Οι αρχές στην Αβάνα, καλούν δημόσια τους πολίτες να προετοιμαστούν για «υποθετική στρατιωτική επίθεση», ενώ κρατικά κτίρια και υπηρεσίες καταρτίζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης. Σε μια χώρα που ζει ήδη σε κατάσταση παρατεταμένης κρίσης, η αίσθηση ότι «κάτι έρχεται» έχει αρχίσει να διαχέεται παντού.

Τι σημαίνει η παρουσία Ράτκλιφ

Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN, η παρουσία του Ράτκλιφ στην Αβάνα προκάλεσε έντονη αίσθηση σε πολλούς Κουβανούς. Για το καθεστώς, η CIA εξακολουθεί να είναι ταυτισμένη με ορισμένες από τις πιο σκοτεινές στιγμές στην ιστορία των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες, από τις απόπειρες δολοφονίας του Φιντέλ Κάστρο έως την αποτυχημένη επιχείρηση στον Κόλπο των Χοίρων.

Οι φωτογραφίες που δημοσιοποίησε η ίδια η CIA είχαν έντονο συμβολισμό: βαριές κουρτίνες συσκότισης, ψυχροί χώροι συναντήσεων και Κουβανοί αξιωματούχοι απέναντι σε Αμερικανούς πράκτορες με καλυμμένα πρόσωπα.

Όπως σχολιάζει το CNN, το μήνυμα της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται πλέον ξεκάθαρο: η εποχή των διαπραγματεύσεων και των περιορισμένων ανοιγμάτων ολοκληρώνεται και η πίεση προς την Αβάνα εισέρχεται σε μια νέα περίοδο.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η Ουάσιγκτον κατηγορεί την Κούβα ότι φιλοξενεί ρωσικές και κινεζικές εγκαταστάσεις παρακολούθησης, λειτουργώντας ως γεωπολιτικό εργαλείο απέναντι στα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή.

Από την άλλη πλευρά, η κουβανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν συνιστά απειλή για τις ΗΠΑ και ότι η αυστηρή αμερικανική πολιτική σπρώχνει το νησί προς οικονομική ασφυξία.

Τις τελευταίες ημέρες, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κούβας προβάλλουν διαρκώς πλάνα στρατιωτικής εκπαίδευσης πολιτών. Άνδρες και γυναίκες κάθε ηλικίας συμμετέχουν σε ασκήσεις, κρατούν όπλα σοβιετικής προέλευσης και εκπαιδεύονται σε τακτικές ανταρτοπολέμου.

Η στρατηγική παραμένει ουσιαστικά βασισμένη στο δόγμα που είχε διαμορφώσει ο Φιντέλ Κάστρο: έναν «πόλεμο όλου του λαού», όπου σε περίπτωση εισβολής ο πληθυσμός θα λειτουργήσει ως δύναμη αντίστασης απέναντι σε έναν ισχυρότερο αντίπαλο.

Σε ορισμένα από τα βίντεο που μεταδίδονται, στρατιώτες μετακινούν αντιαεροπορικά πυροβόλα με τη βοήθεια βοδιών — εικόνες που αναδεικνύουν τόσο την έλλειψη σύγχρονου στρατιωτικού εξοπλισμού όσο και τη συμβολική προσπάθεια του καθεστώτος να δείξει ότι «η επανάσταση δεν υποχωρεί».

Ο πρόεδρος της χώρας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, εμφανίστηκε την Πρωτομαγιά με έντονη πολεμική ρητορική, δηλώνοντας πως οι Κουβανοί είναι έτοιμοι «να θυσιάσουν ακόμη και τη ζωή τους για την επανάσταση».

Πολλά προβλήματα με το ηλεκτρικό ρεύμα

Πίσω από τη γεωπολιτική ένταση, ωστόσο, βρίσκεται μια κοινωνία που έχει φτάσει στα όριά της.

Η ενεργειακή κρίση έχει οδηγήσει πολλές περιοχές της χώρας σε πολύωρες διακοπές ρεύματος. Τα νοσοκομεία αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις βασικών φαρμάκων, τρόφιμα καταστρέφονται μέσα στα ψυγεία λόγω των blackout και τα απορρίμματα συσσωρεύονται στους δρόμους της Αβάνας.

Η αμερικανική πολιτική περιορισμού στις εισαγωγές πετρελαίου έχει εξαντλήσει τα αποθέματα καυσίμων της χώρας, ενώ νέες κυρώσεις σε εταιρείες που συνεργάζονται με την Κούβα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τις θαλάσσιες μεταφορές προς το νησί.

Για πολλούς Κουβανούς, η κατάσταση έχει γίνει τόσο ασφυκτική ώστε ακόμη και το ενδεχόμενο μιας σύγκρουσης μοιάζει λιγότερο τρομακτικό από την καθημερινότητα που βιώνουν σήμερα.

Σε πρόσφατες διαμαρτυρίες για τις συνεχείς διακοπές ρεύματος στην Αβάνα, κάτοικοι χτυπούσαν κατσαρόλες επί ώρες στους δρόμους. «Αν χαθεί η μισή χώρα, ας χαθεί», δήλωσε μία γυναίκα σε δημοσιογράφους. «Ίσως έτσι η άλλη μισή μπορέσει κάποτε να ζήσει φυσιολογικά».

Ο φόβος για όσα μπορεί να ακολουθήσουν

Το ενδεχόμενο κατάρρευσης του καθεστώτος προκαλεί, ωστόσο, και έντονη ανησυχία για την επόμενη μέρα. Ιστορικοί και αναλυτές προειδοποιούν ότι μια βίαιη πολιτική αλλαγή στην Κούβα θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτεταμένες συγκρούσεις και κύματα αντεκδίκησης.

Οι σκιές του Ψυχρού Πολέμου επιστρέφουν ξανά στο νησί, όχι ως μακρινή ιστορική ανάμνηση αλλά ως καθημερινός φόβος. Και παρότι στην Ουάσιγκτον δεν γίνεται επίσημα λόγος για στρατιωτική επέμβαση, στην Αβάνα πολλοί έχουν ήδη αρχίσει να ζουν σαν να πλησιάζει μια μεγάλη κρίση.

Όπως σχολίασε με πικρό χιούμορ ένας κάτοικος της κουβανικής πρωτεύουσας: «Μας λένε να ετοιμάσουμε σακίδιο έκτακτης ανάγκης σαν να έρχεται τυφώνας. Μόνο που εμείς έχουμε ήδη ξεμείνει από τα πάντα».

Σύμφωνα με τις κατηγορίες που του έχουν ήδη απαγγείλει Αμερικανοί ομοσπονδιακοί εισαγγελείς, ο Νικολάς Μαδούρο και η σύζυγός του «για πάνω από 25 χρόνια, οι ηγέτες της Βενεζουέλας έχουν καταχραστεί τις θέσεις δημόσιας εμπιστοσύνης τους και έχουν διαφθείρει τους κάποτε νόμιμους θεσμούς για να εισάγουν τόνους κοκαΐνης στις Ηνωμένες Πολιτείες».

Ο Μαδούρο ήταν «στην πρώτη γραμμή αυτής της διαφθοράς», αναφέρει η κατηγορία των εισαγγελεών της Νέας Υόρκης, και χρησιμοποίησε «την παράνομα αποκτηθείσα εξουσία του και τους θεσμούς που διέφθειρε για να μεταφέρει χιλιάδες τόνους κοκαΐνης στις Ηνωμένες Πολιτείες».

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο Μαδούρο, σε διάφορες κυβερνητικές θέσεις, παρείχε βενεζουελάνικα διπλωματικά διαβατήρια σε εμπόρους ναρκωτικών, παρείχε διπλωματική κάλυψη σε αεροπλάνα που χρησιμοποιούνταν για το ξέπλυμα χρημάτων από το Μεξικό στη Βενεζουέλα, και οι συνεργοί του «συνεργάστηκαν με μερικούς από τους πιο βίαιους και παραγωγικούς εμπόρους ναρκωτικών και ναρκοτρομοκράτες στον κόσμο» για δικό τους κέρδος.

Η δήλωση Τραμπ

«Φαντάζομαι ότι θα ακολουθήσουν και άλλες δίκες, δεδομένου ότι δεν έχουν ασκήσει δίωξη παρά μόνο για ένα μέρος όσων έκανε. Θα υπάρξουν και άλλες υποθέσεις, όπως πιθανότατα ξέρετε» είπε ο Τραμπ, χωρίς να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις για τις νέες κατηγορίες σε βάρος του Μαδούρο.

Ο Νικολάς Μαδούρο, που κρατείται στη φυλακή της Νέας Υόρκης μετά τη θεαματική σύλληψή του από τον αμερικανικό στρατό στις αρχές Ιανουαρίου, κατηγορείται για διακίνηση ναρκωτικών. Οι ΗΠΑ λένε ότι προστάτευε ένα μεγάλο δίκτυο διακινητών, συνεργαζόμενοι κυρίως με αντάρτες και καρτέλ που χαρακτηρίζονται «τρομοκρατικές οργανώσεις» από την Ουάσιγκτον.

Η σημερινή ακροαματική διαδικασία αφορά διαδικαστικά θέματα, πριν από τη διεξαγωγή της δίκης.

Η Βενεζουέλα ζητά «την άμεση απελευθέρωση, από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, του συνταγματικού προέδρου της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο Μόρος και της συζύγου του, της πρώτης κυρίας Σίλια Φλόρες», είπε ο Ιβάν Χιλ Πίντο στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.

«Η 3η Ιανουαρίου σηματοδότησε μια πολύ σοβαρή στροφή. Μια παράνομη στρατιωτική ενέργεια εναντίον της χώρας μας προκάλεσε τον θάνατο περισσότερων από 100 ανθρώπων και την αυθαίρετη κράτηση» του Μαδούρο, πρόσθεσε ο υπουργός.

