Η μελέτη του IISS, στην οποία συμμετείχε το γερμανικό Ίδρυμα Hanns Seidel, διαπιστώνει ότι τα ευρωπαϊκά κράτη δεν ήταν σε θέση να αποδώσουν με σαφήνεια την ευθύνη για τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη –για παράδειγμα, σε αεροδρόμια ή ευαίσθητης σημασίας στρατιωτικές εγκαταστάσεις– στη Ρωσία.

“Η έκθεση θεωρεί ότι είναι πολύ πιθανό το Κρεμλίνο να διεξήγαγε μια εκστρατεία με μη επανδρωμένα αεροσκάφη πάνω από την Ευρώπη”, αναφέρει η μελέτη.

“Η βασική μας εκτίμηση είναι η τρέχουσα αρχιτεκτονική κατά των μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Ευρώπη δεν ανταποκρίνεται ακόμη στην απειλή, παρά το γεγονός ότι το ΝΑΤΟ, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι εθνικές κυβερνήσεις δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στο θέμα: η ανίχνευση είναι άνιση, οι δικαστικές αρχές είναι κατακερματισμένες, οι επιλογές αντίδρασης είναι συχνά δυσανάλογες και η απόδοση ευθύνης παραμένει πολύ αργή για να υποστηρίξει την έγκαιρη αποτροπή”, αναφέρει.

Η μελέτη επισημαίνει ότι η απόδοση ευθύνης παραμένει βασική πρόκληση για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και σημειώνει ότι καμία μέχρι στιγμής δεν έχει αποδώσει δημόσια μια υπερπτήση UAV στη Ρωσία.

“Ένας λόγος, όπως μας έχουν προτείνει Ευρωπαίοι αξιωματούχοι στο πλαίσιο της έρευνάς μας, είναι ότι οι αρμόδιες κυβερνήσεις έχουν επικεντρωθεί στην αντίδραση σε εθνικό επίπεδο αντί να συνδέουν μεταξύ τους τα διαφορετικά γεγονότα σε όλη την Ευρώπη” για να δουν τη μεγάλη εικόνα.

Σχολιάζοντας την έκθεση, ο Κλάους Χόλετσεκ, ο πρόεδρος του Ιδρύματος Hanns Seidel, δήλωσε: “Είναι ανησυχητικό. Η Ευρώπη δεν είναι μέχρι τώρα επαρκώς προετοιμασμένη για αυτή τη μορφή υβριδικής απειλής”.

Η μελέτη εξέτασε 144 περιπτώσεις μεταξύ Αυγούστου 2024 και Φεβρουαρίου 2026 σε 12 κράτη μέλη του ΝΑΤΟ και στην Ιρλανδία.

Σπύρος Σιδέρης

Η εικόνα που περιγράφουν οι ρωσικές αναλύσεις δεν είναι εκείνη μιας χώρας που επιλέγει στρατόπεδο, αλλά μιας δύναμης που αξιοποιεί τον πόλεμο για να ενισχύσει την οικονομική και τεχνολογική της επιρροή, προκαλώντας πλέον ανοιχτό προβληματισμό ακόμη και σε κύκλους που μέχρι πρόσφατα θεωρούσαν το Πεκίνο τον πιο αξιόπιστο στρατηγικό εταίρο της Ρωσίας.

Οι επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια αναζωπύρωσαν τις επικρίσεις

Η συζήτηση εντάθηκε μετά τις ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων, οι οποίες, σύμφωνα με ρωσικές αναλύσεις, προκάλεσαν σοβαρές διαταραχές στην παραγωγή καυσίμων και προβλήματα στον ενεργειακό εφοδιασμό ορισμένων περιοχών της Ρωσίας.

Αρκετά ρωσικά δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι σημαντικό μέρος των εξαρτημάτων που χρησιμοποιούνται στα ουκρανικά drones προέρχεται από κινεζικές εταιρείες. Το γεγονός αυτό οδήγησε ορισμένους σχολιαστές να παρουσιάσουν το Πεκίνο ως έναν «σιωπηλό προμηθευτή» του Κιέβου, παρά τη δημόσια εικόνα στενής συνεργασίας Κίνας–Ρωσίας.

Παράλληλα, Ρώσοι αναλυτές επισημαίνουν ότι η εικόνα αυτή μπορεί να επηρεάσει την αντίληψη της ρωσικής κοινής γνώμης, η οποία μέχρι σήμερα αντιμετώπιζε την Κίνα ως τον σημαντικότερο γεωπολιτικό σύμμαχο της χώρας απέναντι στη Δύση.

«Δεν υπάρχει φιλία, μόνο εμπόριο»

Το συντηρητικό ρωσικό μέσο Tsargrad έθεσε το ερώτημα αν η Κίνα «προδίδει ή σώζει» τη Ρωσία, υιοθετώντας μια ιδιαίτερα επικριτική προσέγγιση απέναντι στην κινεζική πολιτική.

Ο ειδικός στις κινεζικές σπουδές Νικολάι Βαβίλοφ υποστήριξε ότι η προσέγγιση του Πεκίνου βασίζεται αποκλειστικά στον οικονομικό υπολογισμό. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, οι ουκρανικές επιθέσεις πραγματοποιούνται με drones που ενσωματώνουν κινεζικά εξαρτήματα, ενώ σχεδόν ταυτόχρονα η Κίνα αυξάνει τις εξαγωγές καυσίμων προς τη ρωσική αγορά, καλύπτοντας μέρος των ελλείψεων που δημιούργησαν οι ίδιες αυτές επιθέσεις.

