Σπύρος Σιδέρης

Για τους υποστηρικτές της νέας στρατηγικής, πρόκειται για την κάλυψη μιας «τυφλής ζώνης» της δυτικής ασφάλειας. Για τους επικριτές της, όμως, πρόκειται για μια βαθιά πολιτικοποιημένη επιλογή που μπορεί να αναδιαμορφώσει όχι μόνο την αμερικανική αντιτρομοκρατική πολιτική, αλλά και τις σχέσεις της Ουάσιγκτον με τους Ευρωπαίους συμμάχους της.

Μια νέα στρατηγική με σαφές πολιτικό αποτύπωμα

Κατά τη διάρκεια της διεθνούς διάσκεψης που διοργάνωσε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ με τη συμμετοχή εκπροσώπων περίπου 70 χωρών, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο παρουσίασε το νέο δόγμα της κυβέρνησης Τραμπ.

«Για πολλά χρόνια αγνοήσαμε την εξτρεμιστική βία που προέρχεται από την πολιτική Αριστερά. Ήρθε η ώρα να εξαλειφθεί αυτό το κακό», δήλωσε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η διεθνής κοινότητα έχει υποτιμήσει έναν αυξανόμενο κίνδυνο.

Η στρατηγική του 2026 κατατάσσει πλέον ως βασικές απειλές την ισλαμιστική τρομοκρατία, την τρομοκρατία που συνδέεται με τα καρτέλ ναρκωτικών και την τρομοκρατία της άκρας Αριστεράς, στην οποία εντάσσονται αναρχικές και αντιφασιστικές οργανώσεις, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση. Παράλληλα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε νέα πολιτική περιορισμού θεωρήσεων εισόδου για άτομα που συνδέονται με τέτοιες οργανώσεις.

Το παρασκήνιο πίσω από την αλλαγή

Η μετατόπιση αυτή δεν θεωρείται τυχαία.

Στο εσωτερικό της αμερικανικής διοίκησης εκτιμάται ότι ο Λευκός Οίκος επιδιώκει να επανακαθορίσει το πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης για την ασφάλεια, λίγους μήνες πριν ενταθεί ο πολιτικός κύκλος ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Παράλληλα, η νέα προσέγγιση συνδέεται με τη σκληρή στάση της κυβέρνησης απέναντι σε κυβερνήσεις όπως εκείνες της Κούβας και της Βενεζουέλας, αλλά και με την προσπάθεια να αναδειχθούν πιθανές διεθνείς διασυνδέσεις ένοπλων αριστερών οργανώσεων με κράτη που η Ουάσιγκτον θεωρεί εχθρικά, χωρίς πάντως να έχουν παρουσιαστεί δημόσια τεκμηριωμένα στοιχεία για αρκετούς από αυτούς τους ισχυρισμούς.

Σύμφωνα με τον Μάρκο Ρούμπιο, η νέα στρατηγική δεν περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα διεθνές δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κυβερνήσεων, υπηρεσιών ασφαλείας και οικονομικών αρχών, ώστε να αντιμετωπίζονται διασυνοριακά δίκτυα που, κατά την αμερικανική εκτίμηση, χρηματοδοτούν ή υποστηρίζουν εξτρεμιστικές ενέργειες.

Από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες στην Αντίφα

Η έννοια της «τρομοκρατίας της άκρας Αριστεράς» δεν είναι καινούργια.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οργανώσεις όπως η Φράξια Κόκκινος Στρατός στη Δυτική Γερμανία, οι Ερυθρές Ταξιαρχίες στην Ιταλία και οι Ένοπλες Επαναστατικές Δυνάμεις της Κολομβίας (FARC) στη Λατινική Αμερική πραγματοποίησαν δολοφονίες, απαγωγές και βομβιστικές επιθέσεις με στόχο την ανατροπή του πολιτικού συστήματος.

Σήμερα, όμως, το επίκεντρο της συζήτησης μεταφέρεται σε πιο χαλαρά οργανωμένα δίκτυα, όπως η Αντίφα, την οποία η κυβέρνηση Τραμπ παρουσιάζει ως σημαντική απειλή. Οι υποστηρικτές της Αντίφα απορρίπτουν τον χαρακτηρισμό αυτό, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για αποκεντρωμένο αντιφασιστικό κίνημα και όχι για ενιαία οργάνωση.

Ωστόσο, στις Ηνωμένες Πολιτείες, αρκετά μέλη ή άτομα που συνδέθηκαν με τέτοιες ομάδες έχουν τα τελευταία χρόνια καταδικαστεί για βίαιες επιθέσεις κατά αστυνομικών ή δημόσιων λειτουργών, γεγονός που η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ως βασικό επιχείρημα για τη νέα πολιτική.

Οι αριθμοί που διχάζουν

Εδώ ακριβώς ξεκινά η μεγάλη αντιπαράθεση.

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η αριστερή πολιτική βία έχει υποτιμηθεί επί δεκαετίες και επικαλείται ιστορικά στοιχεία σύμφωνα με τα οποία μεγάλο μέρος των τρομοκρατικών ενεργειών στη Δύση, κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, προερχόταν από οργανώσεις της άκρας Αριστεράς.

Από την άλλη πλευρά, αναλυτές και οργανώσεις προστασίας δικαιωμάτων επισημαίνουν ότι τα πιο πρόσφατα στοιχεία παρουσιάζουν διαφορετική εικόνα. Έρευνες του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS) δείχνουν ότι, παρότι οι επιθέσεις που αποδίδονται σε αριστερές ομάδες εμφανίζουν αύξηση τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν να βρίσκονται αισθητά χαμηλότερα από τα ιστορικά επίπεδα βίας που αποδίδονται είτε στην ακροδεξιά είτε σε τζιχαντιστικές οργανώσεις.

Παράλληλα, οργανώσεις όπως η Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών (ACLU) προειδοποιούν ότι η διεύρυνση των αντιτρομοκρατικών εργαλείων μπορεί να οδηγήσει σε στοχοποίηση νόμιμων πολιτικών κινητοποιήσεων ή διαδηλώσεων, εφόσον τα όρια μεταξύ βίαιης δράσης και πολιτικού ακτιβισμού δεν καθοριστούν με σαφήνεια.

Ένα νέο γεωπολιτικό αφήγημα

Πέρα από το καθαρά επιχειρησιακό σκέλος, αρκετοί αναλυτές βλέπουν στη νέα στρατηγική μια προσπάθεια αναδιαμόρφωσης του ευρύτερου γεωπολιτικού αφηγήματος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να παρουσιάσει την ιδεολογική αντιπαράθεση με τον ριζοσπαστικό αριστερό εξτρεμισμό ως μέρος μιας συνολικής σύγκρουσης με αυταρχικά καθεστώτα και δίκτυα που, κατά την Ουάσιγκτον, επιδιώκουν να αποσταθεροποιήσουν τις δυτικές δημοκρατίες.