Ο Μαδούρο κυβέρνησε με σιδηρά πυγμή τη Βενεζουέλα από τον Μάρτιο του 2013 μέχρι τον Ιανουάριο του 2026. Προσωρινή πρόεδρος έχει αναλάβει πλέον η Ντέλσι Ροδρίγκες, η αντιπρόεδρος της χώρας από το 2008.

Ο Μαδούρο κατηγορείται από τις ΗΠΑ για διακίνηση ναρκωτικών. Ο ίδιος δήλωσε αθώος στο δικαστήριο, υποστηρίζοντας ότι είναι «αιχμάλωτος πολέμου».

«Παρά την ενέργεια αυτή, με φόντο τη βαθύτατη τεχνολογική και στρατιωτική ανισότητα μεταξύ της χώρας μας και της πυρηνικής δύναμης των ΗΠΑ επιλέξαμε να ανοίξουμε έναν διπλωματικό δίαυλο για να διευθετήσουμε τις διαφορές μας με αυτή τη χώρα», εξήγησε ο Χιλ. «Όχι από υποταγή, αλλά λόγω της ίσης κυριαρχίας των κρατών. Όχι από φόβο, αλλά με την πεποίθηση ότι ο διάλογος είναι ο μοναδικός πολιτισμένος τρόπος (για την επίλυση διαφορών) μεταξύ των κρατών», πρόσθεσε.

«Σήμερα, ξεκινάμε μια διαδικασία αναγνώρισης των τραυμάτων, συγχώρεσης και συμφιλίωσης», τόνισε επίσης ο υπουργός, αναφερόμενος στον πρόσφατο νόμο για χορήγηση αμνηστίας στους πολιτικούς κρατουμένους.

Σε δηλώσεις του στη New York Post, ο πρόεδρος των ΗΠΑ υποστήριξε ότι το όπλο, το οποίο ο ίδιος αποκαλεί «The Discombobulator (Ο Αποσυντονιστής)», χρησιμοποιήθηκε στην επιχείρηση της 3ης Ιανουαρίου, όταν αμερικανικά ελικόπτερα εισήλθαν στο Καράκας και συνέλαβαν τον Μαδούρο και τη σύζυγό του, Σίλια Φλόρες, με κατηγορίες που σχετίζονται με ναρκωτικά και όπλα, χωρίς να υπάρξουν απώλειες για τις αμερικανικές δυνάμεις.

Όπως ανέφερε, το συγκεκριμένο σύστημα «έκανε τον εξοπλισμό του εχθρού να μην λειτουργεί», εξουδετερώνοντας πλήρως τις αμυντικές δυνατότητες των δυνάμεων που φρουρούσαν τον Μαδούρο. «Ο Αποσυντονιστής. Δεν μου επιτρέπεται να μιλήσω γι’ αυτό», δήλωσε χαρακτηριστικά σε αποκλειστική συνέντευξη από το Οβάλ Γραφείο, αποφεύγοντας να δώσει περαιτέρω τεχνικές λεπτομέρειες, επιβεβαιώνοντας ωστόσο τη χρήση του.

Σύμφωνα με τον Τραμπ, οι δυνάμεις ασφαλείας του Μαδούρο δεν κατάφεραν να ενεργοποιήσουν τους πυραύλους που διέθεταν, παρότι –όπως είπε– επρόκειτο για ρωσικής και κινεζικής προέλευσης οπλικά συστήματα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στο συγκεκριμένο όπλο απαντώντας σε ερώτηση για δημοσιεύματα που συνδέουν την αμερικανική κυβέρνηση με την απόκτηση όπλου παλμικής ενέργειας, το οποίο φέρεται να σχετίζεται με περιστατικά που έχουν αποδοθεί στο λεγόμενο «Σύνδρομο της Αβάνας».

Τι περιγράφουν μαρτυρίες από τη Βενεζουέλα

Αν και οι πληροφορίες γύρω από τον «Discombobulator» παραμένουν περιορισμένες, μαρτυρίες από τη Βενεζουέλα κάνουν λόγο για αιφνίδια κατάρρευση ενόπλων που φρουρούσαν τον Μαδούρο, με συμπτώματα όπως αιμορραγία από τη μύτη και έντονη δυσφορία.

Μέλος της ομάδας ασφαλείας του Μαδούρο φέρεται να ανέφερε ότι «ξαφνικά όλα τα συστήματα ραντάρ έκλεισαν χωρίς καμία εξήγηση», ενώ ακολούθως εμφανίστηκαν drones πάνω από τις θέσεις τους και στη συνέχεια κατέφθασαν ελικόπτερα με περίπου 20 Αμερικανούς στρατιώτες.

Ο ίδιος μάρτυρας περιέγραψε ότι εκτοξεύθηκε κάτι που έμοιαζε με «πολύ έντονο ηχητικό κύμα», προκαλώντας έντονο πόνο, αιμορραγία και πλήρη αδυναμία κίνησης, με τους παρευρισκόμενους να μην μπορούν καν να σταθούν όρθιοι μετά την επίδρασή του.

Η επόμενη ημέρα στη Βενεζουέλα

Ο 63χρονος Νικολάς Μαδούρο κρατείται πλέον σε ομοσπονδιακή φυλακή στο Μπρούκλιν, εν αναμονή της δίκης του για κατηγορίες που σχετίζονται με ναρκωτρομοκρατία. Παράλληλα, καθήκοντα μεταβατικής προέδρου της Βενεζουέλας ασκεί η πρώην αντιπρόεδρός του, Ντέλσι Ροντρίγκες.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν «εξαιρετική σχέση» με τη νέα ηγεσία της χώρας, χαρακτηρίζοντας τη Ροντρίγκες «εξαιρετική», σε μια τοποθέτηση που δείχνει ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει ταχεία πολιτική επαναπροσέγγιση με το Καράκας μετά τις δραματικές εξελίξεις.

Παρότι η αποστολή στέφθηκε με επιτυχία, στρατιωτικοί αναλυτές συμφωνούν ότι το ρίσκο άγγιξε τα όρια του αδιανόητου. Όπως σημειώνει ο απόστρατος υπαξιωματικός της αμερικανικής αεροπορίας Γουές Μπράιαντ, «πρόκειται για είσοδο στην καρδιά ενός κυρίαρχου κράτους με στόχο τη σύλληψη του ίδιου του προέδρου του». Και προσθέτει: «Αν κάτι αντίστοιχο επιχειρούσαν Ρωσία ή Κίνα στις ΗΠΑ, θα μιλούσαμε για σενάριο πολέμου».

Δύο λεπτά που έκριναν τα πάντα

Σύμφωνα με το CNN, η επιχείρηση κορυφώθηκε μέσα σε ένα παράθυρο περίπου δύο λεπτών, το πιο επικίνδυνο στάδιο κάθε αεροκίνητης αποστολής: την προσγείωση και την απογείωση. Αμερικανικά ελικόπτερα κατέβηκαν σε εξαιρετικά χαμηλό ύψος μέσα σε βαριά οχυρωμένο συγκρότημα στο στρατιωτικό Fort Tiuna στο Καράκας, το οποίο το δίκτυο ταυτοποιεί ως το πιθανότερο σημείο εξαγωγής του Μαδούρο.

Βίντεο που αναλύθηκαν δείχνουν έντονη ανταλλαγή πυρών ανάμεσα σε αμερικανικά επιθετικά ελικόπτερα και την αντιαεροπορική άμυνα της Βενεζουέλας λίγο πριν από την προσγείωση. Το μεταγωγικό ελικόπτερο παρέμεινε στο έδαφος μόλις ενάμιση με δύο λεπτά, με τα πυρά να συνεχίζονται αδιάκοπα.

«Κάθε ελικόπτερο είναι πιο ευάλωτο ένα λεπτό πριν την προσγείωση και ένα λεπτό μετά την απογείωση», τονίζει ο Μπράιαντ. «Σε αυτό το διάστημα γίνεται εύκολος στόχος, ακόμη και για ελαφρύ οπλισμό».

Προετοιμασία με «οργανωμένο χάος»

Η επιχείρηση στο Fort Tiuna είχε προηγηθεί από ευρείας κλίμακας προπαρασκευαστικά πλήγματα. Τις πρώτες ώρες της 3ης Ιανουαρίου, επιθέσεις σε όλη τη Βενεζουέλα στόχευσαν ραντάρ, δίκτυα επικοινωνιών και αντιαεροπορικές υποδομές, ώστε να ανοίξει «διάδρομος» για τα ελικόπτερα ειδικών δυνάμεων.

Σύμφωνα με τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου των ΗΠΑ, στρατηγό Νταν Κέιν, περισσότερα από 150 αεροσκάφη απογειώθηκαν από 20 βάσεις σε ξηρά και θάλασσα. Περί τη 01:30 τοπική ώρα, εκρήξεις καταγράφηκαν στην παραθαλάσσια πόλη Higuerote, όπου το CNN γεωεντόπισε πλήγματα σε αντιαεροπορικά συστήματα Buk-M2 ρωσικής κατασκευής.

Ειδικοί εκτιμούν ότι χρησιμοποιήθηκαν επιθετικά drones μίας χρήσης, τεχνολογία που έχει δοκιμαστεί εκτενώς στον πόλεμο της Ουκρανίας. Ο Μπράιαντ περιγράφει αυτή τη φάση ως «οργανωμένο χάος», σχεδιασμένο να αποδιοργανώσει πλήρως την άμυνα της πρωτεύουσας.

