Ο Επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ χαρακτήρισε τον κανονισμό για τις επιστροφές ως το «κομμάτι που λείπει» από τις σαρωτικές μεταρρυθμίσεις που προωθεί η Ένωση για να αυξήσει τον έλεγχο των ατόμων που περνούν τα εξωτερικά της σύνορα, καθώς και για να υποστηρίξει τις χώρες που δέχονται τους περισσότερους μετανάστες.

Η νομοθεσία, αν εγκριθεί, θα δώσει στις χώρες την επιλογή να στέλνουν άτομα που έχουν διαταχθεί να εγκαταλείψουν το έδαφος της ΕΕ σε «κέντρα επιστροφής» σε χώρες εκτός του μπλοκ — μια επιλογή που ήδη εξετάζουν αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Εντούτοις, πολλές οργανώσεις και ομάδες της κοινωνίας των πολιτών προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να ανοίξει ο ασκός του Αιόλου για κακοποιήσεις και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η νέα νομοθεσία προβλέπει αυστηρότερους κανόνες για την αντιμετώπιση ατόμων που θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια και τη δυνατότητα έρευνας κατ’ οίκον, καθώς και μακροχρόνιες κρατήσεις και απαγορεύσεις εισόδου. Επιβάλλει επίσης κυρώσεις για όσους δεν συνεργάζονται.

Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ διαφωνούν ως προς το πότε θα πρέπει να εφαρμοστούν τα νέα μέτρα: Το Κοινοβούλιο υποστηρίζει την άμεση εφαρμογή, ενώ το Συμβούλιο θέλει δύο χρόνια για να προετοιμαστεί για όλα τα μέτρα εκτός από τη διάταξη για τους κόμβους επιστροφής, η οποία θα εφαρμοστεί αμέσως.

Οι συνομιλίες ξεκίνησαν την Τετάρτη και συνεχίστηκαν την Πέμπτη, όμως οι αντιπροσωπείες των κρατών μελών δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σ’ αυτό το σημείο, έχοντας καταλήξει σε συμβιβασμό για όλες τις άλλες πτυχές της συμφωνίας. Οι διαπραγματευτές αναμένεται να συναντηθούν ξανά την 1η Ιουνίου.

Στο Ευρωκοινοβούλιο η θέση της άμεσης εφαρμογής υποστηρίχθηκε από το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, τους δεξιούς Ευρωπαίους Συντηρητικούς και Μεταρρυθμιστές και τις ακροδεξιές ομάδες Πατριώτες και Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών, ενώ συνάντησε την αντίθεση των βουλευτών των φιλελεύθερων και των αριστερών ομάδων.

Ο Φρανσουά-Ξαβιέ Μπελάμι, διαπραγματευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, δήλωσε ότι η νέα νομοθεσία θα «δώσει επιτέλους στα κράτη μέλη τα εργαλεία για να τηρήσουν μια απλή αρχή: κανείς δεν πρέπει να επιτρέπεται να παραμένει στην Ευρώπη μετά από παράνομη είσοδο ή διαμονή σε ευρωπαϊκό έδαφος». Αλλά «δεδομένου του επείγοντος χαρακτήρα της μεταναστευτικής κατάστασης», θα ήταν «αδικαιολόγητο» να καθυστερήσει η εφαρμογή του κειμένου κατά ένα ή δύο χρόνια, είπε.

Από την πλευρά της, η ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Μελίσα Καμάρα, δήλωσε ότι οι συνομιλίες ήταν μια «παρωδία διαπραγματεύσεων». «Αντί να αγωνιστούν για ένα αξιοπρεπές και ανθρώπινο κείμενο, επέλεξαν να επικεντρωθούν σε μια γελοία μάχη για το πότε το κείμενο θα άρχιζε να εφαρμόζεται», σχολίασε.