απόφαση ή κάποια παρέμβαση.

Μια πηγή ανέφερε στο CNN τον περασμένο μήνα ότι ο Χαμενεΐ υπέστη κάταγμα στο πόδι, μώλωπα στο αριστερό μάτι και ελαφρά τραύματα στο πρόσωπο κατά τη διάρκεια της ίδιας σειράς επιθέσεων που στοίχισε τη ζωή στον πατέρα του και στους κορυφαίους στρατιωτικούς διοικητές του Ιράν.

Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, ανώνυμες πηγές ανέφεραν ότι ο Μοτζταμπά  συμμετέχει σε συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους μέσω τηλεδιάσκεψης και εμπλέκεται στη λήψη αποφάσεων για σημαντικά ζητήματα, όπως ο πόλεμος και οι νέες διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον.

Ενημερώνεται ο Χαμενεΐ για τις εξελίξεις; Είναι αυτός που καθορίζει τους όρους και θέτει τα όρια στους διαπραγματευτές του; Ή μήπως η θέση του ηγέτη είναι ουσιαστικά κενή, και αν ναι, ποιος έχει τον τελευταίο λόγο;

Ο Άλι Βαέζ, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν στο International Crisis Group, τονίζει πως φαίνεται ότι «ο Μοτζταμπά δεν βρίσκεται σε θέση να λαμβάνει ουσιαστικά κρίσιμες αποφάσεις ή να ασκεί λεπτομερή εποπτεία στις διαπραγματεύσεις», αλλά ότι «το καθεστώς τον χρησιμοποιεί για να εξασφαλίσει την τελική έγκριση για βασικές γενικές αποφάσεις και όχι για τις τακτικές των διαπραγματεύσεων».

«Το σύστημα επισημαίνει σκόπιμα τη συμμετοχή του Μοτζταμπά, καθώς αυτό λειτουργεί ως προστατευτική ασπίδα έναντι εσωτερικής κριτικής… σε αντίθεση με τον πατέρα του, ο οποίος εμφανιζόταν τακτικά και σχολίαζε την πορεία των διαπραγματεύσεων», πρόσθεσε. «Ο Μοτζταμπά απουσιάζει από τη σκηνή, οπότε η απόδοση απόψεων στο όνομά του αποτελεί μια καλή δικαιολογία για τους Ιρανούς διαπραγματευτές, ώστε να προστατευθούν από την κριτική».

«Πολύ λογικοί άνθρωποι»

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ καυχιέται, μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, ότι το Ιράν έχει υποστεί αλλαγή καθεστώτος και χαρακτήρισε όσους διαπραγματεύονται πλέον εκ μέρους της Τεχεράνης ως «λογικούς». «Έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους διαφορετικούς από όσους είχε αντιμετωπίσει κανείς στο παρελθόν», δήλωσε τον περασμένο μήνα.

Ωστόσο, ο δεύτερος γύρος συνομιλιών που είχε προγραμματιστεί για την Τετάρτη στο Πακιστάν τουλάχιστον αναβλήθηκε, καθώς οι Ιρανοί διαπραγματευτές δεν εμφανίστηκαν. Ο Τραμπ απέδωσε την αποτυχία αυτή στο γεγονός ότι η ιρανική κυβέρνηση είναι «βαθιά κατακερματισμένη» και παρέτεινε την εκεχειρία, προκειμένου να δοθεί στους Ιρανούς ηγέτες χρόνος να διαμορφώσουν μια «ενιαία πρόταση».

Το αδιαφανές πολιτικό σύστημα του Ιράν καθιστά ακόμη πιο δύσκολο να διαπιστωθεί πόσο κατακερματισμένη είναι η ηγεσία της χώρας. Όσο όμως ο Χαμενεΐ παραμένει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, τόσο περισσότερες θα είναι οι ερωτήσεις.

Την τελευταία εβδομάδα, τα δημόσια μηνύματα από το Ιράν έδειχναν με συνέπεια ότι οι διαπραγματευτές του δεν θα συμμετείχαν στις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ όσο παραμένει σε ισχύ ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ.

Επιπλέον, η πολιτική ηγεσία που κυβερνά σήμερα το Ιράν και καθοδηγεί τις διαπραγματεύσεις έχει επιμείνει με συνέπεια στην ενότητα με τους στρατηγικούς στόχους του ιρανικού στρατού, σε μια προσπάθεια να διαψεύσει τις φήμες για ρήξεις.

Ένα ιρανικό μέσο ενημέρωσης που συνδέεται με το κράτος έφτασε στο σημείο να διαψεύσει τις φήμες για εσωτερικές διαμάχες ως «αυταπάτες» που διαδίδουν δυτικοί αξιωματούχοι και μέσα ενημέρωσης.