Η σύλληψη και η εξαγωγή

Στις 02:01, σύμφωνα με τον στρατηγό Κέιν, οι αμερικανικές δυνάμεις έφτασαν στο συγκρότημα όπου βρισκόταν ο Μαδούρο. Ακολούθησε ταχεία έρευνα του χώρου και η σύλληψή του, ενώ επιθετικά ελικόπτερα παρείχαν κάλυψη. Η απογείωση έγινε μέσα σε σύννεφα σκόνης και ρουκετών, με ένα Chinook να αποχωρεί χωρίς φώτα, πετώντας χαμηλά προς τους γύρω λόφους.

Μέχρι τις 03:00 τα πυρά στο Καράκας είχαν σταματήσει. Οι αμερικανικές δυνάμεις εγκατέλειψαν τον εναέριο χώρο της Βενεζουέλας στις 04:29.

«Ωρολογιακή βόμβα»

Σύμφωνα με το CNN, στην επιχείρηση συμμετείχαν μονάδες Delta Force και της FBI, με τη δράση να κρίνεται κυριολεκτικά σε ελάχιστα λεπτά. «Ένας μόνο παράγοντας θα μπορούσε να τα ανατρέψει όλα», λέει ο Μπράιαντ, χαρακτηρίζοντας την αποστολή «ωρολογιακή βόμβα».

Οι αρχές της Βενεζουέλας κάνουν λόγο για 100 νεκρούς, ενώ η Κούβα ανέφερε 32 νεκρούς από την προεδρική φρουρά. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι δεν υπήρξαν αμερικανικές απώλειες, με τον ίδιο τον Τραμπ να παραδέχεται αργότερα ότι «θα μπορούσε να είχε πάει πολύ, πολύ άσχημα».

Το ρεπορτάζ του CNN καταλήγει ότι, παρά την επιτυχία, η επιχείρηση συγκαταλέγεται στις πιο ριψοκίνδυνες στρατιωτικές αποστολές των τελευταίων δεκαετιών, με το αποτέλεσμα να κρίνεται σε λιγότερο από δύο λεπτά μέσα σε ένα από τα πιο οχυρωμένα σημεία του Καράκας.

Την παραμονή των Χριστουγέννων, ο καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν, δεύτερος στην ιεραρχία του Βατικανού και έμπειρος διπλωμάτης, κάλεσε επειγόντως τον Μπράιαν Μπερτς, πρέσβη των ΗΠΑ στην Αγία Έδρα, ζητώντας λεπτομέρειες για τα αμερικανικά σχέδια στη Βενεζουέλα, σύμφωνα με κυβερνητικά έγγραφα που αποκαλύπτει η Washington Post.

Ο Παρολίν ρώτησε αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα στοχεύσουν μόνο τους διακινητές ναρκωτικών ή αν η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος. Ο ίδιος παραδέχθηκε πως ο Νικολάς Μαδούρο έπρεπε να φύγει, αλλά προέτρεψε τις ΗΠΑ να του προσφέρουν διέξοδο.

Για μέρες, ο Ιταλός καρδινάλιος αναζητούσε επαφή με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, προσπαθώντας να αποτρέψει αιματοχυσία και αστάθεια στη Βενεζουέλα. Στη συνομιλία του με τον Μπερτς, ο Παρολίν ανέφερε πως η Ρωσία ήταν έτοιμη να χορηγήσει άσυλο στον Μαδούρο και ζήτησε από τους Αμερικανούς υπομονή για να τον πείσουν να αποδεχτεί την πρόταση.

«Αυτό που προτάθηκε στον Μαδούρο ήταν να φύγει και να απολαύσει τα χρήματά του», ανέφερε γνώστης της ρωσικής προσφοράς. «Ο Πούτιν θα εγγυόταν την ασφάλειά του».

Όμως τα σχέδια δεν ευοδώθηκαν. Μια εβδομάδα αργότερα, ο Μαδούρο και η σύζυγός του συνελήφθησαν από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις σε επιχείρηση που στοίχισε τη ζωή σε περίπου 75 ανθρώπους, πριν μεταφερθούν στη Νέα Υόρκη για κατηγορίες διακίνησης ναρκωτικών.

Αποτυχημένες προσπάθειες διαμεσολάβησης πριν την επέμβαση

Η συνάντηση στο Βατικανό, που αποκαλύπτεται τώρα, ήταν μία από πολλές αποτυχημένες προσπάθειες – από ΗΠΑ, Ρωσία, Κατάρ, Τουρκία, την Καθολική Εκκλησία και άλλους – για εξεύρεση ασφαλούς εξόδου για τον Μαδούρο πριν τη σαββατιάτικη αμερικανική επιχείρηση σύλληψής του.

«Είναι απογοητευτικό που μέρη μιας εμπιστευτικής συζήτησης διέρρευσαν χωρίς να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό της περιεχόμενο», ανέφερε το γραφείο Τύπου του Βατικανού στην Post. Εκπρόσωπος του Μπερτς παρέπεμψε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ενώ ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα.

Το ρεπορτάζ βασίζεται σε συνεντεύξεις με σχεδόν 20 πηγές, πολλές ανώνυμες λόγω ευαίσθητων πληροφοριών. Αποκαλύπτονται νέες λεπτομέρειες για τις διεθνείς προσπάθειες εξορίας του Μαδούρο και την επιλογή των ΗΠΑ να συνεργαστούν με τη νυν αντιπρόεδρο αντί της επί χρόνια στηριζόμενης αντιπολίτευσης.

Τις εβδομάδες πριν την επιχείρηση, ο Μαδούρο – πρώην οδηγός λεωφορείου και ένας από τους τελευταίους λατινοαμερικάνους «καουντίγιο» – φαινόταν να αγνοεί τον κίνδυνο. Παρά τα χτυπήματα αμερικανικών πολεμικών πλοίων κατά ύποπτων σκαφών στα παράλια της Βενεζουέλας και τη σκλήρυνση της αμερικανικής ρητορικής, απέρριψε διαδοχικές προτάσεις διαφυγής.

Οι προσπάθειες εξασφάλισης εξόδου συνεχίστηκαν μέχρι την τελευταία στιγμή. Ο δικτάτορας έλαβε τελική προειδοποίηση λίγες μέρες πριν τη σύλληψη, αλλά αρνήθηκε κάθε συμβιβασμό.

«Δεν δεχόταν τη συμφωνία», είπε γνώστης των διαπραγματεύσεων. «Απλώς παρακολουθούσε την κρίση να κλιμακώνεται».

Η επιλογή Ροντρίγκες ως διάδοχος

Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ προσανατολίζονταν στην αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες. Ήταν εντυπωσιακή μεταστροφή για τον Τραμπ που στην πρώτη θητεία είχε επιβάλει κυρώσεις στη Ροντρίγκες και τον αδελφό της Χόρχε Ροντρίγκες.

Η στροφή αυτή ενισχύθηκε από πρόσφατη απόρρητη έκθεση της CIA που συμπέρανε πως οι πιστοί του Μαδούρο είχαν περισσότερες πιθανότητες να ελέγξουν τη χώρα μετά την ανατροπή του παρά η αντιπολιτευόμενη Μαρία Κορίνα Ματσάδο. Το περιεχόμενο της έκθεσης μεταφέρθηκε στον Τραμπ από τον διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ.

Σύντομα ο Τραμπ κατέληξε στην επιλογή Ροντρίγκες ως διάδοχο κατόπιν εισήγησης των επικεφαλής πληροφοριών και ασφάλειας.

Παρά το δημόσιο προφίλ της ως φλογερής τσαβίστα, σε κατ’ ιδίαν συναντήσεις εμφανιζόταν διαφορετική – ακόμα και φιλική προς τις ΗΠΑ. «Δεν ήταν αντι-αμερικανίστρια· είχε ζήσει στη Σάντα Μόνικα ως φοιτήτρια», σημείωσε συνομιλητής της.

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ροντρίγκες γνώριζε το σχέδιο απομάκρυνσης Μαδούρο ή ότι ενημερώθηκε εκ των προτέρων πως θα γινόταν διάδοχος. «Θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο να της κοινοποιηθεί οτιδήποτε πριν την επιχείρηση», τόνισε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Η παρανόηση των μηνυμάτων από Ουάσιγκτον

Ο ίδιος ο Μαδούρο παρεξήγησε τα σήματα από τις ΗΠΑ. Θεώρησε ότι η τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ το Νοέμβριο πήγε καλά, ενώ στην πραγματικότητα είχε λάβει τελεσίγραφο: «Μπορείς να φύγεις εύκολα ή δύσκολα», όπως είπε ανώτατος αξιωματούχος.

Ο Τραμπ προσκάλεσε ακόμη τον Μαδούρο στην Ουάσιγκτον προσφέροντας ασφαλή δίοδο για συνομιλίες. Ο Μαδούρο αρνήθηκε, υπολογίζοντας ότι οι Δημοκρατικοί θα κέρδιζαν τις ενδιάμεσες εκλογές κι έτσι θα διατηρούσε την εξουσία του.

«Χόρευε», σχολίασε γνώστης των εξελίξεων. «Όχι πια».

Bατικανό και Ρωσία στον διπλωματικό μαραθώνιο

Το Βατικανό έχει μακρά ιστορία διαμεσολάβησης με τη διεθνώς απομονωμένη κυβέρνηση της Βενεζουέλας. Πριν μια δεκαετία απέτυχε σε συμφωνία μεταξύ Μαδούρο και αντιπολίτευσης. Πρόσφατα επεδίωξε διάλογο μέσω ανώτατων κληρικών ενώ ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ είχε προειδοποιήσει κατά της χρήσης βίας από τις ΗΠΑ.

