Ο Κανονισμός ενισχύει τις προστασίες για τους Ευρωπαίους αγρότες, επιτρέποντας την ταχεία εφαρμογή μέτρων ασφαλείας σε περιπτώσεις που εισαγωγές από χώρες του Mercosur απειλούν να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη στους παραγωγούς της ΕΕ.

Δήλωση του Κύπριου υπουργού, προεδρεύοντος του Συμβουλίου

«Δεσμευτήκαμε να προστατεύσουμε τους αγρότες μας και σήμερα το πετύχαμε. Οι αγρότες της ΕΕ θα προστατεύονται καλύτερα από ξαφνικούς κραδασμούς της αγοράς και υπερβολικές εισαγωγές. Με αυτόν τον Κανονισμό, θα έχουμε τη δυνατότητα να ανταποκριθούμε γρήγορα και αποτελεσματικά για να διασφαλίσουμε τα αγροτικά μας συμφέροντα, ενώ παράλληλα ενισχύουμε τις εμπορικές σχέσεις με το Mercosur», δήλωσε ο Μιχάλης Δαμιανός, υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου.

Βασικά χαρακτηριστικά του Κανονισμού

Ο κανονισμός βασίζεται σε υφιστάμενους μηχανισμούς ασφαλείας της ΕΕ, εισάγοντας όμως ταχύτερες διαδικασίες και απλούστερα κριτήρια ενεργοποίησης.

Ειδικότερα, προβλέπει όριο 5% πάνω από τον τριετή μέσο όρο για την έναρξη έρευνας σε ευαίσθητα προϊόντα, με ολοκλήρωση εντός τεσσάρων μηνών και προσωρινά μέτρα εντός 21 ημερών σε επείγουσες περιπτώσεις.

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί προληπτικά τις εισαγωγές ευαίσθητων αγροτικών προϊόντων και θα εκδίδει τακτικές εκθέσεις για τις εξελίξεις της αγοράς. Τα ευαίσθητα προϊόντα περιλαμβάνουν φρέσκο βόειο κρέας, χοιρινό, πουλερικά, γαλακτοκομικά, αυγά, μέλι, εσπεριδοειδή και άλλα, σύμφωνα με το Παράρτημα του Κανονισμού.

Σημειώνεται ότι, οι διμερείς ρήτρες ασφαλείας αποτελούν μέρος και των δύο συμφωνιών ΕΕ-Mercosur, οι οποίες υπογράφηκαν στις 17 Ιανουαρίου 2026 στο Ασουνσιόν της Παραγουάης από εκπροσώπους της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου) και των χωρών Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη). Οι συμφωνίες στοχεύουν σε βαθύτερες εμπορικές και πολιτικές σχέσεις, με κατάργηση δασμών σε πάνω από 90% των προϊόντων, αλλά απαιτούν έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πριν την πλήρη ισχύ τους.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον Κανονισμό στις 10 Φεβρουαρίου 2026 με 483 ψήφους υπέρ, ενισχύοντας την προστασία για ευαίσθητους κλάδους όπως το κρέας και τα πουλερικά. Η Κύπρος υποστήριξε τη συμφωνία, βλέποντας οφέλη για εξαγωγές όπως πρώτες ύλες ζωοτροφών και προστατευόμενα προϊόντα.

Επόμενα Βήματα

Ο κανονισμός θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και θα τεθεί σε ισχύ την 20ή ημέρα μετά τη δημοσίευσή του, ισχύοντας αρχικά για την Προσωρινή Εμπορική Συμφωνία και στη συνέχεια για την πλήρη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης.

Νίκος Γιαννόπουλος

Αυτό πρακτικά δημιουργεί δύο προβλήματα:

• Πρώτον, δίνεται η αίσθηση ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι ένα σκορποχώρι το οποίο δεν σέβεται τους δημοκρατικούς θεσμούς  παρά τα όσα ευαγγελίζεται με πάθος. Δυναμώνει έτσι το κίνημα δυσαρέσκειας εναντίον της και ο ευρωσκεπτικισμός ο οποίος φυσικά είναι διάχυτος εδώ και 20 τουλάχιστον χρόνια.
• Δεύτερον, προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στο εσωτερικό της Ενωσης και φυγόκεντρες τάσεις. Ευρωβουλευτής με τον οποίο συνομίλησε το Libre τόνισε, λιτά και κατανοητά, ότι αναμένεται σφαγή και ότι το ζήτημα δεν μπορεί να περάσει έτσι. Εχει δίκιο. Ας προσεγγίσουμε λίγο την οπτική του.

Όταν ένα κοινοβούλιο παίρνει μία απόφαση η οποία στην πράξη καταστρατηγείται από την εκτελεστική εξουσία υπάρχει σαφές πρόβλημα δημοκρατίας. Εν προκειμένω, η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών είχε “ανάψει” προσωρινά κόκκινο στην εφαρμογή της συμφωνίας Mercosur κρίνοντάς την ασύμφωρη για τον ευρωπαϊκό πρωτογενή τομέα.

Το γεγονός ότι η Ούρσουλα Φον ντερ Λάινεν επιχειρεί τη μερική εφαρμογή της προσωρινά άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου.

