Με τη σημερινή απόφαση, το βασικό εύρος διαμορφώνεται πλέον στο 3,50%–3,75%, σε μια προσπάθεια να στηριχθεί η οικονομική δραστηριότητα χωρίς να αναζωπυρωθούν οι πληθωριστικές πιέσεις. Ωστόσο τα μηνύματα από την Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς (FOMC) ήταν αισθητά πιο «σκληρά» σε σχέση με τις προσδοκίες.

Η απόφαση εγκρίθηκε με ψήφους 9 υπέρ και 3 κατά – κάτι που δεν είχε συμβεί από το 2019. Οι διαφωνίες προήλθαν τόσο από «γεράκια» όσο και από «περιστέρια»:

– ο κυβερνήτης Στίβεν Μίραν ζήτησε πιο επιθετική μείωση κατά 50 μ.β.,

– οι πρόεδροι των περιφερειακών τραπεζών Τζέφρι Σμιντ (Kansas City) και Όστιν Γκούλσμπι (Chicago) τάχθηκαν υπέρ της διατήρησης των επιτοκίων.

Η ανακοίνωση επανέφερε διατύπωση που είχε χρησιμοποιηθεί το 2024, υποδηλώνοντας ότι οι πρόσθετες μειώσεις δεν θεωρούνται πλέον δεδομένες καθώς η Fed θα αξιολογεί κάθε φορά τα στοιχεία, την προοπτική της οικονομίας και το ισοζύγιο κινδύνων. Στην πράξη, το μήνυμα είναι πως υπάρχει ελάχιστος χώρος για νέες μειώσεις.

Το διάγραμμα των προβλέψεων («dot plot») έδειξε μόλις μία μείωση για το 2026 και άλλη μία για το 2027, προτού τα επιτόκια επανέλθουν στον «μακροπρόθεσμο» στόχο του 3%. Παράλληλα, επτά αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν θέλουν καμία μείωση το 2026.

Στο μακροοικονομικό σκέλος, η Fed αναθεώρησε προς τα πάνω την πρόβλεψή της για το ΑΕΠ του 2026 στο 2,3%, ενώ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει πάνω από το 2% έως το 2028.

Παράλληλα, η τράπεζα ανακοίνωσε πως ξαναρχίζει τις αγορές κρατικών ομολόγων, ξεκινώντας την Παρασκευή με 40 δισ. δολάρια σε T-bills, λόγω ανησυχιών για πιέσεις στις βραχυπρόθεσμες αγορές χρηματοδότησης.

Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο έντονης πολιτικής φόρτισης, καθώς ο Τζερόμ Πάουελ μπαίνει στους τελευταίους μήνες της θητείας του, με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να ετοιμάζεται να διορίσει νέο επικεφαλής. Οι αγορές βλέπουν ως φαβορί τον Κέβιν Χάσετ, με πιθανότητες 72% στις prediction markets.

Η Fed λειτουργεί επίσης με περιορισμένα επίσημα στοιχεία λόγω της πολύμηνης κυβερνητικής παράλυσης. Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν αγορά εργασίας με χαμηλές προσλήψεις και απολύσεις, αν και ανεπίσημες μετρήσεις καταγράφουν πάνω από 1,1 εκατ. ανακοινωμένες απολύσεις μέχρι τον Νοέμβριο.

Οι αγορές είχαν ήδη προεξοφλήσει τη μείωση, με τα futures Fed Funds να αποτυπώνουν πιθανότητα σχεδόν 90% για τη σημερινή απόφαση. Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις δηλώσεις του προέδρου Τζερόμ Πάουελ, καθώς οι επενδυτές αναζητούν ενδείξεις για το αν η Fed σκοπεύει να διατηρήσει παύση στις αρχές του 2026 ή αν θα υπάρξει συνέχιση των μειώσεων μέσα στο επόμενο έτος.

Πάντως, η απόφαση για επανεκκίνηση της νομισματικής χαλάρωσης ήρθε σε μια δύσκολη περίοδο που οι υπεύθυνοι χάραξης της πολιτικής καλούνται να διαχειριστούν προκλήσεις σε πολλαπλά μέτωπα: από τις πιέσεις Τραμπ και την επίθεση που δέχεται ο ανεξάρτητος χαρακτήρας του θεσμού έως την αβεβαιότητα για την πορεία της οικονομίας υπό τη σκιά των δασμών και το δίλημμα ανάμεσα στην αποδυνάμωση της αγοράς εργασίας και την ανοδική τροχιά του πληθωρισμού.

Τελικά μετά από αρκετούς μήνες αναμονής η FOMC αντέδρασε, καθώς η δραματική επιβράδυνση της αγοράς εργασίας μέτρησε περισσότερο στη ζυγαριά της.

Θυμίζουμε πως το Jobs Report του Αυγούστου έδειξε πως στην οικονομία προστέθηκαν μόλις 22.000 θέσεις εργασίας, ήτοι πολύ κάτω του αναμενόμενου, ενώ συνολικά τη φετινή χρονιά έχουν προστεθεί 598.000 θέσεις εργασίας σε σύγκριση με τα 1,4 εκατ. τους πρώτους οκτώ μήνες του 2024.