«Πιστεύω πως η βία δεν φέρνει ποτέ νίκη», δήλωσε ο Λέων το Νοέμβριο αναφερόμενος στις κινήσεις αμερικανικών πλοίων προς τη Βενεζουέλα. «Το κλειδί είναι ο διάλογος».

Ο Παρολίν είχε υπηρετήσει ως παπικός νουντσιος στο Καράκας και είχε εμπλακεί ως μεσολαβητής μεταξύ Τραμπ-Ουκρανίας-Ρωσίας. Για τη Μόσχα, η Βενεζουέλα αποτελεί σημαντικό στρατηγικό σημείο στη Λατινική Αμερική – ήδη από το 1999 όταν ο Τσάβες προχώρησε σε μεγάλες αγορές ρωσικών όπλων και έλαβε σημαντικά δάνεια.

Στη συνάντηση της 24ης Δεκεμβρίου, σύμφωνα με τα έγγραφα, ο Παρολίν είπε στον Μπερτς ότι η Ρωσία ήταν έτοιμη να δεχθεί τον Μαδούρο αλλά κυκλοφορούσε επίσης φήμη πως η Βενεζουέλα αποτελούσε διαπραγματευτικό χαρτί στις συνομιλίες για την Ουκρανία: «Η Μόσχα θα εγκατέλειπε τη Βενεζουέλα αν ικανοποιούνταν στο ουκρανικό».

Aναλυτές εκτιμούν ότι η ρωσική υποστήριξη προς τη Βενεζουέλα έχει μειωθεί καθώς το ενδιαφέρον στράφηκε στον πόλεμο στην Ουκρανία. Τα δάνεια σταμάτησαν το 2018 ενώ η σχέση θεωρείται πλέον περισσότερο ιδεολογική παρά ουσιαστική.

Kρίσιμες αποφάσεις λίγο πριν την επέμβαση

Η προσφορά ασύλου προς τον Μαδούρο ήρθε σε μια περίοδο που η Μόσχα επιδίωκε επαναπροσέγγιση με τις ΗΠΑ και ευνοϊκή συμφωνία για την Ουκρανία.

Σύμφωνα με τα έγγραφα, ο Παρολίν εκτίμησε ότι ο Μαδούρο ίσως ήταν διατεθειμένος να παραιτηθεί μετά τις εκλογές του Ιουλίου 2024 – οι οποίες θεωρήθηκαν ευρέως νοθευμένες – αλλά μεταπείστηκε υπό τον φόβο για τη ζωή του από τον εσωτερικών υποθέσεων υπουργό Ντιοσδάδο Καμπέγιο.

Γνώστης της ρωσικής πρότασης ανέφερε ότι η Μόσχα ήταν διατεθειμένη να προσφέρει άσυλο και στους στενούς συνεργάτες του Μαδούρο· ωστόσο εκείνος επέμεινε πιστεύοντας πως οι ΗΠΑ δεν θα τολμούσαν στρατιωτική επέμβαση.

Επιπλέον παράγοντας ήταν ότι πολλοί στην Ουάσιγκτον πίστευαν πως ο Μαδούρο δεν θα δεχόταν άσυλο στη Ρωσία επειδή δεν θα είχε πρόσβαση στα κεφάλαια που είχε φυγαδεύσει στο εξωτερικό μέσω εμπορίου χρυσού.

Ο Παρολίν πρότεινε οι ΗΠΑ να θέσουν προθεσμία για έξοδο του Μαδούρο με εγγυήσεις για την οικογένειά του· εξέφρασε πάντως μεγάλη απορία για τη στρατηγική των Αμερικανών στη χώρα ζητώντας υπομονή και αυτοσυγκράτηση.

Ωστόσο ο Λευκός Οίκος αποφάσισε πως η αναμονή τελείωσε.

Nέα εποχή με Ροντρίγκες στην εξουσία

Η Ροντρίγκες, κόρη αριστερού που πέθανε υπό κράτηση των μυστικών υπηρεσιών της Βενεζουέλας, ανέβηκε στα υψηλά κλιμάκια επί Μαδούρο κι έγινε βασικό στέλεχος στον στενό πυρήνα εξουσίας.

Ως υπουργός πετρελαίου υπήρξε βασική απεσταλμένη σε ευαίσθητες αποστολές προς Τουρκία και Κατάρ· παράλληλα έγινε αξιόπιστη συνεργάτιδα ξένων επενδυτών αλλά συνέβαλε επίσης στην παγίωση αυταρχικού μοντέλου διακυβέρνησης υπό τον Μαδούρο.

Τα τελευταία χρόνια κέρδιζε εμπιστοσύνη επιχειρηματιών επαναδιαρθρώνοντας την οικονομία με νέα ομάδα συνεργατών – ανάμεσά τους οικονομολόγοι από το πρώην κυβερνητικό επιτελείο Κορέα στο Εκουαδόρ.

Δέχθηκε εσωτερικές αντιστάσεις από τη σύζυγο του Μαδούρο Σίλια Φλόρες αλλά και σκληρούς τσαβίστες που είχαν ωφεληθεί από το υπάρχον σύστημα εξουσίας.

Στελέχη της Chevron – μοναδικής αμερικανικής εταιρείας που λειτουργεί νόμιμα λόγω κυρώσεων – είχαν μηνιαίες συναντήσεις μαζί της μεταφέροντας θετικές εντυπώσεις προς τις ΗΠΑ ακόμη και επί διοίκησης Μπάιντεν· όπως ανέφερε πρώην διπλωμάτης «το μοντέλο Chevron λειτουργεί γιατί η Ροντρίγκες εκπληρώνει τις απαιτήσεις τους».

Επιχειρηματίες στη Βενεζουέλα άρχισαν να πιέζουν υπέρ της ώστε να οδηγήσει πολιτική μετάβαση – μια συναίνεση που φαίνεται πως έγινε δεκτή στην Ουάσιγκτον σύμφωνα με γνώστη των εξελίξεων εντός κυβέρνησης Μαδούρο.

Kρίσιμος ρόλος Κατάρ & ανεπίσημοι διαμεσολαβητές

Η αντιπρόεδρος αναδύθηκε ως αποτελεσματική διαχειρίστρια στις συνομιλίες με το Κατάρ – σημαντικό μέλος του OPEC και βασικό ενδιάμεσο τα τελευταία χρόνια για τη Βενεζουέλα.

Κατά Αμερικανού αξιωματούχου επί Μπάιντεν, το Κατάρ είχε εκφράσει «έντονη απογοήτευση» καθώς ο Μαδούρο ακύρωνε όσα συμφωνούνταν στις διαβουλεύσεις· κατά τους Καταριανούς αν συμφωνήσει κάτι η Ροντρίγκες «το υλοποιεί πάντα» κι έτσι θεώρησαν πρώτοι αυτήν καταλληλότερη διάδοχο σε περίπτωση αποχώρησης Μαδούρο.

Στις αρχές 2025 ειδικός απεσταλμένος Τραμπ, ο Ρίτσαρντ Γκρένελ, ανέλαβε πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαβουλεύσεις – άλλοτε με βοήθεια Κατάρ κι άλλοτε μέσω απευθείας επαφών με τον Χόρχε Ροντρίγκες. Οι προτάσεις των ΗΠΑ για έξοδο του Μαδούρο απορρίφθηκαν επανειλημμένα από τους Βενεζουελάνους συνομιλητές τους.

Σε κάποια φάση προτάθηκε ο Μαδούρο να παραιτηθεί αλλά να παραμείνει στη χώρα υπό πρωθυπουργία Ροντρίγκες – όμως δεν τέθηκε ποτέ επίσημα ως σοβαρή λύση. Ως τα τέλη καλοκαιριού έγινε σαφές πως ο Ρούμπιο – γνωστός υπέρμαχος σκληρών μέτρων έναντι Βενεζουέλας – αναλάμβανε πλέον τον φάκελο εγκαταλείποντας τη διπλωματική προσέγγιση Γκρένελ.

Aπόπειρες ανεπίσημων αποστολών & τελεσίγραφα στον Μαδούρο

Σε συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο στις 2 Οκτωβρίου συζητήθηκαν περαιτέρω πιέσεις κατά Μαδούρο πέραν των στρατιωτικών χτυπημάτων που είχαν ήδη κοστίσει πάνω από 100 ζωές στην Καραϊβική και Ανατολικό Ειρηνικό.

Παράλληλα ανεπίσημοι ενδιάμεσοι κάλυψαν το διπλωματικό κενό – ανάμεσά τους ο βραζιλιάνος μεγιστάνας Joesley Batista που ταξίδεψε στο Καράκας στα τέλη Νοεμβρίου επιχειρώντας προσωπικά να πείσει τον Μαδούρο να εγκαταλείψει την εξουσία έναντι ασύλου σε Τουρκία ή άλλη χώρα (μια πρόταση σε ισχύ ήδη από τον Νοέμβριο).

Ωστόσο τόσο ο ίδιος όσο κι η σύζυγός του απέρριψαν αγανακτισμένοι κάθε τέτοια πρόταση σύμφωνα με τρεις γνώστες των συζητήσεων· όπως δήλωσε δημόσια ο Ρούμπιο μαζί με τον Τραμπ στο Mar-a-Lago «ο Νικολάς Μαδούρο είχε πολλές ευκαιρίες αλλά προτίμησε να παίξει παιχνίδια».

Aμφιβολίες για την αντιπολίτευση & η στάση των στρατιωτικών

O Batista λειτούργησε ως ανεπίσημος ενδιάμεσος μεταφέροντας στις ΗΠΑ τα συμπεράσματά του μετά το ταξίδι χωρίς όμως επίσημη εντολή· μεταξύ άλλων ζητήθηκε πρόσβαση σε σπάνια μέταλλα κι ενεργειακά κοιτάσματα καθώς κι απομάκρυνση κάθε δεσμού με την Κούβα ως όρος εξορίας του Μαδούρο σύμφωνα με πρόσωπο παρόν στη συνάντηση.

