Την Πέμπτη, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων των ΗΠΑ θα παρατείνει την προθεσμία της 28ης Φεβρουαρίου έως την 1η Απριλίου για την ολοκλήρωση των συμφωνιών, σύμφωνα με έγγραφο του OFAC που εξέτασε το Reuters.

Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Ουκρανίας δεν έχουν σημειώσει καμία πρόοδο στις συνομιλίες στη Γενεύη, το Άμπου Ντάμπι και το Μαϊάμι τις τελευταίες εβδομάδες για τη διαπραγμάτευση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας στην Ουκρανία. Αυτές οι συζητήσεις περιελάμβαναν τις κυρώσεις των ΗΠΑ στον κορυφαίο παραγωγό πετρελαίου της Ρωσίας, την κρατική Rosneft, καθώς και στον δεύτερο μεγαλύτερο παραγωγό Lukoil, σύμφωνα με τρεις πηγές που ενημερώθηκαν για τις συναντήσεις.

Ο επόμενος γύρος συνομιλιών μεταξύ των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Ουκρανίας έχει προγραμματιστεί για τον Μάρτιο.

Παράταση της προθεσμίας

Η OFAC έχει ήδη παρατείνει τρεις φορές την προθεσμία για τους πιθανούς αγοραστές να διαπραγματευτούν με τη Lukoil για περιουσιακά στοιχεία αξίας 22 δισεκατομμυρίων δολαρίων, από τότε που η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις στις δύο ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες τον Οκτώβριο.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το υπουργείο Οικονομικών παρέτεινε την προθεσμία για να «διευκολύνει τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις με τη Lukoil και να καταλήξει σε μια συμφωνία που να υποστηρίζει τις προσπάθειες του Προέδρου (Ντόναλντ) Τραμπ να στερήσει από τη Ρωσία τα έσοδα που χρειάζεται για να στηρίξει την πολεμική της μηχανή και να επιτύχει ειρήνη».

Οποιαδήποτε συμφωνία απαιτεί η Lukoil να μην λάβει καμία προκαταβολή και όλα τα έσοδα από την πώληση να τοποθετούνται σε δεσμευμένο λογαριασμό που υπόκειται στη δικαιοδοσία των ΗΠΑ, δήλωσε ο αξιωματούχος.

Οι κυρώσεις ανάγκασαν την πώληση του διεθνούς χαρτοφυλακίου της Lukoil, το οποίο περιλαμβάνει πετρελαιοπηγές, διυλιστήρια και βενζινάδικα από το Ιράκ στη Φινλανδία. Η πώληση έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον περισσότερων από δώδεκα πλειοδοτών, από την αμερικανική πετρελαϊκή ExxonMobil μέχρι τον πρώην ιδιοκτήτη του Pornhub.

Η OFAC χειρίζεται την πώληση περιουσιακών στοιχείων της Lukoil, αλλά η διαδικασία κλιμακώθηκε πρόσφατα ώστε να συμπεριληφθούν ανώτεροι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου, του υπουργείου Οικονομικών και του υπουργείου Εξωτερικών, με τον υπουργό Οικονομικών Σκότ Μπέσεντ να εμπλέκεται πιο άμεσα, σύμφωνα με τρεις πηγές.

Ο Λευκός Οίκος, το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Οικονομικών δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλια σχετικά με το αν η παράταση σχετίζεται με τις ειρηνευτικές συνομιλίες. Η Lukoil δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλια.

Η προτεινόμενη συμφωνία προς την κυβέρνηση Τραμπ

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών του τον ενημέρωσαν ότι ο Ρώσος απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ πρότεινε μια οικονομική συμφωνία στην κυβέρνηση Τραμπ αξίας 12 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτή η συμφωνία περιλαμβάνει περιουσιακά στοιχεία της Lukoil, κάτι που μπορεί να περιπλέξει περαιτέρω την πώληση, σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει το θέμα.