Πάντως, ενδιαφέρον σημείο θα είναι η ισορροπία των ψήφων στο συμβούλιο, μετά τον βαθύ διχασμό της συνεδρίασης του Ιουλίου, όπως βέβαια και το περιεχόμενο του αναθεωρημένου dot plot που θα «δώσει» σήμα για την πιθανή τροχιά των επιτοκίων. Οι traders, από την πλευρά τους, ποντάρουν σε δύο ακόμη μετριοπαθείς περικοπές φέτος, στις συνεδριάσεις του Οκτωβρίου και του Δεκεμβρίου.

«Η Ευρώπη έχει κάνει 10 μειώσεις επιτοκίων, εμείς καμία. Παρά τον (Πάουελ), η χώρα μας τα πάει περίφημα. Προχώρα για μια ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα», έγραψε ο Τραμπ σε μια ανάρτηση στην πλατφόρμα του Truth Social.

Οι κεντρικές τράπεζες συνήθως περιορίζουν τις μεταβολές των επιτοκίων σε αλλαγές ενός τετάρτου της μονάδας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η Fed έχει πάντα τη δυνατότητα να αυξήσει ξανά τα επιτόκια αν οι μειώσεις οδηγήσουν σε πληθωρισμό.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει έντονα τον Πάουελ επειδή δεν μειώνει τα επιτόκια όπως ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιθυμεί.

Εξαπολύει τακτικά φραστικές επιθέσεις κατά του επικεφαλής της FED και έχει πει μάλιστα ότι θέλει να τον δει να φεύγει από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα, αλλά δεν σκοπεύει να προσπαθήσει να τον απολύσει.

Οι δύο άνδρες συναντήθηκαν πρόσωπο με πρόσωπο για πρώτη φορά την περασμένη εβδομάδα, με τον Τραμπ να λέει στον Πάουελ ότι «σφάλει» που δεν μειώνει τα επιτόκια.

Η Fed τον Μάιο διατήρησε τα επιτόκια στο εύρος 4,25%-4,50%, όπου βρίσκεται από τον Δεκέμβριο, και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν έκτοτε αναφέρει ότι μπορεί να τα αφήσουν εκεί για μερικούς ακόμη μήνες, καθώς περιμένουν περισσότερη σαφήνεια σχετικά με την δασμολογική πολιτική του Τραμπ.

«Πιστεύω ότι θα μειώσουμε τα επιτόκια άλλη μια φορά τον Ιούνιο και στη συνέχεια βλέπω μια παύση», δήλωσε ο Στουρνάρας στην Καθημερινή. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, ο επικεφαλής της Τράπεζας της Ελλάδος ανέφερε ότι η ΕΚΤ θα συνεχίσει να ακολουθεί μια προσέγγιση που θα βασίζεται σε κάθε συνεδρίαση και στα δεδομένα.

«Εφαρμόζουμε την εξάρτηση από τα δεδομένα. Έτσι, εάν τα εισερχόμενα δεδομένα και η μακροοικονομική ανάλυση επιβεβαιώσουν τις τρέχουσες προοπτικές για σταθεροποίηση του πληθωρισμού και κάπως υποτονική ανάπτυξη, η κατάλληλη αντίδραση τον Ιούνιο θα ήταν να συνεχίσουμε τη νομισματική χαλάρωση και να μειώσουμε τα επιτόκια«, δήλωσε ο Ρεν.

Μετά τον Ιούνιο, «ας παραμείνουμε στο δρόμο της λήψης αποφάσεων με βάση τα δεδομένα και της λήψης αποφάσεων σε κάθε συνεδρίαση, ειδικά καθώς βρισκόμαστε κάτω από τα σύννεφα της εκτεταμένης αβεβαιότητας λόγω της γεωπολιτικής και των εμπορικών πολέμων», δήλωσε ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Φινλανδίας

Στο ίδιο κλίμα, ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας Φρανσουά Βιλερού ντε Γκαλάου δήλωσε ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο για μείωση των επιτοκίων, με τους δασμούς του Τραμπ να ενισχύουν την υπόθεση για να κινηθεί «σύντομα».

Με αυτό συμφωνεί τόσο ο Φινλανδός Ολι Ρεν, όσο και ο Λιθουανός Γκεντιμίνας Σίμκους, οι οποίοι εξέφρασαν επίσης την υποστήριξή τους σε μια νέα μείωση.

Υπέρ μιας νέας μείωσης των επιτοκίων τον Απρίλιο είχε ταχθεί και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας τον Μάρτιο, ωστόσο παρέμεινε επιφυλακτικός λόγω της μεγάλης αβεβαιότητας που υπάρχει.