Η επικεφαλής της Κομισιόν κρίνει ότι έχει το δικαίωμα. Διαφωνία, όπως αυτή, έχει προκύψει ξανά και η συμφωνία προχώρησε με το μανδύα της προσωρινής αφού η Γερμανίδα πολιτικός είχε με το μέρος της τις περισσότερες κυβερνήσεις. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και τώρα.

Ποια είναι όμως η μεγάλη διαφορά; Οτι αυτή τη φορά η χώρα που αντιδρά σφόδρα είναι η Γαλλία. Οταν η δεύτερη οικονομία της Ενωσης ανάβει στοπ και μιλάει για ασέβεια μέσω του προέδρου της (αυτό ακριβώς τόνισε ο Εμανουέλ Μακρόν την Παρασκευή όταν έγιναν γνωστές οι εξελίξεις) τότε οι αναταράξεις είναι σαφώς πιο μεγάλες. Είχε που είχε προβλήματα ο γαλλογερμανικός άξονας στην εν γένει λειτουργία του, τώρα απέκτησε άλλο ένα.

Ως προς την πολιτική γεωγραφία των δυνάμεων, τα πράγματα είναι επίσης πολύπλοκα. Το Λαϊκό Κόμμα (η Ευρωπαϊκή δεξιά δηλαδή) στηρίζει την απόφαση της Κομισιόν. Επικαλείται το κίνδυνο να κινηθούν πιο γρήγορα χώρες όπως η Κίνα και η Ευρώπη να αποκλειστεί από την αγορά της Λατινικής Αμερικής. Συν τοις άλλοις, η συμφωνία φαίνεται να έχει πολλά οφέλη για τις μεγάλες γερμανικές εταιρίες οχημάτων και όχι μόνο.

Ακόμα όμως και μέσα στο Λαϊκό Κόμμα, οι διχογνωμίες βασιλεύουν. Οι Γάλλοι δεξιοί δεν μπορούν να στραφούν κατά του συμφέροντος της χώρας τους και κατά την επιθυμία του προέδρου τους. Ξέρουν καλά ότι η εφαρμογή της συμφωνίας και η αθρόα εισαγωγή αγροτική προϊόντων που παρασκευάζονται χωρίς τους ελέγχους από τους οποίους περνούν τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά θα επιφέρει μεγάλα πλήγματα στους Γάλλους αγρότες.

Για τη Γαλλία ο πρωτογενής τομέας παραμένει ακόμα ισχυρός αλλά και…πολυπληθής με ότι αυτό συνεπάγεται για την ισχύ τους.

“Για τη Γαλλία ο κίνδυνος θα είναι πολύ σοβαρός” μάς λέει η ευρωπαϊκή πηγή. “Γι’ αυτό και είναι αρκετά πιθανό η επιθυμία της Κομισιόν να καταρρεύσει μέσα στο ίδιο το ευρωκοινοβούλιο, να παραπεμφθεί δηλαδή η Κομισιόν στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης”.

Ηδη σχετικές κινήσεις στο νομικό κομμάτι έχουν γίνει. Οι νομικές υπηρεσίες του ευρωκοινοβουλίου έχουν πιάσει δουλειά για την όσο το δυνατόν καλύτερη τεκμηρίωση αυτής της κίνησης. Και το παρασκήνιο, την ίδια ώρα, οργιάζει.

Ο Μακρόν ξέρει καλά ότι αν χάσει αυτή τη μάχη, η όποια υστεροφημία του θα πάει περίπατο. Θα ισοδυναμεί με ταπείνωση μία πολιτική ήττα τέτοιους μεγέθους από γερμανικά συμφέροντα. Το δε κόμμα του θα απειληθεί με εξαφάνιση ενώ ο δρόμος για την ακροδεξιά, που έτσι και αλλιώς είναι ανοιχτός, θα ανοίξει πλέον διάπλατα. Ετσι και αλλιώς οι γαλλικές εκλογές πλησιάζουν.

Οι Γερμανοί όμως, με τις χώρες που παραδοσιακά επηρεάζουν, δεν θα καμφθούν εύκολα. Με ποσοστά οικονομικής ανάπτυξης που τείνουν προς το μηδέν η γερμανική οικονομία ψάχνει εναγωνίως το άνοιγμα σε νέες αγορές και η Λατινική Αμερική (με τους χαμηλούς δασμούς που προβλέπει η Mercosur) φαντάζει μεγάλη ευκαιρία.

Στο πλευρό της βρίσκεται και η Ισπανία με τις παραδοσιακά καλές σχέσεις με τις χώρες της Λατινική Αμερική. Πιστεύει, όπως και η Γερμανία, ότι η Mercosur αποτελεί κρίσιμο μέρος της προσπάθειας της ΕΕ να ανοίξει νέες αγορές, ώστε να αντισταθμίσει τις επιχειρηματικές απώλειες από τους αμερικανικούς δασμούς και να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα, εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.