Αρκετές εταιρείες έχουν υπογράψει συμφωνίες με τη Lukoil, συμπεριλαμβανομένης της αμερικανικής εταιρείας ιδιωτικών κεφαλαίων Carlyle Group, της Midad Energy της Σαουδικής Αραβίας και του Αμερικανού δισεκατομμυριούχου Todd Boehly που συνεργάζεται με την επενδυτική τράπεζα Xtellus Partners και το ταμείο των ΗΑΕ Alliance Investment Partners.

Μια συνεργασία μεταξύ της Chevron και της Quantum Capital Group με έδρα το Τέξας βρίσκεται επίσης σε ενεργές συνομιλίες για το χαρτοφυλάκιο, αλλά δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί με τη Lukoil.

Σπύρος Σιδέρης

Την ίδια στιγμή, νέοι διεκδικητές εμφανίζονται ως «λευκοί ιππότες» για στοιχεία ενεργητικού που μέχρι χθες θεωρούνταν πολιτικά τοξικά.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο ποιος θα αγοράσει, αλλά ποιος θα ελέγχει τον ενεργειακό διακόπτη σε μια περιοχή όπου η ενέργεια ισοδυναμεί συχνά με ισχύ.

Η Lukoil έχει εισέλθει σε διαδικασία πώλησης των διεθνών της δραστηριοτήτων μετά τις εκτεταμένες κυρώσεις που επέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες τον Οκτώβριο, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητά της να χρηματοδοτεί και να λειτουργεί περιουσιακά στοιχεία εκτός Ρωσίας.

Το χαρτοφυλάκιο που βρίσκεται προς διάθεση αποτιμάται σε περίπου 22 δισ. δολάρια και περιλαμβάνει συμμετοχές στον τομέα της έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων, διυλιστήρια, καθώς και ένα εκτεταμένο δίκτυο πρατηρίων καυσίμων σε δεκάδες χώρες, μεταξύ αυτών και κράτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Στο προσκήνιο έχει αναδειχθεί η Midad Energy, εταιρεία που ανήκει στον όμιλο Al Fozan Holding, η οποία φέρεται να έχει καταθέσει προσφορά εξ ολοκλήρου σε μετρητά, με τα κεφάλαια να δεσμεύονται σε ειδικό λογαριασμό εγγύησης έως ότου αρθούν οι κυρώσεις κατά της Lukoil.

Στον διαγωνισμό συμμετέχουν επίσης βαριά ονόματα της παγκόσμιας ενεργειακής βιομηχανίας, όπως η Exxon Mobil και η Chevron, καθώς και το επενδυτικό κεφάλαιο Carlyle, ενώ κατά καιρούς έχουν αναφερθεί ως πιθανοί μνηστήρες η ουγγρική MOL και η International Holding Company από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για έναν «κανονικό» διαγωνισμό, αλλά για μια συναλλαγή που περνά μέσα από τη στενή χαραμάδα που αφήνει το καθεστώς των κυρώσεων.

Και αυτή η χαραμάδα ελέγχεται στην πράξη από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ. Η Ουάσινγκτον έχει ήδη απορρίψει δύο προτάσεις εξαγοράς: τη μία από την ελβετική Gunvor, την οποία ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε χαρακτηρίσει «ρωσική μαριονέτα», και τη δεύτερη από την Xtellus Partners, ένα σχήμα με περίπλοκη αρχιτεκτονική που προέβλεπε έναν ιδιότυπο μηχανισμό ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων και αποζημίωσης Αμερικανών επενδυτών της Lukoil.

Το μήνυμα είναι σαφές: όποιος επιθυμεί να αποκτήσει τα στοιχεία ενεργητικού της ρωσικής εταιρείας, οφείλει πρώτα να περάσει από το φίλτρο της αμερικανικής πολιτικής και νομικής πραγματικότητας.

• Σε αυτό το πλαίσιο, η Midad Energy τραβά τα βλέμματα όχι μόνο λόγω οικονομικής ισχύος, αλλά και λόγω πολιτικών διασυνδέσεων. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Αμπντουλελάχ αλ-Αϊμπάν, είναι αδελφός του συμβούλου εθνικής ασφάλειας της Σαουδικής Αραβίας, Μουσαέντ αλ-Αϊμπάν, ο οποίος συμμετείχε σε επαφές ΗΠΑ–Ρωσίας που φιλοξενήθηκαν νωρίτερα μέσα στο έτος στο βασίλειο. Ο πατέρας τους, Μοχάμεντ αλ-Αϊμπάν, υπήρξε ο πρώτος επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της Σαουδικής Αραβίας. Οι λεπτές αυτές διασυνδέσεις δεν αποδεικνύουν τίποτα από μόνες τους, εξηγούν όμως γιατί το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και θεσμικό, πολιτικό και στρατηγικό.