Το ερώτημα που μένει ανοικτό είναι αν αυτή η νέα προσέγγιση θα οδηγήσει πράγματι σε αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση πραγματικών απειλών ή αν θα εντείνει την πολιτική πόλωση στις Ηνωμένες Πολιτείες και θα προκαλέσει νέες τριβές με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Η αντιπαράθεση, πλέον, δεν αφορά μόνο το ποιος αποτελεί τη μεγαλύτερη τρομοκρατική απειλή, αλλά και το ποιος καθορίζει τους όρους με τους οποίους ορίζεται η ίδια η έννοια της τρομοκρατίας στον 21ο αιώνα.

Σπύρος Σιδέρης

Το μήνυμα προς τις χώρες που συνεργάζονται με την Αμερική είναι σαφές: όποιος στηρίζει τη Χάγη, ενώ ταυτόχρονα βασίζεται στην αμερικανική βοήθεια ή στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με σοβαρό πολιτικό και διπλωματικό κόστος.

Η εντολή είναι να «απενεργοποιηθεί» το Δικαστήριο

Στις 13 Ιουλίου 2026, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε μια ευρεία εκστρατεία που, σύμφωνα με την επίσημη διατύπωση, θα αξιοποιήσει ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό ώστε να εμποδίσει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να ασκεί διώξεις σε βάρος Αμερικανών πολιτών.

Το σχέδιο δεν περιορίζεται σε νέες κυρώσεις. Περιλαμβάνει ανακλήσεις θεωρήσεων εισόδου, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις για στελέχη του Δικαστηρίου, οικονομικά μέτρα κατά συνεργαζόμενων οργανισμών και διπλωματικές παρεμβάσεις προς κυβερνήσεις που αναγνωρίζουν τη δικαιοδοσία του.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο να πιέσει κράτη είτε να αποχωρήσουν από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο είτε να απορρίψουν δημόσια κάθε δικαιοδοσία του επί Αμερικανών στρατιωτικών και αξιωματούχων.

Το μήνυμα Ρούμπιο προς τους συμμάχους

Ο Μάρκο Ρούμπιο δεν άφησε περιθώρια για ουδέτερες στάσεις. Χώρες που συνεργάζονται με τις αμερικανικές υπηρεσίες ασφαλείας, φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις ή βρίσκονται κάτω από την αμερικανική αμυντική ομπρέλα καλούνται να απορρίψουν κάθε αρμοδιότητα της Χάγης επί Αμερικανών πολιτών.

Ακόμη πιο σαφές είναι το μήνυμα προς κράτη που λαμβάνουν αμερικανική βοήθεια αλλά εξακολουθούν να στηρίζουν το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC). Αμερικανός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι οι κυβερνήσεις αυτές θα τεθούν υπό αυξημένο έλεγχο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η οικονομική βοήθεια, η στρατιωτική συνεργασία ή η διπλωματική υποστήριξη να συνδεθούν με τη στάση τους απέναντι στο Δικαστήριο.

Στο στόχαστρο δεν βρίσκονται μόνο οι δικαστές της Χάγης. Η πίεση μεταφέρεται πλέον και στις κυβερνήσεις που θα κληθούν να επιλέξουν ανάμεσα στη διεθνή δικαιοσύνη και στη στρατηγική σχέση τους με την Ουάσιγκτον.

Γιατί οι ΗΠΑ φοβούνται τη Χάγη

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στο Καταστατικό της Ρώμης, με το οποίο ιδρύθηκε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο το 2002. Υποστηρίζουν, συνεπώς, ότι το Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να ερευνά ή να δικάζει Αμερικανούς χωρίς τη συγκατάθεση της Ουάσιγκτον.

Από την πλευρά του, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο υποστηρίζει ότι μπορεί να εξετάζει εγκλήματα που φέρεται να διαπράχθηκαν στο έδαφος κράτους το οποίο έχει αποδεχθεί τη δικαιοδοσία του, ακόμη και αν οι ύποπτοι είναι πολίτες χώρας που δεν συμμετέχει σε αυτό.

Η αντιπαράθεση έγινε ιδιαίτερα έντονη με την έρευνα για πιθανά εγκλήματα πολέμου στο Αφγανιστάν, η οποία περιέλαβε καταγγελίες σε βάρος Αμερικανών στρατιωτικών και στελεχών των υπηρεσιών πληροφοριών. Η έρευνα ξεκίνησε το 2020, ωστόσο το ενδιαφέρον των εισαγγελέων μετατοπίστηκε αργότερα κυρίως στις πράξεις των Ταλιμπάν και των αφγανικών δυνάμεων. Μέχρι σήμερα, κανένας Αμερικανός πολίτης δεν έχει διωχθεί.

Στο βάθος βρίσκεται και το Ισραήλ

Η αμερικανική επίθεση κατά της Χάγης δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την υπόθεση του Ισραήλ. Η έκδοση εντάλματος σύλληψης κατά του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου τον Νοέμβριο του 2024 μετέτρεψε μια παλιά θεσμική διαφωνία σε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση.

Η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί ότι το Δικαστήριο χρησιμοποιεί το διεθνές δίκαιο για να πλήξει όχι μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και τους στενότερους συμμάχους τους. Κυρώσεις έχουν ήδη επιβληθεί σε δικαστές, στον εισαγγελέα Καρίμ Χαν, καθώς και σε οργανώσεις που παρείχαν αποδεικτικό υλικό για έρευνες της Χάγης.

Για την κυβέρνηση Τραμπ, η υπεράσπιση του Ισραήλ και η προστασία Αμερικανών στρατιωτικών και αξιωματούχων αποτελούν πλέον μέρος της ίδιας στρατηγικής απέναντι στο Δικαστήριο.

Κυρώσεις που χτυπούν πέρα από τη Χάγη

Οι αμερικανικές κυρώσεις δεν είναι απλώς συμβολικές. Μπορούν να οδηγήσουν σε πάγωμα περιουσιακών στοιχείων, διακοπή τραπεζικών υπηρεσιών, ακύρωση πιστωτικών καρτών, περιορισμό ψηφιακών λογαριασμών και απαγόρευση συναλλαγών με αμερικανικές εταιρείες.

Δικαστές που έχουν ήδη τεθεί υπό καθεστώς κυρώσεων περιγράφουν σοβαρές δυσκολίες στην καθημερινή και επαγγελματική τους ζωή, ενώ οι επιπτώσεις μπορούν να αγγίξουν ακόμη και συγγενικά τους πρόσωπα.

Αυτό είναι και το ισχυρότερο όπλο της Ουάσιγκτον: το Δικαστήριο βρίσκεται στη Χάγη, όμως μεγάλο μέρος του διεθνούς τραπεζικού και τεχνολογικού συστήματος εξακολουθεί να περνά από αμερικανικές εταιρείες και υποδομές.