Όταν η κεντρική τράπεζα μείωσε για τελευταία φορά τα επιτόκια τον Μάρτιο, βελτίωσε τη γλώσσα της γύρω από τη νομισματική πολιτική, η οποία, όπως είπε, «γίνεται σημαντικά λιγότερο περιοριστική», ενώ τον Ιανουάριο, η ΕΚΤ εξακολουθούσε να χαρακτηρίζει τη νομισματική πολιτική ως «περιοριστική».

Η αλλαγή στη γλώσσα ερμηνεύτηκε από ορισμένους οικονομολόγους ως μήνυμα ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής γίνονται πιο προσεκτικοί στο να μειώσουν περαιτέρω τα επιτόκια, δημιουργώντας ερωτήματα για το αν θα μπορούσε να υπάρξει μια παύση στον κύκλο νομισματικής χαλάρωσης.

«Μετά τη συνεδρίαση του Μαρτίου, η ΕΚΤ φάνηκε ότι θα κάνει παύση στην επόμενη συνεδρίαση. Με τα επιτόκια στο άνω άκρο του εύρους των εκτιμήσεων για τα ουδέτερα επιτόκια, η λήψη ανάσας φαινόταν κατάλληλη», ανέφερε ο Carsten Brzeski, παγκόσμιος επικεφαλής μακροοικονομικών της ING, σύμφωνα με το CNBC.

«Ιδιαίτερα καθώς η ευρωφοβία μετά τη γερμανική δημοσιονομική στροφή και οι ισχυρές ευρωπαϊκές προθέσεις να δαπανήσουν περισσότερα για την ασφάλεια και την άμυνα είχαν σαφώς βελτιώσει τις προοπτικές ανάπτυξης της ευρωζώνης. Ωστόσο, από την «Ημέρα της Απελευθέρωσης», η παύση δεν αποτελεί πλέον επιλογή», ανέφερε, υποδηλώνοντας ότι οι παγκόσμιες δασμολογικές πολιτικές έχουν προκαλέσει νέες ανησυχίες για την ανάπτυξη της ευρωζώνης.

Και έτσι, «η ΕΚΤ είναι αναγκασμένη να μειώσει», εκτίμησε ο Brzeski σε σημείωμά του τη Δευτέρα.

Επίσης, τα στοιχεία για το δ΄ τρίμηνο του 2024 δείχνουν επιβράδυνση της αύξησης των μισθών.

Ο πληθωρισμός των υπηρεσιών αποκλιμακώνεται. Ο πυρήνας του πληθωρισμού επίσης έχει μειωθεί. Όλα δείχνουν προς την κατεύθυνση μιας μείωσης τον Απρίλιο. Αλλά δεν έχουμε ακόμα Απρίλιο, βρισκόμαστε στο Μάρτιο. Έχουμε ένα μήνα μπροστά μας, οπότε δεν μπορώ να σας πω ότι θα αποφασίσουμε μείωση. Και η αβεβαιότητα είναι τόσο υψηλή που είναι αδύνατον να γνωρίζουμε τι μπορεί να συμβεί για να αλλάξει η απόφασή μας».

Επανέλαβε δε την εκτίμηση του ότι ότι θα έχουμε άλλες δύο μειώσεις φέτος και ότι το 2% θα είναι το καταληκτικό επίπεδο των επιτοκίων, διευκρινίζοντας ότι δεν μπορεί να προβλέψει το πότε ακριβώς θα γίνουν αυτές οι δύο μειώσεις, καθώς σε συνθήκες τόσο υψηλής αβεβαιότητας, δεν θα ήταν συνετό να είναι τόσο ακριβής.

Ο ίδιος απέκλεισε το ενδεχόμενο το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ να μειωθεί στο 2% αναφέροντας ότι «Πριν από την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την απόφαση για το φρένο χρέους της Γερμανίας, και με έναν πόλεμο δασμών να έρχεται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, μπορεί να υπήρχαν αρκετές ενδείξεις για εξασθένηση της ανάπτυξης ώστε το επιτόκιο να φτάσει όχι στο 1,5%, αλλά ίσως στο 1,75%».

“Η ΕΚΤ δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων”, ξεκαθάρισε η πρόεδρος της ΕΚΤ και επισήμανε ότι “παρά την πρόοδο που σημειώθηκε τα τελευταία τρίμηνα, οι εγχώριες πιέσεις στις τιμές εξακολουθούν να είναι ισχυρές και ο πληθωρισμός είναι πιθανόν να παραμείνει πάνω από τον στόχο”.

Σημείωσε παράλληλα ότι οι πρόσφατες προβολές εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος για τον γενικό πληθωρισμό και τον πυρήνα του πληθωρισμού αναθεωρήθηκαν ανοδικά για το 2024 και το 2025 σε σύγκριση με τις προβολές του Μαρτίου, ενώ και τα τελευταία στοιχεία της Eurostat έδειξαν επιτάχυνση του πληθωρισμού τον Μάιο στο 2,6% από 2,4% τον προηγούμενο μήνα.Unmute

“Δεν θα σας πω σήμερα ή κάποια στιγμή αργότερα αν θα επιλέξουμε να κάνουμε αυτό ή εκείνο”, τόνισε, προσθέτοντας ότι “αυτό που θα σας πω είναι πως πάντα θα πρέπει να έχουμε αρκετά στοιχεία για να λαμβάνουμε τις αποφάσεις μας”.