Το χρονικό πλαίσιο της κίνησης κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι. Οι αμερικανο-σαουδαραβικές σχέσεις έχουν ενισχυθεί μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, με συμφωνίες στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και της τεχνολογίας, καθώς και με δεσμεύσεις σαουδαραβικών επενδύσεων που αναφέρονται έως και στο 1 τρισ. δολάρια.

Σε αυτό το περιβάλλον, μια «σαουδαραβική λύση» για ρωσικής προέλευσης περιουσιακά στοιχεία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως συμβιβασμός: απομάκρυνση από τη ρωσική επιρροή χωρίς μεταβίβαση σε ανταγωνιστικά ή πολιτικά προβληματικά χέρια.

Για τα Βαλκάνια, το διακύβευμα είναι άμεσο και απτό. Η Lukoil διαθέτει ή διέθετε κρίσιμες υποδομές, δίκτυα πρατηρίων και ισχυρή εμπορική παρουσία σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Σερβία και η Ρουμανία, επηρεάζοντας άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές καυσίμων. Η αποχώρησή της ή η μεταβίβαση των περιουσιακών της στοιχείων σε έναν μη ρωσικό παίκτη μπορεί να περιορίσει ρωσικά κανάλια επιρροής, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει τον δρόμο για νέες μορφές γεωοικονομικής εξάρτησης.

• Μια ενδεχόμενη εξαγορά από τη Midad Energy θα σηματοδοτούσε τη μετατόπιση του ελέγχου στρατηγικών ενεργειακών υποδομών σε έναν παίκτη που κινείται σε στενή συνάρτηση με τις αμερικανικές προτεραιότητες, χωρίς ωστόσο να είναι αμερικανικός. Το υβριδικό αυτό μοντέλο ισχύος —κυρώσεις, κεφάλαιο και πολιτική διαπραγμάτευση— τείνει να καταστεί ο κανόνας σε μια Ευρώπη που αναζητά ασφαλείς προμήθειες, ανθεκτικότητα και ελεγχόμενες αλυσίδες αξίας.

Το καθοριστικό ερώτημα παραμένει αν το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εγκρίνει τελικά τη συναλλαγή, με δεδομένο ότι η Lukoil έχει προθεσμία έως τις 17 Ιανουαρίου για να ολοκληρώσει την πώληση. Η έκβαση δεν θα καθορίσει μόνο το μέλλον της ρωσικής εταιρείας εκτός Ρωσίας, αλλά και το ποιος θα κρατά τα κλειδιά κρίσιμων ενεργειακών κόμβων στα Βαλκάνια, σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική ρευστότητα έχει ξανά… οσμή καυσίμου.

❗️ Deaths of top managers continue to haunt Russia's largest oil company Lukoil

On March 13, the company reported the death of Lukoil vice-president Vitaly Robertus. He died at the age of 53. The company did not disclose the cause of death of the vice-president.

Robertus became… pic.twitter.com/jsD484YQff

— NEXTA (@nexta_tv) March 13, 2024

Πρόκειται για τον τέταρτο θάνατο κορυφαίου στελέχους της Lukoil από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022.

Την Τετάρτη, η Lukoil ανέφερε σε ανακοίνωσή της στην ιστοσελίδα της ότι ο Ρομπέρτους πέθανε “ξαφνικά” σε ηλικία 54 ετών, χωρίς να δίνει περισσότερες λεπτομέρειες για την αιτία θανάτου του. Η εταιρεία τόνισε ότι ο Ρομπέρτους εργαζόταν στον πετρελαϊκό κολοσσό για περισσότερα από 30 χρόνια, ξεκινώντας ως οικονομολόγος, και ότι του είχαν απονεμηθεί «κρατικά και υπηρεσιακά βραβεία για την επιτυχία του στην ανάπτυξη του εγχώριου συγκροτήματος καυσίμων και ενέργειας».