Μπορεί πράγματι ο Ρούμπιο να γονατίσει το ICC;

Παρά τη σκληρή ρητορική, οι επιλογές της Ουάσιγκτον έχουν όρια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να δυσκολέψουν τη χρηματοδότηση, τις μετακινήσεις και τη διεθνή συνεργασία του Δικαστηρίου, δεν μπορούν όμως να το καταργήσουν μονομερώς.

Η επιτυχία της εκστρατείας θα εξαρτηθεί από τη στάση των ευρωπαϊκών κρατών, τα περισσότερα από τα οποία είναι μέλη του Δικαστηρίου και υπερασπίζονται δημόσια την ανεξαρτησία του. Αν αντισταθούν στις αμερικανικές πιέσεις, η Χάγη θα συνεχίσει να λειτουργεί, έστω αποδυναμωμένη. Αν, αντίθετα, αρχίσουν να αποστασιοποιούνται ή να περιορίζουν τη συνεργασία τους, το πλήγμα θα είναι πολύ βαθύτερο.

Το πραγματικό διακύβευμα ξεπερνά τον Μάρκο Ρούμπιο, τον Ντόναλντ Τραμπ ή μια συγκεκριμένη έρευνα. Η σύγκρουση αφορά το κατά πόσο οι μεγάλες δυνάμεις και οι σύμμαχοί τους μπορούν να λογοδοτούν ενώπιον ενός διεθνούς δικαστή ή αν η πολιτική και στρατιωτική ισχύς θα εξακολουθήσει να λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε κάθε εξωτερικό έλεγχο.

Για τους επικριτές της Ουάσιγκτον, η εκστρατεία αποτελεί ακόμη ένα βήμα υπονόμευσης της διεθνούς δικαιοσύνης. Για την κυβέρνηση Τραμπ, αντίθετα, πρόκειται για μάχη υπέρ της αμερικανικής κυριαρχίας. Το βέβαιο είναι ότι η σύγκρουση δεν αφορά πλέον μόνο το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Αφορά το ποιος θα καθορίζει τελικά τα όρια του διεθνούς δικαίου: οι διεθνείς θεσμοί ή οι μεγάλες δυνάμεις.

Σπύρος Σιδέρης

Στις μοναρχίες του Κόλπου, που φοβούνται ότι μια αμερικανοϊρανική συμφωνία μπορεί να κλείσει πάνω από τα κεφάλια τους. Στην ιρανική ηγεσία, που αναζητεί οικονομικά οφέλη και πολιτική αναγνώριση μέσα από τις συνομιλίες. Και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, όπου η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ δεν θέλει να εμφανιστεί ότι πληρώνει την Τεχεράνη για μια συμφωνία. Γι’ αυτό και οι τρεις αμερικανικές αρνήσεις δεν ήταν απλές διπλωματικές διευκρινίσεις. Ήταν το περίγραμμα μιας διαπραγμάτευσης με σκληρά όρια.

Οι τρεις αμερικανικές αρνήσεις

Κατά την πρώτη κοινή υπουργική συνάντηση μεταξύ των ΗΠΑ και των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου μετά την υπογραφή του πρόσφατου μνημονίου κατανόησης με το Ιράν, ο Ρούμπιο επιχείρησε να χαράξει δημόσια τις γραμμές που η Ουάσιγκτον δεν προτίθεται να υπερβεί.

Η πρώτη αφορά τα Στενά του Ορμούζ, τη σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Ο Αμερικανός υπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν τέλη ή χρεώσεις διέλευσης για τα πλοία που κινούνται μέσω του περάσματος, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για διεθνή θαλάσσια οδό και όχι για χώρο όπου κάποιο κράτος μπορεί να επιβάλει μονομερείς οικονομικές επιβαρύνσεις.

Η δεύτερη κόκκινη γραμμή αφορά τα οικονομικά ανταλλάγματα προς το Ιράν. Ο Ρούμπιο διέψευσε κατηγορηματικά τα σενάρια που έκαναν λόγο για μεταφορά αμερικανικών ή διεθνών κεφαλαίων στην Τεχεράνη ή για αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.

Η τρίτη αφορά ένα ζήτημα που μέχρι πρόσφατα κυκλοφορούσε κυρίως σε διπλωματικές διαρροές και αναλύσεις: τη δημιουργία ενός διεθνούς ταμείου ανοικοδόμησης της ιρανικής οικονομίας μετά από μια πιθανή συνολική συμφωνία. Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει καμία τέτοια συζήτηση.

Γιατί ο Κόλπος ζητούσε διαβεβαιώσεις

Πίσω από τις δηλώσεις αυτές βρίσκεται μια βαθύτερη ανησυχία των αραβικών κρατών του Κόλπου. Παρά τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ ορισμένων αραβικών χωρών και της Τεχεράνης τα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί να υπάρχει ο φόβος ότι μια μεγάλη αμερικανοϊρανική συμφωνία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε διμερή συνεννόηση που θα αγνοούσε τις ανησυχίες των γειτονικών κρατών.

Η περιοδεία του Ρούμπιο πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, σε μια περίοδο όπου παραμένουν ασαφείς πολλές από τις λεπτομέρειες ενός πιθανού τελικού συμβιβασμού.

Για τα κράτη του Κόλπου, το ζητούμενο δεν είναι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Εξίσου σημαντικά θεωρούνται η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, η αποφυγή περιφερειακών συγκρούσεων και η διασφάλιση ότι η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει πρόσθετους οικονομικούς πόρους που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την περιφερειακή της επιρροή.

Το μήνυμα προς την Τεχεράνη

Οι τοποθετήσεις του Ρούμπιο δεν συνιστούν απόρριψη της διαπραγμάτευσης. Δείχνουν, όμως, ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί να συνεχίσει τον διάλογο με το Ιράν μέσα σε ένα αυστηρά καθορισμένο πλαίσιο.

Με άλλα λόγια, η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται πρόθυμη να αναζητήσει σημεία συνεννόησης, χωρίς όμως να αποδεχθεί κινήσεις που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως στρατηγικές παραχωρήσεις. Πρόκειται για μια λεπτή ισορροπία: να διατηρηθεί ανοιχτός ο διπλωματικός δίαυλος, χωρίς να δημιουργηθεί η εικόνα ότι η Ουάσιγκτον υποχωρεί απέναντι στην Τεχεράνη.

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς στο τραπέζι των συνομιλιών παραμένουν ανοιχτά ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις, η περιφερειακή ασφάλεια και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο.