Η ίδια η Ροντρίγκες γνώριζε βάσει Συντάγματος ότι θα αναλάμβανε προσωρινή πρόεδρος σε περίπτωση ξαφνικής αποχώρησης ή σύλληψης του Μαδούρο αλλά κάθε φορά που άνοιγε τέτοια συζήτηση γινόταν φανερά αμήχανη σύμφωνα με πηγές κοντά στην κυβέρνηση· τελικά όμως δεν είχε λόγο στις εξελίξεις.

Mειούμενη εμπιστοσύνη στην αντιπολίτευση & οι νέοι συσχετισμοί ισχύος

Καθώς ενισχυόταν το σενάριο συνεργασίας με τη Ροντρίγκες, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχασαν σταδιακά την εμπιστοσύνη τους στην προοπτική κυβέρνησης υπό τη νικήτρια Νόμπελ Ειρήνης 2025 κ.Ματσάδο (την πλέον προβεβλημένη φιγούρα της αντιπολίτευσης).

Στελέχη επιχειρήσεων κι ακόμη και μέλη της ίδιας της αντιπολίτευσης είχαν ενημερώσει τις ΗΠΑ πως η ομάδα της δεν είχε καταφέρει ουσιαστική διείσδυση στις ένοπλες δυνάμεις — καθοριστικός παράγοντας σταθερότητας — ενώ ταυτόχρονα εξέφρασαν ανησυχίες ότι μια κυβέρνηση υπό τη δική της καθοδήγηση θα δυσκολευόταν σοβαρά στη διαχείριση κρίσεων αν έφευγε ξαφνικά ο Μαδούρο χωρίς συναίνεση στρατιωτικών/παλιών τσαβίστας αξιωματούχων (σύμφωνα με νέα κυβερνητικά έγγραφα).

Οι σύμβουλοι της ομάδας αυτής καθησύχαζαν τους Αμερικανούς λέγοντας ότι δεν σχεδιάζουν μαζικές εκκαθαρίσεις στις τάξεις των ενόπλων δυνάμεων ή γενικότερα στο καθεστώς — ωστόσο ξεκαθάριζαν πως κορυφαίοι αξιωματούχοι δεν θα είχαν θέση σε νέα κυβέρνηση.

Άλλοι συνομιλητές εξέφρασαν σκεπτικισμό ακόμη και γι’ αυτές τις επαφές λέγοντας πως δεν υπήρχαν ουσιαστικές συνομιλίες ούτε επηρεασμός στρατηγικών παικτών.

Στα ίδια έγγραφα καταγράφεται πρόβλεψη πως αν ξαφνικά φεύγει μόνο ο αρχηγός (Μαδούρο) ενώ παραμένουν άλλοι τσαβίστας αξιωματούχοι τότε πιθανότερη είναι συνέχιση αυταρχικού μοντέλου ώστε οι ίδιοι να προστατεύσουν τα συμφέροντα/περιουσίες τους.

Η ίδια η ομάδα της κ.Ματσάδο αρνήθηκε σχόλιο μετά τα γεγονότα ενώ εκείνη προσπάθησε συμβολικά να καθησυχάσει τον Τραμπ προσφέροντάς του ακόμη και το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης — κάτι που εκείνος χαρακτήρισε μεγάλη τιμή δηλώνοντας δημόσια ότι περιμένει συνάντηση μαζί της στην Ουάσιγκτον.

Πηγές κοντά στον Λευκό Οίκο υποστηρίζουν μάλιστα πως αυτή η επιλογή βάρυνε αρνητικά υπέρ της στροφής προς τη Ροντρίγκες.

Μετά τη σύλληψη/ανατροπή του πρώην προέδρου σημειώθηκαν συλλήψεις δημοσιογράφων κι απλών πολιτών καθώς κι αυξημένα σημεία ελέγχου παραστρατιωτικών — ένδειξη ισχύος Καμπέγιο που ελέγχει υπηρεσίες πληροφοριών/αστυνομίας.

Παρόλα αυτά οι Αμερικανοί δηλώνουν αισιοδοξία επικαλούμενοι πρόσφατες απελευθερώσεις πολιτικών κρατουμένων κι έναρξη εξαγωγής πετρελαίου προς τις ΗΠΑ — ενώ σημειώνεται στενή συνεργασία μεταξύ νέας αρχής (Ροντρίγκες) και κύριων συνομιλητών (Ρούμπιο).</br />

«Το μάθημα», σχολιάζει άνθρωπος κοντά στην κυβέρνηση πρώην προεδρίας, «είναι ότι δεν μπορεί κανείς να κυβερνήσει τη Βενεζουέλα χωρίς τους τσαβίστας».

Από το Βατικανό πάντως, την Παρασκευή ο Λέων εξέφρασε ανησυχία μήπως «μια διπλωματία διαλόγου αντικαθίσταται από μια διπλωματία βίας».

«Ο πόλεμος επέστρεψε στη μόδα» προειδοποίησε — «και ένα πάθος για πόλεμο εξαπλώνεται».

Όπως αναφέρουν οι πληροφορίες ο καρδινάλιος Παρολίν, επί χρόνια βασικός διπλωματικός διαμεσολαβητής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας ζήτησε από τον πρέσβη των ΗΠΑ διευκρινίσεις για τα αμερικανικά σχέδια στη Βενεζουέλα.

«Θα στοχοποιούσαν οι ΗΠΑ μόνο διακινητές ναρκωτικών;» ρώτησε, ή «μήπως η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιδίωκε στην πραγματικότητα αλλαγή καθεστώτος»; Ο Νικολάς Μαδούρο έπρεπε να φύγει, παραδέχθηκε ο Παρολίν, σύμφωνα με τα έγγραφα, αλλά προέτρεψε τις ΗΠΑ να του προσφέρουν μια διέξοδο.

Παρολίν: Η Ρωσία ήταν έτοιμη να προσφέρει άσυλο στον Μαδούρο

Για ημέρες, ο πανισχυρός Ιταλός καρδινάλιος προσπαθούσε να αποκτήσει πρόσβαση στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, σύμφωνα με τα συγκεκριμένα έγγραφα, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να αποτραπεί αιματοχυσία και αποσταθεροποίηση στη Βενεζουέλα. Στη συνομιλία του με τον Μπερτς, στενό σύμμαχο του Τραμπ, ο Παρολίν είπε ότι η Ρωσία ήταν έτοιμη να προσφέρει άσυλο στον Μαδούρο και παρακάλεσε τους Αμερικανούς να δείξουν υπομονή, ώστε να τον ωθήσουν προς αυτή τη λύση.

«Αυτό που του προτάθηκε ήταν να φύγει και να μπορεί να απολαύσει τα χρήματά του», είπε πρόσωπο με γνώση της ρωσικής πρότασης: «Μέρος αυτής της συμφωνίας ήταν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα εγγυόταν την ασφάλειά του».

Όμως αυτό δεν συνέβη. Μία εβδομάδα αργότερα, ο Μαδούρο και η σύζυγός του συνελήφθησαν από αμερικανικές Ειδικές Δυνάμεις σε επιχείρηση που κόστισε τη ζωή σε περίπου 75 ανθρώπους και μεταφέρθηκαν αεροπορικώς στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσουν κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών.

Η μέχρι πρότινος άγνωστη συνάντηση στο Βατικανό ήταν μία από τις πολλές αποτυχημένες προσπάθειες -από Αμερικανούς και μεσολαβητές, Ρώσους, Καταριανούς, Τούρκους, την Καθολική Εκκλησία και άλλους- να αποτραπεί μια διπλωματική κρίση και να βρεθεί ασφαλές καταφύγιο για τον Μαδούρο πριν από την αμερικανική επιχείρηση σύλληψής του το Σάββατο.

Η τελική προειδοποίηση στον Μαδούρο

Το ρεπορτάζ βασίζεται σε συνεντεύξεις με σχεδόν 20 άτομα, πολλά από τα οποία μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των συνομιλιών και των πληροφοριών. Περιλαμβάνει νέα στοιχεία για τις εκτεταμένες διεθνείς προσπάθειες να οδηγηθεί ο Μαδούρο σε εξορία και να αποφευχθεί αμερικανική στρατιωτική επέμβαση, καθώς και για την απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να συνεργαστεί με την εν ενεργεία αντιπρόεδρο της Βενεζουέλας, αντί με την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης που η Ουάσιγκτον στήριζε επί χρόνια.

Οι εβδομάδες και οι μήνες που προηγήθηκαν εκείνης της ημέρας ήταν γεμάτοι χαμένες ευκαιρίες για τον Μαδούρο, έναν πρώην οδηγό λεωφορείου και έναν από τους τελευταίους λατινοαμερικανούς «καουδίγιος», ο οποίος φαινόταν να μην αντιλαμβάνεται πόσο επισφαλής είχε γίνει η θέση του. Η απόρριψη πολλαπλών πιθανών «εξόδων κινδύνου», την ώρα που αμερικανικά πολεμικά πλοία άρχισαν να πλήττουν σκάφη που φέρονται να εμπλέκονται σε διακίνηση ναρκωτικών στα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας και η ρητορική των ΗΠΑ σκλήρυνε, θα σφράγιζε τελικά τη μοίρα του.

Οι προσπάθειες να εξασφαλιστεί μια διέξοδος για τον Μαδούρο συνεχίστηκαν μέχρι την τελευταία στιγμή. Έλαβε μια τελική προειδοποίηση λίγες ημέρες πριν από την αμερικανική επιχείρηση σύλληψής του, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει την πρόταση. Όμως ο αυταρχικός ηγέτης αρνήθηκε να μετακινηθεί.