Tελευταίο, αλλά όχι έσχατο το περιβαλλοντικό κομμάτι. Στις περισσότερες χώρες που έχουν υπογράψει τη Mercosur επιτρέπονται ουσίες απαγορευμένες στην ΕΕ (όπως φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα, τα οποία είναι απαγορευμένα ή μη εγκεκριμένα στην ΕΕ, αυξητικοί παράγοντες στην κτηνοτροφία κα). H εφαρμογή της συμφωνίας θα προκαλέσει πλημμυρίδα από τα προϊόντα αυτά στην ευρωπαϊκή αγορά. Το θέλουμε; 

«Για τη Γαλλία, αυτό αποτελεί έκπληξη, μια δυσάρεστη έκπληξη και για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αυτό είναι ασέβεια», δήλωσε ο Μακρόν σε δημοσιογράφους μετά τη συνάντηση που είχε τον πρωθυπουργό της Σλοβενίας Ρόμπερτ Γκολόμπ στο Μέγαρο των Ηλυσίων.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε σήμερα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εφαρμόσει με προσωρινό τρόπο την εμπορική συμφωνία με τις χώρες της Mercosur, παρά τις ισχυρές επιφυλάξεις που έχουν διατυπωθεί από τη Γαλλία.

Σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ολοκλήρωσε, έπειτα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία στην ιστορία της ως προς τις μειώσεις δασμών, με την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Η Επιτροπή είχε λάβει τον Ιανουάριο το «πράσινο φως» από τα κράτη-μέλη για να προχωρήσει στην εφαρμογή, υπό την προϋπόθεση ότι οι χώρες της Mercosur θα ολοκλήρωναν τις δικές τους διαδικασίες επικύρωσης. Η Αργεντινή και η Ουρουγουάη επικύρωσαν τη συμφωνία την Πέμπτη.

Ωστόσο, η συμφωνία, που προβλέπει τη δημιουργία ζώνης ελεύθερου εμπορίου 720 εκατομμυρίων ανθρώπων, παραμένει αμφιλεγόμενη, ενώ δεν έχει λάβει ακόμη την επίσημη έγκριση του Ευρωκοινοβουλίου. Τον περασμένο μήνα, οι ευρωβουλευτές αποφάσισαν να παραπέμψουν το κείμενο για έλεγχο, παγώνοντας ουσιαστικά την τελική επικύρωσή του για έως και δύο χρόνια.

Η Γερμανία και άλλοι υποστηρικτές, όπως η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία είναι απαραίτητη για να αντισταθμιστούν οι επιχειρηματικές απώλειες που προκλήθηκαν από τους αμερικανικούς δασμούς και να μειωθεί η εξάρτηση από την Κίνα για κρίσιμα ορυκτά. Οι επικριτές της συμφωνίας, με επικεφαλής τη Γαλλία – τον μεγαλύτερο παραγωγό γεωργικών προϊόντων της ΕΕ – υποστηρίζουν ότι η συμφωνία θα αυξήσει σημαντικά τις εισαγωγές φθηνού βοείου κρέατος, ζάχαρης και πουλερικών, υπονομεύοντας τους εγχώριους αγρότες, οι οποίοι έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες διαδηλώσεις.

Η απόφαση για πρόωρη εφαρμογή με fast track διαδικασίες ενδέχεται να σκληρύνει τη στάση επικριτών της συμφωνίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να οξύνει τις αντιδράσεις χωρών όπως η Γαλλία και η Πολωνία και ενδεχομένως να οδηγήσει στην απόρριψή της όταν τεθεί σε ψηφοφορία έγκρισης.

Επιπλέον, στο στόχαστρο βρέθηκαν κυρίως οι περικοπές στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον επόμενο προϋπολογισμό (2028-2034), καθώς και η εμπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και χωρών του μπλοκ Mercosur.

Από τις πρώτες πρωινές ώρες, δεκάδες τρακτέρ άρχισαν να καταφθάνουν στη Μαδρίτη, σχηματίζοντας πέντε φάλαγγες με συμμετοχές από σχεδόν όλες τις αυτόνομες κοινότητες της Ισπανίας.

Όπως ανέφερε εκπρόσωπος της καταλανικής οργάνωσης Uniò de Pagesos στην εφημερίδα ABC, η μετάβαση από την Καταλονία μέχρι την πρωτεύουσα αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη: τα τρακτέρ μεταφέρθηκαν με φορτηγά έως τη Γκουανταλαχάρα και από εκεί, νωρίς το πρωί, ξεκίνησαν οδικώς για τη Μαδρίτη. Τελικός προορισμός ήταν η Πλατεία Κολόν, όπου είχαν ήδη συγκεντρωθεί χιλιάδες διαδηλωτές που έφτασαν με λεωφορεία από διάφορες περιοχές της χώρας.

Λίγο πριν το μεσημέρι, η πορεία άρχισε να κατευθύνεται προς το υπουργείο Γεωργίας. «Δεν φεύγουμε», δήλωσε ένας από τους εκπροσώπους στους αστυνομικούς, εκφράζοντας ταυτόχρονα παράπονα για την «περιορισμένη» παρουσία της αστυνομίας στη διαδρομή, προκειμένου να διευκολυνθεί η ταχύτερη κίνηση της αυτοκινητοπομπής. Η κινητοποίηση εξελίχθηκε χωρίς εντάσεις, ακολουθώντας τις λεωφόρους Πασέο ντελ Πράδο και Ρεκολέτος, με ενδιάμεση στάση μπροστά από το Κογκρέσο των Αντιπροσώπων.