“Ξέρουμε ότι ο δρόμος μπροστά μας θα είναι ανώμαλος”, ανέφερε, επισημαίνοντας ότι ο πληθωρισμός αναμένεται να συνεχίσει να σημειώνει διακυμάνσεις στα τρέχοντα επίπεδα για το υπόλοιπο έτος και να αρχίσει να υποχωρεί προς τον στόχο μας από το δεύτερο μισό του επόμενου έτους. 

Μείωση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης – Η πρώτη από το 2019

Στην πρώτη μείωση των επιτοκίων της από το 2019 προχώρησε σήμερα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, επιβεβαιώνοντας πλήρως τις εκτιμήσεις των αγορών που είχαν προεξοφλήσει την κίνηση αυτή μετά την σημαντική επιβράδυνση του πληθωρισμού τους τελευταίους μήνες. 

Ειδικότερα, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αποφάσισε να μειώσει τα τρία βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης. Κατά συνέπεια, το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης καθώς και τα επιτόκια της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης και της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων θα μειωθούν σε 4,25%, 4,50% και 3,75% αντιστοίχως, με ισχύ από τις 12 Ιουνίου 2024.

Είχαν προηγηθεί 10 διαδοχικές αυξήσεις των ευρωπαϊκών επιτοκίων από το καλοκαίρι του 2022 -συνολικού ύψους 450 μονάδων βάσης- καθώς η ΕΚΤ πάσχιζε να χαλιναγωγήσει τον ξέφρενο πληθωρισμό μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ενώ στις τελευταίες πέντε συνεδριάσεις η τράπεζα είχε επιλέξει να κρατήσει στάση αναμονής, διατηρώντας αμετάβλητα τα επιτόκια της. 

Με τον πληθωρισμό να έχει πλέον κατρακυλήσει στο 2,4% τον Μάρτιο και τον Απρίλιο από το υψηλό του 10,6% που σημείωσε τον Οκτώβριο του 2022 οι αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας βρήκαν την αναγκαία αυτοπεποίθηση για να κάνουν ένα μικρό βήμα για τη χαλάρωση της πολιτικής τους, μειώνοντας τα επιτόκια τους κατά 25 μονάδες βάσης.

Remaining Time -0:00Fullscreen

Η πρόσφατη -μικρή- ανάκαμψη του πληθωρισμού τον Μάιο, στο 2,6% σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Eurostat, αναμένεται πάντως να προβληματίσει τους αξιωματούχους και θα μπορούσε να λειτουργήσει ως τροχοπέδη και σε νέες μειώσεις των ευρωπαϊκών επιτοκίων. 

Αναλυτικά, όπως αναφέρει η ΕΚΤ σε ανακοίνωση που έδωσε στη δημοσιότητα, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να μειώσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης.

Σύμφωνα με την επικαιροποιημένη αξιολόγηση όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό, τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική, κρίνεται τώρα ενδεδειγμένο να μετριαστεί ο βαθμός συσταλτικής μεταβολής της νομισματικής πολιτικής έπειτα από εννέα μήνες διατήρησης σταθερών επιτοκίων. Από τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου τον Σεπτέμβριο του 2023 και μετά, ο πληθωρισμός έχει μειωθεί κατά περισσότερες από 2,5 ποσοστιαίες μονάδες και οι προοπτικές για τον πληθωρισμό έχουν βελτιωθεί σημαντικά. Ο υποκείμενος πληθωρισμός έχει επίσης υποχωρήσει, ενισχύοντας τις ενδείξεις ότι οι πιέσεις στις τιμές έχουν εξασθενήσει, και οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό έχουν μειωθεί σε όλους τους ορίζοντες. Η νομισματική πολιτική έχει διατηρήσει περιοριστικές τις συνθήκες χρηματοδότησης. Ο περιορισμός της ζήτησης και η σταθεροποίηση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό έχουν συμβάλει σημαντικά στην επαναφορά του πληθωρισμού σε χαμηλότερα επίπεδα.

Ταυτόχρονα, παρά την πρόοδο που σημειώθηκε τα τελευταία τρίμηνα, οι εγχώριες πιέσεις στις τιμές εξακολουθούν να είναι ισχυρές καθώς ο ρυθμός ανόδου των μισθών είναι αυξημένος, και ο πληθωρισμός είναι πιθανόν να παραμείνει πάνω από τον στόχο για μεγάλο διάστημα του επόμενου έτους επίσης.

Οι πιο πρόσφατες προβολές εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος για τον γενικό πληθωρισμό και τον πυρήνα του πληθωρισμού έχουν αναθεωρηθεί προς τα πάνω για το 2024 και το 2025 σε σύγκριση με τις προβολές του Μαρτίου. Οι εμπειρογνώμονες αναμένουν τώρα ότι ο γενικός πληθωρισμός θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,5% το 2024, 2,2% το 2025 και 1,9% το 2026.

