Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 1 εκατομμύριο ψηφιακές μαστογραφίες, με δεκάδες χιλιάδες γυναίκες να παραπέμπονται για περαιτέρω ιατρική διερεύνηση, δίνοντας τη δυνατότητα για έγκαιρη φροντίδα και παρέμβαση.

Το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» για τον καρκίνο του μαστού αποτελεί μέρος του πρώτου ολοκληρωμένου Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης που εφαρμόζεται στη χώρα μας. Η πρωτοβουλία στοχεύει στον έγκαιρο εντοπισμό βασικών χρόνιων νοσημάτων που συνδέονται με υψηλά ποσοστά θνησιμότητας, όπως ο καρκίνος και οι καρδιαγγειακές παθήσεις.

Μέσω της καθιέρωσης δωρεάν προληπτικών εξετάσεων επιδιώκεται η έγκαιρη διάγνωση ασθενειών πριν εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα.

Το πρόγραμμα για τον καρκίνο του μαστού απευθύνεται σε όλες τις γυναίκες ηλικίας 45 έως 74 ετών που βρίσκονται στην Ελλάδα και διαθέτουν Α.Μ.Κ.Α., είτε είναι ασφαλισμένες είτε ανασφάλιστες. Σημαντικό στοιχείο της εφαρμογής του είναι η αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών, οι οποίες διευκολύνουν την ενημέρωση των δικαιούχων και την οργάνωση των εξετάσεων. Μέσω της ψηφιακής ειδοποίησης και των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, οι ωφελούμενες μπορούν να προγραμματίσουν εύκολα και άμεσα τη μαστογραφία τους χωρίς οικονομική επιβάρυνση.

Οι εξετάσεις που καλύπτονται από το πρόγραμμα συνθέτουν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου. Η βασική εξέταση είναι η ψηφιακή μαστογραφία, η οποία παρέχεται δωρεάν σε όλες τις γυναίκες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Η μαστογραφία αποτελεί τη σημαντικότερη μέθοδο έγκαιρης ανίχνευσης πιθανών αλλοιώσεων στον μαστό.

Σε περιπτώσεις όπου προκύπτει κάποιο εύρημα ή κρίνεται απαραίτητη περαιτέρω διερεύνηση, το πρόγραμμα καλύπτει και πρόσθετες διαγνωστικές εξετάσεις. Συγκεκριμένα, παρέχεται δωρεάν υπερηχογράφημα μαστού, ενώ όπου απαιτείται πραγματοποιείται και κλινική εξέταση από ιατρό για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.

Η υλοποίηση του προγράμματος γίνεται μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου δημόσιων και ιδιωτικών δομών υγείας σε ολόκληρη τη χώρα. Διαγνωστικά κέντρα και νοσοκομεία συμμετέχουν στη διαδικασία, προσφέροντας τη δυνατότητα στις γυναίκες να πραγματοποιούν τις εξετάσεις τους κοντά στον τόπο κατοικίας τους. Με αυτό τον τρόπο επιδιώκεται η ενίσχυση της συμμετοχής στον προληπτικό έλεγχο και η άρση γεωγραφικών ή οικονομικών εμποδίων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» για τον καρκίνο του μαστού αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εθνικής στρατηγικής πρόληψης που καλύπτει σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού. Στο πλαίσιο του ίδιου προγράμματος παρέχονται επίσης δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και τον καρκίνο του παχέος εντέρου, καθώς και εξετάσεις για την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Παράλληλα, στο ίδιο πλαίσιο, περιλαμβάνονται προγράμματα που σχετίζονται με την πρόληψη της νεφρικής δυσλειτουργίας και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ενηλίκων.

Όπως τονίζει χαρακτηριστικά η αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, «η ενίσχυση των προγραμμάτων προληπτικού ελέγχου αποτελεί βασική προτεραιότητα για την πολιτική δημόσιας υγείας που έχει χαράξει η χώρα μας, καθώς η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της υγείας του πληθυσμού και στη μείωση των πρόωρων θανάτων».

Τα έως σήμερα αποτελέσματα του προγράμματος αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η συστηματική πρόληψη στη δημόσια υγεία. Ο μεγάλος αριθμός εξετάσεων και τα ευρήματα που εντοπίστηκαν σε πρώιμο στάδιο υπογραμμίζουν τη σημασία της συμμετοχής των πολιτών σε οργανωμένα προγράμματα προληπτικού ελέγχου.

Η μελέτη δείχνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αξιολογήσει στις μαστογραφίες τη συσσώρευση ασβεστίου στις αρτηρίες του μαστού. Αυτή η ασβεστοποίηση των αρτηριών συνδέεται στενά με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου και θανάτου.

Στη μελέτη συμμετείχαν 123.762 γυναίκες που είχαν υποβληθεί σε προληπτικό έλεγχο μαστού και δεν είχαν γνωστό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν Τεχνητή Νοημοσύνη για να αναλύσουν την ποσότητα ασβεστίου που είχε συσσωρευτεί στις αρτηρίες του μαστού. Αυτή η ποσότητα κατηγοριοποιήθηκε ως σοβαρή, μέτρια, ήπια ή ανύπαρκτη.

Οι επιστήμονες συνέκριναν αυτά τα δεδομένα με το αν οι γυναίκες εμφάνισαν στη συνέχεια σοβαρή καρδιαγγειακή νόσο, όπως εγκεφαλικό επεισόδιο, έμφραγμα ή θάνατο από καρδιαγγειακά αίτια.

Τα πρώτα ευρήματα

Όπως διαπίστωσαν, γυναίκες με ήπια ασβεστοποίηση είχαν περίπου 30% υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής καρδιαγγειακής νόσου σε σύγκριση με όσες δεν είχαν ασβεστοποίηση. Οι γυναίκες με μέτρια ασβεστοποίηση είχαν πάνω από 70% αυξημένο κίνδυνο, ενώ σε γυναίκες με σοβαρή ασβεστοποίηση ο κίνδυνος ήταν δύο έως τρεις φορές υψηλότερος.

Αυτό το εύρημα ίσχυε ακόμη και για γυναίκες κάτω των 50 ετών, μία ομάδα που συχνά θεωρείται χαμηλού κινδύνου. Επίσης, παρέμενε ισχυρό ακόμη και όταν λαμβάνονταν υπόψη άλλοι παράγοντες κινδύνου, όπως ο διαβήτης και το κάπνισμα.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο Emory στις ΗΠΑ, επισημαίνουν ότι αυτή η τεχνική θα μπορούσε να βοηθήσει στον εντοπισμό πολλών γυναικών που πάσχουν από αδιάγνωστη ή μη θεραπευμένη καρδιαγγειακή νόσο. Παράλληλα, τονίζουν ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα μπορούσαν να εξετάσουν την ενσωμάτωση αυτής της τεχνολογίας στα ήδη υπάρχοντα προγράμματα μαστογραφικού ελέγχου, φτάνοντας ενδεχομένως σε δεκάδες εκατομμύρια γυναίκες κάθε χρόνο χωρίς πρόσθετες υποδομές.

Τα κύρια βήματα που απαιτούνται, καταλήγουν οι ερευνητές, είναι η ενσωμάτωση του εργαλείου Τεχνητής Νοημοσύνης στις υπάρχουσες ροές απεικόνισης και η θέσπιση σαφών κατευθυντήριων γραμμών για την ενημέρωση γιατρών και ασθενών.