Όπως αναφέρει ο κ. Τσουκαλάς, «η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ στο Ευρωκοινοβούλιο υπερψήφισε το ψήφισμα», ενώ υποστήριξε πως «η κυβέρνηση, που με φανατισμό προσπαθούσε να πείσει την κοινή γνώμη ότι το σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών εγκρίνει τη συμφωνία και παρουσίαζε όσους διαφωνούν ως λαϊκιστές, σήμερα είναι βαριά εκτεθειμένη».

«Η προπαγάνδα και το ψέμα έχουν κοντά ποδάρια» δήλωσε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ αναφέροντας πως «έφτασαν μάλιστα στο σημείο ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και ο Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης να χαιρετίζουν χθες στη Βουλή την εξέλιξη… δίχως όμως οι Ευρωβουλευτές τους να έχουν στηρίξει αυτή την επιλογή».

«Δηλώνουν ικανοποίηση… με τις ψήφους των ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ» ξεκαθάρισε επίσης.

Αναλυτικά η δήλωση του Κώστα Τσουκαλά:

Το Ευρωκοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της παραπομπής της συμφωνίας ΕΕ- Mercosur στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε αυτό να αποφανθεί εάν τμήματα της συμφωνίας είναι συμβατά με τις ευρωπαϊκές συνθήκες.

Πρακτικά το Ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε την αναστολή της διαδικασίας έγκρισης της συμφωνίας. Η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ στο Ευρωκοινοβούλιο υπερψήφισε το ψήφισμα. Η κυβέρνηση, που με φανατισμό προσπαθούσε να πείσει την κοινή γνώμη ότι το σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών εγκρίνει τη συμφωνία και παρουσίαζε όσους διαφωνούν ως λαϊκιστές, σήμερα είναι βαριά εκτεθειμένη.

Η προπαγάνδα και το ψέμα έχουν κοντά ποδάρια. Έφτασαν μάλιστα στο σημείο ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και ο Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης να χαιρετίζουν χθες στη Βουλή την εξέλιξη… δίχως όμως οι Ευρωβουλευτές τους να έχουν στηρίξει αυτή την επιλογή. Δηλώνουν ικανοποίηση… με τις ψήφους των ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ. Το είδαμε και αυτό.

Η καθαρή θέση του ΠΑΣΟΚ για τα γκρίζα σημεία της συμφωνίας που δημιουργούν νέα προβλήματα για τα εθνικά μας συμφέροντα δικαιώνεται.

Νίκος Γιαννόπουλος

Η πρόταση για το πάγωμα, εκτός από το γεγονός ότι ήταν νομικά τεκμηριωμένη και καλά προετοιμασμένη, αγκαλιάστηκε από ένα ευρύ φάσμα πολιτικών δυνάμεων από την Αριστερά μέχρι τη άκρα δεξιά.

Κοινώς, έσπασαν, ανά χώρες, οι συνήθεις συσχετισμοί. Το πιο πειστικό παράδειγμα ως προς αυτό προέρχεται από το χώρο της σοσιαλδημοκρατίας.

Η ευρωομάδα των Σοσιαλιστών είχε δώσει γραμμή για απόρριψη της πρότασης όμως οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ ψήφισαν υπέρ. Γιατί; “Διότι έχουν καταλάβει πόσο επιζήμια είναι η συμφωνία για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα” σχολίασε στο Libre πηγή των Βρυξελλών.

Μάλιστα οι του ΠΑΣΟΚ γνωστοποίησαν τη θετική τους ψήφο δικαιολογώντας την ως εξής: Οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, Σάκης Αρναούτογλου και Νίκος Παπανδρέου, στη σημερινή συνεδρίαση της Ολομέλειας στο Στρασβούργο, υπερψήφισαν το ψήφισμα, το οποίο εγκρίθηκε τελικά με 334 ψήφους υπέρ 324 κατά και 11 αποχές, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την προσφυγή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας επίσημη γνωμοδότηση σχετικά με τη συμβατότητα με τις Συνθήκες της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur.

Η στήριξη της προσφυγής στο Δικαστήριο αποτελεί πράξη θεσμικής ευθύνης και δημοκρατικής εγρήγορσης. “Η διαδικασία που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τον τεχνητό διαχωρισμό της συμφωνίας σε δύο νομικά κείμενα, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τον σεβασμό των Συνθηκών, τον ρόλο των Eθνικών Kοινοβουλίων και τη θεσμική ισορροπία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρώπη δεν μπορεί να αποδέχεται εμπορικές συμφωνίες που δημιουργούν αθέμιτο ανταγωνισμό και μεταφέρουν το κόστος στους παραγωγούς και στις τοπικές κοινωνίες. Το ΠΑΣΟΚ στηρίζει τις διεθνείς εμπορικές σχέσεις της Ευρώπης μόνο όταν αυτές είναι δίκαιες, ισορροπημένες και συμβατές με τις ευρωπαϊκές αξίες, το περιβάλλον, τη δημοκρατία και την πραγματική παραγωγή”.