«Δεν δεχόταν τη συμφωνία», είπε άλλο πρόσωπο με γνώση της υπόθεσης. «Απλώς καθόταν και παρακολουθούσε τους άλλους να δημιουργούν κρίση», συμπλήρωσε.

Η αμφισβήτηση της Ματσάδο, η επιλογή της Ροντρίγκες και ο ρόλος της CIA

Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ κατέληγαν σε σχέδιο για τον διάδοχό του, στρέφοντας το ενδιαφέρον τους προς τη Νο 2 του Μαδούρο, την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες. Ήταν μια εντυπωσιακή στροφή για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος κατά την πρώτη του θητεία είχε επιβάλει κυρώσεις στη Ροντρίγκες και στον ισχυρό αδελφό της, Χόρχε, τους οποίους τότε η Ουάσιγκτον θεωρούσε μέλη του καθεστώτος Μαδούρο.

Ωστόσο, σταδιακά άρχισε να επικρατεί μια πιο πραγματιστική προσέγγιση, καθώς ανώτατα στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης αμφισβήτησαν την ικανότητα της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, να κερδίσει την υποστήριξη του στρατού και άλλων πυλώνων εξουσίας που επί δεκαετίες ελέγχονται από τους οπαδούς του εκλιπόντος Ούγκο Τσάβες, ιδρυτή του σοσιαλιστικού κράτους της χώρας.

Η σκέψη του Τραμπ επηρεάστηκε εν μέρει από πρόσφατη διαβαθμισμένη εκτίμηση της CIA, σύμφωνα με την οποία οι πιστοί στον Μαδούρο θα ήταν πιο αποτελεσματικοί στη διακυβέρνηση μιας μετά-Μαδούρο Βενεζουέλας από τη Ματσάδο και την ομάδα της, σύμφωνα με ανώτατο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου και πρόσωπο με γνώση του θέματος. Το περιεχόμενο της εκτίμησης, που είχε αποκαλυφθεί αρχικά από τη Wall Street Journal, κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η Ματσάδο θα δυσκολευόταν να υπερκεράσει τις φιλοκαθεστωτικές δυνάμεις ασφαλείας. Η ανάλυση μεταφέρθηκε στον Τραμπ από τον διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο.

Λίγο αργότερα, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, ο Τραμπ κατέληξε στη Ροντρίγκες ως διάδοχο του Μαδούρο, κατόπιν εισήγησης των κορυφαίων στελεχών πληροφοριών και ασφάλειας της κυβέρνησής του.

Ο Τραμπ είπε στον Μαδούρο «ότι μπορεί να φύγει με τον εύκολο ή με τον δύσκολο τρόπο»

Ο ίδιος ο Μαδούρο φαινόταν να παρερμηνεύει συστηματικά τα σήματα από την Ουάσιγκτον. Πίστευε ότι μια τηλεφωνική συνομιλία που είχε τον Νοέμβριο με τον Τραμπ είχε πάει «καλά», σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τη σκέψη του, ενώ στην πραγματικότητα του μεταδιδόταν ότι ο χρόνος του είχε τελειώσει. «Ο πρόεδρος του είπε ότι μπορεί να φύγει με τον εύκολο τρόπο ή με τον δύσκολο», είπε ο ανώτατος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Ο Τραμπ μάλιστα προσκάλεσε τον Βενεζουελανό ομόλογό του στην Ουάσιγκτον, σύμφωνα με το ίδιο πρόσωπο, προσφέροντάς του ασφαλή διέλευση ώστε να συζητήσουν από κοντά. Ο Μαδούρο αρνήθηκε. Υπολόγισε ότι οι Δημοκρατικοί θα κέρδιζαν τις ενδιάμεσες εκλογές, ότι ο Τραμπ θα αποδυναμωνόταν πολιτικά και ότι ο ίδιος θα μπορούσε να παραμείνει στην εξουσία.

«Ήταν εκεί έξω και χόρευε», είπε το ίδιο πρόσωπο. «Όχι πια».

Μια νέα επιλογή για την ηγεσία της Βενεζουέλας

Η Ροντρίγκες, κόρη ενός αριστερού αγωνιστή που πέθανε υπό κράτηση των μυστικών υπηρεσιών της Βενεζουέλας, ήταν επί χρόνια ανώτατο στέλεχος του σοσιαλιστικού καθεστώτος. Υπό τον Μαδούρο, ανέβηκε στα υψηλότερα κλιμάκια εξουσίας και έγινε αναντικατάστατο μέλος του στενού του κύκλου.

Ως υπουργός Πετρελαίου, ανέλαβε ευαίσθητες διεθνείς αποστολές στην Τουρκία και το Κατάρ και εξελίχθηκε σε αξιόπιστη συνομιλήτρια για πετρελαϊκά συμφέροντα και άλλους ξένους επενδυτές στη Βενεζουέλα – ακόμη και ενώ συνέβαλε στην υπονόμευση της δημοκρατίας και στην παγίωση του αυταρχικού καθεστώτος Μαδούρο.

Τα τελευταία χρόνια, η Ροντρίγκες άρχισε να κερδίζει την εμπιστοσύνη τμημάτων της επιχειρηματικής κοινότητας στο Καράκας, εφαρμόζοντας οικονομικές μεταρρυθμίσεις, βελτιώνοντας τη συναλλαγματική ισοτιμία και συνεργαζόμενη με μια ομάδα νέων ανθρώπων, μεταξύ των οποίων και οικονομολόγοι από την κυβέρνηση του Ραφαέλ Κορέα όταν εκείνος ήταν πρόεδρος του Ισημερινού.

Οι μεταρρυθμίσεις αυτές προκάλεσαν αντιδράσεις στο εσωτερικό της κυβέρνησης Μαδούρο, ιδίως από την πρώτη κυρία Σίλια Φλόρες και από σκληροπυρηνικά στοιχεία του τσαβικού κατεστημένου που είχαν επωφεληθεί από το παγιωμένο σύστημα εξουσίας.

Στελέχη της Chevron, της μοναδικής αμερικανικής εταιρείας που η Ουάσιγκτον είχε επιτρέψει να δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα παρά τις κυρώσεις, συναντιούνταν μηνιαίως με τη Ροντρίγκες και μιλούσαν θετικά για εκείνη στην αμερικανική κυβέρνηση, ακόμη και επί προεδρίας Μπάιντεν, σύμφωνα με πρώην Αμερικανό διπλωμάτη. Το «μοντέλο Chevron» λειτουργούσε, έλεγαν αξιωματούχοι των ΗΠΑ και η Ροντρίγκες ικανοποιούσε τα αιτήματά τους.

Ερωτηθείσα για σχόλιο, εκπρόσωπος της Chevron δήλωσε ότι η εταιρεία δεν είχε καμία εκ των προτέρων γνώση της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης και δεν συμμετείχε σε συζητήσεις με κυβερνητικούς αξιωματούχους σχετικά με τη διακυβέρνηση μιας μετά-Μαδούρο Βενεζουέλας.

Στελέχη της βενεζουελανικής επιχειρηματικής κοινότητας άρχισαν να προωθούν τη Ροδρίγκες ως πρόσωπο ικανό να ηγηθεί μιας πολιτικής μετάβασης. «Αυτή η συναίνεση φαίνεται ότι έγινε αποδεκτή και στην Ουάσιγκτον», σύμφωνα με πρόσωπο με γνώση της κυβέρνησης Μαδούρο.

Η αντιπρόεδρος είχε επίσης αναδειχθεί σε αποτελεσματική διαχειρίστρια στις συνομιλίες με το Κατάρ, επίσης μέλος του ΟΠΕΚ και βασικό διαμεσολαβητή με τη Βενεζουέλα τα τελευταία χρόνια.

Οι Καταριανοί είχαν «μεγάλη απογοήτευση» με τον Μαδούρο, ο οποίος ανέτρεπε συμφωνίες που είχαν κλείσει οι διαπραγματευτές του, σύμφωνα με αξιωματούχο της κυβέρνησης Μπάιντεν με γνώση των συνομιλιών. Η εκτίμηση του Κατάρ ήταν ότι αν η Ροδρίγκες «λέει ότι θα κάνει κάτι, αυτό γίνεται». Οι Καταριανοί «αναγνώρισαν ότι η Ντέλσι έπρεπε να κυβερνήσει τη χώρα πριν από οποιονδήποτε άλλον», αν ο Μαδούρο έφευγε.

Εκπρόσωπος της κυβέρνησης του Κατάρ δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Στις αρχές του περασμένου έτους, ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για ειδικές αποστολές, Ρίτσαρντ Γκρένελ, ανέλαβε κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις με τη Βενεζουέλα, άλλοτε με τη βοήθεια του Κατάρ και άλλοτε απευθείας με τον αδελφό της Ροντρίγκες, Χόρχε Ροντρίγκες, ψυχίατρο, πρώην υπουργό Ενημέρωσης και νυν πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης. Σε αυτές τις συνομιλίες, η Βενεζουέλα απέρριπτε επανειλημμένα τις αμερικανικές προτάσεις για αποχώρηση του Μαδούρο από την εξουσία.

Ήταν μια συμβολική στιγμή που ανέδειξε τη βασική συμμαχία του Πούτιν στο Δυτικό Ημισφαίριο. Πλαισιωμένος από τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, όπως αναφέρει το CNN, ο Πούτιν απηύθυνε θερμά λόγια καλωσορίσματος στον ομόλογό του της Βενεζουέλας, λέγοντας ότι οι δεσμοί μεταξύ Μόσχας και Καράκας αναπτύσσονταν «σε μεγάλο βαθμό χάρη στην προσωπική προσοχή» του Μαδούρο.