Μια νέα ισορροπία στη Μέση Ανατολή

Ο επικεφαλής του Κέντρου Πολιτικών Μελετών Al-Madar, Σάλεχ αλ Μουταΐρι, εκτιμά ότι ο βασικός στόχος της επίσκεψης ήταν η καθησύχαση των περιφερειακών συμμάχων των ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι χώρες του Κόλπου θέλουν να ακούσουν σαφείς δεσμεύσεις για τον σεβασμό της κυριαρχίας, τη μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις των κρατών και τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι αραβικές πρωτεύουσες επιθυμούν και από την ιρανική πλευρά συγκεκριμένες εγγυήσεις ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα ερμηνευθεί ως περιφερειακή λευκή επιταγή για την προώθηση αποκλειστικά των ιρανικών συμφερόντων.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι τρεις αμερικανικές αρνήσεις αποτελούν απλώς μια επικοινωνιακή προσπάθεια καθησυχασμού ή αν συνιστούν το πραγματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η Ουάσιγκτον στις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη. Σε κάθε περίπτωση, η περιοδεία του Ρούμπιο έστειλε ένα σαφές μήνυμα: οι συνομιλίες με το Ιράν συνεχίζονται, αλλά η ασφάλεια του Κόλπου παραμένει στο κέντρο της αμερικανικής στρατηγικής.

Σπύρος Σιδέρης

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος θα ηγηθεί μεγάλης αμερικανικής αντιπροσωπείας στη φετινή Διάσκεψη. Η επιλογή αυτή παρουσιάζεται ως σήμα ότι η Ουάσιγκτον δεν εγκαταλείπει το διατλαντικό τραπέζι — την ώρα όμως που πολλοί Ευρωπαίοι αμφιβάλλουν αν εξακολουθούν να μιλούν την ίδια “στρατηγική γλώσσα” με την κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, στο Μόναχο αναμένεται να βρεθούν πάνω από 50 μέλη του Κογκρέσου, μεταξύ τους και η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές, μία από τις πιο ηχηρές φωνές της αντιπολίτευσης στον Τραμπ.

Το «καμπανάκι» του Ίσινγκερ και η ευθεία βολή στον Τραμπ

Ο επικεφαλής της Διάσκεψης, Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, δεν μάσησε τα λόγια του: μίλησε για οξεία κρίση εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας στις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης. Και το πολιτικό υπόστρωμα αυτής της φράσης αποτυπώνεται στον τρόπο που το νέο report της Διάσκεψης φωτογραφίζει τον βασικό «κατεδαφιστή» των κανόνων και θεσμών: τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ, ως τον ισχυρότερο παράγοντα που υπονομεύει τις υφιστάμενες δομές της διεθνούς τάξης.

Δεν πρόκειται μόνο για θεωρητική κριτική. Στη «μετάφραση» των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, αυτό σημαίνει ότι η εγγύηση ασφαλείας των ΗΠΑ —όπως τη γνώριζαν επί δεκαετίες— δεν είναι πλέον δεδομένη. Κι όταν η ασφάλεια παύει να είναι δεδομένη, κάθε σύνοδος κορυφής γίνεται και παζάρι, και δοκιμή, και πεδίο εσωτερικών συγκρούσεων.

Η Διάσκεψη ξεκινά με Μερτς: Ευρώπη σε ρόλο πρωταγωνιστή ή κομπάρσου;

Η MSC 2026 (13–15 Φεβρουαρίου) ανοίγει με ομιλία του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Η επιλογή δεν είναι τυπική: οι Γερμανοί θέλουν να «δέσουν» το Μόναχο με ένα μήνυμα ευρωπαϊκής συνοχής, την ώρα που η ήπειρος πιέζεται να αποδείξει ότι διαθέτει ικανότητες, όχι μόνο διακηρύξεις.

Η ατζέντα «γράφει» αυτό ακριβώς: πώς η Ευρώπη θα αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί ισχυρότερη με δικές της δυνατότητες και ενότητα.

Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί και αποκαλυπτικοί: αναμένονται περίπου 65 ηγέτες, μαζί με σχεδόν 100 υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας και ανώτατους στρατιωτικούς και υπευθύνους χάραξης πολιτικής. Όταν συγκεντρώνεται τέτοιο «πολιτικό βάρος», σπάνια λείπουν τα παρασκηνιακά τετ-α-τετ και τα μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση.

Ρούμπιο: «ήρεμος» λόγος ή νέα σύγκρουση;

Ο Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται να μιλήσει το Σάββατο. Το ερώτημα δεν είναι απλώς τι θα πει, αλλά πώς θα το πει. Πέρυσι, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε εξαπολύσει σφοδρή κριτική κατά των Ευρωπαίων συμμάχων, με αιχμές για ελευθερία λόγου, μετανάστευση και πολιτική αντιπροσώπευση — μια παρέμβαση που λειτούργησε σαν “ηλεκτροσόκ” στις αίθουσες του Μονάχου. Τώρα, ο Ίσινγκερ δηλώνει ότι περιμένει από τον Ρούμπιο να μείνει στην ουσία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να αποφύγει τα «εσωτερικά» κηρύγματα προς την Ευρώπη. Το αν αυτό θα επιβεβαιωθεί, θα φανεί στο χειροκρότημα — ή στη σιωπή.

Ουκρανία, επέτειος και το μήνυμα Ζελένσκι

Στο Μόναχο αναμένεται και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, λίγες ημέρες πριν από την τέταρτη επέτειο της ρωσικής εισβολής. Η χρονική συγκυρία φορτίζει ακόμη περισσότερο το κλίμα: κάθε φράση περί «διαπραγμάτευσης», «κόπωσης», «συμβιβασμού» ή «εγγυήσεων» ακούγεται διαφορετικά όταν η επέτειος λειτουργεί σαν υπενθύμιση ότι ο πόλεμος δεν είναι σενάριο, αλλά πραγματικότητα.

Το υπόγειο νήμα: από τη Γροιλανδία στην ευρωπαϊκή αυτοάμυνα

Η διάσκεψη δεν ζει σε κενό. Οι πρόσφατες τριβές για τη Γροιλανδία (έστω κι αν μετριάστηκαν) λειτούργησαν ως «μάθημα» για το πόσο γρήγορα μια ατζέντα μπορεί να γίνει κρίση. Και αυτό τροφοδοτεί το ευρωπαϊκό άγχος: αν οι ΗΠΑ μετακινούνται σε πιο συναλλακτική λογική, η Ευρώπη πρέπει να χτίσει στρατηγική αυτονομία όχι ως σύνθημα, αλλά ως σχέδιο με χρήμα, βιομηχανία και στρατιωτικές δυνατότητες.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η MSC 2026 μοιάζει με σκηνή όπου όλοι θα μιλήσουν για ασφάλεια, αλλά στην πραγματικότητα θα «ψηλαφίσουν» κάτι πιο θεμελιώδες: αν υπάρχει ακόμη κοινή αντίληψη για το τι είναι Δύση και πώς λειτουργεί.