Όσον αφορά τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, προβλέπουν ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,8% το 2024, 2,2% το 2025 και 2,0% το 2026. Ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης αναμένεται να επιταχυνθεί σε 0,9% το 2024, 1,4% το 2025 και 1,6% το 2026. 

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι αποφασισμένο να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα επανέλθει εγκαίρως στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%. Θα διατηρήσει τα επιτόκια πολιτικής επαρκώς περιοριστικά για όσο χρονικό διάστημα κρίνεται απαραίτητο για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να ακολουθεί μια προσέγγιση που βασίζεται στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και να λαμβάνει αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης έκτασης και διάρκειας της συσταλτικής μεταβολής της νομισματικής πολιτικής.

Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοοικονομικών στοιχείων, για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και για την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Τα προγράμματα PEPP και APP

Το Διοικητικό Συμβούλιο επιβεβαίωσε επίσης σήμερα ότι θα μειώσει τους τίτλους που διακρατεί το Ευρωσύστημα στο πλαίσιο του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP) κατά 7,5 δισεκ. ευρώ μηνιαίως κατά μέσο όρο το β΄ εξάμηνο του τρέχοντος έτους.

Οι λεπτομερείς όροι της μείωσης αυτής θα είναι γενικά παρεμφερείς με εκείνους που ίσχυσαν για το πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP). Το χαρτοφυλάκιο APP μειώνεται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά κεφαλαίου από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να επανεπενδύει πλήρως τα ποσά κεφαλαίου από την εξόφληση τίτλων που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP κατά τη λήξη τους μέχρι το τέλος του Ιουνίου 2024. Στη διάρκεια του β΄ εξαμήνου του έτους, θα μειώσει το μέγεθος του χαρτοφυλακίου PEPP κατά 7,5 δισεκ. ευρώ μηνιαίως κατά μέσο όρο. Το Διοικητικό Συμβούλιο σκοπεύει να τερματίσει τις επανεπενδύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP στο τέλος του 2024.

Το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να εφαρμόζει ευελιξία στις επανεπενδύσεις ποσών από την εξόφληση τίτλων του χαρτοφυλακίου PEPP καθώς φθάνουν στη λήξη τους, με σκοπό να αντιμετωπίζονται οι κίνδυνοι για τον μηχανισμό μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής που σχετίζονται με την πανδημία.

Πράξεις αναχρηματοδότησης

Καθώς οι τράπεζες αποπληρώνουν τα ποσά που δανείστηκαν στο πλαίσιο των στοχευμένων πράξεων πιο μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης, το Διοικητικό Συμβούλιο θα αξιολογεί τακτικά το πώς οι στοχευμένες πράξεις χρηματοδότησης και η συνεχιζόμενη αποπληρωμή τους συνεισφέρουν στην κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής του.

Είχαν προηγηθεί 10 διαδοχικές αυξήσεις των ευρωπαϊκών επιτοκίων από το καλοκαίρι του 2022 – συνολικού ύψους 450 μονάδων βάσης – καθώς η ΕΚΤ πάσχιζε να χαλιναγωγήσει τον ξέφρενο πληθωρισμό μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ενώ στις τελευταίες πέντε συνεδριάσεις της η τράπεζα είχε επιλέξει να κρατήσει στάση αναμονής, διατηρώντας αμετάβλητα τα επιτόκια της. 

Με τον πληθωρισμό να έχει πλέον κατρακυλήσει στο 2,4% τον Μάρτιο και τον Απρίλιο από το υψηλό του 10,6% που σημείωσε τον Οκτώβριο του 2022 οι αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας βρήκαν την αναγκαία αυτοπεποίθηση για να κάνουν ένα μικρό βήμα για τη χαλάρωση της πολιτικής τους, μειώνοντας τα επιτόκια τους κατά 25 μονάδες βάσης.Unmute

Η πρόσφατη -μικρή- ανάκαμψη του πληθωρισμού τον Μάιο, στο 2,6% σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Eurostat, αναμένεται πάντως να προβληματίσει τους αξιωματούχους και θα μπορούσε να λειτουργήσει ως τροχοπέδη και σε νέες μειώσεις των ευρωπαϊκών επιτοκίων. 

Η ανακοίνωση της ΕΚΤ

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να μειώσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Σύμφωνα με την επικαιροποιημένη αξιολόγηση όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό, τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική, κρίνεται τώρα ενδεδειγμένο να μετριαστεί ο βαθμός συσταλτικής μεταβολής της νομισματικής πολιτικής έπειτα από εννέα μήνες διατήρησης σταθερών επιτοκίων. Από τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου τον Σεπτέμβριο του 2023 και μετά, ο πληθωρισμός έχει μειωθεί κατά περισσότερες από 2,5 ποσοστιαίες μονάδες και οι προοπτικές για τον πληθωρισμό έχουν βελτιωθεί σημαντικά. Ο υποκείμενος πληθωρισμός έχει επίσης υποχωρήσει, ενισχύοντας τις ενδείξεις ότι οι πιέσεις στις τιμές έχουν εξασθενήσει, και οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό έχουν μειωθεί σε όλους τους ορίζοντες. Η νομισματική πολιτική έχει διατηρήσει περιοριστικές τις συνθήκες χρηματοδότησης. Ο περιορισμός της ζήτησης και η σταθεροποίηση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό έχουν συμβάλει σημαντικά στην επαναφορά του πληθωρισμού σε χαμηλότερα επίπεδα.