Το καθεστώς ανέδειξε έναν από τους επιζώντες της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης στην ηγεσία της χώρας ως σύμβολο ενότητας. Ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο μακροχρόνιος πρόεδρος του κοινοβουλίου της χώρας, ηγήθηκε του πρώτου γύρου των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ στο Ισλαμαμπάντ και θεωρείται πλέον ως μία από τις κύριες προσωπικότητες που εκπροσωπούν την Ισλαμική Δημοκρατία.

Ο πρώην διοικητής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης – ο οποίος είχε εμπλακεί στην καταστολή των διαδηλώσεων των φοιτητών που τάσσονταν υπέρ των μεταρρυθμίσεων – έχει αναδειχθεί ως ένας από τους λίγους πολιτικούς του Ιράν που είναι σε θέση να χειριστεί τόσο διπλωμάτες όσο και στρατιώτες.

Ο Γκαλιμπάφ συνοδεύτηκε στο Ισλαμαμπάντ από τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και μια πολυμελή αντιπροσωπεία Ιρανών αξιωματούχων, σε μια κίνηση που φαινόταν να αποτελεί σκόπιμη προσπάθεια να δοθεί το μήνυμα της ενότητας.

Ενώ διαπραγματεύονται στο εξωτερικό για την επιβίωση του καθεστώτος, στο εσωτερικό πρέπει να διαχειριστούν μια βάση που έχει γίνει ακόμη πιο επιφυλακτική απέναντι στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ και πρόθυμη να συνεχίσει να προκαλεί παγκόσμιο πόνο ως τιμωρία για τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν.

Από την πρώτη στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος, οι υποστηρικτές του καθεστώτος βγαίνουν στους δρόμους για να εκφράσουν δημόσια την υποστήριξή τους προς ένα καθεστώς που αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι αυτοί οι υποστηρικτές εκφράζουν ενότητα, παρακολουθούν με προσοχή κάθε κίνηση των αξιωματούχων που προσπαθούν να διασφαλίσουν την επιβίωση του καθεστώτος.

«Αν οι διαπραγματεύσεις ήταν δύσκολες πριν από τη σύγκρουση, τώρα είναι πολύ πιο περίπλοκες», έγραψε στο X ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, ειδικός για το Ιράν στο Ισραηλινό Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας. «Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα σύστημα που γίνεται όλο και πιο αποκεντρωμένο και σκληροπυρηνικό».

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε, αφού οι διαπραγματεύσεις της περασμένης εβδομάδας ολοκληρώθηκαν χωρίς συμφωνία, ότι η ιρανική αντιπροσωπεία έπρεπε να επιστρέψει στη χώρα της για να λάβει την έγκριση είτε του ανώτατου ηγέτη είτε «κάποιου άλλου».

Μέχρι τώρα, μια συμφωνία χωρίς την έγκριση του ανώτατου ηγέτη δεν ήταν κάτι που το ιρανικό πολιτικό σύστημα μπορούσε να στηρίξει. Ωστόσο, το Ιράν ενδέχεται να έχει εισέλθει σε μια νέα φάση, όπου η εμφανής αποδοχή του ηγέτη δεν είναι πλέον απαραίτητη.

Η εμφανής απουσία του ανώτατου ηγέτη έχει αφήσει τους εναπομείναντες πολιτικούς του Ιράν εγκλωβισμένους ανάμεσα σε δύο πιεστικές καταστάσεις: Την αντιμετώπιση των συνεχών επιπτώσεων των δημόσιων δηλώσεων του Τραμπ (οι οποίες έχουν αποδειχθεί επιζήμιες για τις διαπραγματεύσεις) και μια σκληροπυρηνική εγχώρια βάση που θεωρεί κάθε συμβιβασμό με τις ΗΠΑ ως παράδοση.

«Η διαχείριση αυτής της κατάστασης είναι πολύ δύσκολη… αποτελεί ένδειξη ενός πραγματικού διλήμματος», δήλωσε στο CNN ο Χαμιντρέζα Αζίζι, ερευνητής στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Θεμάτων Ασφάλειας.

Μάχη για επιβίωση

Αυτή η κατάσταση εν μέσω πολέμου, η οποία αναβάθμισε ορισμένους Ιρανούς αξιωματούχους σε ηγετικές θέσεις, έχει προκαλέσει σύγχυση ακόμη και στους πιο πιστούς υποστηρικτές του καθεστώτος ως προς το ποιος λαμβάνει τις αποφάσεις.

Την περασμένη εβδομάδα, όταν ο Αραγτσί δήλωσε ότι το Στενό του Ορμούζ είναι ανοιχτό για τα εμπορικά πλοία, δέχτηκε σφοδρή κριτική από τους υποστηρικτές του καθεστώτος, οι οποίοι τον κατηγόρησαν ότι έδωσε προληπτικά στον Τραμπ την ευκαιρία να κηρύξει νίκη.