Επίσης, έσπασε το μπλοκ ακόμα και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, όχι πάντως από τους ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας.

Εγινε, με άλλα λόγια, φανερό ότι οι ευρωβουλευτές ψήφισαν κατά συνείδηση με κύριο άξονα και κίνητρο το συμφέρον των χωρών τους και της παραγωγής τους.

Σε ότι αφορά ειδικά την Ελλάδα τα αγροτικά μπλόκα και οι αγροτικές κινητοποιήσεις γενικότερα στη χώρα τις τελευταίες 50 ημέρες έπαιξαν προφανώς το ρόλο τους. “Πως θα παρουσιάζονταν οι άνθρωποι του ΠΑΣΟΚ στα μπλόκα αν οι ευρωβουλευτές του δεν στήριζαν την παραπομπή της συμφωνίας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο” ρωτά ρητορικά η ίδια πηγή μιλώντας στο Libre.

Το αποτέλεσμα της Τετάρτης, που ήρθε με μόλις 10 ψήφους διαφορά, ήρθε να προκαλέσει σοβαρούς τριγμούς στην Ενωση σε μία εποχή γενικότερης αβεβαιότητας. Σε κάθε περίπτωση πάντως έγινε σαφές για μία ακόμη φορά ότι οι χώρες-μέλη έχουν πολλές φορές εκ διαμέτρου αντίθετα συμφέροντα γεγονός που αποτυπώνεται ξεκάθαρα τόσο στους συσχετισμούς όσο και σε αποτελέσματα κρίσιμων ψηφοφοριών όπως η χθεσινή.

Η ψηφοφορία ήταν οριακή, με 334 ευρωβουλευτές να τάσσονται υπέρ της παραπομπής, 324 κατά και 11 να απέχουν.

Υπενθυμίζεται πως η Ευρώπη των 27 υπέγραψε το Σάββατο τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συνάψει ποτέ με τα μέλη της Mercosur, την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Οι συζητήσεις διήρκησαν 25 χρόνια, προτού υπάρξει συμφωνία μεταξύ των χωρών της ΕΕ που ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα.

Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες, οι μεγαλύτερες ομάδες του Κοινοβουλίου, υπερασπίστηκαν τη συμφωνία και ψήφισαν κατά της παραπομπής στο δικαστήριο. Ωστόσο, και στις δύο πολιτικές οικογένειες, ορισμένοι ευρωβουλευτές αμφισβήτησαν τη γραμμή της ομάδας τους.

Το Renew Europe, οι Πράσινοι/EFA και η Αριστερά τάχθηκαν υπέρ της παραπομπής.

Τα επόμενα βήματα

Σύμφωνα με το Euronews, το Δικαστήριο θα εξετάσει τώρα, εάν η εμπορική συμφωνία είναι συμβατή με τις συνθήκες της ΕΕ.

Οι ευρωβουλευτές που πρότειναν την παραπομπή θεωρούν ότι η διάσπαση της συμφωνίας, ώστε το εμπορικό μέρος να παραμείνει στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ήταν μια τακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να «εμποδίσει τα εθνικά κοινοβούλια (των κρατών μελών) να εκφράσουν την άποψή τους σχετικά με τη συμφωνία» και θα μπορούσε να θεωρηθεί παράνομη από τους δικαστές.

Το ψήφισμα που ζητά την αμφισβήτηση της συμφωνίας αμφισβητεί επίσης τη νομιμότητα του λεγόμενου «μηχανισμού εξισορρόπησης» που εισάγεται στη συμφωνία, ο οποίος θα επιτρέπει στις χώρες της Mercosur να λαμβάνουν αντισταθμιστικά μέτρα εάν μελλοντικοί νόμοι της ΕΕ μειώσουν τις εξαγωγές τους προς την Ευρώπη.

Η παραπομπή που εγκρίθηκε την Τετάρτη αναστέλλει τη διαδικασία έγκρισης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η οποία είχε οριστεί για τελική ψηφοφορία τους επόμενους μήνες. Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της ΕΕ ενδέχεται να εκδοθεί σε περισσότερο από ένα χρόνο και, εν τω μεταξύ, η έγκριση της συμφωνίας θα παραμείνει σε αναστολή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να προχωρήσει σε προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας, ενώ εξετάζεται η προσφυγή του Κοινοβουλίου, παρά το γεγονός ότι σε διάφορα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που έστειλε στους ευρωβουλευτές δεσμεύτηκε να μην το πράξει.

Αυτό είναι τεχνικά εφικτό, όπως διευκρίνισε εκπρόσωπος της Επιτροπής, αλλά ενέχει τον κίνδυνο να επιδεινωθούν οι σχέσεις μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.

Των Σάββα  Γ.Ρομπόλη, Βασίλειου  Γ.  Μπέτση*

Παράλληλα  από  την  δεκαετία  του  1990  η  απελευθέρωση  του  εμπορίου  προωθήθηκε  ως  μέσο  διεθνούς  συνεργασίας  και  ανάπτυξης, η  οποία  ως  ιδέα  αποτυπώνεται  στο  προοίμιο  της  Συμφωνίας  του  Μαρακές (1994)  για την  ίδρυση  του  Παγκόσμιου  Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).