Αν ο Ρούμπιο έρθει ως «γέφυρα», το Μόναχο μπορεί να δώσει μια ανάσα στο διατλαντικό ρήγμα. Αν όμως έρθει ως φορέας μιας γραμμής που επιβεβαιώνει τους ευρωπαϊκούς φόβους για απρόβλεπτη ηγεσία, τότε το Μόναχο θα καταγραφεί ως η στιγμή που η κρίση εμπιστοσύνης πέρασε από ψίθυρο σε επίσημη διάγνωση.

Κι αυτό είναι το πιο ανησυχητικό — και ταυτόχρονα το πιο πολιτικά «ιντριγκαδόρικο»: σε μια διάσκεψη που υποτίθεται ότι προστατεύει την ασφάλεια, το κρυφό ερώτημα θα είναι αν οι σύμμαχοι μπορούν ακόμη να εμπιστευτούν ο ένας τον άλλον.

Η τοποθέτηση αυτή του Ρούμπιο, που περιγράφει το Bloomberg, ήρθε μετά τις συνομιλίες ΗΠΑ – Ουκρανίας που πραγματοποιήθηκαν την Κυριακή στη Γενεύη και τις οποίες οι δύο πλευρές περιέγραψαν ως βήμα προόδου προς μια συμφωνία. Οποιαδήποτε τελική λύση θα απαιτούσε την έγκριση του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, του προέδρου Τραμπ και του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν.

«Ήταν πιθανότατα η πιο παραγωγική ημέρα που είχαμε πάνω στο θέμα αυτό, ίσως σε όλη τη διάρκεια της συνεργασίας μας ή τουλάχιστον εδώ και πολύ καιρό», δήλωσε ο Ρούμπιο στους δημοσιογράφους στην αμερικανική διπλωματική αποστολή στη Γενεύη. «Αλλά μένει ακόμη δουλειά να γίνει και, καθώς η διαδικασία συνεχίζεται, δεν θέλω να ανακοινώσω νίκη ή οριστικό αποτέλεσμα».

Σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση του Λευκού Οίκου, οι δύο πλευρές κατήρτισαν «ένα επικαιροποιημένο και βελτιωμένο πλαίσιο ειρήνης» και «συμφώνησαν να συνεχίσουν εντατικά την εργασία πάνω σε κοινές προτάσεις τις επόμενες ημέρες». Ούτε ο Ρούμπιο ούτε ο Λευκός Οίκος παρείχαν λεπτομέρειες για την πρόοδο των συνομιλιών.

Ο Ζελένσκι εμφανίστηκε επίσης επιφυλακτικός σε βίντεο που ανάρτησε στο X, σημειώνοντας ότι «είναι σημαντικό τα βήματα για τον τερματισμό του πολέμου να είναι αποτελεσματικά και όλα να είναι εφικτά». «Η διπλωματία έχει αναζωογονηθεί και αυτό είναι θετικό», είπε. «Έχουμε τη θέση του κράτους μας, έχουμε την ουκρανική αξιοπρέπειά μας και πρέπει να κινούμαστε με τρόπο που την ενισχύει, όχι που την υπονομεύει».

Αμερικανοί αξιωματούχοι πιέζουν την Ουκρανία να αποδεχθεί την πρόταση των 28 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου ως βάση για διαπραγματεύσεις και να εκδώσει σχετική ανακοίνωση, σύμφωνα με δύο άτομα με γνώση των συνομιλιών. Όπως σημείωσε ένας από τους συνομιλητές, οι ΗΠΑ ζήτησαν επίσης από την Ουκρανία να επιβεβαιώσει ότι συνέβαλε στη διαμόρφωση των προτάσεων, μετά τη διαρροή ότι η Μόσχα είχε συμμετάσχει στο σχέδιο.

Οι ίδιες πηγές, που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, ανέφεραν ότι οι ΗΠΑ αντιτίθενται προς το παρόν στη διεξαγωγή κοινής συνάντησης Ουκρανίας και Ευρωπαίων για τη συζήτηση του σχεδίου. Η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της έχουν καταθέσει αντιπρόταση, η οποία απορρίπτει αρκετούς όρους του αρχικού σχεδίου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την απόσυρση ουκρανικών δυνάμεων από πέντε περιοχές της χώρας.

Παρότι ο Τραμπ είχε δηλώσει την προηγούμενη εβδομάδα ότι επιθυμεί συμφωνία έως την Πέμπτη, ο Ρούμπιο μίλησε για πιο ευέλικτο χρονοδιάγραμμα που θα μπορούσε να επιτρέψει περισσότερες συνομιλίες. «Ξέρετε, είτε είναι Πέμπτη, είτε Παρασκευή, είτε Τετάρτη, είτε η Δευτέρα της επόμενης εβδομάδας — θέλουμε να γίνει σύντομα», είπε.

Σπύρος Σιδέρης

Στο επίκεντρο αυτού του σύνθετου πλέγματος, ο Ζελένσκι παλεύει για έναν «τρίτο δρόμο», ένα παράθυρο ελιγμών που θα του επιτρέψει να κερδίσει χρόνο, να αποφύγει την πολιτική συντριβή και να μετατρέψει τον διεθνή θόρυβο σε εργαλείο πολιτικής επιβίωσης.

Το αδιέξοδο του Κιέβου

Οι τελευταίες διαρροές από δυτικές πρωτεύουσες συγκλίνουν: ο Ζελένσκι βρίσκεται στη δυσκολότερη φάση της προεδρίας του. Το σκάνδαλο Μίντιτς, που αφορά υποθέσεις προμηθειών και χρηματοδοτήσεων, έχει πλήξει καίρια την αξιοπιστία της κυβέρνησης, ανοίγοντας τον δρόμο σε αντιπάλους που πλέον ζητούν ανοιχτά την παραίτησή του.

Πάνω σε αυτή την πολιτική αποδυνάμωση έρχεται να προστεθεί το τελεσίγραφο του Τραμπ: έως την Πέμπτη ο Ουκρανός ηγέτης πρέπει να αποφασίσει αν θα αποδεχθεί το λεγόμενο «ειρηνευτικό σχέδιο».

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το σχέδιο προβλέπει απόσυρση ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονμπάς, διοικητικές παραχωρήσεις σε περιοχές υπό ρωσικό έλεγχο και ένα καθεστώς ασφαλείας που η Μόσχα ερμηνεύει ως de facto αναγνώριση των τετελεσμένων.

Έτσι, ο Ζελένσκι έχει μπροστά του δύο δυσμενείς επιλογές: αν αποδεχθεί το σχέδιο, κινδυνεύει να κατηγορηθεί για εθνική προδοσία, την ώρα που ήδη αντιμετωπίζει κατηγορίες για ανοχή στη διαφθορά· αν το απορρίψει, χάνει την αμερικανική στήριξη – και μαζί ένα κρίσιμο ανάχωμα στο πεδίο της μάχης. Και οι δύο δρόμοι οδηγούν σε βαθύ πολιτικό ρήγμα.