Ταυτόχρονα, παρά την πρόοδο που σημειώθηκε τα τελευταία τρίμηνα, οι εγχώριες πιέσεις στις τιμές εξακολουθούν να είναι ισχυρές καθώς ο ρυθμός ανόδου των μισθών είναι αυξημένος, και ο πληθωρισμός είναι πιθανόν να παραμείνει πάνω από τον στόχο για μεγάλο διάστημα του επόμενου έτους επίσης. Οι πιο πρόσφατες προβολές εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος για τον γενικό πληθωρισμό και τον πυρήνα του πληθωρισμού έχουν αναθεωρηθεί προς τα πάνω για το 2024 και το 2025 σε σύγκριση με τις προβολές του Μαρτίου. Οι εμπειρογνώμονες αναμένουν τώρα ότι ο γενικός πληθωρισμός θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,5% το 2024, 2,2% το 2025 και 1,9% το 2026. Όσον αφορά τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, προβλέπουν ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,8% το 2024, 2,2% το 2025 και 2,0% το 2026. Ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης αναμένεται να επιταχυνθεί σε 0,9% το 2024, 1,4% το 2025 και 1,6% το 2026.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι αποφασισμένο να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα επανέλθει εγκαίρως στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%. Θα διατηρήσει τα επιτόκια πολιτικής επαρκώς περιοριστικά για όσο χρονικό διάστημα κρίνεται απαραίτητο για την επίτευξη αυτού του στόχου. Το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να ακολουθεί μια προσέγγιση που βασίζεται στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και να λαμβάνει αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης έκτασης και διάρκειας της συσταλτικής μεταβολής της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοοικονομικών στοιχείων, για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και για την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Το Διοικητικό Συμβούλιο επιβεβαίωσε επίσης σήμερα ότι θα μειώσει τους τίτλους που διακρατεί το Ευρωσύστημα στο πλαίσιο του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP) κατά 7,5 δισεκ. ευρώ μηνιαίως κατά μέσο όρο το β΄ εξάμηνο του τρέχοντος έτους. Οι λεπτομερείς όροι της μείωσης αυτής θα είναι γενικά παρεμφερείς με εκείνους που ίσχυσαν για το πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP).

Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να μειώσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Κατά συνέπεια, το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης καθώς και τα επιτόκια της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης και της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων θα μειωθούν σε 4,25%, 4,50% και 3,75% αντιστοίχως, με ισχύ από τις 12 Ιουνίου 2024.

Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)
Το χαρτοφυλάκιο APP μειώνεται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά κεφαλαίου από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να επανεπενδύει πλήρως τα ποσά κεφαλαίου από την εξόφληση τίτλων που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP κατά τη λήξη τους μέχρι το τέλος του Ιουνίου 2024. Στη διάρκεια του β΄ εξαμήνου του έτους, θα μειώσει το μέγεθος του χαρτοφυλακίου PEPP κατά 7,5 δισεκ. ευρώ μηνιαίως κατά μέσο όρο. Το Διοικητικό Συμβούλιο σκοπεύει να τερματίσει τις επανεπενδύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP στο τέλος του 2024.

Το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να εφαρμόζει ευελιξία στις επανεπενδύσεις ποσών από την εξόφληση τίτλων του χαρτοφυλακίου PEPP καθώς φθάνουν στη λήξη τους, με σκοπό να αντιμετωπίζονται οι κίνδυνοι για τον μηχανισμό μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής που σχετίζονται με την πανδημία.

Πράξεις αναχρηματοδότησης

Καθώς οι τράπεζες αποπληρώνουν τα ποσά που δανείστηκαν στο πλαίσιο των στοχευμένων πράξεων πιο μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης, το Διοικητικό Συμβούλιο θα αξιολογεί τακτικά το πώς οι στοχευμένες πράξεις χρηματοδότησης και η συνεχιζόμενη αποπληρωμή τους συνεισφέρουν στην κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής του.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα επανέλθει στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, το μέσο για την προστασία της μετάδοσης (Transmission Protection Instrument – TPI) είναι διαθέσιμο για να αντισταθμίζει ανεπιθύμητες, άτακτες εξελίξεις στην αγορά που θέτουν σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, επιτρέποντας έτσι στο Διοικητικό Συμβούλιο να εκπληρώνει πιο αποτελεσματικά την αποστολή του για σταθερότητα των τιμών.