«Στη μνήμη μας θα παραμείνει ένας ταλαντούχος ηγέτης, ένας πολύπλευρος άνθρωπος, ένας συμπαθής σύντροφος» αναφέρεται σε δελτίο Τύπου στην ιστοσελίδα της Lukoil. «Η ομάδα της LUKOIL εκφράζει βαθιά συλλυπητήρια στην οικογένεια και τους φίλους του».

Ο Ρομπέρτους είναι το τέταρτο κορυφαίο στέλεχος της Lukoil που πεθαίνει τα τελευταία δύο χρόνια, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες. Η εταιρεία τον Μάρτιο του 2022 επέκρινε δημοσίως την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Μάλιστα, το Διοικητικό της Συμβούλιο εξέδωσε τότε ανακοίνωση στην οποία εξέφραζε «τις βαθύτατες ανησυχίες του για τα τραγικά γεγονότα στην Ουκρανία».

Τον Μάιο του 2022, ένας πρώην κορυφαίος διευθυντής της Lukoil, ο Αλεξάντερ Σουμπότιν πέθανε υπό μυστηριώδεις συνθήκες σε ηλικία 44 ετών. Βρέθηκε νεκρός στο υπόγειο του σπιτιού ενός σαμάνου σε μια πόλη βορειοανατολικά της πρωτεύουσας Μόσχας, αφού υπέστη προφανώς καρδιακή προσβολή, μετέδωσε το κρατικό ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Tass. Το Tass ανέφερε ότι πήγε στο σπίτι του σαμάνου «σε κατάσταση σοβαρής μέθης από αλκοόλ και ναρκωτικά την προηγούμενη ημέρα» του θανάτου του.

Την 1η Σεπτεμβρίου 2022, ο Ραβίλ Μαγκάνοφ, πρόεδρος της Lukoil, βρέθηκε νεκρός αφού έπεσε από το παράθυρο ενός νοσοκομείου στη Μόσχα. Οι συνθήκες της πτώσης του 67χρονου παραμένουν ανεξήγητες. Εργαζόταν στη Lukoil από το 1993.

Τον Οκτώβριο του 2023, ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας, Βλαντιμίρ Νεκράσοφ, πέθανε σε ηλικία 66 ετών, σύμφωνα με πληροφορίες από οξεία καρδιακή ανεπάρκεια.

Υπενθυμίζεται ότι από τις αρχές Μαρτίου το διοικητικό συμβούλιο της ρωσικής εταιρείας είχε ζητήσει τον τερματισμό της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, εκφράζοντας την αντίθεσή του στον πόλεμο που ξεκίνησε ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν.

Σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο ENews112, «…ο Ραβίλ Μαγκάνοφ νοσηλευόταν σε θάλαμο στον 6ο όροφο του νοσοκομείου. Οι αρχές θα διευκρινίσουν την αιτία της πτώσης του διάσημου στελέχους στη βιομηχανία πετρελαίου, καθώς αξιωματικοί βρίσκονται στο σημείο για τη διαλεύκανση της υπόθεσης». Από την πλευρά του, το πρακτορείο TASS μεταδίδει μία διαφορετική εκδοχή του «θρίλερ», τονίζοντας ότι ο Μαγκάνοφ αυτοκτόνησε επικαλούμενο τοπικό αστυνομικό αξιωματούχο που δεν κατονομάζει. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, ο 67χρονος νοσηλευόταν στο νοσοκομείο έπειτα από καρδιακή προσβολή, ενώ λάμβανε επίσης αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Μάλιστα, το πρακτορείο Reuters επικαλούμενο πηγή που δεν κατονομάζει, αναφέρει ότι ο θάνατος του Μαγκάνοφ, συγκρίνεται μοιραία με τους θανάτους πολλών ακόμη Ρώσων ολιγαρχών μέσα στο 2022.