Όμως μετά  την   αποτυχία  των  διαπραγματεύσεων  του  Γύρου  της  Ντόχα  στον  ΠΟΕ  οι  οποίες  δεν  καρποφόρησαν,  η  απελευθέρωση  του  εμπορίου  συνεχίστηκε  ουσιαστικά  μέσω  διμερών  εμπορικών  συμφωνιών (Stephanie Kpenou- Mathilde  Dupre, Alternatives Economiques, 9/1/2026).  Στο  περιβάλλον  αυτό  η  Ευρωπαϊκή  Ένωση  από  το  2006  και  μετά  επέλεξε  τις  λεγόμενες  διμερείς  συμφωνίες  ελεύθερων  συναλλαγών «νέας  γενιάς»,  οι  οποίες  περιλαμβάνουν  όχι  μόνο  τη  μείωση  των  τελωνιακών  δασμών  αλλά  και  περιορισμούς  στην  κανονιστική  εξουσία  των  κρατών  αναφορικά  με  τις επενδύσεις,  τις υπηρεσίες  και  τις  δημόσιες  συμβάσεις (St.Kpenou-M.Durpe, 9/1/2026).

Tούτων  δοθέντων  η  απομάκρυνση της  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  από  το  πολυμερές εμπορικό  σύστημα  και  η  επιλογή  της  σε  συμφωνίες  ελεύθερων  συναλλαγών (π.χ. Mercosur, κ.ά.)  σηματοδοτεί  την  εμπορική  της  μετάβαση  από  τους  κανόνες  της  παγκόσμιας  συμφωνίας  σε  συμφωνίες   με  συγκεκριμένες  χώρες  ή  με  ομάδες  χωρών  με  στόχο,  μεταξύ  άλλων,  την  ευκολότερη   πρόσβαση  στις  αγορές  τους  των  ανταγωνιστικών της  προϊόντων (π.χ. βιομηχανικά  προϊόντα),  μείωση  των  δασμών,  επανένταξη  της  στον  παγκόσμιο  εμπορικό  συσχετισμό  δυνάμεων  στον  οποίο  υστερούσε  τα  τελευταία  αρκετά  χρόνια, κ.λ.π.  

Πιο  συγκεκριμένα  στο  περιβάλλον  αυτό,  η  αξιολόγηση  της  συγκεκριμένης  συμφωνίας   Mercosur  από    την  Ευρωπαϊκή  Ένωση  είναι  αρκετά  μονομερής   με την  έννοια  ότι   δεν  αναδεικνύει   ότι η  επιλογή  της  αυτή   πλοηγούμενη   σε   αχαρτογράφητες  συνθήκες   θα επιφέρει  σοβαρές  οικονομικές,    κοινωνικές  και  διατροφικές   συνέπειες  σε τομείς  οικονομικής  δραστηριότητας (π.χ.  πρωτογενής  τομέας)  της  ευρωπαϊκής  οικονομίας, όπου  το  κόστος  παραγωγής, οι  συνθήκες  και  οι  αμοιβές  εργασίας   καθώς  και   οι  κανόνες  ασφαλείας  των  ενδιάμεσων  και  των  τελικών  προϊόντων   είναι  συγκριτικά  αυξημένες  και  αυστηροί  προκειμένου να  εξασφαλίζουν  υψηλό  επίπεδο διατροφικής  ασφάλειας. 

Αντίθετα  η Ευρωπαϊκή  Ένωση επισημαίνει  την  κατάργηση  των  δασμών (4  δις  ευρώ από  τις  εξαγωγές  της)  σε  αρκετά  ευρωπαϊκά  προϊόντα (αυτοκίνητα, μηχανήματα, χημικά  και  φαρμακευτικά  προϊόντα)  τα  οποία πριν  από  την συμφωνία  υπόκεινταν  από  την  Νότια  Αμερική  σε  δασμούς (15%-30%). Όμως,   στις  πραγματικές  αγροτο-παραγωγικές  ευρωπαϊκές    συνθήκες  η  συμφωνία  Mercosur  θα  πιέζει,  σε  περιβάλλον  αθέμιτου  ανταγωνισμού, τις  τιμές  των  ευρωπαϊκών  προϊόντων,  κυρίως,  του  πρωτογενούς  τομέα,  σε  βαθμό  που  θα  καταστήσουν  την  παραγωγή  τους  ασύμφορη,  τον  πρωτογενή  τομέα  στην  Ευρώπη  σταδιακά  συρρικνούμενο  και  την  διατροφική  ασφάλεια  των  αγροτικών  προϊόντων  στην  Ευρώπη  επισφαλή.   