Ο «τρίτος δρόμος»: το πιο ριψοκίνδυνο στοίχημα

Εδώ εισέρχεται το σενάριο που στο Κίεβο περιγράφουν ως «третій шлях» – τον «τρίτο δρόμο». Ποιο είναι το σχέδιο; Να πείσει τον Τραμπ να τροποποιήσει ο ίδιος το ειρηνευτικό πλαίσιο, αφαιρώντας τα σημεία που η Ουκρανία θεωρεί απαράδεκτα.

Στην περίπτωση αυτή, λένε στο Κίεβο, η ευθύνη της αποτυχίας θα μετατοπιζόταν στη Μόσχα, η οποία ήδη έχει προειδοποιήσει πως δεν θα δεχθεί αλλαγές.

Αν ο Τραμπ προχωρήσει σε διορθώσεις και ο Βλαντίμιρ Πούτιν απορρίψει τη νέα εκδοχή, τότε το αφήγημα του Κιέβου –και των Ευρωπαίων– θα ενισχυθεί: η Ρωσία «δεν επιθυμεί πραγματικά την ειρήνη», άρα απαιτούνται περισσότερες κυρώσεις, περισσότερα όπλα, σκληρότερη πίεση.

Την ίδια στιγμή, η εστίαση της δημόσιας συζήτησης στη «μάχη για τη διόρθωση του σχεδίου» λειτουργεί ως αντιπερισπασμός: το σκάνδαλο Μίντιτς περνά σε δεύτερη μοίρα.

Σύμφωνα με πηγές της ουκρανικής αντιπολίτευσης, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ζήτησαν από την Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς (ΝΑBU) να αποφύγει νέες ανακοινώσεις, ώστε να μην αποσταθεροποιηθεί το πολιτικό σκηνικό εν μέσω κρίσιμων διαπραγματεύσεων.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ζελένσκι όρισε επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας τον Αντρίι Γερμάκ, πρόσωπο που βρίσκεται στο στόχαστρο της αντιπολίτευσης, ενώ στο σχήμα συμμετέχει και ο Ρουστέμ Ουμέροφ, γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, επίσης εμπλεκόμενος στο σκάνδαλο. Αν το σχέδιο Τραμπ αλλάξει και η Ουκρανία το παρουσιάσει ως «διπλωματική νίκη», τότε ο πρόεδρος θα επιχειρήσει να τους εμφανίσει ως «υπερ-αποτελεσματικούς διαπραγματευτές» και όχι ως πολιτικά βαρίδια.

Η Γενεύη και το ευρωπαϊκό παίγνιο

Την ίδια ώρα, στη Γενεύη διεξάγονται διαβουλεύσεις μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ευρωπαίοι διπλωμάτες, σε συνεννόηση με στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης υπό τον Μάρκο Ρούμπιο, συζητούν τεχνικές παραλλαγές του σχεδίου, ώστε να γίνει αποδεκτό από το Κίεβο χωρίς να προκαλέσει κατάρρευση του συνολικού πλαισίου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως αναφέρουν καλά πληροφορημένες πηγές, επιμένει στην ανάγκη ενσωμάτωσης μηχανισμών ασφαλείας και χρονικών μεταβατικών φάσεων, προκειμένου να μη θεωρηθεί το σχέδιο «μονόπλευρη υποχώρηση».

Παράλληλα, μέσα στις ΗΠΑ το κλίμα είναι εξαιρετικά διχασμένο. Στο επιτελείο Τραμπ, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς εμφανίζεται υπέρ μιας πιο σκληρής γραμμής, απέναντι στο Κίεβο, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, αν και έχει στηρίξει δημόσια το σχέδιο, θεωρείται εσωτερικός του αντίπαλος και υποστηρικτής μιας πιο επιθετικής πολιτικής έναντι της Ρωσίας. Στο Κογκρέσο, οι Δημοκρατικοί απορρίπτουν πλήρως το σχέδιο και καλούν το Κίεβο να «αντέξει έναν χρόνο», ώσπου να ανακτήσουν την πλειοψηφία.

Η εικόνα είναι χαοτική – και αυτή η ασάφεια είναι το μοναδικό περιθώριο που μπορεί να εκμεταλλευτεί ο Ζελένσκι.

Γιατί ο Τραμπ ίσως δεν κάνει πίσω

Παρά τις ελπίδες του Κιέβου, υπάρχουν σοβαροί λόγοι που ίσως ωθήσουν τον Τραμπ να μην αλλάξει ούτε λέξη του σχεδίου. Ο Πούτιν προειδοποιεί ότι τυχόν αλλαγές θα θεωρηθούν «αθέτηση συμφωνιών» που –κατά τη Μόσχα– είχαν επιτευχθεί στην Αλάσκα. Στην Ουάσινγκτον ενισχύεται η άποψη ότι η Ουκρανία χάνει έδαφος και ότι οι μελλοντικοί όροι θα είναι ακόμη χειρότεροι για το Κίεβο.

Την ίδια ώρα, η παράταση του πολέμου αυξάνει τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης ΗΠΑ–Ρωσίας, ακόμη και κλιμάκωσης της πυρηνικής ρητορικής. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Τραμπ μπορεί να θεωρήσει ότι η μόνη ρεαλιστική λύση είναι η ταχεία επιβολή του σχεδίου, χωρίς αλλαγές και χωρίς χρονοτριβή.

Το τελικό δίλημμα

Αν ο Τραμπ επιμείνει στην παρούσα μορφή του σχεδίου, ο Ζελένσκι θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε δύο εκδοχές πολιτικού αφανισμού: είτε εσωτερική κατάρρευση λόγω παραχωρήσεων, είτε στρατιωτική και γεωπολιτική απομόνωση λόγω ρήξης με την Ουάσινγκτον – και, εν τέλει, ένα διπλό πλήγμα, τόσο στο μέτωπο όσο και στο εσωτερικό.

Η μόνη διέξοδος, σύμφωνα με πηγές κοντά στο Κίεβο, θα ήταν μια πρόωρη ρωσική απόρριψη του σχεδίου πριν από τις 27 Νοεμβρίου. Τότε το βάρος θα μετατοπιζόταν στη Μόσχα και το Κίεβο θα ξέφευγε από το δίλημμα. Ωστόσο, ο Πούτιν δείχνει να περιμένει: θέλει πρώτα να δει τι θα πράξει ο Ζελένσκι και αν ο ίδιος ο Τραμπ θα κρατήσει τη σκληρή γραμμή.

Ένας πρόεδρος σε ελεύθερη πτώση ή ένας απρόβλεπτος επιζών;

Ο Ζελένσκι έχει αποδείξει πως διαθέτει ισχυρά πολιτικά αντανακλαστικά. Όμως σήμερα βρίσκεται σε μια σκακιέρα όπου κάθε κίνηση ενέχει υπαρξιακό κίνδυνο. Αν ο «τρίτος δρόμος» πετύχει, μπορεί να αναστρέψει το κλίμα, να κερδίσει χρόνο και να επαναφέρει την Ευρώπη και τις ΗΠΑ πιο κοντά στις ουκρανικές θέσεις. Αν αποτύχει, τότε ο Ουκρανός πρόεδρος εισέρχεται στην πιο απειλητική φάση της θητείας του – με αβέβαιο τέλος.