Μετά από συνομιλίες περιορισμένης μορφής και ένα επίσημο πρωινό, οι δύο πρόεδροι υπέγραψαν στη συνέχεια μια συνθήκη για στρατηγική εταιρική σχέση και συνεργασία. Αλλά η σύλληψη του Μαδούρο σε μια στρατιωτική επιχείρηση που διέταξε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποκάλυψε τα όρια αυτής της εταιρικής σχέσης – ενώ παράλληλα έδειξε τον δρόμο για πιθανές στρατηγικές ευκαιρίες για τον ηγέτη του Κρεμλίνου όσον αφορά την αντιμετώπιση της νέας εποχής της διπλωματίας των κανονιοφόρων της Ουάσινγκτον.

Η καταδίκη από Ρώσους διπλωμάτες της αμερικανικής επιδρομής για τη σύλληψη του Μαδούρο, φυσικά, ήταν άμεση και κατηγορηματική. Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε το Σαββατοκύριακο με την Εκτελεστική Αντιπρόεδρο της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκεζ, νυν προσωρινή πρόεδρο, ο Λαβρόφ «εξέφρασε τη σθεναρή αλληλεγγύη του προς τον λαό της Βενεζουέλας απέναντι στην ένοπλη επιθετικότητα», σύμφωνα με ανακοίνωση του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Μιλώντας σε συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τη Δευτέρα, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ρωσίας στα Ηνωμένα Έθνη, Βασίλι Νεμπένζια, κατηγόρησε την Ουάσινγκτον ότι «δημιουργεί νέο μομέντουμ για τη νεοαποικιοκρατία και τον ιμπεριαλισμό».

Ωστόσο, η φωνή του Πούτιν – του μόνου προσώπου που πραγματικά έχει σημασία στη ρωσική πολιτική – απουσίαζε αισθητά αμέσως μετά την επιχείρηση αλλαγής καθεστώτος των ΗΠΑ. Σε αντίθεση με τον Κινέζο πρόεδρό του, Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος καταδίκασε αυτό που αποκάλεσε «μονομερή εκφοβισμό» από την Ουάσινγκτον, ο Πούτιν δεν έκανε άμεση και σαφή δημόσια δήλωση σχετικά με την επιδρομή.

Ομοίως, δεν έχει ακόμη σχολιάσει την επιβίβαση και την κατάσχεση ενός πλοίου με ρωσική σημαία από τις αμερικανικές δυνάμεις την Τετάρτη. Πολλοί παρατηρητές αναρωτιούνται τώρα πώς θα αντιδράσει η Μόσχα στον νέο στρατιωτικό τυχοδιωκτισμό της Ουάσινγκτον.

Εκ πρώτης όψεως, η αποπομπή του Μαδούρο φαίνεται να είναι η τελευταία σε μια σειρά γεωπολιτικών οπισθοδρομήσεων για τον Πούτιν. Τον Δεκέμβριο του 2024, ο Σύρος πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ, «μακροχρόνιος πελάτης» της Μόσχας, κατέφυγε στη Ρωσία μετά την κατάρρευση του καθεστώτος του. Τον περασμένο Ιούνιο, οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, εισερχόμενες άμεσα σε σύγκρουση με μια χώρα που είχε επίσης συνάψει στρατηγική συνεργασία με τη Ρωσία νωρίτερα μέσα στο έτος.

Ρώσοι αξιωματούχοι έσπευσαν να διευκρινίσουν ότι η στρατηγική συνεργασία μεταξύ Μόσχας και Τεχεράνης δεν υποχρέωνε τη Ρωσία να παρέμβει στρατιωτικά σε περίπτωση επίθεσης στο Ιράν. Και ενώ η στρατηγική συνεργασία που σφυρηλατήθηκε μεταξύ Μαδούρο και Πούτιν παρουσιάστηκε από τη ρωσική κυβέρνηση ως έκφραση υποστήριξης προς τον «αδελφό λαό της Βενεζουέλας» στην άμυνα κατά των εξωτερικών απειλών, η εισβολή των αμερικανικών δυνάμεων ειδικών επιχειρήσεων δεν προκάλεσε καμία δυναμική αντίδραση από τη Μόσχα.

Η επιδρομή των αμερικανικών δυνάμεων για τη σύλληψη του Μαδούρο ήταν επίσης μια κάπως ενοχλητική δημοσιότητα για το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα της Ρωσίας. Υπό τον προκάτοχο του Μαδούρο, τον εκλιπόντα πρόεδρο Ούγκο Τσάβες, οι συμβατικές ένοπλες δυνάμεις της Βενεζουέλας άρχισαν να ανανεώνονται με ρωσικής κατασκευής εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένων των S-300, Buk και 44 συστημάτων αεράμυνας Pechora. Εν μέσω απειλών για στρατιωτική δράση από την κυβέρνηση Τραμπ, ο Μαδούρο είχε επίσης καυχηθεί ότι ο στρατός της χώρας του είχε τοποθετήσει 5.000 ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικούς πυραύλους μικρής εμβέλειας σε «βασικές θέσεις αεράμυνας».

«Φαίνεται ότι αυτές οι ρωσικές αεράμυνες δεν λειτούργησαν και τόσο καλά, έτσι δεν είναι;» χλεύασε ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγσεθ, σε δηλώσεις του τη Δευτέρα σε ναυπηγείο στο Νιούπορτ Νιουζ της Βιρτζίνια.

Υπάρχουν όμως πιθανά θετικά στοιχεία για τον Πούτιν σε στρατηγικό επίπεδο. Η δήλωση του Τραμπ για μια σαφή σφαίρα ενδιαφέροντος στη Λατινική Αμερική – το λεγόμενο «Δόγμα… Ντονρόε» κατά το Δόγμα Μονρόε – θα μπορούσε να δώσει στον ηγέτη του Κρεμλίνου λίγη ρητορική κάλυψη όταν πρόκειται να δικαιολογήσει τη δική του ιμπεριαλιστική προσπάθεια να διαλύσει μια ανεξάρτητη Ουκρανία. Και η αυτοπεποίθηση της κυβέρνησης Τραμπ ότι ο έλεγχος της Γροιλανδίας είναι ο επόμενος στη λίστα υποχρεώσεων συμπληρώνει άψογα την άποψη του Κρεμλίνου.

Από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, η Ρωσία διεκδικεί εδώ και καιρό το δικαίωμα να παρεμβαίνει σε αυτό που ονομάζεται «εγγύς εξωτερικό» – τα ανεξάρτητα κράτη που αναδύθηκαν από τις στάχτες της ΕΣΣΔ. Και σε δηλώσεις του μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, ο Πούτιν ξεκαθάρισε ότι θεωρούσε την αποκατάσταση της αυτοκρατορίας ως την ύψιστη αποστολή του.

Αυτά τα σχόλια αντικατοπτρίζουν σχόλια που έγιναν μετά την επιδρομή στη Βενεζουέλα από τον Αναπληρωτή Αρχηγό του Προσωπικού του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, ο οποίος διεμήνυσε στο CNN ότι «ζούμε σε έναν κόσμο, στον πραγματικό κόσμο… που διέπεται από τη δύναμη, που διέπεται από τη βία, που διέπεται από την εξουσία».

Και το μήνυμα του Τραμπ ότι είναι πρόθυμος να χρησιμοποιήσει βία για να καταλάβει τη Γροιλανδία – μια αυτοδιοικούμενη περιοχή της Δανίας, συμμάχου του ΝΑΤΟ – πρέπει επίσης να είναι ευπρόσδεκτα νέα για το Κρεμλίνο. Από τη γενικευμένη εισβολή στην Ουκρανία, η ρωσική κυβέρνηση έχει εργαστεί για να εκμεταλλευτεί τυχόν ρωγμές εντός της διατλαντικής συμμαχίας, ιδίως καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ευρωπαϊκές δυνάμεις προσπαθούν να συγκροτήσουν μια «Συμμαχία Προθύμων» για να υποστηρίξουν την Ουκρανία με την υποστήριξη των ΗΠΑ αβέβαιη. 

Σε μια λειτουργία για τον εορτασμό των Ρωσορθόδοξων Χριστουγέννων – που εορτάζονται στις 7 Ιανουαρίου σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο – ο Πούτιν εμφανίστηκε με ένστολους στρατιωτικούς και τις οικογένειές τους, δείχνοντας δημόσια την αποφασιστικότητά του να συνεχίσει τον πόλεμό του στην Ουκρανία, παρά τις συνεχιζόμενες ειρηνευτικές προσπάθειες.

«Σήμερα γιορτάζουμε την υπέροχη, φωτεινή γιορτή της Γέννησης του Χριστού. Και συχνά αποκαλούμε τον Κύριο Σωτήρα μας, επειδή ήρθε στη γη για να σώσει όλους τους ανθρώπους», είπε ο Πούτιν. «Έτσι, οι στρατιώτες, οι στρατιώτες της Ρωσίας, εκπληρώνουν πάντα αυτήν ακριβώς την αποστολή, σαν να τούς έχει αναθέσει ο Κύριος – να υπερασπίζονται την Πατρίδα, να σώζουν την Πατρίδα και τον λαό της. Και πάντα η Ρωσία φέρεται στους στρατιώτες της με αυτόν τον τρόπο: ως εκείνους τους ανθρώπους που, σαν να τούς έχει αναθέσει ο Κύριος, εκπληρώνουν αυτή την ιερή αποστολή».

Το θέαμα του Μαδούρο να μεταφέρεται σε δικαστήριο της Νέας Υόρκης μπορεί να τραβήξει την προσοχή στην αποτυχία του Πούτιν να επιβάλει με επιτυχία αλλαγή καθεστώτος στη γειτονική Ουκρανία. Ωστόσο, ο Πούτιν φαίνεται να δείχνει ότι, στο παγκόσμιο Game of Thrones, η ισχύς εξακολουθεί να δικαιώνει.