«Η ιρανική κοινωνία έχει βυθιστεί σε κατάσταση σύγχυσης», ανέφερε το ιρναικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Fars News μετά τη δήλωση του Αραγτσί . Ένα άλλο κρατικό μέσο ενημέρωσης ανέφερε ότι η κίνηση αυτή «απαιτεί την έγκριση της ηγεσίας και είναι απαραίτητο οι αξιωματούχοι να παράσχουν διευκρινίσεις σχετικά με το θέμα αυτό». Ο Πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δέχτηκε επίσης επικρίσεις τον περασμένο μήνα, αφού ζήτησε συγγνώμη από τους Άραβες γείτονες και δήλωσε ότι δεν θα γίνουν πλέον επιθέσεις εναντίον τους.

Αυτή η κριτική από τα ΜΜΕ έχει εντείνει τις εικασίες ότι ενδέχεται να υπάρχουν εσωτερικές διαμάχες μεταξύ των πολιτικών. Ωστόσο, αφότου ο Αραγτσί δέχτηκε επίθεση, ο Γκαλιμπάφ απηύθυνε εθνικό διάγγελμα για να διαβεβαιώσει τον πληθυσμό ότι υπάρχει συνοχή.

«Αυτό το καθεστώς δεν έχει ξεφύγει ακόμα από τον κίνδυνο», δήλωσε ο Βαέζ. «Είναι μια μάχη επιβίωσης και ανά πάσα στιγμή θα μπορούσαν να επιστρέψουν στον πόλεμο, οπότε δεν θέλουν να υπάρχουν εσωτερικές διαμάχες».

Προς το παρόν, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, ένας άνθρωπος που έχιε συνηθίσει να ενεργεί παρασκηνιακά, εξυπηρετεί τους σκοπούς των βετεράνων πολιτικών της χώρας.

«Το να αποδίδουν απόψεις σε αυτόν, ακόμα κι αν δεν συμφωνεί απαραίτητα μαζί τους, αποτελεί μια καλή δικαιολογία για τους Ιρανούς διαπραγματευτές ώστε να προστατευθούν από την κριτική», δήλωσε ο Βαέζ. «Δεν υπάρχει αντίδραση από έναν άνθρωπο που αγνοείται».

Η ανακοίνωση του Ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν, έρχεται την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει αποκλεισμό σε ιρανικές θαλάσσιες μεταφορές, μετά το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη, ενώ καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει ακόμη αποστείλει αντιπροσωπεία στις ειρηνευτικές συνομιλίες που αναμένονταν να διεξαχθούν αυτή την εβδομάδα στο Ισλαμαμπάντ.

«Όπως τα drones του ιρανικού στρατού πλήττουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σαν κεραυνός, έτσι και το γενναίο ναυτικό του είναι έτοιμο να επιφέρει νέες οδυνηρές ήττες στους εχθρούς του», ανέφερε η ανάρτηση.

Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τότε που ανέλαβε ανώτατος ηγέτης, μετά τον θάνατο του πατέρα του σε ισραηλινό πλήγμα στην αρχή του πολέμου.

Ο Χαμενεΐ είπε επίσης στο μήνυμά του:

«Εσείς, ο ηρωικός λαός του Ιράν, ήσασταν οι αποφασιστικοί νικητές σε αυτό το πεδίο μάχης.

Το Ιράν βρίσκεται σήμερα στην αυγή της μεταμόρφωσής του σε μεγάλη δύναμη.

Δεν θα αφήσουμε ατιμώρητους τους εγκληματίες εισβολείς που επιτέθηκαν στη χώρα μας.

Θα απαιτήσουμε αποζημίωση για κάθε ζημιά και για το αίμα των μαρτύρων μας.

Προς τους νότιους γείτονές μας: είστε μάρτυρες ενός θαύματος — δείτε το σωστά και σταθείτε στη σωστή πλευρά.

Να είστε επιφυλακτικοί απέναντι στις ψεύτικες υποσχέσεις των διαβόλων.

Θα εισέλθουμε σε μια νέα φάση στη διαχείριση του Στενού του Ορμούζ.

Ο λαός δεν πρέπει να εγκαταλείψει τους δρόμους παρά τις «διαπραγματεύσεις με τον εχθρό».

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Σαΐντ Χατιμπζαντέχ, δήλωσε την Πέμπτη ότι ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ «είναι καλά στην υγεία του, είναι παρών στα καθήκοντά του και στην πραγματικότητα ελέγχει τα πάντα».

Η τοποθέτησή του δεν φαίνεται να συμφωνεί με τον Τραμπ, ο οποίος είπε ότι ο νέος ηγέτης είναι «πολύ λιγότερο ριζοσπαστικοποιημένος και πολύ πιο έξυπνος από τους προκατόχους του».