Για τον Ρώσο αναλυτή, η κατάσταση αυτή δείχνει ότι το Πεκίνο αποκομίζει οικονομικά οφέλη και από τις δύο πλευρές της σύγκρουσης, χωρίς να δεσμεύεται από πολιτικές ή ιδεολογικές προτεραιότητες.

Η κινεζική επιχειρηματικότητα λειτουργεί ανεξάρτητα από την πολιτική

Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και η ρωσική ιστοσελίδα Hibiny, η οποία υποστηρίζει ότι οι κινεζικές εταιρείες παραγωγής drones και ηλεκτρονικών εξαρτημάτων έχουν δημιουργήσει ένα σύνθετο δίκτυο πωλήσεων που εξυπηρετεί τόσο Ρώσους όσο και Ουκρανούς πελάτες.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, για τους Κινέζους κατασκευαστές το βασικό κριτήριο δεν είναι η πολιτική τοποθέτηση, αλλά η μεγιστοποίηση του κέρδους. Οι ίδιες επιχειρήσεις μπορούν να διαθέτουν παρόμοια προϊόντα και στις δύο πλευρές του πολέμου, διατηρώντας ουδέτερη επιχειρηματική στάση.

Κατά την ίδια ανάλυση, το Πεκίνο επιτρέπει αυτή τη δραστηριότητα, παρότι σε διπλωματικό επίπεδο εξακολουθεί να προβάλλει τη στρατηγική του σύμπλευση με τη Μόσχα.

Το κινεζικό μονοπώλιο στην πολεμική τεχνολογία

Ρώσοι στρατιωτικοί αναλυτές υπογραμμίζουν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ουκρανία, αλλά τη συνολική εξάρτηση της παγκόσμιας αγοράς από τα κινεζικά ηλεκτρονικά.

Ο στρατιωτικός ειδικός Ντμίτρι Κονανίχιν υποστήριξε ότι η Κίνα δεν προμηθεύει μόνο την Ουκρανία, αλλά και πολλές χώρες του ΝΑΤΟ, οι οποίες στη συνέχεια ενισχύουν τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις.

Κατά την άποψή του, η κινεζική στρατηγική είναι βαθιά πραγματιστική: διατηρεί τον έλεγχο της παγκόσμιας αγοράς κρίσιμων εξαρτημάτων υψηλής τεχνολογίας, αποκομίζοντας σημαντικά οικονομικά οφέλη ανεξάρτητα από την εξέλιξη του πολέμου.

Ο ίδιος αναφέρει ως παράδειγμα προηγμένα συστήματα αναχαίτισης drones που αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για την αυτόνομη αναγνώριση και προσβολή στόχων, υποστηρίζοντας ότι η τεχνολογική υπεροχή εξαρτάται πλέον περισσότερο από την πρόσβαση σε εξαρτήματα παρά από την ίδια την κατασκευή των οπλικών συστημάτων.

Οι δύο αντίπαλοι αγοράζουν από τα ίδια εργοστάσια

Ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της υπόθεσης προέρχεται από τη ρωσική Gazeta, η οποία επικαλείται ακόμη και δηλώσεις Ουκρανών αξιωματούχων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, τόσο οι ρωσικές όσο και οι ουκρανικές εταιρείες προμηθεύονται κρίσιμα εξαρτήματα από τις ίδιες κινεζικές βιομηχανίες. Μάλιστα, αναφέρεται ότι οι κινεζικές επιχειρήσεις οργανώνουν τα χρονοδιαγράμματα παραγωγής έτσι ώστε να εξυπηρετούν διαφορετικούς πελάτες χωρίς να δημιουργούνται επικαλύψεις στις παραγγελίες.

Η ίδια ανάλυση σημειώνει ότι η Ουκρανία θα μπορούσε θεωρητικά να αναπτύξει παραγωγή drones χωρίς κινεζικά εξαρτήματα, όμως κάτι τέτοιο θα αύξανε σημαντικά το κόστος και θα επιβράδυνε την παραγωγή. Για τον λόγο αυτό, τα κινεζικά ηλεκτρονικά εξακολουθούν να θεωρούνται η οικονομικότερη και αποτελεσματικότερη λύση, παρά τις πολιτικές ανησυχίες.

Η στρατηγική ισορροπία του Πεκίνου

Παρά τις επικρίσεις που διατυπώνονται στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, ελάχιστοι αναλυτές εκτιμούν ότι η Μόσχα θα μεταβάλει ουσιαστικά τη στρατηγική της σχέση με την Κίνα.

Αντίθετα, οι περισσότερες αναλύσεις συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι το Πεκίνο εφαρμόζει μια αυστηρά πραγματιστική πολιτική. Επιδιώκει να διατηρεί ανοικτούς οικονομικούς διαύλους με όλες τις πλευρές, να ελέγχει κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και να ενισχύει τη θέση του ως αναντικατάστατου τεχνολογικού προμηθευτή.

Για τη Ρωσία, όμως, η δημόσια συζήτηση αποκαλύπτει μια νέα πραγματικότητα: ακόμη και ο στενότερος στρατηγικός της εταίρος δεν λειτουργεί με όρους πολιτικής αλληλεγγύης, αλλά με γνώμονα το οικονομικό συμφέρον. Για πολλούς Ρώσους αναλυτές, αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη αποκάλυψη του πολέμου στην Ουκρανία: στη νέα διεθνή πραγματικότητα, ακόμη και οι πιο στενές στρατηγικές συνεργασίες καθορίζονται λιγότερο από τη ρητορική της συμμαχίας και περισσότερο από την ψυχρή λογική της αγοράς. Και σε αυτό το πεδίο, η γεωοικονομία φαίνεται να υπερισχύει ολοένα και περισσότερο της γεωπολιτικής.