Σπύρος Σιδέρης

Η κατάσχεση δεξαμενόπλοιων δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό. Εντάσσεται στη στρατηγική των «γερακιών» γύρω από τον Ντόναλντ Τραμπ, που πιέζουν για σκλήρυνση της αμερικανικής στάσης έναντι της Μόσχας. Η λογική αυτή, ωστόσο, καθιστά εξαιρετικά δύσκολη – αν όχι ανέφικτη – οποιαδήποτε σοβαρή διαπραγμάτευση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Δεν είναι τυχαίο ότι στη Ρωσία η λεγόμενη «παράταξη του πολέμου» αντιδρά με οργή, μιλώντας ανοιχτά για ανοχή που έχει φτάσει στα όριά της και ζητώντας απαντήσεις αντίστοιχης σκληρότητας.

Despite Russia deploying a submarine to protect the tanker Bella 1 in the Atlantic Ocean, U.S. airborne forces began helicopter landings on the tanker minutes ago. seize the tanker belonging to Russia’s shadow fleet.#Marinera #Atlantic #Russia #Bella1 #DarkFleet pic.twitter.com/NiedLf9bxu

— Mjrocksss (@Mritunjayrocks) January 7, 2026

• Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τη ρωσοαμερικανική σχέση. Το προηγούμενο της θαλάσσιας δέσμευσης πλοίων μπορεί να εφαρμοστεί αύριο σε κινεζικά εμπορικά σκάφη, αλλά και σε κάθε πλοίο που θεωρείται «υπό κυρώσεις». Αν αυτό παγιωθεί ως πρακτική, τότε τεράστια τμήματα του παγκόσμιου εμπορίου της Ρωσίας και της Κίνας ουσιαστικά παραλύουν, γεγονός που αποκτά χαρακτήρα υπαρξιακής απειλής για τις δύο δυνάμεις. Σε ένα τέτοιο σενάριο, δεν μπορεί να αποκλειστεί η λήψη ακραίων μέτρων εκ μέρους τους, αυξάνοντας κατακόρυφα τον κίνδυνο μιας παγκόσμιας σύγκρουσης, ακόμη και πυρηνικής.

Σε ό,τι αφορά την Ουκρανία, η κατάσταση παραμένει ρευστή. Ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί, τουλάχιστον σε επίπεδο ρητορικής, να δηλώνει ενδιαφέρον για τον τερματισμό του πολέμου. Είναι αμφίβολο αν έχει υιοθετήσει πλήρως τη γραμμή της μετωπικής σύγκρουσης με τη Ρωσία, καθώς τα «γεράκια» αποτελούν μεν ισχυρό, αλλά όχι μοναδικό, τμήμα του περιβάλλοντός του. Ωστόσο, αν οι σχέσεις ΗΠΑ–Ρωσίας εισέλθουν σε ανεξέλεγκτη καθοδική πορεία, τότε το ουκρανικό ζήτημα παύει να αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα προς επίλυση και μετατρέπεται σε πεδίο μέγιστης κλιμάκωσης.

Ενδεικτική των νέων συσχετισμών είναι η στάση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι μετά την επιχείρηση στη Βενεζουέλα. Την ώρα που δυτικά μέσα ενημέρωσης έκαναν λόγο για κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, ο Ουκρανός πρόεδρος άφηνε να εννοηθεί ότι, αν οι ΗΠΑ μπορούν να ενεργούν έτσι απέναντι σε «δικτάτορες», τότε γνωρίζουν πώς να κινηθούν και απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν. Πίσω από τη φαινομενικά ειρωνική δήλωση, διακρίνεται μια ξεκάθαρη στρατηγική: το Κίεβο επιχειρεί να εκμεταλλευτεί την ευφορία στην Ουάσιγκτον και να ωθήσει τον Τραμπ προς μια πιο επιθετική γραμμή.

• Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια διαδραματίζουν πρόσωπα όπως ο Μάρκο Ρούμπιο, ο Τζον Ράτκλιφ και ο Λίντσεϊ Γκρέιαμ, που αντιτίθενται ανοιχτά στη διαπραγματευτική προσέγγιση τύπου Στιβ Γουίτκοφ, η οποία προέβλεπε ουσιαστικές παραχωρήσεις προς τη Μόσχα. Στόχος του Κιέβου είναι να αντικατασταθεί η λογική του συμβιβασμού με μια πολιτική πίεσης και επιβολής τετελεσμένων.

Κεντρικό σημείο αυτής της στρατηγικής αποτελούν οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία και, κυρίως, η προοπτική ανάπτυξης ξένων στρατευμάτων – ακόμη και αμερικανικών – στο ουκρανικό έδαφος μετά την εκεχειρία. Παρότι κάτι τέτοιο είχε αποκλειστεί ρητά στα αρχικά σχέδια που προέκυψαν από τις συνομιλίες Τραμπ–Πούτιν, η ιδέα επανέρχεται δυναμικά, με την υποστήριξη ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Η Μόσχα έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί αυτή την εξέλιξη απαράδεκτη.

• Αν τελικά ο Τραμπ αποδεχθεί ένα πλαίσιο εγγυήσεων που περιλαμβάνει ξένα στρατεύματα και η Ρωσία το απορρίψει, τότε το Κίεβο και οι σύμμαχοί του θα επιχειρήσουν να τη χρεώσουν με το ναυάγιο των ειρηνευτικών προσπαθειών. Το επόμενο βήμα θα είναι η απαίτηση για σκληρότερες κυρώσεις, αυξημένες παραδόσεις όπλων και ακόμη πιο ριψοκίνδυνες κινήσεις, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη συνολική σταθερότητα.

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν αυξάνεται η ένταση – αυτό είναι ήδη δεδομένο. Το κρίσιμο είναι αν η Ουάσιγκτον θα επιλέξει τη διαχείριση του κινδύνου ή την κλιμάκωση χωρίς επιστροφή. Οι εξελίξεις γύρω από τη Βενεζουέλα, τα ρωσικά τάνκερ και τις ουκρανικές εγγυήσεις ασφαλείας δείχνουν ότι η παγκόσμια ισορροπία βρίσκεται σε λεπτή γραμμή. Και σε τέτοιες στιγμές, ένα λάθος βήμα μπορεί να αποδειχθεί μοιραίο.

Το Boeing EA-18G Growler αποτελεί βασικό εργαλείο ηλεκτρονικού πολέμου. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, το Growler, Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ με το παρατσούκλι «Zappers», φέρεται να έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη Βενεζουέλα, όπου τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας εξουδετερώθηκαν γρήγορα. Στον ηλεκτρονικό πόλεμο, στόχος είναι οι επικοινωνίες, τα ραντάρ και γενικότερα τα ηλεκτρομαγνητικά σήματα του αντιπάλου.

Το αεροσκάφος βασίζεται στο F/A-18F Super Hornet της Boeing και θεωρείται βασικός πυλώνας των αμερικανικών δυνατοτήτων στον ηλεκτρονικό πόλεμο. Όπως εξηγούν αναλυτές, το Growler μπορεί να εντοπίζει εχθρικά ραντάρ, να τα παρεμβάλλει και να μπλοκάρει στρατιωτικές επικοινωνίες.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, κατά την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν επίσης μαχητικά F-22, F-35 και F-18, βομβαρδιστικά B-1 και drones, με στόχο την εξουδετέρωση της αντιαεροπορικής άμυνας και των επικοινωνιών, πριν από τη σύλληψη του προέδρου της χώρας, Νικολάς Μαδούρο, από ειδικές δυνάμεις.

Σύμφωνα με ειδικούς, η επιτυχία των επιχειρήσεων οφείλεται και στο γεγονός ότι η Βενεζουέλα διαθέτει παλαιά και περιορισμένα συστήματα αεράμυνας, κυρίως σοβιετικής και ρωσικής προέλευσης, τα οποία δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν σύγχρονες τεχνολογίες ηλεκτρονικού πολέμου. Η χώρα διέθετε, μεταξύ άλλων, συστήματα S-300, τα οποία στο παρελθόν έχουν παρακαμφθεί και καταστραφεί και σε άλλες συγκρούσεις.

Ο ηλεκτρονικός πόλεμος δεν είναι καινούργιος, όμως τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία. Στον πόλεμο της Ουκρανίας, η μαζική χρήση drones ανέδειξε τις δυνατότητες παρεμβολής και παραπλάνησης σημάτων, με τη Ρωσία να θεωρείται ιδιαίτερα προηγμένη στον τομέα αυτό.

Το Growler διαθέτει εξειδικευμένο εξοπλισμό ηλεκτρονικού πολέμου, πυραύλους που εντοπίζουν και καταστρέφουν ραντάρ, καθώς και πλήρωμα δύο ατόμων, εκ των οποίων ο ένας είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για τις ηλεκτρονικές επιχειρήσεις. Το κόστος του αεροσκάφους υπολογιζόταν το 2021 στα περίπου 67 εκατομμύρια δολάρια.

Παράλληλα, ο ηλεκτρονικός πόλεμος εξελίσσεται σε έναν από τους πιο κερδοφόρους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, με νέες τεχνολογίες, όπως η χρήση λέιζερ στις επικοινωνίες και η τεχνητή νοημοσύνη, να διαμορφώνουν το μέλλον.

Ωστόσο, αναλυτές εκφράζουν ανησυχίες ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη ενδέχεται να υστερούν έναντι της Κίνας, καθώς προγράμματα αναβάθμισης, όπως αυτά του Growler, προχωρούν με αργούς ρυθμούς.