Σπύρος Σιδέρης

Για την ισραηλινή πολιτική ηγεσία, η αλλαγή αυτής της στάσης αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης με την κυβέρνηση Τραμπ, καθώς θέτει εμμέσως ζήτημα συμβατότητας ανάμεσα στις μονομερείς ατζέντες των εποίκων και στην αμερικανική στρατηγική για μια ελεγχόμενη αναδιάταξη στο παλαιστινιακό ζήτημα.

«Ήπια» αλλά σαφής διαφοροποίηση από τον Ρούμπιο

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της ισραηλινής τηλεόρασης, ο Μάρκο Ρούμπιο συνέδεσε για πρώτη φορά δημόσια τις επιθέσεις των εξτρεμιστών εποίκων με την πιθανότητα «δολιοφθοράς» της αμερικανικής στρατηγικής στη Γάζα.

Η τοποθέτηση αυτή δεν αποτελεί απλή λεκτική αυστηροποίηση, αλλά – όπως τονίζουν Ισραηλινοί αξιωματούχοι – υποδηλώνει ότι η Ουάσινγκτον δεν σκοπεύει να επιτρέψει νέα εμπόδια στην εφαρμογή του σχεδίου Τραμπ.

Ένας ανώτερος πολιτικός παράγοντας που μίλησε στο Channel 12 σημείωσε ότι η σύνδεση των δύο θεμάτων από τον Ρούμπιο «δείχνει ξεκάθαρα πως οι ΗΠΑ δεν θα δεχθούν μια κατάσταση όπου οι επιθέσεις των εποίκων πυροδοτούν αντίποινα, αποσταθεροποιούν το πεδίο και εμποδίζουν την πρόοδο στη Γάζα».

Το μήνυμα αφορά τόσο τις επιθέσεις όσο και τις μονομερείς πολιτικές πρωτοβουλίες της δεξιάς πτέρυγας του κυβερνητικού συνασπισμού. Κατά τις ίδιες πηγές, η κυβέρνηση Νετανιάχου καλείται να εστιάσει όχι στα «δευτερεύοντα ζητήματα» της Γάζας αλλά στις κεντρικές διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον, ώστε η τελική διαμόρφωση του σχεδίου Τραμπ να μην αποκλίνει από τις ισραηλινές θέσεις και – κυρίως – να μην ανοίξει δρόμο για μια μελλοντική παλαιστινιακή κρατική οντότητα, κάτι που πολλοί στη δεξιά κυβερνητική βάση θεωρούν «κόκκινη γραμμή».

Από την άρση κυρώσεων στην πρώτη καταδίκη εποίκων

Η νέα ρητορική του Ρούμπιο έχει βαρύνουσα σημασία, διότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε ξεκινήσει τη θητεία της με την πλήρη άρση των κυρώσεων που είχε επιβάλει η διοίκηση Μπάιντεν σε δεκάδες εξτρεμιστές εποίκους που εμπλέκονταν σε επιθέσεις κατά Παλαιστινίων. Η ακύρωση των κυρώσεων τον Ιανουάριο είχε θεωρηθεί τότε σαφές πολιτικό δώρο προς το κίνημα των εποίκων και το μπλοκ της ισραηλινής δεξιάς.

Η τωρινή καταδίκη, έστω έμμεση, αποτελεί την πρώτη δημόσια διαφοροποίηση Αμερικανού αξιωματούχου σε αυτή την κυβέρνηση και συνδέεται με τις δηλώσεις που είχε κάνει ο Ρούμπιο ήδη από τον Οκτώβριο, λίγο πριν την επίσκεψή του στο Ισραήλ. Τότε είχε εκφράσει ανησυχία για νομοθετικές πρωτοβουλίες της Κνεσέτ που στόχευαν στη διεύρυνση της ισραηλινής κυριαρχίας στη Δυτική Όχθη, τονίζοντας ότι θα μπορούσαν να απειλήσουν την – εύθραυστη – εκεχειρία στη Γάζα.

Νέο κύμα βίας: επιθέσεις, εμπρησμοί και καταστροφές

Οι πρόσφατες επιθέσεις στις παλαιστινιακές κοινότητες στη Δυτική Όχθη έκαναν ακόμη πιο πιεστική την αμερικανική αντίδραση. Ομάδες εποίκων, υπολογιζόμενες περίπου στους 100 ενόπλους, πραγματοποίησαν μέσα στη νύχτα εμπρησμούς σπιτιών και οχημάτων, πυροβολισμούς, ακόμη και επίθεση σε στρατιωτικό όχημα, τραυματίζοντας στρατιώτες.

Την επόμενη ημέρα σημειώθηκε η καταστροφή του τεμένους της Χατζά Χαμίντα μεταξύ Ντέιρ Ιστία και Κάφλ Χάρις στη βόρεια Δυτική Όχθη, με εμπρησμό τμημάτων του και αναγραφή ρατσιστικών και επιθετικών συνθημάτων στους τοίχους. Παράγοντες του κινήματος των εποίκων έσπευσαν να αποκηρύξουν την επίθεση ως δράση «ακραίων ανεξέλεγκτων στοιχείων», αφήγηση που υιοθετήθηκε από τμήμα του στρατού και ορισμένους υπουργούς. Όμως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επέλεξε – τουλάχιστον μέχρι την Πέμπτη το βράδυ – να μη σχολιάσει καθόλου.

Ο ρόλος των «εθελοντικών πολιτοφυλακών» των εποίκων

Οι ένοπλες ομάδες των εποίκων δεν αποτελούν περιθωριακό φαινόμενο. Αριθμούν πλέον πάνω από 2.000 άτομα, με ανοιχτή υποστήριξη από τοπικούς ηγέτες των οικισμών και σημαντικούς πολιτικούς προστάτες, όπως ο υπουργός Οικονομικών και δεύτερος υπουργός Άμυνας Μπετζαλέλ Σμότριτς – μία από τις πιο επιδραστικές φιγούρες της σκληρής δεξιάς.

Οι ομάδες αυτές λειτουργούν ως «προέκταση» του επίσημου μηχανισμού εποικισμού, εγκαθιστώντας νέες παράνομες βάσεις, τις οποίες στη συνέχεια η κυβέρνηση – με βασικό μοχλό τον Σμότριτς – μετατρέπει σε επίσημους οικισμούς. Η διαδικασία αυτή, που συχνά πραγματοποιείται ταχύτατα και με πολιτική κάλυψη, συνιστά μορφή de facto προσάρτησης παλαιστινιακών εδαφών.