Από  την  άποψη  αυτή   η  συμφωνία  Mercosur, κατά  τον  Stefan  Ambec (2026),  αντιπροσωπεύει, μεταξύ  άλλων,  μία  « χαμένη  ευκαιρία»  επειδή  δεν  σημειώνει  καμία  πρόοδο  σε ό,τι  αφορά  την  εξαγωγή  ευρωπαϊκών  προτύπων,  με  αποτέλεσμα,  κατά τα επόμενα  χρόνια,  να  συντελεστεί  η  αποδυτικοποίηση   της  διατροφικής  παραγωγής  και  ασφάλειας  των  καταναλωτών    στην  Ευρώπη. Η  παρατήρηση  αυτή  σημαίνει  ότι    η  συμφωνία   Mercosur  δεν  μπορεί  να θεωρηθεί, όπως  υποστηρίζει  η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή,  μία  συμφωνία  ελεύθερων  συναλλαγών  «νέας  γενιάς»  αλλά μία  συμφωνία  που  συμβολίζει  ένα  οπισθοδρομικό  και  ξεπερασμένο  ευρωπαϊκό  όραμα (Ivan  Logvenoff, Alternatives Economiques, 16/1/2026). 

Πέραν  όμως  των  προαναφερόμενων  προβλημάτων  και  συνεπειών  που  θα  επιφέρει  η  συμφωνία   Mercosur  στην  ευρωπαϊκή  οικονομία  είναι  ενδιαφέρον  να  σημειωθεί  ότι  η  Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  εκτιμά  ότι  η  συγκεκριμένη  συμφωνία  θα  συμβάλει  σε  μία  μικρή,  κατά την  γνώμη  μας,  αύξηση  του  ΑΕΠ    κατά   0,06%  ετησίως   στην Ε.Ε.-27.  Τούτων  δοθέντων,  μετά από  27  χρόνια  διαπραγματεύσεων  η  συμφωνία  ελεύθερων  συναλλαγών  Mercosur  μεταξύ της  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και  τεσσάρων  κρατών  της  Νότιας  Αμερικής (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη)   υιοθετήθηκε (9/1/2026) με  ειδική  πλειοψηφία (15  από τα  27 κράτη-μέλη με  πληθυσμό  τουλάχιστον  65% της  Ε.Ε.-27)  από  τους  πρεσβευτές  τους  και  υπογράφηκε  στις  17/1/2026  στην  Παραγουάη.  Σε  επίπεδο  Ε.Ε.-27  η   συγκεκριμένη  συμφωνία  που  συγκροτεί  μία  Ένωση( σε  Ευρώπη  και  Λατινική  Αμερική)  δύο  τελωνιακών  ενώσεων  συνολικού  πληθυσμού  700  εκατομ. ατόμων,    καταψηφίσθηκε, κατά  βάση,  για  λόγους  προστασίας  του  πρωτογενή  τομέα  και  της  διατροφικής  ασφάλειας  των  καταναλωτών,  από  την  Γαλλία, Αυστρία, Πολωνία, Ουγγαρία, Ιρλανδία  και  με την αποχή  από την ψηφοφορία  του  Βελγίου.

Πράγματι,  από  τα  στατιστικά  στοιχεία   της  Eurostat  και  της  ΕΛΣΤΑΤ  προκύπτει  ότι  το  σημαντικότερο  τμήμα  των εμπορικών  συναλλαγών  Ε.Ε.-27  και  των  χωρών  της  συμφωνίας   Μercosur  αφορά  εισαγωγές   αγροτικών  προϊόντων  στην  Ευρώπη  από  τις  συγκεκριμένες  χώρες  της  Νότιας  Αμερικής,  γεγονός που  εξηγεί   την  καταψήφιση  της  συγκεκριμένης  συμφωνίας  από  τις  προαναφερόμενες  ευρωπαϊκές  χώρες. Ειδικότερα, από  την  συνολική  αξία (111 δις  ευρώ) των  εμπορικών  συναλλαγών  Ε.Ε.-27  και  των  χωρών  της  συμφωνίας  Mercosur (2024),    η  Ευρωπαϊκή  Ένωση  εισήγαγε  από τις  συγκεκριμένες  χώρες  της  Νότιας  Αμερικής  προϊόντα  αξίας  57  δις  ευρώ  από  τα  οποία  το  43%  ήταν  αγροτικά  προϊόντα (τρόφιμα-ποτά)  και  το  31%  ήταν  ορυκτά  και  εξήγαγε  στις  χώρες  της  συμφωνίας  Μercosur   προϊόντα  αξίας  54  δις  ευρώ  από  τα  οποία  το  28%  ήταν  μηχανήματα, το  25%  ήταν  χημικά  προϊόντα,  φάρμακα  και ένα  ποσοστό  επιπλέον  ήταν  αυτοκίνητα (Α.Τασούλα, Voria.gr,10/1/2026), κατά  βάση,  από  τις  βιομηχανικές  χώρες  της  Ευρώπης (π.χ.  Γερμανία, κ.λ.π.). Τούτων  δοθέντων,  μετά την υπογραφή (17/1/2026)  της  συμφωνίας Μercosur,  η  υλοποίηση   ή  όχι  της  συμφωνίας  θα  εξαρτηθεί  από το αποτέλεσμα  της  ψηφοφορίας του  Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου. 