Ο Μαγκάνοφ, είχε γεννηθεί το 1954 στο Αλμετίεφσκ του Ταταρστάν. Μετά την αποφοίτηση του το 1977 από το Ινστιτούτο της Βιομηχανίας Πετροχημικών και Αερίου της Μόσχας άρχισε να εργάζεται για την Langepasneftegaz και το 1993 έκανε μεταγραφή στην Lukoil όπου έγινε αντιπρόεδρος. Εργαζόταν στη Lukoil από το 1993, λίγο μετά την ίδρυση της εταιρείας, και είχε επιβλέψει τη διύλιση, την παραγωγή και την εξόρυξη, ενώ έγινε πρόεδρος του κολοσσού το 2020. Ο αδελφός του Nάιλ, είναι επικεφαλής της μεσαίου μεγέθους ρωσικής πετρελαιοπαραγωγού εταιρείας Tatneft. Υπήρξε στενός συνεργάτης ενός από τους ιδρυτές της Lukoil, του Βαγκίτ Αλεκπέροφ. Ο τελευταίος, πρώην υφυπουργός πετρελαίου της σοβιετικής εποχής, παραιτήθηκε από πρόεδρος της Lukoil τον Απρίλιο, μια εβδομάδα αφότου η Βρετανία δέσμευσε τα περιουσιακά του στοιχεία στοιχείων και του επέβαλε ταξιδιωτική απαγόρευση, ως μέρος των κυρώσεων για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Ο 8ος… περίεργος θάνατος Ρώσου ολιγάρχη

Αυτό που προβληματίζει τις Αρχές, είναι ότι πριν από τον Μαγκάνοφ, προηγήθηκαν άλλοι 7 θάνατοι Ρώσων ολιγαρχών, αρκετοί εκ των οποίων δραστηριοποιούνταν στους τομείς του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και οι οποίοι πέθαναν μέσα στο 2022 υπό μυστηριώδεις συνθήκες. Αν και επίσημα διερευνώνται ως αυτοκτονίες, δεν λείπουν οι εικασίες περί πιθανής εμπλοκής του Κρεμλίνου.

Από τον περασμένο Ιανουάριο έχουν καταγραφεί τουλάχιστον δέκα τέτοιες περιπτώσεις. Το φαινόμενο δεν είναι πρωτοφανές. Το 2017 έρευνα της αμερικανικής εφημερίδας USA Today έκανε λόγο για τουλάχιστον 38 Ρώσους ολιγάρχες που είχαν πεθάνει ή κηρυχθεί «αγνοούμενοι» μέσα σε μια τριετία. Από τους δέκα θανάτους Ρώσων ολιγαρχών και επιχειρηματιών μέσα στο τελευταίο εξάμηνο, οι εννέα έγιναν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Οι οκτώ, δε, αφορούν άτομα με άμεση ή έμμεση σύνδεση με τον ρωσικό ενεργειακό τομέα. Εξ αυτών οι επτά σχετίζονται με τον κρατικό κολοσσό Gazprom.

Το αμερικανικό ένταλμα κατάσχεσης αεροσκάφους

Οι αρμόδιες αρχές των ΗΠΑ έχουν πλέον στα χέρια τους ένα ένταλμα για την κατάσχεση ενός αεροσκάφους αξίας 45 εκατομμυρίων δολαρίων. Το αεροσκάφος είναι ιδιοκτησία της ρωσικής ενεργειακής εταιρίας PJSC Lukoil, όπως ανακοίνωσε χθες το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ. «Το αμερικανικό περιφερειακό δικαστήριο για τη Νότια Περιφέρεια του Τέξας έχει εγκρίνει την κατάσχεση». ανέφερε σε ανακοίνωσή του το υπουργείο. Το αεροσκάφος πέταξε προς και από τη Ρωσία, παραβιάζοντας τις κυρώσεις που έχει επιβάλλει κατά της Μόσχας το υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ, όπως πρόσθεσε το υπουργείο Δικαιοσύνης.

Κάποια ρωσικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν επίσης την είδηση για τον θάνατο του 67χρονου Μαγκάνοφ, ο οποίος ήταν και αντιπρόεδρος της Lukoil, επικαλούμενα ανώνυμες πηγές.

Δεν υπήρξε άμεσα σχόλιο από την πετρελαϊκή εταιρεία.