Σήμερα Πέμπτη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να μειώσει τα βασικό επιτόκιο καταθέσεων στο 3,75% από 4% και το βασικό επιτόκιο αναχρηματοδότησης στο 4,25% από 4,5%, σηματοδοτώντας την έναρξη του καθοδικού κύκλου τους.

Η μείωση του επιτοκίου αναχρηματοδότησης θα είναι η πρώτη μετά από σχεδόν μία 10ετία και συγκεκριμένα από τον Σεπτέμβριο του 2014. Τότε, το συγκεκριμένο επιτόκιο διαμορφώθηκε στο -0,20% από -0,10%, σε μία χρονιά που η ΕΚΤ εισήλθε στην περίοδο των αρνητικών επιτοκίων και λίγο μετά στην ποσοτική χαλάρωση για να αποφύγει το ενδεχόμενο αντιπληθωρισμού στην Ευρωζώνη. Η περίοδος αυτή είναι, βέβαια, πολύ μακρινή και πιθανότατα δεν θα επαναληφθεί στο ορατό μέλλον.

Αυτό που μάλλον θα δούμε είναι τα επιτόκια της ΕΚΤ να μειώνονται σταδιακά έως και το δεύτερο εξάμηνο 2025, σε ένα επίπεδο της τάξης του 2% – 2,5%, σύμφωνα με δηλώσεις στελεχών της ΕΚΤ και τις εκτιμήσεις οικονομολόγων. Η ταχύτητα και το μέγεθος της μείωσής τους θα εξαρτηθεί κυρίως από την πορεία που ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει στο 2% που είναι ο στόχος της ΕΚΤ και δευτερευόντως από τη γενικότερη πορεία της οικονομίας, δηλαδή την ταχύτητα ανάκαμψης.

Το γεγονός ότι υπάρχουν ακόμη κάποιες αμφιβολίες για την ταχύτητα μείωσης του πληθωρισμού – ο οποίος τον Μάΐο αυξήθηκε περισσότερο από το αναμενόμενο, στο 2,6%- έχει «ψαλιδίσει» τις προσδοκίες που υπήρχαν στην αρχή του έτους για ταχύτερη μείωση των επιτοκίων.

Στελέχη της ΕΚΤ με σημαντική επιρροή, όπως η Ίζαμπελ Σνάμπελ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής που είναι αρμόδια για τις εισηγήσεις των αποφάσεων νομισματικής πολιτικής και ο πρόεδρος της Μπούντεσμπανκ, Γιόαχιμ Νάγκελ, έχουν δηλώσει δημόσια ότι δεν θεωρούν σκόπιμο να γίνει πολύ γρήγορά, δηλαδή στη συνεδρίαση του Ιουλίου, η δεύτερη μείωση των επιτοκίων. Επομένως, το πιθανότερο είναι να δούμε μία επόμενη μείωση, επίσης κατά 25 μονάδες βάσης, τον Σεπτέμβριο και ενδεχομένως μία τρίτη, αντίστοιχου μεγέθους, τον Δεκέμβριο.

Πότε θα μειωθούν οι δόσεις των στεγαστικών

Από την ταχύτητα μείωσης των επιτοκίων της ΕΚΤ θα εξαρτηθεί και το πότε θα αρχίσει η μείωση των δόσεων για όσους έχουν στεγαστικά δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο. Οι δόσεις των δανείων αυτών είχαν «παγώσει» από τις τράπεζες από τον Μάιο του 2023 – με το πάγωμα να ισχύει, μετά την φετινή ανανέωσή του, έως τον Μάιο του 2025 – με βάση το επιτόκιο αναφοράς που ίσχυε στα τέλη του Μαρτίου 2023 μείον 20 μονάδες βάσης.

Δεδομένου ότι τον Μάρτιο του 2023 το επιτόκιο χορηγήσεων της ΕΚΤ ανερχόταν στο 3,5% και το τρίμηνο Euribor – το οποίο αποτελεί τη βάση αναφοράς για τα περισσότερα στεγαστικά δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο – λίγο πάνω από το 3%, οι δόσεις των δανείων «κλείδωσαν» με το Euribor χαμηλότερα από το 3%.

Μετά τον Μάρτιο του 2023, η ΕΚΤ προχώρησε σε τέσσερις ακόμη αυξήσεις επιτοκίων, με το τρίμηνο Euribor να κυμαίνεται σήμερα στο 3,8%.

Επομένως,τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ θα πρέπει να μειωθούν πέντε φορές, αν οι μειώσεις είναι της τάξης των 25 μονάδων βάσης η κάθε μία (ή λιγότερες αν οι μειώσεις είναι μεγαλύτερου μεγέθους), για να έχουν οι συγκεκριμένοι δανειολήπτες οικονομικό όφελος. Με τα σημερινά δεδομένα, το πιθανότερο είναι ότι η μείωση των δόσεων θα ξεκινήσει μέσα στο 2025 και θα ολοκληρωθεί στο ίδιο έτος ανάλογα με το επίπεδο όπου θα σταθεροποιηθούν τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ.