Στην   πορεία   αυτή   της   προσωρινής  συμφωνίας  προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο  παρατηρούνται  έντονες  αντιδράσεις  και  κινητοποιήσεις, κατά  βάση,  των  απασχολούμενων  στον  πρωτογενή  τομέα  στα κράτη-μέλη  της Ε.Ε. 27 (Ελλάδα, Γαλλία, Βέλγιο, κ.λ.π.), θεωρώντας   ότι  η  υλοποίηση  της  συγκεκριμένης   συμφωνίας  όχι  μόνο  δεν  είναι  αναγκαία,  όπως  υποστηρίζεται  από  την  Ευρωπαϊκή Επιτροπή  για την ενίσχυση  της  ανταγωνιστικής  ικανότητας  της  Ε.Ε.-27  απέναντι  στις ΗΠΑ  και  την  Κίνα  στην  Nότια  Αμερική,  αλλά  θα  αποτελέσει  στρατηγική  απειλή  για  τον  πρωτογενή  τομέα,  την  διατροφική  αυτάρκεια  κρατών-μελών  και  την  ευρωπαϊκή  οικονομία.

*Ομότ. Καθηγητής  Παντείου  Πανεπιστημίου, Δρ. Παντείου  Πανεπιστημίου 

Τη συμφωνία που θα δημιουργήσει μια από τις μεγαλύτερες εμπορικές ζώνες στον κόσμο καλύπτοντας μια αγορά περίπου 700 εκατομμυρίων καταναλωτών, υπέγραψαν εκ μέρους της ΕΕ, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

“Ήταν ένα μακρύ ταξίδι αλλά η Συμφωνία ΕΕ-Mercosur, η οποία δημιουργεί τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο, έρχεται την κατάλληλη στιγμή, όταν τη χρειαζόμαστε περισσότερο”, δήλωσε ο Αντόνιο Κόστα λίγο μετά την υπογραφή.

«Σήμερα, έπειτα από 25 χρόνια εργασίας, γράφουμε ιστορία», τόνισε από την πλευρά της η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Όπως ανέφερε, η συμφωνία «είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια εμπορική συμφωνία», καθώς στέλνει το μήνυμα ότι η ΕΕ στηρίζει το άνοιγμα των αγορών, τη συνεργασία, το αμοιβαίο οικονομικό όφελος, με έμφαση στη βιωσιμότητα και στις γεωπολιτικές της επιλογές.

Η πρόεδρος της Επιτροπής υπογράμμισε ότι η συμφωνία θα δημιουργήσει «περισσότερες επιχειρηματικές ευκαιρίες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό «επί ίσοις όροις» και θα οδηγήσει στην κατάργηση δασμών αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, οι εξαγωγές της ΕΕ προς τη Mercosur αναμένεται να αυξηθούν έως και 50 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ οι εξαγωγές από τις χώρες της Mercosur θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 9 δισεκατομμύρια ευρώ. «Αυτό σημαίνει πραγματική αξία, πραγματική ανάπτυξη, πραγματικές θέσεις εργασίας», σημείωσε.

Σύμφωνα με τη Φον ντερ Λάιεν, η συμφωνία θα προωθήσει τις κοινές φιλοδοξίες των δύο περιοχών για βιωσιμότητα, προβλέποντας νομικές δεσμεύσεις με στόχο την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Όπως είπε, πρόκειται και για μια «γεωπολιτική δέσμευση» μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού, βασισμένη σε κοινές αξίες, τον σεβασμό στους κανόνες και την εμπιστοσύνη, ανοίγοντας το δρόμο για ενισχυμένο πολιτικό διάλογο σε ζητήματα η βιωσιμότητα, η ισότητα, αλλά και ειρήνη και ασφάλεια.

Απευθυνόμενη προς τα 450 εκατομμύρια των ευρωπαίων πολιτών, η πρόεδρος της Επιτροπής διαβεβαίωσε ότι «η συμφωνία είναι καλή για την Ευρώπη και για κάθε κράτος μέλος». Σήμερα, 60.000 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξάγουν στη Mercosur – οι μισές εκ των οποίων είναι μικρομεσαίες – και όπως είπε, θα επωφεληθούν από χαμηλότερους δασμούς, εξοικονομώντας συνολικά έως και 4 δισεκ. ευρώ ετησίως, ενώ παράλληλα θα αποκτήσουν καλύτερη πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.

Αναφερόμενη στις ανησυχίες του ευρωπαϊκού αγροτικού τομέα, η Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι έχουν προβλεφθεί «ισχυρές δικλίδες ασφαλείας» για την προστασία των ευαίσθητων γεωργικών τομέων και των εισοδημάτων των αγροτών, ενώ παράλληλα διασφαλίζονται 350 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις.

Τέλος, σημείωσε ότι το επόμενο βήμα είναι η ολοκλήρωση των διαδικασιών επικύρωσης, ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να αρχίσουν να απολαμβάνουν τα οφέλη της συμφωνίας το συντομότερο δυνατό.

Τα επόμενα βήματα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Mercosur υπέγραψαν σήμερα τη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης (EMPA) και μια Προσωρινή Συμφωνία Εμπορίου (iTA). Η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης θα πρέπει να επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, σύμφωνα με τις εθνικές τους διαδικασίες. Παράλληλα, η Προσωρινή Συμφωνία Εμπορίου, η οποία αφορά αποκλειστικά αρμοδιότητες της ΕΕ, θα τεθεί προς έγκριση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, θα τεθεί σε ισχύ, μέχρι να επικυρωθεί πλήρως η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης, οπότε και θα παύσει να ισχύει.