Σύμφωνα με την Παλαιστινιακή Αρχή για την Αντίσταση στο Τείχος και τον Εποικισμό, τον Οκτώβριο σημειώθηκαν πάνω από 2.350 επιθέσεις κατά Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη: περίπου 1.500 από τον ισραηλινό στρατό και 850 από ένοπλες ομάδες εποίκων.

Η πολιτική σημασία των επιθέσεων για το σχέδιο Τραμπ

Οι ΗΠΑ ανησυχούν ότι η κλιμάκωση αυτή ενδέχεται να υπονομεύσει το πολιτικό σκέλος του σχεδίου Τραμπ. Διότι ακόμη κι αν το σχέδιο δεν προβλέπει καθαρά παλαιστινιακή ανεξαρτησία, απαιτεί σταθερότητα και ελεγχόμενη ασφάλεια στη Δυτική Όχθη, στοιχεία που απειλούνται άμεσα από τις ενέργειες των εποίκων.

Οι ίδιοι οι ηγέτες του κινήματος των εποίκων έχουν εκφράσει ανοιχτές επιφυλάξεις για το σχέδιο, ελπίζοντας ότι η παλαιστινιακή πλευρά θα το απορρίψει, ώστε να «απελευθερωθούν τα χέρια» του Ισραήλ για προσαρτήσεις μεγάλων τμημάτων της Δυτικής Όχθης.

Τα κατ’ ιδίαν σχόλια του Ρούμπιο αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι ήδη παίζουν μια μάχη διαδοχής μετά τον Τραμπ, λιγότερο από ένα χρόνο μετά την έναρξη της θητείας του προέδρου.

«Ο Μάρκο ήταν πολύ σαφής ότι ο Τζέι Ντι Ντι θα είναι ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών, αν το θέλει», δήλωσε ένα άτομο κοντά στον υπουργό Εξωτερικών, σημειώνοντας ότι ο Ρούμπιο έχει εκφράσει αυτό το συναίσθημα ιδιωτικά και δημόσια.

«Θα κάνει ό,τι μπορεί για να υποστηρίξει τον αντιπρόεδρο σε αυτή την προσπάθεια», δήλωσε το άτομο κοντά στον Ρούμπιο, το οποίο έλαβε ανωνυμία για να μοιραστεί τις ιδιωτικές συνομιλίες του υπουργού Εξωτερικών.

Σενάρια για κυβέρνηση με πρόεδρο Βανς και αντιπρόεδρο Ρούμπιο

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα ονομάσει τον Βανς και τον Ρούμπιο ως τους δύο πιο πιθανούς διαδόχους του, μάλιστα υπαινίχθηκε την περασμένη εβδομάδα ότι το ζευγάρι θα πρέπει να είναι υποψήφιο με το ίδιο ψηφοδέλτιο. Και οι δύο άνδρες έχουν επιμείνει ότι είναι καλοί φίλοι και δεν υπάρχει αντιπαλότητα, ακόμη και καθώς αυξάνονται οι εικασίες για το ποιος μπορεί να κληρονομήσει τον μανδύα της MAGA.

«Κανείς δεν περιμένει από τον Μάρκο Ρούμπιο να παραιτηθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο και να αρχίσει να επιτίθεται στον νυν αντιπρόεδρο», δήλωσε ένα δεύτερο άτομο που γνωρίζει τη δυναμική και έλαβε ανωνυμία για να συζητήσει την εξαιρετικά ευαίσθητη κατάσταση. «Πέρα από αυτό, είναι φίλοι».

Ένα τρίτο πρόσωπο κοντά στον Λευκό Οίκο, στο οποίο δόθηκε η ανωνυμία για να μιλήσει ειλικρινά, δήλωσε ότι «η προσδοκία είναι ο Τζει Ντι Βανς ως υποψήφιος πρόεδρος και ο Ρούμπιο ως αντιπρόεδρος».

Ο Βανς είναι το κορυφαίο φαβορί μεταξύ εκείνων που ψήφισαν τον Τραμπ το 2024, σύμφωνα με μια νέα δημοσκόπηση του POLITICO που διεξήχθη στις 18-21 Οκτωβρίου. Το 35% λέει ότι είναι το άτομο που θα ήθελαν περισσότερο να δουν να θέτει υποψηφιότητα για την προεδρία το 2028.

Το ζήτημα της διαδοχής είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους Ρεπουμπλικάνους μετά τις δημοσκοπήσεις που τους δείχνουν να «χάνουν έδαφος». 

Ο ίδιος αξιωματούχος ανέφερε ότι υπάρχει «προσδοκία» πως ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν θα παρουσιάσει τα σχέδιά του πριν από τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται και το ενδεχόμενο μιας ξεχωριστής συνάντησης μεταξύ Ευρωπαίων ηγετών και του Αμερικανού Προέδρου, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί κάτι επίσημα.

Ο Γερμανός αξιωματούχος πρόσθεσε ότι τόσο ο Λαβρόφ όσο και ο Ρούμπιο αναμένεται να φτάσουν στη Βουδαπέστη στις 30 Οκτωβρίου.

Σε σχόλιό της για το συγκεκριμένο δημοσίευμα, η εκπρόσωπος του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, δήλωσε στο πρακτορείο Tass ότι η Μόσχα θα δημοσιοποιήσει αμέσως πληροφορίες για τη συνάντηση μόλις υπάρξουν επίσημα δεδομένα. Παράλληλα, κάλεσε να μη δοθεί έκταση σε ένα «επικοινωνιακό σόου».

Σημειώνεται πως, σύμφωνα με το Reuters, η συνάντηση μεταξύ Ρούμπιο και Λαβρόφ είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις 23 Οκτωβρίου. Το Κρεμλίνο ανέφερε ότι οι δύο υπουργοί Εξωτερικών θα ξεκινήσουν εργασίες προετοιμασίας για τη διοργάνωση της επικείμενης συνάντησης Τραμπ – Πούτιν στη Βουδαπέστη.

Της Συνόδου, που θα διεξαχθεί στο αιγυπτιακό θέρετρο στην Ερυθρά Θάλασσα, Σαρμ ελ Σέιχ, θα συμπροεδρεύσουν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φάταχ αλ Σίσι, ανακοίνωσε σήμερα το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών.

Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντέλ-Άτι και ο Αμερικανός ομόλογός του Μάρκο Ρούμπιο συζήτησαν σε μια τηλεφωνική συνδιάλεξη τα σχέδια για τη Σύνοδο και τη συμμετοχή άλλων χωρών, πρόσθεσε το υπουργείο στην ανακοίνωση. Δεν δόθηκαν καμία συγκεκριμένη ημερομηνία της συνάντησης ή επιπλέον λεπτομέρειες σχετικά με αυτήν.

Ευρωπαίοι και Αραβες ηγέτες αναμένεται να παραστούν στη Σύνοδο, σύμφωνα με δημοσιεύματα.