Την ερχόμενη Πέμπτη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να μειώσει τα βασικό επιτόκιο καταθέσεων στο 3,75% από 4% και το βασικό επιτόκιο αναχρηματοδότησης στο 4,25% από 4,5%, σηματοδοτώντας την έναρξη του καθοδικού κύκλου τους.

Η μείωση του επιτοκίου αναχρηματοδότησης θα είναι η πρώτη μετά από σχεδόν μία 10ετία και συγκεκριμένα από τον Σεπτέμβριο του 2014. Τότε, το συγκεκριμένο επιτόκιο διαμορφώθηκε στο -0,20% από -0,10%, σε μία χρονιά που η ΕΚΤ εισήλθε στην περίοδο των αρνητικών επιτοκίων και λίγο μετά στην ποσοτική χαλάρωση για να αποφύγει το ενδεχόμενο αντιπληθωρισμού στην Ευρωζώνη. Η περίοδος αυτή είναι, βέβαια, πολύ μακρινή και πιθανότατα δεν θα επαναληφθεί στο ορατό μέλλον.

Αυτό που μάλλον θα δούμε είναι τα επιτόκια της ΕΚΤ να μειώνονται σταδιακά έως και το δεύτερο εξάμηνο 2025, σε ένα επίπεδο της τάξης του 2% – 2,5%, σύμφωνα με δηλώσεις στελεχών της ΕΚΤ και τις εκτιμήσεις οικονομολόγων. Η ταχύτητα και το μέγεθος της μείωσής τους θα εξαρτηθεί κυρίως από την πορεία που ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει στο 2% που είναι ο στόχος της ΕΚΤ και δευτερευόντως από τη γενικότερη πορεία της οικονομίας, δηλαδή την ταχύτητα ανάκαμψης.

Το γεγονός ότι υπάρχουν ακόμη κάποιες αμφιβολίες για την ταχύτητα μείωσης του πληθωρισμού – ο οποίος τον Μάΐο αυξήθηκε περισσότερο από το αναμενόμενο, στο 2,6%- έχει «ψαλιδίσει» τις προσδοκίες που υπήρχαν στην αρχή του έτους για ταχύτερη μείωση των επιτοκίων.

Στελέχη της ΕΚΤ με σημαντική επιρροή, όπως η Ίζαμπελ Σνάμπελ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής που είναι αρμόδια για τις εισηγήσεις των αποφάσεων νομισματικής πολιτικής και ο πρόεδρος της Μπούντεσμπανκ, Γιόαχιμ Νάγκελ, έχουν δηλώσει δημόσια ότι δεν θεωρούν σκόπιμο να γίνει πολύ γρήγορά, δηλαδή στη συνεδρίαση του Ιουλίου, η δεύτερη μείωση των επιτοκίων. Επομένως, το πιθανότερο είναι να δούμε μία επόμενη μείωση, επίσης κατά 25 μονάδες βάσης, τον Σεπτέμβριο και ενδεχομένως μία τρίτη, αντίστοιχου μεγέθους, τον Δεκέμβριο.

Πότε θα μειωθούν οι δόσεις των στεγαστικών

Από την ταχύτητα μείωσης των επιτοκίων της ΕΚΤ θα εξαρτηθεί και το πότε θα αρχίσει η μείωση των δόσεων για όσους έχουν στεγαστικά δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο. Οι δόσεις των δανείων αυτών είχαν «παγώσει» από τις τράπεζες από τον Μάιο του 2023 – με το πάγωμα να ισχύει, μετά την φετινή ανανέωσή του, έως τον Μάιο του 2025 – με βάση το επιτόκιο αναφοράς που ίσχυε στα τέλη του Μαρτίου 2023 μείον 20 μονάδες βάσης.

Δεδομένου ότι τον Μάρτιο του 2023 το επιτόκιο χορηγήσεων της ΕΚΤ ανερχόταν στο 3,5% και το τρίμηνο Euribor – το οποίο αποτελεί τη βάση αναφοράς για τα περισσότερα στεγαστικά δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο – λίγο πάνω από το 3%, οι δόσεις των δανείων «κλείδωσαν» με το Euribor χαμηλότερα από το 3%.

Μετά τον Μάρτιο του 2023, η ΕΚΤ προχώρησε σε τέσσερις ακόμη αυξήσεις επιτοκίων, με το τρίμηνο Euribor να κυμαίνεται σήμερα στο 3,8%.

Επομένως,τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ θα πρέπει να μειωθούν πέντε φορές, αν οι μειώσεις είναι της τάξης των 25 μονάδων βάσης η κάθε μία (ή λιγότερες αν οι μειώσεις είναι μεγαλύτερου μεγέθους), για να έχουν οι συγκεκριμένοι δανειολήπτες οικονομικό όφελος. Με τα σημερινά δεδομένα, το πιθανότερο είναι ότι η μείωση των δόσεων θα ξεκινήσει μέσα στο 2025 και θα ολοκληρωθεί στο ίδιο έτος ανάλογα με το επίπεδο όπου θα σταθεροποιηθούν τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ.